Osnabrücker Urkundenbuch

Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as pari of a projcct

to make the world's books discoverablc online.

It has survived long enough for the Copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject

to Copyright or whose legal Copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from the

publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken Steps to
prcvcnt abuse by commercial parties, including placing lechnical restrictions on automated querying.
We also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.

+ Refrain fivm automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's System: If you are conducting research on machinc
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encouragc the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout this projcct and hclping them lind
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in Copyright varies from country to country, and we can'l offer guidance on whether any speciflc use of
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search mcans it can bc used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

Äbout Google Book Search

Google's mission is to organizc the world's Information and to make it univcrsally accessible and uscful. Google Book Search hclps rcadcrs
discover the world's books while hclping authors and publishers rcach ncw audicnccs. You can search through the füll icxi of ihis book on the web

at|http: //books. google .com/l

Google

IJber dieses Buch

Dies ist ein digitales Exemplar eines Buches, das seit Generationen in den Realen der Bibliotheken aufbewahrt wurde, bevor es von Google im
Rahmen eines Projekts, mit dem die Bücher dieser Welt online verfugbar gemacht werden sollen, sorgfältig gescannt wurde.
Das Buch hat das Uiheberrecht überdauert und kann nun öffentlich zugänglich gemacht werden. Ein öffentlich zugängliches Buch ist ein Buch,
das niemals Urheberrechten unterlag oder bei dem die Schutzfrist des Urheberrechts abgelaufen ist. Ob ein Buch öffentlich zugänglich ist, kann
von Land zu Land unterschiedlich sein. Öffentlich zugängliche Bücher sind unser Tor zur Vergangenheit und stellen ein geschichtliches, kulturelles
und wissenschaftliches Vermögen dar, das häufig nur schwierig zu entdecken ist.

Gebrauchsspuren, Anmerkungen und andere Randbemerkungen, die im Originalband enthalten sind, finden sich auch in dieser Datei - eine Erin-
nerung an die lange Reise, die das Buch vom Verleger zu einer Bibliothek und weiter zu Ihnen hinter sich gebracht hat.

Nu tzungsrichtlinien

Google ist stolz, mit Bibliotheken in Partnerschaft lieber Zusammenarbeit öffentlich zugängliches Material zu digitalisieren und einer breiten Masse
zugänglich zu machen. Öffentlich zugängliche Bücher gehören der Öffentlichkeit, und wir sind nur ihre Hüter. Nie htsdesto trotz ist diese
Arbeit kostspielig. Um diese Ressource weiterhin zur Verfügung stellen zu können, haben wir Schritte unternommen, um den Missbrauch durch
kommerzielle Parteien zu veihindem. Dazu gehören technische Einschränkungen für automatisierte Abfragen.
Wir bitten Sie um Einhaltung folgender Richtlinien:

+ Nutzung der Dateien zu nichtkommerziellen Zwecken Wir haben Google Buchsuche Tür Endanwender konzipiert und möchten, dass Sie diese
Dateien nur für persönliche, nichtkommerzielle Zwecke verwenden.

+ Keine automatisierten Abfragen Senden Sie keine automatisierten Abfragen irgendwelcher Art an das Google-System. Wenn Sie Recherchen
über maschinelle Übersetzung, optische Zeichenerkennung oder andere Bereiche durchführen, in denen der Zugang zu Text in großen Mengen
nützlich ist, wenden Sie sich bitte an uns. Wir fördern die Nutzung des öffentlich zugänglichen Materials fürdieseZwecke und können Ihnen
unter Umständen helfen.

+ Beibehaltung von Google-MarkenelementenDas "Wasserzeichen" von Google, das Sie in jeder Datei finden, ist wichtig zur Information über
dieses Projekt und hilft den Anwendern weiteres Material über Google Buchsuche zu finden. Bitte entfernen Sie das Wasserzeichen nicht.

+ Bewegen Sie sich innerhalb der Legalität Unabhängig von Ihrem Verwendungszweck müssen Sie sich Ihrer Verantwortung bewusst sein,
sicherzustellen, dass Ihre Nutzung legal ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass ein Buch, das nach unserem Dafürhalten für Nutzer in den USA
öffentlich zugänglich ist, auch für Nutzer in anderen Ländern öffentlich zugänglich ist. Ob ein Buch noch dem Urheberrecht unterliegt, ist
von Land zu Land verschieden. Wir können keine Beratung leisten, ob eine bestimmte Nutzung eines bestimmten Buches gesetzlich zulässig
ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass das Erscheinen eines Buchs in Google Buchsuche bedeutet, dass es in jeder Form und überall auf der
Welt verwendet werden kann. Eine Urheberrechtsverletzung kann schwerwiegende Folgen haben.

Über Google Buchsuche

Das Ziel von Google besteht darin, die weltweiten Informationen zu organisieren und allgemein nutzbar und zugänglich zu machen. Google
Buchsuche hilft Lesern dabei, die Bücher dieser Welt zu entdecken, und unterstützt Autoren und Verleger dabei, neue Zielgruppcn zu erreichen.
Den gesamten Buchtext können Sie im Internet unter|http: //books . google .coiril durchsuchen.

/

l

('

Mht

vr>

^'»«I»^*>

A)

\ ' '

/^

^/.ic*ri'7'>

^dtfctBrMer

//

%tkunirenbud|.

^m auftrage %t% f^ifiortfdlen %txt\xA ju O^ttaürntf

bearbeitet unb herausgegeben
toon

@taat0at(i^t))ar %x6)XQX^i^ Dr. $. I^lftltiiiii

unb

@taatöar(^tt)at Dr. ||t. $jir.

lOattb

5)ie ttrtttttbttt bet Sa^te 1251-1280,

WX einem gef^^tlii^en flotte.

JüdnoBriiil 1899.

Im ^elbpiierliige ]ie$ l^nwm.

In Cmtminum ber |Uiiklr«rflTi^en $ni^lriin)ilnn$.

-TA

V.3

$CUe 9leci)te borbe^oUen.

STACKS

JAN 2 9 1971

^ru(f bon g. 05. Älöllnö tn 0«nQbrü(f.

©0rhr0rt

^n bcm SBorttJort jum jtocitcn 33anbc bc§ DSnabrürfcr Urfunbcn^
bud^cS rourbc barauf ^ingctoic[cn, baJ5 bic tocitcrc SScröffcntlid^ung
crft bann tocrbc erfolgen fönnen, totnn hit hamaU erjc^öpften
3}fittel be§ ^iftorifd^en 3Serein§ e§ geftatten toürben. 5)ie barau8
ermac^fcne 33efurd^tung einer längeren Unterbrechung in ber ^er^^
ausgäbe beg UrfunbenBuc^eä ^at ftd^ ju unferer ^reube nid^t öer^
toirflid^t. S^lad^bem nämlic^ ber 3)ireftor ber preuj^ifd^en ©taatg^
ard^iöe beut SSereine jur Verausgabe eineS britten ^anht^ beS
Urfunbenbud^eS einen anfe^nlid^en 3wfd^uJ5 getoa^rt ^atte, fonnte
bie ^ort[e|ung in Eingriff genommen toerben. infolge eines
3ßed§[elS in ber ^er[on beS Bearbeiters tourbe ein öon bem BiS^
l^ertgen Bearbeiter fertiggeftettteS, hk ^a^re 1251 — 1259 um^
fajfenbeS erfteS ^eft bie[eS britten S3anbeS bereits 1898 aus-
gegeben; ber gejammte nunmehr öorliegenbe britte 33anb umfajjt
hk Urfunben öon 1251—1280.

,3)er l^iftorijd^e Berein erfüllt eine angenel^me ^flid^t, toenn
er htm ®ire!torium ber preujjifd^en ©taatSard^iöe ^ierburd^ feinen
"^anl auSfprid^t für hk i^m ju 2;^eil getoorbene ^örberung feiner
Slrbeiten. Db baSfelbe in ber Sage fein toirb, auc^ für bk Ver-
ausgabe eines öierten^ bie 3^it ^^^ 1300 umfaffenben BanbeS
eine Bei^ülfe ju getoäl^ren, läßt ftd§ jur 3^^* ^W überfe^en.

IV

©ollte c§, tote wir ^offcn bürfcn, bcr ^aff [cin^ [o toürbe bie[cr
öicrtc nnh lefetc 33anb im ^al^re 1902 jur SluggaBc gelangen
Jönnen. @r bürjte . ba§ D§na6rücfer UrJunbenBud^ in ber bi§^
l^erigen gorm jum SlBfd^Iujs Bringen. @iner SSeröffentlid^ung ber
[päteren urf unblid^en ÜBerlieferung toirb man bemnäd^ft öorauS-
fid^tlici^ burd^ bie ^erauggaBe eineg 9flegeftentoerfe§ nä^er treten-
der Mann ki tlMiden Witlm ]\i üDsnotiriüli.

Börbentßrftungßtt-

^aö erftc, bic 3a^re 1251-1259 umfaffenbc §cft bieje« brüten »anbe« ift
nod^ t)om ^crm ©taatöard^iöar, «rd^iörat^ Dr. ^l^ilippi bearbeitet »orben. 3n.
folge feiner »erfe^ung nad^ SJlünfter f^ai er bie fjortfütirung biefer «rbeit auf-
gegeben ; als fein Slmtönad^folger l^abe id^ fie übernommen. 3^ ^^be mid^ be»
mü^t, bie Bearbeitung be« Urfunbenbud^ed nad^ ben öon ^tjilippi aufgeftettten
betoä^rten ©runbfä^en »eiterjufü^ren. ßrleid^tert tt)urbe mir bie «rbeit baburd^,
ba6 ber tocitau« größte Il^eil ber für ba« öon mir bearbeitete jtoeite unb britte
^eft biefed »anbe« in »etrad^t lommenben Urfunbcn bereit« abfd^riftlid^ öorlag;
id& l^atte bemnad^ nur ba« SJlaterial ju ergänjen, im übrigen bie Urfunben öor
ber 3)rucHegung nod^ einmal mit ben Urfd^riften ju öergleid^en unb bann ju be»
arbeiten. 3)ie Arbeit »urbe mir erfd^toert burd^ ben Umftanb, bofe id^ fie über»
nal^m al8 ein grembling ouf bem (Bebiete ber oSnobrücfer ßanbeögefd^id^te. 3)er
©d^mierigleiten jumol ber gbentipjierung ber Drtg» unb ^erfonennomen toäre
id& überl^oupt laum ^err geworben, »enn mir nid^t ber ftctd bereitwillig ertl^eilte
9tat^ meine« JBorgänger« jur Seite gefionben l^dtte. ^d^ freue mid^ umfomel^r,
§erm 6taat«ard^iöor Dr. ^^ilippi ben ®anl unfereS l^ftorifd^en »erein« unb
ben meinigen l^ierfür ouSjufpred^en, ald burd^ bie aSereitwittigleit, mit ber feine
»ei^ülfe erfolgt ip,.bie fof ortige aSeiterfü^rung ber Arbeit ol^ne längere Unter»
bred^ung red^t eigentlid^ ermöglid^t »orben ift. 3d^ banle gleid^jeitig bem ^erm
Smtggenoffen Dr. 3lgen in SJlünfter, toeld^er bie Äorrelturbogen mit ben im
bortigen ©taatSord^it) bepnblid^en JBorlagen öerglid^en ^ot.

SBäi^nb ber erfte ©anb be8 Urfunbenbud^e« bie Überlieferung öon mel^r
als öier Sol^rl^unberten borbot, ber jtoeite ©anb ein l^olbeg Sol^rl^unbert um»
fd^Iofe. umfaßt ber öorliegenbe ©anb nur brei Sal^rjel^nte. ©ein 3n]^alt lann
bal^r ber miffenfd^aftlid^en gforfd^ung nid^t eigentlich neue ffinttoicfelunggfhifen
barbieten, mol^l aber läßt er bie SBeiterbilbung ber öon $l)ilippi in feinen Sin»
leitungen ju ben beiben erften Sänben berührten »erfaffungd» unb SBirtl^fd^aftg»
öerl^ftttniffe in oielen ^unlten beutlid^er erfennen. 3Jlit ber »eiteren SluSbilbung
ber Stellung ber »ifd^öfe al8 SanbeSfürfien fte^t in »ejiel^ung ber 3ufammen»
fd^luß ber meltlid^en ©tänbe. Sieben bem ©omiapitel beginnen bie ftiftifd^en
2)ienfimannen gemiffe Siedete geltenb ju mad^en unb erfd^einen i. 3. 1274 mit

VI

eigenem ©leget ol8 gefd^foffener ©tanb ber ministerialiüm ecclesie. 2)oneben
gettjal^ren tt)ir gleid^bcred^tigt bic ©tabt DSnabrücf, beten aBad^8tf)um unb räum=
lid^e Smeitcrung erfid^tlid^ tt)itb burd^ bie Sermel^rung itjrer ©cf)öffen unb burd^
bie engen Sejie^ungen ju bcn übrigen »eftfälifd^en ©tftbten. SKand^e 93eteud^tung
erfatiren bie bftuerlidEien SSerl^ältniffe unb bie JRed^tSDermtniffe ber Sigen=
betjörigen; ebenjo bie Steigendste unb bic aSer^anbtungen, bie Dor itjnen ftatt=
fanben. 3[n red^tögcfd^idEitlidEicr ^infid^t fmb bic erften ©puren römifd^^redEitlidSer
aSegriffe (9tr. 611) bemerfenöwertl^. S)ie SKel^räa^I ber Urtunben aber bcteud^tet
bie SSergröfeerung beö geifttid^en Sefi^eS: löuflid^e SrttJerbungen öon (Srunbbefi^
unb aSogteired^ten burd^ bie ©tifter unb Softer, fromme ©d^entungen burd^ bie
Saicn, ©rünbung neuer Ätöfter (®raDent|orft unb ©dE)ate) unb Slbrunbung be§
Höfterlid^en Sefi^eö burd^ Äauf unb burd^ Sluötaufd^. — JJlannigfad^e Sr=
tD&{)nungen bon örtlid^Ieiten in ber ©tobt OSnabrüd mad^ten bie SSeigabe eines
5pianeä tt)ünfdE)enön)ertt|, ben ^l^ilippi bereits in ben ^anftfd^en ©efd^id^tsblättern,
Qal^rgang 1889, als Seilage jeineS 9tuffafeeS „3ur ©ejd^id^te ber oSnabrüdtcr
©tabtberfaffung" öeröffentlid^t ^at. S)ie Seigabe gefd^ie^t mit (Benel^migung ber
©d^riftleitung ber ^anfifd^en (SefdEjid^tSblätter.

Sor ber Senu^ung biejeS SanbeS bitte idE) einige Seriellen }u berbeffern:
3n 9tr. 224 ift ju lefen SDietrid^ bon Kappeln, in 5lr. 388 ift bie «nm. ,»et|S,
Ärjpl. Sabbergen" ju änbern in SBeefe, Ärfpl. Soltlage, unb auf ©. 503 beS
SiegifterS ift in bie Steitje ber ÜDroften ftatt „©toeber" einjufügen „©lebefen
(©d^lebetjaufen)." Slufeerbem fmb folgenbe S)ru(ffelSter ju änbern: in 9lr. 76
3eite 8 ö. u. nimis in minus; in 9lr. 397 S^ilc 9 UeS Ludgero unb S^ik 10
concambii; in 9tr. 424 ift ftatt ©cblern ju lefen ©eibern, auf ©. 293 3^il^ 14
sibi unb auf ©. 312 S^ilß 1 b. u. cives unb S^itß ^ b. u. opidi.

DSnabrücf, im Jlobember 1899.

Max

<^»

^iß HrftuntiBn

t)on

1260—1280.

1. - ttm 1251.

3lotxim aber bie Uebertragung t)on ®ütern an baö Jtlofier ®ertruben<
berg unb Slel^nlki^ed.

Semcrfung am fRonbc be« älteftcn ®ertrubcnbcrgcr ^cöereglftcr« im
@tQQtöard^itoe.

Hertgert et Wolcholt contulerunt daustro duos ortos coram con-
Yentu et resignaverunt in manus prepositi; postca confirmaverunt et re-
signavenint coram judice 6er(hardo)^) de Monte et aliis civibus pre-
sentibus in manus prepositi Wes(celi). Iflfreth et Bertolt erant catervarii(?);
prepositus W(escelus) dedit ad wincop VI denarios judici.

3$ füge l^ier einige loeitere nid^t genauer }u batirenbe 9{oti}en aud
berfelben QueQe an:

Ego Wes(celus) prepositus emi duos ortos pro V marcis; emi
etiam VI (denarios); dedimus de orto quodam; et decem denarios emi
circa Heinricum Leifhardi in orto Grunman, mulier sua et due filie sue
resignaverunt in manus Johannis*) judicis domina, Udone, Lodewico,
Antonio et multis presentibus, insuper fecimus concambium cum eo de
quodam orto; fecimus concambium cum Gerhardo cimentario de quodam
orto. Johanni Sneveman porreximus agros prope Espelo Weinldelmodi(!)
uxori sue, Heinrico filio suo et uxori sue, si eum habere contingit; istis
quatuor mortuis vacant agri ecclesie; ipsi dabunt XXX denarios in
epifania de agris.

Dominus Wichardus vicarius duos solidos et unum puUum Crispini
et Crispiniani quos contulit domina Hildegunt cum pueris suis coram
Aspelano') judice in pretorio ad vestes dominarum.

*) ®crl^arb b. b. »crgc fommt 1251 (f. "iflx. 31) q(§ ©tobtrld^tcr bor. ^ropft
Sßcfccl wirb 1252—1256 ertoäl^nt; Ift 1258 fd^n tobt. — •) bon »erße? 1245, 1246;
ober ^ttjetUc 1263.. — ») Don »erfen 1248 unb 1253.

nt^iii)»«)!. cm. Uli-SU« m. 1

2 1251

2. — %tdUnHxi. 1251.

Oraf Dtto von XedlenhnxQ üerjid^tet auf fein eigent^umßredöt an
bcm Sofc Alvoldinchusen, bamit auf bcmfctbcn ein Jtaucnflofler
crrid^tct werbe.

Oriflinol: ©taatSatd^ib aRünftet. 3)tu(!: ©cibcr^, U.=S3. b. $. SB.
gfJr. 270.

In nomine sancte et individue Trinitdtis, Ego Otto Dei gratia
comes de Tekeneburg una cum uxore mea Megthildi cometissa tenore
presentium duximus declarandum, quod pro salute nostra et carissimi
filii nostri comitis Henrici necnon et omnium progenitorum et liberorum
nostrorum proprietatem curtis nostre in Alvoldinchusen Coloniensis dio-
cesis cum omnibus juribus ad ipsam pertinentibus Deo et beate Marie
perpetue virgini liberaliter devota mente obtulimus, ut in ea claustrum
sororum de regula beati Augustini secundum consilium fratrum ordinis
Predicatorum construatur, in quo Deo et omnibus sanctis devote in per-
petuum serviatur. Quia vero labente cursu temporum memorie labuntur
homihum, oportet ea quorum memoria posteris est necessaria permanenti
indicio commendari. Ne igitur hec nostre devotionis donatio in loco
predicto oblivioni tradatur vel ab aliquibus malis hominibus instigante
diabolo impediatur qui omni bono suis venenosis persuasionibus ad-
versatur, presentem cedulam sigillorum nostrorum appcnsione fecimus
roborari. Datum anno M®.CC®.L®P. in Tekeneburg. Presentes erant
Widikindus de Westerwinkele, Gonradus de Brugterbeke, Thomas de
Thetten, Lutbertus Buddo, Lutgerus de Brugterbeke^ milites; Wezelus
de Ameth, Alebrandus castellani in Tekeneburg.

3n)ei ©iegel von buntfeibenen ©d^nüren abgefaHeu.

(Srjbifd^of flonrab von Äöln beflätigte mit Urf. v. 1252, ^nlx 25
(©eiberfi a. a. D. 272) biefe Stiftung.

3. - »etfetiBtütf. 1251.

Sutta, ©belfrau üon 9Rontjoie, befiätigt aH rechte ßrbiu aVie
Sd^enfungcn uub SBergabungen, roeld&e i^re 6ltcrn Dtto unb ©opl^ia,
Oraf unb ©röfin von SRaücndberg, aud^ e^c fie i'iber^aupt Erben
Ratten, an bas filofler äSerfenbrüd gemad^t l^aben.

2 Origmatc {A, B): ©taatSard^lt). 5)ni(f: ©anb^off Urf. SRx. 76 unb
Cornea, Codex dipl. ju f. ^Raben^bcrgeT ®cfd^. @. 38, "Sflx. 35.

Jutta miseratione divina domina de Muns Yoia omnibus hoc scriptum
inspecturis salutem in auctore salutis. Quoniam etas hominum labilis
factorum suorum memoriam diu nequit retinere, nisi scripture testimonio
roborentur, summe necessarium est, ut rei geste veritas cujus memoria

1251 3

apud posteros haberi desideratur propter einergentes calumpnias scriptis
explicetur. Hinc est, quod futuros nosse desideramus ea que presentibus
sunt manifesta, videlicet quod dilectissimus patcr noster Otto comes de
Ravensberg et devota mater nostra Sophia cometissa Spiritus sancti
gratia inspirante, cum adhuc sine berede essent, predium suum in
Bersenbrugge *) scilicet ecclesiam cum dote, curtim cum omnibus atti-
nenciis suis ad serviendum Deo dilectis filiabus suis devotionis gratia
largissime contulerunt aliaque multa bona, sive eis vendendo sive con-
ferendo habundancius addiderunt, sicut in privilegiis super hiis conscriptis
plenius invenitur. Et quoniam omne dominium in Vechta ad me sicut
ad verum heredem ipsorum pervenisse dinoscitur, cum ad annos dis-
cretionis perveneram et adhuc eadem bona a nobis vendita non fuissent,
parentum meorum factis atque piis donis congratulando consensi et con-
sencio per presentes ita, quod omnia simul bona a parentibus nostris
dilectis filiabus nostris coUata Deo obtulimus corde sincorissimo con-
firmando. Et ne quis in posterum ordinationi tam laudabili possit mali-
ciose contradicere, factum ipsorum et donationem presenti scripto per
slgilli nostri appensionem corroboramus. Datum Bersenbruge ^) anno
Domini M^CC* quinquagesimo primo; presentibus Hermanno Willeken,*)
Johanne de Scagen, Bertrammo de Dinclage militibus et aliis quam
pluribus.

*) Bcrsenbrucge B. — •) Williken B.

SSon beiben 3[udfertigungen bad @iegel mit ^ergomentfireifen ob.

4. — 1251.

@raf Äonrab üon SRietberg (de Retberge), ^t\x%t in einer Urtunbe
»ifiofö Otto n. üon aKünfier für ftloftcr ßiedborn.

3)ru(f: 3öi(man«, 3Ö. U.=». m, i«t. 528.

5. - 1251.

Oraf 3)ietrid^ ü. (SfenbergOSimburg ücrjid&tet auf ben i^m t)om
»ifd^ofc Otto IL üon aRünjier üerle^ntcn Sehnten ju SBed^tel.

Orißinol: etoatSard^tt) 2Wünfter (aWarlcnfclb). S)ru(f: Söilman«,
20. 11.-S3. m, i«t. 534.

Thidericus comes de Isenbergh omnibus in perpetuum. Noverint
universi, quod nos decimam in Vectlere quam de manu domini et con-
saguinei(!) nostri Monasteriensis episcopi tenuimus in feodo resignavimus
et hoc presenti scripto sigillo nostro munito lucide protestamur. Datum
anno Domini M^.CC^L»». primo; hiis presentibus Ludolfo nobili de

4 1251

Stenvorde, Renfrido canonico Monasteriensi, Lutberto de Herenghen et
Johanne de Hesnen.

Siegel vom ^ergamentfheifen abgefaQen.

6. — 2m* 1251, 3attttar L

^ßapfl 3nnocenj IV. beauftragt ben ©ed^anten unb ©d^olafler ber
©tift«fird&e ju ßnger, ba« Älofier Seüem gegen Singriffe von Saien,
bef. bed Ddnabrfiderd S^l^emo v. 93oön)inte(^ }u fd^äfeen.

Orlglnat: ©taatiSard^lb aWünftcr. !Dru(f: glnfc, 3Ö.U.=». V, 9'^r.521.

Innocentius episcopus servus servorum Del dilectis filiis . . decano
et . . scolastico ecclesie Angariensis Osnaburgensis diocesis salutem et
apostolicam benedictionem. Conquesti sunt nobis . . prepositus et con-
ventus monasterii de Leveren Cisterdensis ordinis, quod Themo de Wos-
winkele miles et quidam alii laici Osnaburgensis, Mindensis et Padeburnensis
civltatum et diocesuni super possessionibus, debitis et rebus aliis injuriantur
eisdem. Ideoque discretioni vestre per apostolica scripta mandamus,
quatinus partibus convocatis audiatis causam et appellatione remota fine
debito decidatis, facientes quod decreveritis per censuram ecclesiasticam
firmiter observari. Testes autem qui fuerint nominati, si se gratia, odio
vel timore subtraxerint, censura simili appellatione cessante cogatis veritati
testimonium perhibere. Datum Lugduni; 11 Nonas Januarii; pontificatus
nostri anno octavo.

Sutte an fianffd^nur, SJiefamp 3lx. 38. — auf bem Umbuge red&t«
Ja. T. atuf ber SRüdfeite an ber ©tette ber 5ßrocuratornamend : Rosetum;
in ber Unfen Dberede G.

7. — 1261, Oattuar) nid^t nad^ ber SBerWnbigungÄbatirung bered&net).>)

3)ompropft S3runo befunbet, bafe er ein üom 3)ombed&antcn So^anne«
hinter ber SRauer erbautes Saud mit ber jugel^örigen 3Bort bem
@rcgoriuö-2IItar übertragen l^abe unb beflimmt, bafe ber biefen
aitar bebienenbe äSicar ffir ben @ebrau4 biefed ^aufed unb für
bie 9ienten^ lueld^e mit ben vom erflen SSicare bed aitarö äBigl^arb
geflifteten 20 aKarl ju faufen finb, jum Gl^orbienfte oerpflid^tet
fein fott.

Original: S)omard^lt).

Bruno Dei gratia prepositus totusque maioris ecclesie Osnaburgensis
conventus omnibus Christi fidelibus salutem in Domino. Quoniam

») 3öell ber fd^on 1251, gfcbruar 5 (iRr. 9), atg »Ifd^of bcacic^netc »runo ^Icr
noc^ al^ ^ompropft urfunbet.

1251 o

propter diversos casus emergentes rationabiliter ordinata aliquoiiens
malignorum astutia irritantur, sepius etiam temporis diuturnitate oblivionis
caligine evacuantur, perutile est et necessarium, ut pie et rationabiliter
ordinatis scripture suffiragio sollicite provideatur. Sciant igitur universi
Christi fideles ad quos presens scriptum pervenerit, quod nos ad peti-
tionem Johannis decani nostri domum retro murum quam suis sumptibus
edificaverat cum area communi consensu et unanimi voluntate libere et
absolute contulimus altari sancti Gregorii perpetua donatione. Ita ut
sacerdos eidem altari deserviens de predicta domo et de redditibus con-
parandis pro viginti marcis quas Wighardus iam predicti altaris sacerdos,
sepe dicto altari contulit choro sicut vicarius sit obligatus. Ut autem
hec nostra collatio rata maneat inperpetuum et inconvulsa, eam presenti
scripto sigilli capituli nostri testimonio roborato fecimus annotari. Datum
Osenbruge; anno incarnationis Domini M^CG^LP. Testes huius facti sunt
Arnold US cantor, Sybbodo, Henricus de Meppen, Hugo, Gerhardus de
Foro, Jacobus scolasticus, Conradus de Hastorpe, Hermannus de primo
altari, Godefridus de Ore, Baldewinus prepositus de Batbergen, Lutgerus,
Gyso custos, Gerhardus de Bure, Gyselbertus, Ernestus, Alfrimmus et
Helmoldus.

Siegel an ^ergamentflreifen^ Srud^flüdC.

8. — 1251, Mr Seferuat 5.

SBa^l Srunod von Sfenberg }um äSifd^ofe.

S)ie ältefle oon i^m aU eriDol^ltem Sifd^ofe erlaffene Urlunbe (9lr. 9)
ifl am 5. ^ebruar 1251 audgeßeOt. SSnnto roav ber Sruber feined SSor-
gängerd engelbert (D. U.^». U, SRr. 403, 422, 446, 479) unb feit 1241
^ropfl t)on ®t. 3ol^ann (ebenba 3lx. 403), foiDie iugleid^ fett 1242 2)om'
propft (ebenba 3lx. 412), über feine früheren ^frünben oergl. ^^ider, @ngel^
bert ber ^eilige @. 255.

9. - 1251 (1250), Februar 5.

2)er ertDol^lte SSifd^of Sruno beurfunbet. Dag ber Sbell^err 3ßicbolb
von ^oUe unb fein @o^n ^ermann bie i^nen }u &ef)n audgetl^ane
äSogtei über bie OönabrüdCer ^o^annidtird^e auf 4 2tal^re für 100
äRarl betfelben 5tird^e unter 3uf^i^)^u"0 ^^^ Se^nd^errn ©rafen
Otto von S^edlenburg uerpfänbet unb auf ade 9led^te an ber SSogtei
bid }ur SBieberlöfe äJer}id^t geleiftet ^aben.

Original: (StaatSard^it).

Bruno Dei gracia Osnaburgensis ecclesie cpiscopus(!) omnibus pre-
sentem paginam inspeeturis salutem in vero salutari. Noverint universi

6 1251

tarn presentes quam futuri presens scriptum intaentes, quod nobiles
viri de Holle, Wicboldus, Hermannus ipsorumque legiümi hercdes ad-
vocatiam ecciesie aanöi Johannis Osnaburgensis quam de manu domini
Ottonis comilis de Tekeneborg teoent et hactenus tenueruct in feodo
de Terbo, consensu et volontate predicU comitis pro contum marcis
usoalis monete capitulo ejusdem ecclesie obligarunt sub bac forma :
Supemolatis nobilibus et eorum heredibus a Testo epyphanie presentis
anni usque elapsU quatuor anois redimere non licebit. Protestamur
etiain, quod idein Hermanous in presentia nostra et multoruni bonestorum
virorum aälancium juravit ßde nicbilominus interposita militari, quod
nee ipse nee aliquis nomine vel verbo vel auctoritate sua rel patris
aliquem usum habebit vel jus in eadem advocatia medio tempore sibi
vendicabit, quoadusque capitulo pecuniam soWerint memoratam. Scire
volumus nichnominus omnes presentis littere inspeclores, quod idera
Hermannus ultro sc adhoc in nostra presentia obligavit et propria
voluntale hoc elegit, ut si forte, quod Deus avertat, in aliquo contra
juramenluni suum et üdem datam aut pater aut filius venire prosutnerent,
decanus sancli Johannis Osnaburgcasis omni occasione et contradictione
cessantibus ipsos debeat excommunicare ot excommunicatos per totatn
dyocesiai Osnaburgensem denunciare, donec de dampno dato saü^fecerint
in inl^runi ecciesie memorato. Ad habundantem itaquc cautelam et
securilatem ecciesie present) scriplo prolestainur. quod nos dainus el
dedimus decano sancli Johannis plenam auctoritatem, ut si iidcin nobiles
contra juramenlum presfrtum perverso usi consilio vel contraria volunlate
in aliqua parle venerint vel consensum, cosdem excommunicet in con-
linenti et per lotam dyocesini Osnaburgensem taciat excommunicatos
auclorilate nostra denunciari, ita quidem, ut de ipsis nee sit querimonia
Tacicnda nee eciam admouitio allquatenus premittenda. Ne igitur super
contractu obligationis advocatic inter capitulum et predictos nobiles
habito dubium possit suboriri vel questio suscilari, presenleni paginam
veritatem rei gcsle et ordinem fidelJter conlinentem sigillo noslro con-
signalani diclo capitulo dedimus in testimonium et munimen. Acta sunt
hec anno Domini millesimo ducentesinio quinquagesinio ; Nonas Febr.
Testes autem hujus rei sunt clerici: Berno decanus sancti Johannis,
Thetmarus, Hermannus, Olricus, Hyldigerus, Hermannus, Ernestus, Gode-
fridus, Marquardus, Vromoldus; layci vero milites: Albertus de Dranlhem,
Herbordus dictus Vulpes, Johannes dictus Wale, Gerhardus de Angaria
et alii clerici et layci quam plures.*)

') q. ji. fülll \latt nuöciiiaubcrflCjogen bic Iclätc 3cilc uiiö ifi dci bcr Scricgcdiiiß
tiitrri)f{f|itittctt.

eiettenfiegel (^flf. ettgel 52, 3) an $ersament|ireifen.

I

I
I

1251 7

10. - 1251 (1250), afebruar 6.

6bcl^crr Hermann von fioltc bclunbct bic mit 3wfti"^"^w"9 ^^^
Sc^nd^crrn ®rafcn Dtto von S^ccflcnburg gcfd^cl^cnc aScrpfänbung
ber aSogtci über bic ©t. go^annidfird^c an bicfe Äird^c.

Original: (Staatöard^ib (bcfd^äbigt). !Dru(f: gribcrici=(Stfibc, ®cfd^ld^tc
bcr etabt O. I/ S^h. 24.

Herniannus Dei gratia nobilis vir dictus de Holte omnibus presens
scriptum inspecturis salutem in Christo Jesu, Noverint tarn presentes
quam fuluri presens scriptum intuentes, quod nos de consensu, verbo
et v(oluntate) domini nostri O(ttonis) comitis de Tekeneborg advocatiam
ecclesie sancti Johannis Osnaburgensis quam pater noster et nos de
manu ipsius tenemus in feodo ejusdem ecclesie capitulo pro centum
marcis usualis monete obligavimus sub hac forma: Patri nostro nee
nobis nee heredibus nostris eandejn advocatiam a festo epyphanie pre-
sentis anni usque elapsis quatuor annis redimere licebit; protestamur
eiiam nos jurasse in presentia Brunonis episcopi(!) Osnaburgensis et dicti
capituli multorum honestorum virorum astancium, fide nichilominus inter-
posita militari, quod nee pater noster nee alius nomine vel verbo vel
auctoritate sua nee nos nee aliquis nomine vel verbo vel auctoritate
nostra usum aliquem habebit vel jus in eadem advocatia sibi (vendicabit)
nee in (anlea), donec pecuniam solverimus memoratam. Profitemur etiam
nos in eo ultro specialiter consensisse et elegisse, si forte, quod Dens
avertat, in aliquo contra juramentum nostrum et fidem datam venire
presumeremus, decanus prefate ecclesie omni occasione et contradictione
cessantibus nos debeat excommunicare et per totam dyocesim Osna-
burgensem excommunicatum denunciare, donec de dampno dato satis-
fecerimus in (integr)um ecclesie memorate. Ne igitur super contractu
obligationis advocatie inter capitulum et nos habito dubium possit
suboriri vel questio suscitari vel controversia moveri, presentem paginam
veritatem rei geste et ordinem fideliter continentem sigillo nostro con-
signatam dicto capitulo dedimus (in) testimonium et munimem. Acta
sunt hec anno Domini M^C^C^L®; Nonas Febr. Testes autem: Bruno epi-
scopus Osnaburgensis, Berno decanus (sancti) Johannis, Thetmarus, Her-
mannus, Olricus, Hermannus, Hyldigerus, Ernestus, Vromoldus et alii
canonici. Laici vero: Albertus de Dranthem, Herbordus (Vulpes) (Jo-
hannes) dictus Wale, Gerhardus de Angaria et alii quam plures.

©d^ilbförmigcö ©iegcl an ^crganicntflreifcn, rocld^c burd^ bic Icfttc
S^cjtjcile ^inburd^gcjogcn finb unb fic tl^cilrocifc t)crbccf cn : brci licgcnbc äblcr-
flügcl (2, 1) t S. Hermanni de Holte.

11. - um 1251, ^eliinat 5.')

SBicbotb, ebelf)err oon Sötte, beutfunbet, ba6 tt an 5)tetricö oon

Sonie bie SJogtci übtr baö <£rbe ßampe niemals ju Sefin über«

trage», fonberii biefe aSogtci, reie bie übet bic übrigen ®üter befl

Soljatuiiflftifts, für 100 Tlaxt an baS Stift oerpfönbet I)abc.

Ctlainol : ®tnalöord}i».

Universis tarn presentibus quam posteris ad quos presens littera

pervenerit nobilis vir W(icboldus) dlctus de Holte salutera in Domino.

Noverint universi presentis littere inspectores, quod nos damino Thiioderico

diclo de Hörne numquam porreximuä neque concessimus advocatiam

domus in Campe vel etiam allquam parlem ejus nee quicquam eidem

in dicte domus advocacia umquam recognovimus nee recognoscimus, set

ejusdeui domus advocatiam cum suis pertinentiis et ceteris omnibus que

advocacie ecclosiü sancti Johannis in Osnabrugge pertinent scilicet ipsam

advocaeiam el usum ejusdem advocatie capitulo dicte ecclesie scilicet

sancti Johannis pro centum marcis usu(alis) monete [obligavimus, ita

quod nullum in ea usum liaberemus neque nos nequc filius noster

H(ermannus) nee aliquis ex parte nostri, quoadusque redimeremus

eandem, et hoc presentibus litteris protestamur.

3In öoii ber Urfunbc gefclinittcnen ^ergameulftreifen bna fc^ilbfönnigc
Siegel: int @i$ilbeätiau;)te 3 fiebenblättrige ^iofett neben einanber, barunter

bie brei liegenben Ülblerfliigel (2, 1). Umfcbrift: SI . . . LVM. W E

HOLTE. (3lbgebUbet bei ^nngiiiS, Hist. Benth. Tabula 1, No. III.)

12. - ftoln. 1251 (1250), Stbruot 5.

©rjbifdjof Äonrab oon Äölrt forbert Sift^of Oiobann) oon aWinben
auf, feine @|'communicatioii ber Odnabrüder Stenftmannen jut
Sttufifü^rung ju bringen.*)

arbjttiirift ^cuiclwa in feiner Uxtunbcniontmlima ni, S. 1. DrutI:

ÜKafcr 9}i. 239.

Venerabili in Christo fratri . . Mindens! episcopo Conradus Dei
gratia sanctae Coloniensis ccciesiae archiepiscopus, Italiae archicancellarius,
apostolicae sedis legatus salutom et sinceram in Domino carüatem. Cum
sicut ad nostram nolitiani pervenisse putamus, pro eo quod nonnulli
ministeriales ecclesiae Osnaburgensis moliti sunt et moliri non desinunt
lam gravia contra ipsain quae ob exempli pemiciem grave possent

') S. 9iv. st 11. 10.

') <Ss flc^t oiiö bct Urtiinbc iiit^t BcrUor, racßftolB bir SjrCDmmnnicalion »et
^SnQt ranr; öet 3<'''Pii"ft lö&t jcborfi Dccmutficn, ho& cS gcjc^clirn mar, rodi fle i^«
fRei^e bei ber Sa^l Sninoä gcitcnb machten.

I

1251 ^

ecclesiasticae dipiitati inducere detrimentum cxcommunicationis sententiam

proferri mandavimus in eosdem. At ipsi dati in sensum reprobum et

penitus obstinatum sententiam ipsam animo sustinuenint pertinacl.

Fraternitatem vestram monemus et hortamur attente in remissionem

peccatorum nichilominus injungentes, vobis qua fungimur auctoritate

mandantes, quatenus pro honore dericalis ordinis et honoris ad prae-

dictorum maleficorum violentiam reprimendam vestra studia et opera

convertatis, causam praefatae ecclesiae Osnaburgensis modis omnibus

quibus poteritis defendatis. Datum Cüloniae anno Domini M^^CC^L®;

Nonis Febr.

(L. S.)

13. - 1261 (1250)/) na4 9tttmt 6.

®cr enoäl^Üc Sifd&of Sruno beurfunbct eine t)or il^m getl^ätigte
©erid^tööer^onblung in bem ©treit beö ©omcapitelö mit bem »itter
33erner r>on 33orenIampe über baö ©igent^um einer öufe in Suther-
berge. @egen ben in biefem ©erid^te oon bem Stitter Subolf von
@r5nen&erg gefunbenen @prud^^ bag bad Somcapitel ber 9l&d^ße
fei, um fein 9led&t }u beweifen, legt Serner Berufung an boÄ
@erid^t bed @r}bifd^ofd }u Jlöln ein.

Original: ©taatSard^lt). Drucf: SD^löfcr m. 320.

B(runo) Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus hoc scriptum
visuris in eo qui salus omnium est salutem. Noverint universi, quod
comparentibus coram nobis decano et capitulo majoris ecclesie nostre
Osnaburgensis et Bernnero de Vorencampe milite ex parte capituli fuit
propositum coram nobis, quod idem B(ernerus) miles ipsum capitulum
in sua justa possessione cujusdam mansus in Sutherberge, qui est vera
proprietas beati Petri et quem idem capitulum in suo censu et pensione
prebendali cum debito servicio sine aliqua justa impeticione juste pos-
sedit et adhuc juste possidet et legitime prescripsit, sicut posset et vellet
omni jure quo deberet optinere, inceperit infra biennium turbare contra
justiciam violenter. Ex parte vero dicti militis fuit propositum, quod idem
B(emerus) miles dictum mansum a progenitoribus suis patre, avo, atavo in
sua priori antiquiori hereditaria et censuali possessione cum debito servicio
quinquaginta annis et amplius juste et hereditarie sine aliqua justa in-
petitione possedisset et adhuc cum debito censu et servicio possideat nee
eundem mansum in aliquo loco in manus alicujus resignavit, non dimisit,
sicut %per sufBciens testimonium videlicet cum coheredibus et conmini-
sterialibus suis et cum circummorantibus mansum vellet optinere. Inter

0 »ergl. iRr. 8.

10

quas ulriusque partis ailegaüones ex parte capituli I'uit quesitum in
conimuni sententJa, utrum capituluiii pociori jure deberet suuni optentum
facere de sua justa possessione et logitima picscriptione mansi qui est
Vera et antiqiia proprielas beali Pctri et quem idem capituluui in suo
coiisu et pcnsione prebendaü cum debito servicio juste possedit et juste
possidet absque ulla justa inpeticione et legitime prescripsit. Super qua
sentcntia Ludolfus niiies in Gronenberge requisitus sentenliuiii edidit
geaeralem, quod capilulum pollori jure deberet suum facere optentuni
quam dictua niiles ex quo maiisutn liujusmodi. que est vera et aotiqua
proprielas beati Petri et ejus prebendalis pensio capilulum in suo censu
et prebendaü pensione cum debito servicio absque ulla justa inpetitione
juste cum aliis proprietatibus beati Pctri possedisset et jam in sua justa
censuali et prebendaü possessione optinet dictum mansum sub legilima.a
prescriptione. Quam sententiam dictus B(ernerus) miles reclamavil dicens^V
quod vellet dare sententiam justiorem; quam sie edidit, quod ipse pocius
deberet suum optentuni facere de illo mauso, qui fuit et est sua vera
et hereditaria proprielas et quem in sua priori antiquiori hereditaria el
censuali possessione a patre, avo et attavo suo quinquaginta annis et
amplius cum censu et debito servicio justo absque ulla justa inpetitione
possedit et adhuc in sua possessione habet nee unquam in aliquo loco
dictum mansum in manus alicujus rcsignavit vel dimisit nee etiam ejus .
possessioni renunciavit, sicuti vellet optinere cum coheredibus et con- ]
ministerialibus suis et cum drcuninioranlibus dictum mansum, quam. J
aliquis clericus posset sibi aliquem censum prebendalem in diclo maoso f
vendicare, quia idem mansus esset sua vera et hereditaria proprielas.
Super quarum sententiaruni justa diRtnitione de consensu partis utriusqua.J
ad presentiam domini Coloniensis exstitit appellalum. In cujus rei testi- ]
moniuni presens scriptum ad instantiam partium duximus siggillandum(!).'r
Acta sunt hec coram nobis anno Domini M^CC quinquagesimo.

SReft bes eicdenfteäelä au ohö bec Urtuube gcft^nittciien Pergaments
ftteifen.

1251, nnii $i6niat 5.')

^er enoQ^lte SBtfc&of Snitio überträgt bas eigeiit^um beä oon
i^m le^iirfiiirigen burt^ Slubolf d. Sorbein au baö Ätoftcr 3)larten:
felb »ertaiiften 3e|)iitenä oon Underenhorst bem genannten flfofler.
9)ut)oIf V. 3. trägt iljm jum förfa^ baä eigentljmn eines ecbeä in
Gereboldinchove (Är(pl. a^ten) j" Se^ti auf.

Oriainpl: Stantöarc^it 2Kiln[tcr. Dviitt: SJtlnianö, SJ. ü.--fß. m,

3ir. &36.

') ©. SRr. 1

1251 II

In nomine Domini; amen. Bruno ^) Dei gratia Osnaburgensis
ecclesie episcopus(!) fidelibus ad quorum noticiam presens notula per-
venerit in peq)etuum. Antiquorum providit sagacitas actiones litteris
firmari, ne dissolvantur aut pretereant cum tempore defiuenti. Hinc
volumus liquere, quod Rodolfus de*) Burbenne fructus decime de duobus
mansis*) in Underenhorst quam de manu nostra jure feodali tenuerat
cum omni prorsus integritate cenobio Gampi beate Marie XVIII marcis
acceptis appropriavit et in manus nostras uxore sua pariter et heredibus
ejus consentientibus resignavit eandem. Nos vero ad honorem Dei et
beate Virginis matris ejus nostreque gratia salutis ipsius decime pro-
prietatem prefato assignavimus cenobio perpetualiter possidendam. Quod
inquam factum nostrum ut rationabiliter procederet, prenominatus Ro-
dolfus proprietatem unius domus in Gereboldinchove in parrochia Alen
Site nobis et ecclesie nostre titulo equiresponslonis quod vulgo pragaria
dicitur pro decima ipsa refudit. Quam videlicet domum idem Rodolfus et
sui heredes a nobis atque ab ecclesia Osnaburgensi loco ejusdem decime
jure feodali tenebunt. Quapropter ut rata hec et flrma permaneant,
paginam presentem inde confectam nostri impressione sigilli fecimus
communiri. Datum est autem hoc memoriale anno gratie M^CC^.LI.;*)
indictione Villi».*) Testes hujus rei sunt: Rodolfus ^) abbas, Amoldus
hospitalarius, Heinricus major cellararius, Johannes monachi ; Godescalcus
majoris ecclesie Osnaburgensis canonicus, Johannes cappellanus in Re-
dekenberg; item Amelungus de Gore, Rodolfus de Boklo, Rodolfus de
Borbenne, Gerwinus Rudcherus et Fredericus fratres de Bokenevorde,
Andreas de Boderic, Conradus de Mechle, Albertus de Wrdinchusen,
Godefridus de Lon et Amoldus de Berge milites et alii quam plures.

*) in keßerer ^intc auf SRafur; wal^rfd^cinUd^ tvax bic Urhinbc urfprünölid^
nod) auf ©ngellbertg 3'iamcn au^gcftcUt; ba^cr bann aut^ episcopus ft. electus 5U
crflären. — *) de— mansis in treuerer Xintc auf SRafur. — *) I in l^cUctcr Xintc
äugefüßt. — *) Sorrcctur unb SRafut. — *) t)on l^icr an fettere Zintt,

Srud^fiäde beö Sleltenftegeld an bunten SBoQfäben.

15. — XtHtnhnxi. 1251, na4 Sfebntar 5.0

®raf Otto von XedlevbnxQ ©erlauft bem Älofter SKenölage (Sörflel)
bie fiälfte beö ,,©unbern, Burstel" im Äird^fpiel Serge für 100
SKarl unb bejeugt bie Uebertragung beffelben burd^ ben Sel^n^errn,
ben ertDol^tten Sifd^of Sruno t)on Dönabrücf, bem er fein Sel^nred^t
baran aufgelaffen l^at.

Original: 2)omarci^ib. 2)ru(f: <Subenborf, 35citrägc ©. 157,
>) ©. ^x. 8.

12 mi

Oito Dei gralia conies de Tekeneburg et Mecheldis cometissa
ounibus hoc scriptum visuris salulem in eo qui est vera salus. Quoniara
humana memoria adeo est labiüs et momeiitanea, quod bominum gesta
que scriplure non sunt comTiiondala de facili a memoria recedunt, hinc
est, quod preseiitibus litteiis universis notum esse cupimus, qiiod nos
mediclatem indaginis quod in vulgari sundere dicitur, que sita est in
loco qui dicilur Burstel in parrochia Berghe, quam ab ecclesia Osna-
burgonse in feodo tenuimus, cenobio in Menslaghe quod ad predictutn
locum qui dicilur Burstel est transfereiidum pro cenlum marcis ven-
didimus. Resignanlibus auLem nobis in manus domini nostri Brunonis
Osnaburgensis electi predictum smiderc ipse Dei inluitu et ad nostrain
petitionem prenominato convenlui contulit ejusdem proprietatem libere
et perpeiuo possidendam. Oblinuit autem curia noslra et villicus noster
in Berghe jus secandi ligna in sepedicta stinderen ad comburendum et
ad ediücandum odificia; domus vero Rathardi de Anten obtinuit jus
secandi ligna minuta quo non siiit quercina vel fagina ad faciendum
suas sepes et ad comburendum, Ut autem bec omnia rata permaneant,
presentem paginam exinde conscriptam sigiilis nostris fecimus roborari.
Presenles fuerunt miütes nostri Wedeliinus de Westerwinkele, Conradus
de Brotherbeke, Johannes de Langben, Johannes de Cappellen, Lam-
bortus Buddo, Svederus de Monaslerio, Luderus dapifer,') Geriiardus de
Brotherbeke, Hermannus nolarius noster et aUi quam plures nostri
ministeriales et castellani, Datum Tekenebui^; anno Domini M^CCL*!;
VI* Kalendas Aprilis.
') U. 9}rDifitf'v6cct.

2[n ^crgameiitftreifeti befdiäbigt baä ©leget.

16. — «einenietfl. 1251, SeJruoi: 15.

33ii'^of ^oliQnii von SHiiibeii bcEunbet, bafe »or itjm bec 3Iittei:
yermaun ooii Satibciitjaufeii auf qHc 3tn(priid|c an ben 3«^nten ju
Stntorf ju ©uitften beS Stiflö St. aRaiirig unb ©iiiteou auf bem
iJUerber vor ^Slitiben ^erjictht geleifiet l|at.

OrtgUml ; ©loaläaic^to aßüiiflcr (bcfc^äbißt). SJvuif : ^oogeraeg,

m. u-^s. rv, 549.
Johannes Dei gracia Mindensis episcopus universis Christi fidelibus

presens scriptum visuris salutem in Domino. Ad noüciam singulorum
pervenire volumus, quod nobis presentibus et eciam cooperantibus
dominus Hermannus milos do Haddenlmsen, Hermannus filius suus et
heredes ipsius omne jus et omneni actionem sive impelicionem, quam
(dixerunt) se in decima in Lintthorpe ecclesie sancti Mauricü in Insula

I

1

1251 13

habere in manus nostras ad usus jam dicte ecclesie libere resipiaverunt
et absolute. Et ne hoc factum alicui imposterum in dubium revocetur,
presens scriptum exinde confectum munimine sigilli nostri fecimus
roborari. Testes hujus rei sunt: Hartradus Lupus, Gerardus de Hadden-
husen, Gerardus dapifer de OSIeten milites; Ludolfus de Dilingen,
Borcbardus de Duzhome, Bemardus clerici ; Vulveke, Hinricus de Hadden-
husen et Emestus famuli et alii plures. Acta sunt hec in Reinnenberge ;
anno Domini M^CC^L^ primo; in crastino Valentini martyris.

Siegel t)on ^rgamentfireifen ob.

17. — 2)|am 125t Sebntar 25.

^ßopfl 2|nnocen} IV. beauftragt ben 9lbt oon ^l^urg^ bem Odna-
brüdcr SJoml^errn emfl, beffen ©treitfad^e mit bem SWünfierfd^en
Sapitel über feine B^Iaffung }u feinen @un{ien an ber Surie ent^
fd^ieben fei, jum Sefifte einer ^ßfrünbe im aJlünflerfd^en ßapitel ju
rerl^elfen.

'iRaä) bem 3)ru(f bei ginfe, ^apfturfunben aOßeftfalenS 9'lr. 523 auS
bem im baticanifd^en SCrd^ibc borl^anbenen aflegifterbanb 22, fol. 107,
m. 683.

. . abbati et . . priori de Iberg(!) Osnaburgensis diocesis.

Causam que inter dilectum filium Ernestuni canonicum Osna-
burgensem ex una parte ac . . decanum et capitulum Monasterienses
super receptione ac pbovisione ipsius E(mesti) facienda in ecclesia Mon-
asteriensi auctoritate litterarum nostrarum ex altera vertebatur ad examen
sedis apostolice revocatam dilecto filio magistro Bono Johanni capellano
nostro commisimus audiendam. Quia vero idem capellanus audltis hinc
inde propositis et relatis fideliter coram nobis dicto canonico et alterius
partis procuratore presentibus de speclali mandato nostro ordinavit, ut
in ipsa ecclesia recipiatur in canonicum et in fratrem mandamus,
quatinus ipsum recipi ac sibi de prebenda, si vacat ad presens vel
quamcito se facultas obtulcrit, per vos vel per alium auctoritate nostra
providere curetis juxta priorum continentiam litterarum ita tamen, quod
illis, qui nostras litteras ante ipsum presentaverunt in prefata ecclesia
nullum propter hoc super receptione ac provisione ipsorum prejudicium
generetur. Non obstante aliqua indulgentia coram dicto capellano pro-
posita sive aliqua impetrata vel impetranda a sede apostolica per quam
receptio et provisio sepedicti E(rnesti) impediri vel differi valeat et de
qua in litteris nostris plenam et expressam oporteat fieri mentionem.
Contradictores et cetera. Quod si non ambo et cetera. Dat. Lugduni;
V Ealendas MartU; anno VIII.

Üifttt. 1251, anärj 7.

*pQpft ^nnocenj IV. beouftrngt bcri 3tM con ^biirg, bciii Oim--
bvücfct SJomljerrn ©öerarb eine 'ipfclinbe tn her Utrc^ler Siöcefe
jii oerfi^oRen.

3}(iif) bcm 1>ni(f 6ei gtiife, ^apftiirlimbc» atJcfifolcnS Sir. 52S auä bcni
im Balicrmlii^cn arttitue üoiticacnbcn Mcglttetbrnib 22, fol. 107, 9tr, 686.

. . abbat! de Yburch Osnaburgensis diocesis.
Ut dilectus filius frator Corradiis de Rota ex injuria et corporis
lesione sibi ab inimicis ecclesie in ipsius ecciesie odium irrogatis gratiam
apud sedem aposlolicam sibi gaudeat accrcvisse, ipsius precibus inclinati
mandamus, quatlnus Everardo canoiiico Osnaburgensi suo familiär! in
civilate vel dioces! Trajectensi per te vel per abum provideas de pre-
bendali vel alio ecciesiaslico beneficio soüto clericis secularibus assignari,
etiam si curam habeat animarum et vacet ad prescns vel quam cito se
facultas obtulerit, faciens (eum) ex nunc in ecciesia in qua sibi pro-
videndum decreveris, si collegiala fucrit, in canonicum recipi et fratrem.
Non obstante statuto de certo canonicorum numero u. f. lu. bis aiil
qualjbet indulgentia diele sedis per quam effectus nostre gratie in hac
parte impedirl valeat vel differrr. Gontradictores et cetera. Dat. Lugduni;
nonis Martii; anno VIPI.

19. - ftüln (@rj&i|i^. $aSafl). 1251 (1250), IBläti 10.

©rjbiidiof ÄoucQb uoii Solu betuttbet einen vox \i)m in ber ©6=
riifuiigsfüdic ^Bcrners ooii 3]orent«inpe gegen bas Dsnabrlidcr
Somcopiiet ergongenen 91e;$töi>riic^, boft baä Qa^M bas näi^fte
?ted)t Ijabf, fein Eigenl^untsrec^t auf bie ftceitige S»fe in Sulber-
berge ju lietueifen.

Dttöiiial; ^DomaxfilU. SWltf: a)iB(cr «v. 321.
Conradus Doi gralia sanetc Goloniensis ecclesie archlepiscopus,
sacri imperü per Italiam archicancellarius universis hanc lilteram in-
spectuns cognoscere verilalom. Constitulis in nostra presenlia nuncio
seu procuratore . . decani et . . capituli ecclesie Osnaburgensis ex parle
una et Bemero de Vorincampe milile ex altera proposuit ecclesie nuncius
memorato, quod idem ntiles prefatos . . decanum et capitulum in pos-
sessione mansi in Suderberge speclanlls ad suarum administrationem pre-
bendarum — in cujus quidem mansi possessiono pacifica et quiefa per-
manserint quadraginta annis seu amplins— turbare ceperit infra biennium
et pulsare, dicto vero B{ernero) inilite in contrarium replicanlc, quod ipse
in ejusdem mansi possessione pacifica similiter et qulela oxistat et fuerit
multts annis ipsum mansum per successionem hereditarlam tenendo cum

1251 15

•

debito servicio sive censu, petitum hinc inde extitit et cum instantia
requisitum a nobis, ut diffinire per generalem sentenciam dignaremur,
qais eorum sie possessionem allegantium utrobique probare ipsam pos-
sessionem jure potiori deberet Super hujusmodi itaque interrogatione
senlencie generalis fidelis noster Herimannus pinceraa de Are dictus
Flecko requisitus a nobis sie sentenciando protulit sub multorum bonorum
testimonio et prudentum, quod ille qui in possessione eoporali bonorum
existit juri potiori probare tenetur possessionem hujusmodi et doeere,
quod juste possideat, quam alter possessionem impugnans et corporaliter
sie possidens qui tam diu in ipsa debeat possesione manere, donee per
justiciam evineatur. Adjeeit quoque idem pineema in ipsa sentencia,
quod sunt ibi probationes hujusmodi faciende, ubi de facti circumstaneiis
per vicinos et notos plena potest haberi noticia veritatis. Que sentencia
coram nobis a multis extitit approbata. Actum Colonie in palatio nostro
Coloniensi; anno Donjini M®GC® quinquagesimo ; VI® Idus Mareii.
Siegel bed Srjbifd^ofd mit Stücffiegel.

20. - 1251 (1250), aWfirs 21.

Äonrab §afe, ©oml^err unb ^aflor ju Sramfdöe, beurlunbet, bafe
er auf Slnfud^en ber SBittroe Siicca beren ©öl^nen §einrid& unb
Sietrid^ eine feiner itird^e gel^örige Saudflätte am Jtird^^ofe gegen
einen jäl^rlid^en 3in* ^^^ 12 Pfennigen lebendlänglid^ übertragen
l^abe.

«[bfd^Ttft beS 14. Sal^rl^. in 2»fc. 201, 84.

Gonradus dictus Uneus canonieus Osnab. legitimus pastor ecelesie
in Bramesehe universis Christi fidelibus tam presentibus quam futuris in
Christo Jesu notum esse cupimus, quod nos ad instanciam Ricce vidue
et aliorum amicorum suorum quandam aream ecelesie in Bramesehe
juxta eimiterium sitam duobus filiis ejus videlicet Hinrico et Thiderico
porreximus, quoad vixerint, libere possidendam, tali adjeeta eondieione,
quod singulis annis in festo Crispini et Crispiniani iidem H(inrieus) et
T(hidericus) vel unus eorum, si alter moritur, duodeeim denarios quos
ab antiquo eadem solvit area prediete ecelesie in Bramesehe persolvant.
Si vero ipsos eodem die non solverint, sine aliqua contradietione ipsa
area vacabit ecelesie sepcdiete. Ut autem hec predieta inviolabiliter ob-
serventur nee ab aliquo valeant in posterum infringi, presens scriptum
sigilli nostri munimine feeimus roborari. Acta sunt hec anno Domini
M^CC^L; in die Benedicti abbatis; presentibus Hermanno Uneo, Elizabeth
uxore sua, Bernhardo Lethebure et Riequino saeerdote et aliis quam
pluribus.

21. — Cänabruif. 1251, anfirj 31 (oitt 1252, Dlärj 10).

33er crroäijltc Sifc^of Sruno tlbetroeift auf Slnfuc^en bea Subolf
ü. ©töneiiberg (©eömolb?) bein Stifte S^cforb baä ©igentf)um oon
äirei Srben in Siirburg Jinb Gore,

Crioinal: ®tacitönrtfiiD 3]Iüiiftur. Sruif: giiilc, Ki. U.=S9.IV, ÜIi. 435.
Honorabiii domine et in Christo dilecte abbalisso . . Hervordensi
B(runo) Dei gratia Osnaburgensis electus salutera et sinceram ad omnia
voluntatem, Vestra sciat discretio, qiiod nos ad petjtionem Ludolfl de
Gronenberg de communi consensu lotius ecclesie nosire damus vobis
et ecclesie vestre proprielateni duarum doniorum in Sulherbei^e et in
Gore et hoc presentibus lilterJs protestatnur. Datum Osenburcke; anno
Domini M^.CCL primo; sexta feria post doniinicam Letare.
(Siegel uon ^ecgainentftieifen ab.

22. - gqon. 1251, «j)til 3.

Sutle ^qjft 3tuioccit3 IV. betreff ^fcünbenoerlcitiiiug, eingerüift i
bie Urfunbe oom 7. 2)ecember 1251, unten Str. 43.
iöcvfll, giiite, ^Qpitiurmiöcii iKeJtfalEllS Kr. 62Ü.

23. - 1261, «titil 6.

3)et ebte Mcrnrob, Surggtaf o. Stromberg, betunbet, bofe er [lit

mit bem Stifte Glar^olj über feine Slnfprüc^e auf bafl (Srbe §om-

brinf (JErfvI. £elte) freiitibfi^aftlidi vertragen fiabe nnb bafiir in

bie Sebetsbrfiberfi^aft bes Stiftes nufgeiiominen roorben fei.

Origiiinl; Sürftlic^cS Slrrfjiö in £Hl)cbn.

Jn nomine Domini. Conradus nobilis in Stromberg burgravius

etHeynricus fiiius ipsius omnibus hoc scriptum Inspicientibus inperpetuum,

Quoniam plerumque exinde provenire solet guerra et discordia, quod ea

qiie geruntur ab hominibus per neglientiam et oblivionem voniunt in

dubium, prudens antiquitas cautum adinvenit consilium, ut non solum

testes constituaiitur, verum etiani mortalitati testium per indeficiens

Privilegium subvenialiir. Eapropler nolum esse volumus lam futuris

quam presentibus, quod coopcrante Dei gratia discordiam quam diu

habuimus cum ecclesia in Clarhollo super impetitione curtis in Hom-

brinke in parrochia Lette sita in concordtam stabilem et Grmam per-

duxJmus ita quod in salutis uostre consilium et animarum remedium et

noslrorum parentum ab impetitione jam dicte curtis in Hombrinke ordine

debilü solienipniter cessavimus adjectis verbis fidei ad conti rmalionem

facti bona voluntate et unanimi consensu mauu et voce recedeutes ab

l

i

1251 17

omni jure quod in eadem curti et in omnibus ad ipsam curtem per-
tinenUbus habuinius vel habere potuimus. Preterea presenti protestamur
scripto, quod bona fide proniisimus, quod ob reverentiam beate Dei
genitricis Marie et sancti Laurentii martiris factum nostrum firmum et
inconvulsum observare promisimus in perpetuum. Totum itaque capi-
tulum propter tale nostrum beneficium plenariam nobis contulit frater-
nitatem in omnibus benefactis que de cetero in ecdesia ipsa contingent;
fratres etiam nobis benigne indulserunt quicquid turbationis, dampni vel
molestie ipsis quocumque modo verbis vel factis intulimus et nos fide-
liter j)rombimus, quod ipsos singulos et universos in omnibus quibus
possumus studebimus promovere. Quia vero sigillum actori et actis
auctoritatem confert et robur, sigillum nostrum presenti pagine fecimus
apponi et nichilominus Luidgerus abbas ejusdem ecclesie de nostro con-
sensu suum et totius capituli sigilla fecit apponi ad munimen et firma-
meDtum facti nostri, sicut prescriptum est et ad confirmationem et
executionem fratemitatis benivole nobis coUate. Testes: dominus Otto
Honasteriensis episcopus, dominus Bemhardus vir nobilis de Lippia,
dominus Gonradus comes de Rethberg; milites Tidericus de Susato,
Lambertus de Vineis,^) Godefridus de Hesnen, Tidericus et Hermannus
de Wlthem, Widego,*) Gerhardus Rusche, Heynricus Crul dapifer, Jo-
hannes dapifer in Rethe, Hermannus de Letheredeslo et alii quam plures.
Actum Gaholto; anno Domini millesimo ducentesimo quinquagesimo
primo; octavo Idus Aprilis.

*) de Wingarden. — ') de Bethe.

Srei ©iegcl an gepflod^tenen Seinenfd^nüren: 1) Äonrabfi d. ©trom^
^i, 2) ber ^ßropfi v. ßlari^olj (mit PP bcjeid^nct) tjor bcm ^l Saurentiufi
(LAVR) tnieenb . S. prepositi et ecclesie beali Laurentii in Glareholte,
3) Sonoentdfiegel loie an U, 3lx. 404.

24. - OSnobr&dt. 1261, «»til 7.

3)er enDo^lte S3ifd^of S3runo überträgt bad Sigent^um an bem
falben SBalbe „Borstcl'^ unb bie 9{eubrud^ie^nten barin auf Sitten
bed ®rafen Dtto t)on Xedlenburg, wzld^tt x^n von ber Ddnabrüder
Äird^e ju fie^u trug unb ben Se^nbefifi bem Sifd^of refignirt l^atte,
bem 9{onnentlofier }u SRendlage.

Original: ©tlftSarc^lt) »örftcl. S)ru(f: ©ubcnborf, »cltrÄgc @. 62,

^x, vn.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus in perpetuum.
Ex approbata multorum consuetudine noscitur a prudentibus introductum,
Qt ea que aguntur in tempore ne simul cum tempore^) dilabantur, bene

18

1251

firmontur lestimonio lilLorarum. ilinc esl, quod Tuluros scire cupimus
et presentes nolumus ignorare, quod dilectus consanguineus noster Otto
coines de Thekeneburg pia ductus dcvocione niedietatem s'rlve que
vocatiir Borstel in parrochia Berege quam tenuil ab ecclesia nostra in
feodo et uxor ejus M(echlhildis) comitissa uaumfructum in manus noslras
absolute et libere resignarunt rogantes humiliter ot devote, ut inluitu
precum ipsorum medietalem ejusdem silve et proprietatem ejus ceiiobio
Banctimonialium sacte(!) Marie in Menslage confcrre liberaliter curaremus.
Nos igitur ea que ad cultum Dei et ad sustentacioneni famulantum(!)
domino Jesu Christo fieri dinoscuntiir ad effectum debiluni perrtucere
cupientes eorundem piis et honestis precibus inclinati ad honorem omni-
potentis Dei et gloriose genitricis ejus Marie diclani silvam ejusque
proprietatem post liberam resignationem eorundem perpetua donatione
dedimus et conlulimus cenobio memorato, Insuper, ut idem cenobium
eo melius') sucipiat(!) incrementum, nos divine pietatis intuilu decimam
omnium novalium que fiunt in silva supradicta in sustentacionem per-
sonarum ibidem Deo serviencium ipsi cenobio dedimus et contulimus
absolute. Ut aulem hujusmodi pie devotionis collatio nulli verlatur in
dubium utque cenobio supradicto nulla possit in posterum super hoc
calumpnia sucitari (!), presens Privilegium super hoc confectum sigilli
nostri muniniine duximus roborandum. Acta sunt Osenbrucke; anno
Domini M'CC quiquagesimo pnino; VII Idus Aprilis.
') üb« ber QMc iiacfiaefflgt.

mi aiafiir.

3tn ^eraomentftreifen bofi ©lettenRegel Sifi^ofs Bruno.

25.

1251, aittil 28.

33er erroä^dc Sifctiof Stiino beiirtiinbet, ba& er bcm St. 5(ofi'""'i<''
ftifte für 80 9J!arf, toeldte baSfelbe iE)m jur Sc&utbentilgung iiber=
roiefeii (jabe, ben ÜBalb Ofterberg mit 3"f'i""""«9 beö Somcapttelö
unb ber ©rbejen jugleii^ intt ben bei clmaiget SRobuiig ju er:
martenben 9!eiibnn$jef|nten übergeben Ijabe.

SllJfftrift bti* 14, JioJirl). iit 9nfc. 201, 114. Iinicf; &f\ä)iii)tf bcr
©tnbl D. I, U. 25 imb <Dti(l^. V, S. 113,
B(runo) Dei gracia Osnaburgensis ecciesie electus universis presens
scriptum intuentibus in perpeluum. Naturale vinculum sie patres in-
pliceat, quod paterna pielas deesse filiis reforniidat, Hinc est enim,
quod notum esse cupimus presentibus et posteros ignorare nolumus,
quod nos zelo pietatis et caritatis inducti et affecto(!) paterno compulsi
ccciesiam sancli Johannis baptisle in Osembr. nocive') tam in spiri-
tualibuä quam in temporalibus movere cupientes silvam que vulgari

1

1251 19

Yocabulo Osterberch nominatur eisdem(!) ecclesie de consensu tocius
capituli majoris et omnium heredum legitimaiiim (!) que in eodein(!) jus
hereditarium habere sciebantuf cum omni integritate et jure quod tam
nos et capitulum nostrum majus et heredes, quod(!) in vulgari erfekse
nuncupantur possidebant libere contulimus et assignavimus ecclesie pre-
notate pro sua voluntate disponendam et sui(!) usui ordinandam. Ex
special! eciam gracia si eadem ecclesia novale ibi constituere curaverit,
proprietatem decime ejusdem que ad nos jure episcopali pertineret de
consensu capituli majoris assignavimus et contulimus ecclesie supradicte.
Memorata eciam ecclesia affectum et dilectionem ac promocionem nostram
attendens octoginta marcas ad solucionem debitorum ecclesie nostre
varionim que antecessores nostri variis ex causis contraxerant ex
quibus debitis ecclesia nostra extitit gravissime onerata in juris nostri
oonpensacionem et dampnum liberaliter et voluntarie contulit affectum
suum circa nos effectui(!) filialiter ac devotissime mancipando. Ne igitur
super collatione et assignadone nostra pie ac rite facta premisse ecclesie
questio valeat suscitari vel ab aliquibus in posterum controversia moveri,
presentem litteram rei geste ordinem et processum fideliter et vere con-
tinentem sigillo nostro consignatam in testimonium et munimen capitulo
contulimus memorato. Acta sunt hec anno Domini M^^GG^L^ primo;
Un £1. Maji. Testes hii(!) rei sunt: Baldewinus major prepositus,
Johannes decanus major, 6ysebo(!) thesaurarius ') de Foro dictus, 6er-
hardus de Bure, Gysebo(!) dicto(!) Vulpis, Alfrimus et omnes canonici
majoris ecclesie, quibuscunque vocabulis sive nominibus censeantur.

*) [t. nove civitatis. — *) fcl^lt Gerhardus de.

26. - 1261, «tiril 28.

S)er S)ompropfl 93albuin beurlunbet^ bag bad S)omcapiteI bem
Sol^anniöfiiftc oSit feine SRedjite am SBalbe Dfierberg mit ber arx^-
brfidntd^en (Srlaubnig }u Slobungen übertragen ^abe; bafflr Der-
pflid[)tet fid^ bie ^o^annidtird^e }u einer iä^rlidgen Leibrente t)on
7 @(^i(lingen^ 6 Pfennigen unb erlägt bem S)omcapite[ eine ©e-
treiberente aud ben Siedern bei @d[)lagfort, toeld^e badfelbe bid ba^in
gejal^lt ^at.

«öfd^rift bc« 14. afal^r^. in SKfc. 201, 115. 3)ru(f : 2»ttt]^. V, @. 112.

B[aldewinus]*) Dei gracia prepositus, Johannes decanus totumque
capitulum majoris ecclesie in Osembr. universis presens scriptum in-
tuentibus in perpetuum. Garere videtur mater affectu matemi nominis,
quam non movet necessitas filialis. Hinc enim est, quod notum esse
cupimus presentibus et posteros nolumus ignorare, quod nos communi

2*

consensu et unanimi voluntato ad preces et instanciam domini nosfri
Biiinonis electi et eciam liberalitate nos movente ecclesie sancti JohaDiiis
baptiste, ut mater filie affectuose cupicntes providere, omne jus silve que
vulgari vocabiilo Osterberch noininalur quod nobis in ea competebat stve
hominibus nostris auctoritate nostra pertinebat cum omni integritate et
cominodo et usu prenotate ecclesie contulimus et assignavirnus, ipsain st
Toluerit eradicare et novale, si placuerit in eadeni constitucre et ordinäre;
prcnotata eciam ecciesia liberalitati et affectui nostro respondens, et uL
assignacio et collacio nostra suprasciipta perpetuo rata et (irma existat
et a nobis et successoribus nostris irrevocabiliter conservotur, seplem
solidos et sex denarios usualis monete in juris nostri conpensacionem
ecclesie nostre perpetuo contulit et assignavit per manus decani ecclesie
sancti JohannJs vel alterius fratrJs quem capitulum ad hoc destinaverit
uni ex fratribus nostris quem ad hoc ecclesia nostra ordinaverit pro^ma
die post exaltacioneni sancte Crucis omni dubio cessante persolvendos;
sex eciam inodios tritici per claustralem mensuram in quibus ecclesia
noslra sancti Johannis ecclesie de quibusdam agris juxta Slachvorde sitis
exlitit obligata amice et voluntarie capilulo nostro perpetuo relaxavit.
Ne igitur super collacione et assignacione nostra pie et rite facta pre-
misse ecclesie questio valeat suscitari vel ab aliquibus in postenim
controversia nioveri, presentem litteram rei geste seriem continentem et
ordinem fideliter et vere sigillo ecclesie consignatam in teslimoniutn et
munimen capitulo contulimus niemorato. Acta sunt hec anno Domini
M^GC" quinquagesimo primo; quarto Kl. Maji. Testes eciam hujus rei
sunt: dominus noster Bruno electus, Baldewinus prepositus, Jobannes
decanus, Gyso thesaurarius, G(erhardus) diclus de Foro et alius Gerhardus
dictus de Bure, Godefridus de Ore, Gysiko dictus Wlpis, Alframmus et
oiunes canonici nostre ecclesie quibuscumque vocabulis censebantur.

') attif^rlfl Bruno (!). j

27. — 1261, %ptÜ 28.

Sffiil^etm ^copji, S9crno SDedjant utib bas Eapitel oon St. So^ami

bejeuflen, bafe fie [\ä) bem Somcapitet geßeiiüljer ju jäliuUdjer

gotllung üon 7 ©i^iHuigcii, 0 Slenareti »erpftii^tet ^oben, als

©egenteiftuufl bafüc, bafe baö 3)oi«captte! ju ii)ten Ounflen auf

aUe feine SHedite am aBalbe „Dfterbetg" 9!erji{^t getetftet Ijat.

Original: DomotdiiD.

W(illehelmus) Dei gralla prepositus, B(erno) decanus totumque

capitulum sancti Johannis in Osenbrugge omnibus presens scriptum

intuenttbus in perpeluum. Notum esse cupimus tarn presentibus quam

I

1251 21

futuris, quod B(aldewinus) prepositus, Jo(hannes) decanus totunique
capitulum Osnaburgense ad instanciam et preces domini nostri Brunonis
Osnaburgensis electi de bona voluntate et libero arbitrio et pia liberalitate
emendationi ecclesie nostre studens diligenter providere pariter et in-
cremento omne jus quod ipsum capitulum in silva que vulgari vocabulo
Osterberg appellatur et jus quod homines ipsius capituli ex auctoritate
ejusdem possidebant cum omni integritate et fructu et usu et commodo
ecclesie nostre omni questione et contradictione cessantibus assignavit et
possessionem juris tradidit silve memorate ita videlicet, ut de eadem
Silva ordinanda et disponenda et stirpitus eradicanda liberam et per-
fectam habeat facultatem. Igitur ecclesia nostra sancti Johannis affectuose
et pro posse suo matris sue majoris ecclesie cupiens respondere gratuite
liberalitati septem solidos et sex denarios usualis monete in compen-
sationem juris sui eidem contulit et assignavit per manus decani vel
alterius fratris quem capitulum ad hoc destinaverit uni ex canonicis
quem major ecclesia ad hoc ordinaverit proxima die post exaltationem
sancte crucis singulis annis perpetuo exhibendos et solvendos. Sex etiam
modios tritici per claustralem mensuram in quibus ecclesia major de
quibusdam agris juxta Slagvorde sitis nostre ecclesie singulis annis extitit
obligata perpetuo et irrevocabiliter relaxavit eidem. Ne igitur super
assignatione et traditione juris quod ecclesia major habuit in silva
memorata vel ipsorum homines possidebant et ne similiter super coUa-
tione et assignatione septem solidorum et sex denariorum et relaxatione
sex modiorum tritici inter ecclesiam majorem et nostram ecclesiam possit(!)
aliquatinus in posterum vel a nobis vel a nostris successoribus lis vel
controversia possit(!) suscitari vel questio ineflicax suboriri et ut omnia
prenotata irrevocabilia et salva et in pace conserventur, presentem
paginam et rei geste ordinem et seriem fideliter continentem sigillo
ecclesie nostre consignatam ecclesie majori contulimus in testimonium
et mummen. Acta sunt hec anno Domini M^GG^LP; quarto Kl. Mai.
Testes autem hujus rei sunt: Willehelmus prepositus, Bemo decanus,
Olricus thesaurarius, Emestus scolasticus, Thitmarus et H(ermannu8)
dictus de Hustede, Hermannus Juvenis, magister Hilligerus, Godefridus,
Marquardus, Frumoldus, Engelbertus et omnes canonici ecclesie nostre
quibuscunque vocabulis censeantur.

©tiftfifiegel an ^crgamentjlreifen (©eflf. ©iegel 160, 8).

®leid[|)eitige9lfi(Ifd[|rift: de pensione quam capitulum sancti Johanns
solvit majori capitulo pro novalibus montis Westerberg (!) juxta Blaken-
thorpe.

28. - 1261. SRoi la

Solbcroin 3:»omptopfl, SoIjQunes 3)ombe[|)aiil iinb bat Psnalidiifer
®Dmctt()tfeI betunbert, W Stiftimg eines Seelgeböt^tniffea für bie
brei Sftjineii (sororos coiivorsc) ©erltub, etifobetl) imb 3"*>enin;
ba& il)iieit für bie 3cil i^tefl ßebens jiir SBoIiming aiigeroiefene ^aiis
foH nadj i^rcm tiiib bcö SDom^erm ©oltfrieb üoti 0er 5Eobe jum
3JicarieiiI)oufe benu^t roerben. ^

Driainol: 33omnrrfiiü. ^^

Baldwinus Dei gralia preposilus, Johannes decanus tolumque Osna-
burgensis ecclesie capiluluni universis hanc paginam inspecluris oterne
vite bealitudineni. Litteris presenlibus protestamiir et rccognoscimus, quod
Gerthrudis, Elizabetli et Frederunis sorores converse quatuor quondam
dederunt nobis iiiarcas, ul post obiluni ipsarum una memoria in ecciesia
nostra memoriales habeantur. Undc de quinque solidis annuatim nobis
solvendis de domo domini Ertwini vicarii nostri, quam inquam domum
diele femino quondam ad usus suos habebant, ita ordinatum est. quod
XXX*" denarii nobis annuatim de domo eadem eo die quo earum
pariter agcnda est memoria persolventur et residui XXXi* denarii da-
buntur nobis tempore solito, videlicet in dedicalione ecclesie noslre de
domo eadem. Donium vero cum area que est inter domum dicti Ertwini
et domum Wicboldi vicariorum iiostrorum ad usus suos diele sorores
quoad usquc vixeiint, iibcram habebunt. Post mortem vero Godefridi
de Ore fratris et concanonici nostri et post mortem illarum trium, siquis
de vicariis nostris sive antiquis sive novis supremus tunc extiterit in
introitu et domum nee in emunitate nostra iiec infra muros civitatis
habuorit, prefatam domum non ad locandum sed ad inhabitandum habebit.
Si autem vicarlus supremus domum habuerit, proxinius ei in ordine
vicarius domum non habens, domum habebit predictam. Habebit autem
illam sub tali forma: Singulis annis in anniversario dicti G(odefridi) dabit
nobis XXX" denarios et duos denarios duobus campanariis; preterea
dabit quatuor denarios eisdem campanariis in quatuor sollempnitatibus
Domine nostre, ita quod in qualibet sollempnitale unum pro labore suo,
quem habebunt in candelis quas prenominatus G(odeJ'ridus) concanonicus
noster statuit in honorem beate virginis ponendas eirca chorum. Si ')
autem domus prenominala casu aliquo exusta fuerit, inhabitans debet
illam i-eedificare. Ut autem hec rata pcrmaneant et immulabilia, pre-
sentem paginam in facti testimonium sigilli nostri munimine fecimus
roborari. Acta sunt hec anno Domini M'>GCL''l°; XV Kl. JunÜ.

'} CDU Ijicr on niif Mafiir 6iö preaentem.

ßapitelartegel an rotibtn fieinenfc^nttten.

I

1251 23

29. - %tMtnhuti. 126t 3tttti 1*

@raf Otto Don 2^edlenburg überträgt stoei ^ufen in @übmer}en
unb in Ortl^e, auf xod^t fein t)on i^m bamit begabter £el^ndmann,
Slitter Sutbert von 9tortl^orpe^ 93er}id^t geleiflet l^atte^ auf beffen
Sitten eigent^ümlid[) an baö itlofter Serfenbrüd.

Original: ©taatöard^it). 2)ru(f: ©anb^off UU. i«r. 75.

Otto Dei gratia comes de Tekeneborg omnibus hoc scriptum in-
spicientibus salutem in auctore salutis. Quociens aliquid agitur cujus
memoria apud posteros haberi desideratur perutile est, ut rei geste series
scripture testimonio dedaretur. Sciant igitur Ghrbti fideles tam presentes
quam posteri hoc scriptum inspicientes, quod Lutbertus miles dictus
de Northorpe et sui heredes Henricus de Tvislo et Conradus de Hastorpe
nostri minisieriales duos mansos, unum in parrochia Mersnen in villa
Suthmersnen, alterum in parrochia Biphem in villa Orten cum hominibus
tunc in eis manentibus et omnibus appendiciis nobis resignaverunt,
suppiicantes devote, quatinus predictum predium conventui in Bersen-
bnicge conferremus, quorum peticioni benigne acquiesceutes divine re-
munerationis intuitu predium predictum libere et absolute contulimus
conventui prefato perpetua donatione. Datum Tekeneburg; anno Domini
M*CC^L®I; Kl. Junii; presentibus Widekinno nobili viro de Wester winkele,
Johanne de Langen, Johanne de Cappele, Conrado de Brothterbeke,
Lamberto Budden, Gotswino Kiselinc, Lutberto et Gerardo Budden,
Johanne et Lamberto de Northorpe et aliis multis.

Surgfiegel (ju jroei ©rittet jerfiört) an ^ßergamentflreifen.

30. « 1251, 3iiiil 14.

S)er ertoä^lte 93ifd[|of 93runo beurlunbet bie a3er}id^tleiflung ©erl^arbd
oon SSarenborf auf bie ^ufe Ofterrobe }u @unflen bed ©regoriud-
äUtard unb bie Uebertragung beö (Sigen^örigen 9ßerner auf ben-
felben Elitär; ber S^edgant 2lo^<^nned Derpflidgtet ftd^ bagegen^ bem
Sigen^örigen nadg erlangter SSoQiä^rigteit bie ^ufe unterjugeben.

Original: ^Domard^it).

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus, B(aldewinus) prepositus,
Jo(haDnes) decanus totumque capitulum Osnaburgense omnibus hoc
scriptum visuris in eo qui salus omnium est salutem. Noverint tam
posteri quam presentes, quod Gerhardus de Varenthorpe miles ecclesie
oostre ministerialis omni actioni et juri, si quod habuit vel habere vide-
hatur in manso in Osterrothe, quem episcopus Engelbertus hone memorie
oontulerat altari sancti Gregorii in majore ecclesia nostra Osnaburgensi,
sicut Privilegium super hoc confectum manifeste declarat, absolute et

24 1251

libere coram nobis renunciavit. Preterea idem Ger(hardus) Wernherum
filinfn Werniheri qiii prediclum mansum colueral dcdit altari sancti
Grcgorii perpefua collatione. Johannes vero tnajoris ecclesie nostre
decanus jam dicto VVernhero adhuc in minor! elale existent! concessit
eundeni niansum, ita ut, cum ad aduUam pervenerit etatem et matri-
monium contraheret consilio deeani, ipsiim niansum in pensione debita
possiderel. In cujus rei testimonium presentein paginam super ho^J
confeclani sigillis nostris duximus roborandani. Acta sunt hec Oseth
brug^e; IUI» fcria post oclavam pentecostes; anno Domini M^.CC^.L!'.
ßleftcii' iiTib GapiteUrifget Q" ^etgameiiiftteifeii.

31. - 1251, 3ufii 24.

Der ctmä^Ue Sifdjof Slnino bctiiitbet, baß löermann ,^flfe in b«'

^bürget ÄlofterÜri^e ben ßatliaEmcn^lltat gcftiftet mib bcm jc;

roetligcii Rlifter libertrogeii ^t. 33ie SHueftattuttg gefc&ieljt buttfi

3etintlöfen aus beii Äiri^fpielen Miefetibcd, Seebeii imb .'Öngen unb

oon bet flircdeiigift ju ®e^tbe.

Ortnliml: StnntSnrdfiiW.

Bruno Dei gratia Osnaburggensis ecclesie electus omnibiis in per-

petuum. Ea que aguntur in tempore ne simul cum tempore dilabantur,

eternar! solcnt testimonio lilterarum. Hinc est quod futuros scire cupimus

et presentes nolumus ignorare, quod Herniannus Uncus pia devocione

ductus de consensu et voluntate filioram suorum Ludolfi et Ludumci

militum perpetua donacione contulit altari beate Katerine quod propriis

cohstruxit expensis in ecclesia sancti Clementis in Yborg in parrochia

Risenbeke de curia Westei^o quatuor solidos, de quodam nianso eidem

curie pertinenti duodecim denarios; in parrochia Leden de curia Aversele

duos solidos et minorem decimam, Osterbcrge duodocim denarios; in

parrochia Hagen Noile duos solidos, Berket duos solidos ; in dote Gerethe

duos solidos, Wechle decem et octo (denari)os. Hec de bonis supra-

dictis dantur pro rederaptionibus decimarum. Hujusmodi vero collationem

ideni Hermannus tau fecit preordinatione, quod per thesaurarium ecclesie

sancti Clementis qui pro tempore fuerit eidem altari provideatur colltdie

et perpetuo in divinis. In cujus rei et pie collalionis testiraonium et

robur perpetuum presentem paginam super hoc confectam sigillo nostro

una cum sigillo doniini Ottonis de Tekeneburg duximus roborandam.

Acta sunt hec VIH'» Kl. Juli!; anno MfCCL"!".»)

i

3n)ei ©teget mit ben ^etflamentftreifen außgetiffe«.

i

1251 25

32. - 125t 3ttni 24.

3)cr cnoäpe Sifd&of 33nino überträgt ba« ßigentl^um einer von
i^m lel^nrü^rigcn Swf^ in Sed&tingen, loeld&e ^ermann fiale i^m
Qufgelaffen l^atte, an bad Jtlofler 9iu(le.

abfd^rift beö 14. 3a^rl^. In 5Wfc. 217, 21.

Bruno Dei gratia Osna. ecclesie electus omnibus hoc presens
scriptum visuris et audituris in eo qui est vera salus omnium salutem.
Cum ea que ad cultum divinum ampliandum et ad sustentationem
famulantium Jesu Christo salubriter ordinantur ex injuncto nobis officio
pastorali teneamur non minuere sed pro posse nostro diligentius ad-
augere, futuros scire cupimus et presentes nolumus ignorare, quod Her-
mannus Uncus, Ludolphus et Lodewicus filii sui mansum unum in Lig-
tinghen quem ab ecciesia nostra in feodo (t)enuerunt^) in manus nostras
libere resignaverunt. Nosque considerantes tenuitatem reddituum cenobii
sanctimonialium in RuUe ad petitionem eorundem in honorem beate
Dei genitricis virginis Marie post hujusmodi liberam resignationem dictum
mansum et proprietatem ejus perpetua donatione contulimus cenobio
meroorato. Ut autem hujusmodi nostra collatio a nobis et a nostris suc-
cessoribus perpetuo rata et inconvulsa') permaneat, presentem paginam
super hoc confectam eidem cenobio sigillo nostro in suflicicns testi-
inonium et robur perpetuum contulimus roboratam. Acta sunt hec anno
Domini MGGL primo; VIK Kl. Julii; presentibus comite Tekeneburgensi,
custode et Bernhardo decano sancti Johannis.

*) enuer. ßoplar. — ') convidsa ©oplar.

33. - 1251, 3iin 18.

S)er enoäl^lte 93ifd^of 93ntno belunbet^ bag er bad (Sigentl^um eined
Srbed in 3Re^nen^ auf xoA^t^ fein fiel^ndmann Sllbert t). äBorbing«
Raufen in feine ^änbe vexi\d)tet l^atte^ bem Jtlofler Senem über-
tDiefen l^at; i^m ifi }um (Srfafi bafür von @n)eber von ^burg bad
@igentl^um eined (Srbed in Sietenborf aufgetragen toorben.

Original: ©taatöard^it) 2)flünftcr. 2)ru(f: ©oogetueg, SB. U.=S3. VI,
yix. 553.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus in perpetuum.
Ex approbata multorum consuetudine noscitur a prudentibus introductum,
ut ea que aguntur in tempore ne simul cum tempore dilabantur, bene
firmentur testimonio litterarum. Hinc est, quod futuros scire cupimus
et presentes nolumus ignorare, quod nos de consensu totius capituli
nostri proprietatem unius domus in Menethen quam Albertus de Wurdig-
husen cum consensu heredum suorum in manus nostras libere resignavit

26 1251

post ejus liberam resignationem ad honorem omnipotentis Dei et genitricis
ejus beatissime virginis Marie perpetua donatione contulimus et dedimus
cenobio sanctimonialium in Leveren proprietatem unius domus in Bidig-
dorpe quam Swetherus de Iburg de manu comitis Thekeneburgensis
tenebat et ei libere resignavit in concambio ex perpetua donatione re-
cipientes a comite meiiiorato. Ut autem hujusmodi nostra donatio supra-
dicto cenobio perpetuo rata et inconvulsa permaneat, presens pagina
super hoc confecta sigillo nostro et sigillo majoris ecciesie nostre in
evidens testimonium et robur perpetuum est munita. Acta sunt hec
anno Domini M^COCOLOP; XV. Kalendas Augusti.

a)ic beibcn ©iegcl an ^ergamcntflreifen gut erhalten.

34. - OSnobrud. 125t «ngitft 17.

S)er ertDäl^lte Sifd[)of 93runo überträgt bie @üter beö Qeinxiä)
Sed[)ting in Aldingen bem itlofter Oefebe^ nad^hem ^einrid[i in feine
aU feined Sel^ndl^errn Sänbe barauf 93er}id^t geleiftet ^atte.

Original: ©taatgard^it).

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus prcsentem litteram
inspecturis gratiam omnis boni. Notum facimus, quod Hinricus Lechting
de consensu Alheydis uxoris sue bona in Heckengen nobis ea de causa,
ut ad honorem domini nostri Jesu Christi et beate Virginis sanctique
Johannis baptiste ac in remedium animarum suarum monasterio in
Osethe nostre dyocesis conferremus absolute ac libere resignarunt. Nos
igitur dictorum Hinrici et sue uxoris pio desiderio religionis intuitu
annuentes eadem bona prefato monasterio contulimus in perpetuum
possidenda. Ut autem premissa rata maneant et inconvulsa, presentem
litteram super ipsis confectam nostri sigilli munimine fecimus roborari.
Acta sunt hec Osenbrugge; in nova porta sancti Johannis; anno Domini
M^C^C^L^*; XVP Kl. Sept. presentibus Gysone custode, Godescalco dicto
de Aschenberge canonico Osnaburgense, Hinrico notario; militibus Jo-
hanne Urso, Gerhardo de Varenthorpe, Amelungo de Linen, Alberto et
Johanne fratribus dictis Ircis, Alberto de Wordinchusen, Rabodone de
Wordinchove et aliis quam pluribus.

©icgel Don ^ergamentflreifen ab.

35. -. ttm 1251, Qt^ttmitt ^.

S)er ern)ä^Ite 99ifd[)of Sruno beauftragt ben S)ontcantor Subger^
baö Sapitel in bad @igentl^um eined S^^^ten t)on 5 @rben im
itird^fpiel 9In!um ein}utt)eifen^ xotl^en bad Sapitel t)on bem Siitter
Sol^ann Don @retef d^ ge!auft unb biefer bem 93ifd^of e aufgelaffen l^atte.
Orignal: !Domatc^tt).

1251 27

B(runo) Dei gratia Osnaburgensis electus dilecto in Christo L(ut-
gero) cantori majoris ecclcsie sue salutem in Domino. Cum Johannes de
Gretesche miles, uxor sua et eoram heredes decimam quinque domorum
io parrochia Ancheim et in ipsa villa sitarum quam capitulum nostrum
majus ab ipso milite et suis heredibus pro duodecim marcis et dimidia
comparavit in manus nostras absolute et Hbere resignarint; nosque
post eorum Iiberam resignationem ipsam decimam et ejus proprietatem
perpetua donatione contulerimus nostro capitulo memorato discretioni
tue mandamus, quatinus dictum capitulum vel aliquem de capitulo
nomine capituli ducas in corporalem possessionem decime memorate.
Datum Osenbrucke; in vigilia nativitatis beate Virginis.

9ieft bed (SIettenftegeld an an^ ber Urlunbe gefdgnittenem Pergament»
Mfen.

36. - 1251, Dctofcer ff.

Ser päpftlidge Segat^ Sarbinal ^ugo, beflotigt bem jtlofter Sarbe-
I^Qufen unter anberen bie Sefifiungen in Söningen von Röln aM
am 4. Dctober 1251 unb beauftragt am barauffolgenben Xa^e
^ropfl unb S)ed^ant Don ^^ri^lar^ ben @treit jn^ifdgen Soroep unb
^arbel^aufen Aber biefe Seftfeungen^ Siedete u. a. }u unterfud^en unb
)u entfdgeiben.

5in!e, SB. U.-93. IV, 456, 457.

König Sßill^elm beflätigte am 23. 2lanuar 1252 aM Selmard^aufen
bem itlofier ^arbel^aufen ben Seftg ber t)on Soroe^ erlauften Se-
jtfeungen, barunter Söningen.

©ö]^mer=gft(!er, RR. imp. V, 5057; 3)ru(f: gtnfc, 2Ö. U.-99. IV, 471.

1252 beflätigt bann fd[)tieglid^ SorDep aM S)anlbar{eit für red^t^
jeitig geleijlete öülfe bem Älofier fiarbel^aufen alle mit i^m ge^
fd^loffenen SBerträge, befonberfi aber ben SJerlauf Don Söningen u. a.

2)rucf cbcnb. 507.

Diefe ©fiter gingen fpäter burd^ SBerlauf bcjro. 2;aufd5 an ben Sifd^of
wn Dfinabrfldt über; tjergl. unten ju 1275 (1274), gebruar 5.

37. "« 125t Otiohtt 7.

S)ie ©rafen ^einrid^ unb Subolf Don Olbenburg Derjid^ten auf aW
i^r toirflid^ed ober t)ermeintUdged 9ledgt an bem ^atronat ber Jtird^e
au aSeflerfiebe (bei 2ßarbenburg) ju ©unflen beö Älofierö Serfenbrüdf.

5lbfd^rift bcg 14. ^ol^r^. in 2»fc. 161, 47. 5Drutf: SDfhttl^. V, @. 116.

L

28 1251

H(enricus) et Lu(dolfus) Dei gratia comites in Oldenborg oinnibus
hoc scriptum visuris in perpetuum. Noverint [universi], quod nos jus
patronatus et donalioncm ecclesie in Westcrsleden cum suis roddiÜbus
domine abbatisse, preposilo et conventui in Bersenbiugge liberalitcr
contulimus, si quid in ipsa juris habuimus integraliter resignantes. In
cujus rei testimonium adhibitis lestibus: Ilenrico de Broduiäen nobile,
Henrico Cortelanc, Lambcrto Eling') militibus presens scriptum sigillorura
noslrorum karaclere Fecimus roborari, Datum anno gralie M'CCLI*;
Nonis Octobr.

■) ober Esing? ^fl

38. - 1251, ©ert».')

Ü^ec erroäijlfe öili^of iörurio beuctinibet bic ©rüiibintg bes ■JKarien=
üttarä unter bciii Hjiirttie im Siibl^eitc bet Süoiiiticcfie biirc^ ben
3)ombc(i)anten ®i)fo uiib incorporirt bem %Uate bie ^^farrtird^e jii
Gmflecf.

!l6(cfitiitcn im J)onmri^iOc iiiib in SHfc. 188, S. 7- u. 8' im StotUa^
ctraioc. ÜmicT; Snbenbovf, ©cfif. 3cit(c^rift V, ®. 233.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus oranibus Christi fidclibus
salutcm in datore salulis. Cum in ecclesia Dei a Christi fidelibus
divinum officium ad laudem domini noslri Jesu Christi et pie gcnitricis
ejus beate Marie virginis pie, decenter et uliliter Jnchoatur, consultum,
perutile et necessarium est, ut modis omnibus anlmo studioso inchoala
rationabiliter promoveantur et scripture testimonio ad posteros trans-
miltantur, quatinus legentium pariter et audientium devotio et desiderium
ad similia provocentur. Quapropter tarn futuris quam presentibus notum
■ esse cupimus, quod Gyso, majoris ecclesie noslre decanus, divino in-
Qammatus desiderio, in majori ecclesia nostra Osnaburgpnsi in parte
austrati sub turri ad honorem omnipotentis Dei et beate seraper virginis
Marie altare construxit et nostro et majoris ecclesie nostre conventus
consilio multo aETectu benigne et laudabiliter suis sumptibus dotavit
redditibus subscriptis, Ordinavit autem idem decanus, ut sacerdos eidem
altari deserviens omni die missam dicere teneatur de beata virgine
Maria statim post primam vel missam animarum, cum conventus vadit
ad capitulum, et derserviet choro, stcud alii vicarü, excepto quod über
erit a vice altaris, et idem sacerdos omni die in canone memoriam
nostri et antecessorum noslrorum videlicel Conradi et Engelberti fratris
nostri episcoporum et supradicti fundatoris Gysonis decani habcbit cum
devolione. Nos vero tarn piura factum predicti decani familiaris et dilecti

') Sßegen Örwäfiimiig bcS Ijornbct^ontcii ßJifo j. Kt. 30, 34 a. 39.

1251 29

nostri commendantes ad petitionem totius capituli nostri ecclesiam in
Emestecke ad laudem et honorem beate virginis Marie libere et absolute
conlulimus predicto altari perpetua donatione, ita ut sacerdos predicti
altaris deinceps, cum vacaverit, auctoritatem habeat conferendi vicariam
ecdesie memorate et proventus ejusdem ecclesie quos pastores sepedicte
ecclesie recipere consueverant prefatus sacerdos singulis annis recipiat
ad sui sustentationem. Item quicunque fuerit decanus majoris ecclesie,
locabit altare predictum, cum vacabit. Ut autem hec rata maneant et
incoQvulsa, presentem litcram nostro et capituli nostri sigillis fecimus
roborari. Presentibus Baldewino majoris ecclesie preposito, Jacobo
scolastico, Ludgero cantore, Bertrammo, Alfgrimmo, Godescalco, Gerhardo
de Foro, Gerhardo de Bure, Giselberto, Ernesto, Helmoldo, Godefrido
de Ore, magistro Jordano, magistro Bertrammo et Henrico de Berge
totiusque Osnaburgensis ecclesie canonicis; Johanne Urso, Hermanno
Doco, Amelungo dapifero,^) Udone de Braken, Johanne de Selincktorpe,
Hermanno Gogravio et aliis ejusdem ecclesie ministerialibus, Gerhardo
de Berge judice, Johanne de Twent, Johanne Volmerinck, Jacobo de
Berge et Absolone de Berssen burgensibus et aliis quam pluribus. Acta
sunt hec Osnabrugge anno Domini M^.CC^L® primo.

*) toon ßtcncn.

39. - 126t OcMer 26.

S)ombed[iant @9fo belunbet einen 93ertrag ^mifdgen bem 2)ompropfle
93alben)in unb bem 3)om^errn ©ottfrieb (pon Ott), looburd^ legterer
bem ^topfte fein QaM am ^ertenteid[)e überträgt; ber ^ropfl Der-
fprid^t bagegen eine jä^rlid^e 9lenten}a^lung t)on 17 ©d^iQingen,
Aber beten SSertoenbung }u Derfd^iebenen @ee[gebäd^tniffen unb }ur
Jter}enbefd^affung, befonberd für bie 4 3Rarienfefle Sefiimmung ge-
troffen wirb.

Original: ^taatdarc^it).

Gyso Dei gratia decanus totumque capitulum Osnaburgensis
^lesie Omnibus presentem litteram inspecturis plenitudinem onmis
boni. Notum esse volumus, quod inter Baldewinum prepositum nostrum
cui cordi est, ecclesiam nostram in rebus, honoribus et commodis pro
posse suo, sicut experimento didicimus, ampliare ac inter Godefridum
concanonicum nostrum pensatis commodo et utilitate tarn prepositure
quam nobis ex hoc profuturis taliter est conventum, quod idem Gode-
fridus domum suam sitam super piscinam cum duabus areis preposito
ad usus prepositure dedit perpetuo possidendas, prepositus vero in re-
conpensationem dicte domus et arearum prefato G(odefrido) XVI solidorum

30

1251

redditus de conscnsii nostri capituli assignavil. De quibus idem G(oderridiis)
secundum, quod scquilur, ordinavit: Dabit quidem prepositus fratribus
nostris XXX^ denarios in anniversario domini Conrad! de Harstlio(rpe)
in feslo beati Ypolili. DabJt oUam XXX^ denarios in obitii dicÜ G(odefridi),
undocim auletn solidos, quos consuevit recipere prepositus de molendino
dabuntur(!) deinccps plebano primi allaris annualim in festo beatorum
marUrum Crispini et Crispiniani, quos idem plebanus dislribuet sicut
sepediclus G(odefridus) preordinavit, Dabit enim tres solidos Gertrudi,
Elyzabeth et Frederundi quam diu vixerint, ita quod si una demortua
fuerit, due habebunt, si vero due, tercia. Ipsis autem rebus humanis
oxemptis habebit domus sororura eosdem tres solidos, quamdiu manet
religio in domo illa et servicium divinum. Si autem conligerit domum
destrui et ad secularium fiominum usum transire, distribuentur il!i
denarii inter fratres in obitu dicti G{odefridi), dabit etiam duos denarios
ad obedientiam PepJnchove, dabit eciam quatuor denarios in anniversario
magistri Junfridi, dabit etiam campanariis IUI" denarios in quatuor
sollempnilatibus Domine nostre, ita quod in qualibet sollempnitate unum.
Ponet etiam idem plebanus ceream candelam de duobus denariis in
anniversario dicti G(odefridi) ita quod incessanler ardeat. De Septem
autem solidis qui supersunt ministrabit XXX'' candelas ad matutinas in
quatuor sollempnitatibus Domine nostre circa chorum ponendas; ponet
eciam in qualibet sollempnilate Domine nostre candelam juxla altare
beati Petri de dimidio talento, ita quod ardeat incessanter a primis
vesperis usquc secunde vespere sint explete, in nativitafe Domini,
pascba, in pentecosten (!), in natali apostolorum Petri et Pauli,
festo beatorum martirum Crispini et Crispiniani; ponet etiam candelam
de dimidio talento, que eodem modo ardeat incessanter. Aget etiam
memoriani dicti Godefridi, Johannis, Gertrudis, Elyzabeth et Frederundis
singulis mensibus cum vigiliis et missis pro defunclis. Acta sunt hec
anno Domini M^CCL primo; in natali sanctorum martirum Crispini et
Crispiniani; presentibus fratribus nostris de capitulo: Gerhardo de Foro,
Jacobo scolastico, Bertrammo, Gyselberto, Gerhardo de Bure, Ernesto,
Alfgrimmo, Helmoldo, Godescaico, Gerhardo de Selincthorpe, Everhardo
de Horst, niagislro Bertrammo, magistro Jordano et Hinrico de Monte.
Anno Domini nostri Brunonis elecli secundo(!).

Siegel Bon ^ergameiitllreifen übgetiffen.

3Iuf bev Ülüdfeite bie luoljl glei^jeitigc Ulotij Ordinacio seu donacio
domus prepositure exlra portani Herendikes ii. [. m.

VLebtt biefe Stiftuiig uergl. oben 3lx. 28.

^^ak

J

1251 31

40. - OMttitfidr* 125t 9l9\^mUt 1(?)*

S)er evro&f)ltt S3if($of S3nino t)on Ddnobrfld flbertrSgt bad @igen^
tl[|iim bcr Sel^ntlöfe be« ©rbc« Sywardi in $cclc (Ärfpl. SßflJiQufen)
an bad Jllofter Serfenbrüd, nod^lbem fein frfil^er bamit ht^abUx
Sel^ndmann S)ietri($ t)on Qaxtn barauf äSerjid^t geldfiet l[iat.

Original: ©taatöarc^lb. 3>rucf: ©anb^off, UU. 74.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus oronibus in perpetuum.
Notum esse cupimus, quod Theodericus de Haren solutionem decime
domus Sywardi Heke in parrochia Halfhusen site pro qua solebat viginti-
octo denarios recipere annuatim vendidit abbatisse et conventui claustri
Bersnebrugge libere et coram nobis liberaliter resignavit, unde nos pre-
dbus dicte ecclesie favorabiliter inclinati jus decimale ipsius domus
plene et absolute contulimus monasterio memorato. Acta sunt hec
Osnabr. aput ecciesiam sancti Johannis; anno Domini M^CC^LI; Ludolfo
de Gronenberge, Wemero de Sliclo, Ludero de Ruscvorde, Hermanno
Badden, Udone de Lonen, Lutberto de sancto Martino sacerdote, Hugone
de Dalmen et aliis quam pluribus presentibus. Datum eodem anno;
¥!• non. Novenbris.

Siegel mit ^ßergamentfireifen abgefallen.

41. - SBttbeSlaitfeti. 1251, Kremier 15.

S)er S)e($ant ©erl^arb unb bad (S^apxtd in SBUbedl^aufen fomie
Öeinrid^, ber altere, ®raf t)on Dlbenburg, belennen, bafe i^r Streit
mit bem t)om (Sbel^errn SBicbolb von ^olte mit bem ^atronate
Don äBefterflebe begabten Jltofter Serfenbrüd über biefed ^atronat
babuT($ beigelegt roorben ift, bag bie von beiben Steilen ju biefer
Jlird^e präfentirten @eiflli($en ^urüdgetreten finb unb bie Pfarre
an ben SBilbed^anfer @tiftöl[ierrn 9llarb gegeben xooxien ift. 91U
©egenleiflung bafflr Der^id^tet 9llarb auf au fein SÜed^t an bem
Sel^nten ju £angförben ju ®unfien bed ^lofierö Serfenbrüd.

«Ibfd^rift beS 14. ^af^xf). in SWfc. 161, 44-46. S)rucf : Ttitt^. V, (5. 116.

Gerhardus Dei gratia decanus totumque capitulum Wildeshusense,
Henricus comes de Oldenborch senior omnibus presentem litteram visuris
5d Perpetuum. Noverint tam posteri quam presentes, quod cum inter
nobilem virura Wicboldum de Holte ex una parte et Henricum et Lu-
dolphum fratres comites de Aldenborch ex altera super jure patronatus
ecclesie Westerstede suborta esset materia questionis dicto nobili domino
Wicboldo jus suum in monasterium Bersenbrugge transferente et eodem
monasterio Wemonem clericum ad eandem ecciesiam presentante, comi-
tibus autem antedictis Gerwicum clericum presentantibus, cum super hiis

32 lasi

aliquaradiu esset liligalum, hujusmodi tandem compositio intercessit, quod
ulerque prediclorum Werno scilicet et Gerwicus juri, si quod ipsis fuerat
per tales presentationes acquisitum, simplicitor renunciarent. Comites
autem prefati de Aldenboi^, si quid juris in palronatu ecciesie antedicie
videbantur habere nionasterio in Bersenbrugge liberaliter contulerunt,
sicut in inätrumcnto super hiis confecto plenius continetur. Denium ad
instantiam et peticioneni comilum predictorum Werno prepositus nomine
abbalisse et conventus Alardum canonicum Wildeshusensem ad ecclesiam
antedictam de Westerstede ratione juris patronatus sibi jam pridem a
nobili de Holte collali et nunc a. comitibus niemDratls lam donati quam
resignati liberaliter presentavit. Ad amputandam etiani omneiu cavillationis
occasioneni Alai-dus jam reclor ejusdeni ecciesie constitutus se in dccima
in Lange vurden quam monasterium de Bersenbrugge in sua pacifice
jamdiu tenuit possessione nichil juris Iiaberc in nostra prosentia re-
cognovit. In cujus rei testlmonium rogali a domino preposito in Bersen-
brugge et Alardo plebano de Westerstede presenlem cartam sigillls nostris
duximus consignandam. Dalmn Wildeshusen; anno gratie M^CCLIj XVII
Kl. Decembris. ^

42. - 3:e(rieii6Mfl. 1251, 9Iiitietu6er 21. ■

®rüf Otto uon ledlenbiirg überträgt feine (Jreigiitcr in 9i^eiiie an
bie So^auniterconuneube ju Surgfieinfurt.

9ta<$ Starpeä Dind aiiS einem tm $nUaläcri|;e befinbüdjcn Saptai,
Urtimheii brcSo^annitticommenbc in ©leinfun, 6ctr. ffleiit^ttflungcn
(^TOßinmin üo« ifitielne 1882) ®. 13.

Otto Dei gratia comes de Tekeneburg

futuros scire cupimus et presentes

nolumus ignorare, quod nos libera bona nostra in Rene sita cum omni
integritate hospitali Jherosoliniilani beati Johannis baptiste domui in
Stenvordia pro quadam summa pecunie, homines et proprietatem et
cum omnibus attinentiis libere contulimus in perpetuum possidenda. Ut
autem hujusmodi nostra collatio a nobis et a nostris successoribus et
heredibus supradicto hospitali rata et inconvulsa permaneat, presentem
paginam super hoc confectam sigilJo nostro in evidens testimonium et
robur perpetuum duximus roborandam. Data et acta sunt hcc in
Tekeneburg; anno Domini MCCLI; XI Kai. Decenibres coram testibus
subnotatis, quoruni nomina sunt hec: Bertrammus plebanus de Rene,
Johaimes capellanus noster, Henricus Buddo notarius noster, Ludolfus
dapifor,*) Henricus de Lecden, Lubertus Buddo, Joliannes Buddo, Gode-
fridus de Damme, Johannes de Hurdinchusen et alü quam piures.
') ton ajroduerliccf.

^■^ta

1251 . 33

43. - Hameln. 125t Setemier 7.

2)ed^nt unb @($olafter bed ^omelner ©tiftd belunben, bag bad
Ddnabräder S)omcQpitel, n)el($ed vor i^nen bur($ Slubolf t)on ^aren
auf 6rtl[ieUung einer ^frünbe an feinen @ol^n ^ermann beKagt
toor, eine vom W)tt von ^bnxi trandfumirte^ an biefen geri($tete
^ftbüDe t)om 3. %pxH 1251 Dorgelegt l^at, n)onQ($ ed nid^t qz-
jioungcn toerben lann, ^frünben auf ®runb von 5ßrot)ifiondbriefen
ju ert^eilen, toenn nid^t in biefen 5ßrooifionöbricfen biefeß 5ßrit)i^
legium audbrüdlid^ enoä^nt ift. ®a Sfiubolf von Qaxtn 3^^iH ^^
ber autl^enticität ber SuDe ergebt, roirb ein neuer S^ermin nad^
^erforb }ur SSorlegung bed DriginaU angefefet.

Original: S)omarci^it). S)rucf ber eingefügten ^apftbuße bei fSfin!e,
^apfturfunbcn Söcftf. 9fhc. 526.

Anno Domini M®CC®L®P in octava beati Andree nobis . . decano

et . . scolastico Hamelensibus Mindensis diocesis judicio presidentibus

dominus Rodolphus^) de Haren miles pro Hermanno ßlio suo clerico

oomparens litteras domini legati exhibuit sub hac forma: Frater Hugo

miseratione divina tituli sancte Sabine presbiter cardinalis dilectis filiis

. . decano et . . scolastico Hamelensis ecclesie Mindensis diocesis et

cetera; forma yero provisionis inspectione autentici plenius elucescit.

Petebat igitur idem miles . . prepositum . . decanum et capitulum

Osnaburgense compelli, ut ipsius militis filium in canonicum reciperent

et*) in fratrem ac de prebenda sibi facultate habita providerent,

Terum pro parte capituli dominus Hugo ipsius ecclesie canonicus et

procurator quoddam mandatum exhibuit inter cetera continens ex-

ceptionem talem videlicet, quod ecclesie Osnab. esset ab apostolica sede

iDdultum, quod ad nullius provisionem compelli possent per litteras

apostolicas seu legatorum, que de indulgentia hujusmodi et de numero

et de nominibus receptorum in ecclesia Osnab. plenam et expressam

Don (acerent mentionem. Obtulit etiam conservatorum ipsius indulgentie

litteras sub hac forma: Honorabilibus viris et in Christo dilectis . .

decano et . . scolastico Hamelensibus . . abbas miseratione divina et

prior sancti Clementis in Yburg executores a domino papa deputati

patiam in presenti et gloriam in futuro. Mandatum domini pape re-

cepimus in hunc modum: Innocentius episcopus servus servorum Dei

düectis filiis . . abbati et . . priori monasterii sancti Clementis in Yburg

ordinis sancti Benedicti (Osnab.) diocesis salutem et apostolicam bene-

dicBonem. Decet et expedit, ut gravati super provisione clericorum per

sedem apostolicam que tamquam pia mater illorum preces plerumque

non potest induratura facie pertransire per eam Interdum optatum

relevatlonis solatium assequantur. Cum igitur, sicut lecta coram nobis

f^%mpp\, Olli. Utf.««ii4 III. 3

34 1251

ex parle dilectoram filionini . , clecti . , decani et capituli Osnab. pelilio
continebat, per sedem apostoUcam et legalos ipsius sunt super plurium
clericorum receptione seu provisione gravaU, nos super hoc congruum
remedium adhibere volentes eis per nostras littcras duxinius indulgetidum,
ut nulli de cetero in pensionibus vel ecciosiasticis beneficiis per litteras
sedis predicte vel legalomm ejus in ecciesia eorura providi valeat absque
special! mandato sedis ejusdem faciente plenam et expressam de hac
indulgentia et receptorum nominibas ac numero mentionem. Quocirca
discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, quaünus non per-
mitlatts diclos . . electum, decanum et capitulum contra concessionis
nostre tenorem super hiis ab atiquibus indebite moleslari. Molestatores
hujusmodi per censuram occlesiasticam appellatione postposita com-
pescendo. Datum Lugdiini; III nonas Aprilis; pontilicatus nostri anno VIII.
Hujus igilur auctoritate mandati vobis inhibemus, ne aucloritale domini
legali Osnab. capitulo invilo quid agere presumatis in causa propter
quam ipsum ad vestram citaslis presentiam scientes pro certo, quod
cum injuncia vobis legati auctoritas mandati apostolici nobis injuncli
mentionem non faciat neque forme in eo conlenle, si quid contra dictum
capitulum atteniptaverilis, non solum irritum et inane judicamus, immo
cohertionem nobis contra vos injunclam licet inviti proferemus ; ad-
jicienles nichilominus, quod si de forma originalis dubitare velletis quod
propter viarum discrimina vobis Iransmittere ausi non fuimus, remandato
nobis loco securo ad quem vobis accurrere possimus copiam originalis
et inspectionem vobis faciemus. Quod si super liec omnia ordinem et
metas juris transire velletis, excommunrcationis sententia in vos sive in
quoscunque auctorilate legatorum contra capitulum Osnab. procedere
volentes proferimus, Datum Yburg; anno Domini M''CC'*L''I; 11 nonas
Decembris. Ego prior, quia proprium sigillum non habeo, sigilio abbatis
mei contentus sum. Hoc siquidem inslrumenlo exhibito ac pelente milite
supradicto, ut procurator capituli metum probarol, quare originale ducere
non audebat, idem procurator ad juratoriam probationem se ohtulit.
Sed ad preccs nostras et ob reverenliam capituli Osnab. remissum est
hujusmodi juramenlum. Nos igüur utrique parti satisfacere cupientes
de conscnsu partium locum in Hervordia diem vero Vincenlii proximo
venturum partibus prefiximus ad exhibendum hujusmodi instrumenlum
et ad procedendum quantum de jure fuerit procedendum. Recepimus
insuper nos cum ipso procuralore capituli Osnab. cautionem a sepedicto
railile, quod ad prefalum locum ipsum capitulum accedere secure valeat
et redire et nos executores ad ipsum locum sub expensis et periculo
partium accedemus. Acta sunt bec in ecciesia Hamelensi in tennino
superius circa principium annotato.

') aus Hosgolphns fle6c(fcrt. — ') et äiuel Mal.

i

1252 35

9lm erflen oud ber Urfunbe gef($nittenen ^ergomentfireifen ein manbeU
förmiged Siegel: ©eifUid^et jmifd^en ^toei Slumenßengeln ; von ber fd^led^t
auÄgepragten unb fd^led^t erhaltenen Umf d^rift : Deca . i ju Icfen. — atm
lioeiten ^rgamentfireifen lein Siegel.

44, - OSttoBrädr* 1252.

^er enDäldlte Sifd^of 93runo belunbet bag 3)e($ant unb Sapitel
von @t. 3o^ann bem Dönabrüder Bürger ^einrid^ @d^eele 16
Pfennige ^zlfnlidbex von feinem @rbe in 3la\)nt erlaffen ^abtn,
unb überroeifi benfelben bafür 21 Pfennige . äBortgelber von ben
Säufern bed Sgbert- unb Serborb ante Portam.

Original: ©taati^ard^ib.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus in perpetuum.
Noverint tarn posteri quam presentes, quod . . prepositus . . decanus et
capitulum sancti Johannis in Osenburcke ad instantiam nostram absolute
et libere dimiserunt Heinrico Lusco civi Osnaburgensi et fratribus suis
sedecim denarios decimales, quos eis et ecclesie ipsorum de una domo
in Non annuatim solvere tenebantur : ita videlicet, quod dicti Heinricus
et fratres sui denarios hujusmodi vel decimam supradictis . . preposito,
. . decano et capitulo vel alicui de cetero nullatenus solvere teneantur.
In cujus recompensationem nos sepedictis . . preposito, . . decano et
capitulo sancti Johannis perpetua donatione dedimus et assignavimus
Tiginti unum denarium de duabus areis in nova civitate: videlicet de
domo Herbordi ante Portam duodecim denarios, de domo Ecberti ante
Portam novem denarios, quos dicti Herbordus et Ecbertus vel earundem
doraorum habitatores solvent perpetuo annis singulis ecclesie memorate.
In cujus rei testimonium et robur perpetuum presens pagina super hoc
confecta sigillo nostro et sigillo capituli sancti Johannis specialiter est
Diunita. Acta sunt hec Osenburcke; anno Domini M^C^C® quinquagesimo
secundo.

Seibe ©iegel an ^ergamentfireifen jiemlid^ gut erhalten (äBefif. ©iegel
52, 3 unb 106, 8).

■w

45. ^ 1252.

S)er exro'ä^ltt 93ifd^of SBruno belunbet, bag ber SfUtter ^ietrid^ uon
§ome bie aSogtei über ben öof 2)arum unb eine §ufe in Ulen-
berg, toeld^e ber 2!ol^annedtird^e gel^ören, auf bem Jlranlenbette jur
Stiftung eined Seelgebäd^tniffed biefer jlird^e übergeben ^abe unb
übertragt felbft aU £el[indl[ierr bad @igent^um an ber ^ogtei.

Original : (Staati^ard^it).

3*

36 1252

Bruno Del gralia Osnaburgensis electus oinnibus in perpetuiunTl
Notum esse cupimus tarn postetis quam presentibus, quod cum Theo-
dericüs miles dictus de Hornhen niinisteriatis ecclesie nostre in lecfo
Ggriludinis constitulus spiritu pielatis ductus advocaciam curtis Dliorhem et
mansi in Ulenberch ecclesie sancti Johannis perlinencium quam a nobis et
antecessoribus nostris teuuerat dictc ecclesie conventut liberam dimisissei
heredibus suis et consanguineis suis presentibus et consentientibus; dictus
convenlus nobis huniülter supplicavit, quatinus premisse advocatie pro-
prietatem eis et ecclesie sue liberaliter conferremüs. Nos igitur eorum
precibus favorabiliter inclinati eterne retribuitionis intuitu advocatiani
dicte curtis et mansi cum omni jure ot emolumentis contuliraus ecclesie
sancti Johannis et conventui memorato. Ne igitur super hiis eidem
ecclesie possit oriri questio seu calumpnia suscitari, presentem capitulo
sepedicte ecclesie paginam dediraus sigilli nostri niunimine roboratam.
Datum anno Domini millesimo ducentesimo quinquagesimo secundo.

Siegel mn ^erflamentflEeifen abgefafffn.

46. — %tdltniMi. 1252.

d

beid

®rQf Otto öon 'XedknbütQ befunbet, bafe ber Derftorbcite ®belt)err
Öetmann oon Slanfena auf ben noii i^m leljnrüliriflen Sehnten in
Äiluer in feine ^äiibe 3erjic(|t geleiftet ^ate, unb übertragt
Sehnten bem flioflec Defebe.

CiTiQitinl: ©InnU^nri^iU. Srurf: anittl), V, S. 309.

Otto Dei gratia comes de Thekeneburg omnibus piesenlem paginam
visuris salutem in vero salutari, Noverint tarn posteri quam presentes,
quod dominus Hermannus de Blankena qui viam universe carnis est
ingressus deciniam in Kilvere quam a nobis lenebat in feodo cum con-
sensu hcredum suorum in manits nostras libere et absolute resignavit,
Unde nos ad honorem beate Marie virginis et sancti Johannis baptiste
predictam decimani cenobio in Oscethe libere et absolute contulimus
perpetuo possidendam. Ut autem nostra donatio rata et inconvulsa per-
maneat, presentem litteram sigilli nostri munimine duximus roborandam.
Testes hujus rei sunt hec(!) Gosscaicus Buddo, Conradus de Broclerbeke,
Thidericus de Bramhorne, Hermannus sacerdos de Oscethe et ') alii
quam plures. Datum Tekeneburg; anno Domini ÄfCC L"*) secundo.

') jiuctmal. - ') bnöor XXX Toöirl; Oergl. 11, 9ir. 254.
Siegel ab.

J

1252 37

47. - Sremeii. 1252.

Sllbcrt (©ucrbccr), ©rjbifd^of von 8iet)lanb unb 5ßrcu6en, Slbminis
fhQtor ber Sübcdfer Äird^e, bcooDmäc^tigt beim Dönabrücfcr ©apitct,
nac^bcm baöfclbc einen 2^crmin in ©tabe Dcrfäumt l^attc, ben später
^eter t)on ^ontiniaco jur 93er^anbtung über bie 3[udfolgung be$
ber 3l\6)tt be« Sifd^ofö im J^efiamente bed oerflorbenen 2)om^errn
3ol[ianned ausgefegten Segated.

Original : ^JJomard^ib.

A(lbertus) miseratione divina archiepiscopus Lyvonie et Prutie,
minister ecclesie Lubycensis reverendo in Christo decano et capitulo
Osnaburgen. salutem in Domino. Licet ad dicm prefixum vobis in
Stadio non veneritis et vos preanticipatio non excuset et ex hoc pena
cootumacie sequi posset, quod tarnen vestre libenter deferimus honestati
et in litteris vestris continebatur expressum, ut concordiam nobiscum
affectaretis et pacem, nos ad eundem finera tendentes pacem et con-
cordianfi afifectamus. Unde latori presencium fratri Petro de Pontiniaco
damus potestatem componendi vobiscum nostro et nomine neptis nostre
que fuit soror bone memorie Johannis concanonici vestri cujus interest
fnictus prebende sue petere tamquam sibi a fratre legatos. Scire enim
vos volumus, quod indignum valde reputaremus contra vos de re tarn
modica querelari. Set prefatus Johannes moriens reliquid (!) post se
duas sorores soIi Deo tamquam orphanas derelictas, quarum unam de
nostris expensis locavimus, altera jam nubilis petit fructus prebende sibi
debitos ex legato, quos Johannes ante mortem suam ad XIIII marcarum
valenBam estimavit. Cujus testamenti executores constituit sub fratrum
predicatorum testimonio et multorum. Verumtamen ratum habemus
qmquid cum predicto fratre P(etro) actum fuerit et flrmatum. Datum
Bremis; anno gratie millesimo CC^LII; vigilia apostolorum. —

Siegel Dom ^ergamentflreifen abgefallen.

48. ^ 1252/1268.^)

2)er erwählte Sifd^of »runo giebt bem ©omcopitel feine Swfiin^mung
}um einlaufe t)on il^m le^nrü^riger ®ttter ber Sbel^erren t)on Slanlena
unb t)erfpri(§t 33eiflanb gegen geroaltfame Eingriffe in ben ©üterbefifi.

Original: ^Domard^ib (fcl^r flüd^tig gcf (^rieben). !Drucf: Tlitt^. V,
(S. 312.

B(runo) Dei gratia Osnaburgensis electus dilectis in Christo . .
preposito . . totique^) capitulo majoris ecclesie sue salutem et paternam
in Domino caritatem. Predilecta nobis universitas vestra scire debet,

*) »ergl. 9^. 76.

38 1252

quod voluntatcm vestram quam nobis per decanutn et cantoretn intimastis
parati fuimus effectui mancipare, sed miramur multum ex quo Pri-
vilegium a nobilibus de Blankena tale habemus, quod nee advocaciam
nee aliqua bona,') siqua de manu nostra tenent, vendere vel in feodo
porrigere vel modo quolibet aligenare(!) valeant absque nostra lieentia
special!. Quare tam festinanter et tam precioeiose(!) velitis emptionem
hujusmodi terminare; eum tamen dubitare vos nolimus, quod si aliquis
advocaciam hujusmodi vel aliqua alia bona vestra invaderet contra
justiciam violenter, quin vobis assistere velimus rebus et corpore contra
tales.

*) babor decano gcftrid^en. — *) über bcr 3^^^^ nad^gcttogcn.

Siegel von bem aud ber Urlunbe gefd^nittenen ^rgamentflreifen ab^
gefaQen.

49. — ^iHe. 1262, 3anttar 10.

93tfd^of Sto^ann x>on Sntnben betunbet, bag Siitter ^einrid^ t). b. ^orft
in feine ^änbe auf 3^^nten in £intorf äSerjid^t geleifiet l^abe, unb
überträgt bad @igent^um ber Jlird^e @t. Snauri} auf bem 3Berber
t)or 3Rinben.

2 Originolc (-4 u. B): ^taat^arc^ü) SWünftcr. !Drucf: S>oogcweg,
2Ö. U.=g3. VI, ^x. 560.

Johannes Dei gratia Mindensis episcopus universis Christi ßdelibus
ad quos presens scriptum pervenerit salutem in Domino. Ad noticiam
tam futurorum quam presentium pervenire volumus, quod, cum Hinrieus
miles dictus de Horst et uxor sua Hildegundis partem decime in Lin-
torpc quam a nobis in feodo tenebant cum heredibus ipsorum exeepta
decima domus Lentfridi nobis libere resignassent, nos diete decime pro-
prietatem cum omni jure et attinenciis suis que perpetuo laicis fuerat
infeodata monasterio saneti Mauricii in Insula contulimus in proprium,
ut sie decima que divini juris esse censetur a laicis alienata ad usum
transeat religiosorum. Ut autem hec rata et inconvulsa permaneant, presens
scriptum exinde coneeptum dicto monasterio in testimonium validum
erogamus. Testes hujus rei sunt: Gerardus dapifer de Reinenberge, Her-
mannus de Haddenhusen, Hartradus Lupus, Willehelmus Span ^) milites;
Ludolfus de Dilingen, Borchardus de Duszhorn clerici; Wlveke Palmenere,
Volcoldus de Kerbere, Thidericus Scowevot famuli et alii quam plures.
Acta sunt hee in Hille; anno Domini M^CC®.L®.IP; quarta feria proxima
post Epiphaniam.

^) in B noc^ Helembertos Camerarius.

gSon Ä n. B (Siegel mit 5ßergamentfh:eifen ab.

1252 39

50. — 1252, ttm datiMt 10.0

»ifd^of ^o^am t)on 3Rinbcn bclunbct, bafe ©einrid^ v. b. fiorfl
mit 4 anbeten 5Rittem fid^ bofür Derbürgt ^at, fein jefet no(§
minberjal^riger Bof)n rocrbe, jur aSoHjal^rigfeit gelangt, ouf ben an
bttd Älofier ©t. SRaurifi t)or 9Kinben oerlauften 3^^»*^" ju Sintorf
2Serji(§t leiflen.

Original: (Staatöard^lb SWünftcr. 2)rucf: S^oogctoeg, 2B. U..S5. VI,
9h. 561.

Johannes Dei gracia Mindensis episcopus universis presens scriptum

Tislnis salutem in Domino. Ad noticiam singulorum pervenire volumus,

quod Heinricus de Horst, Gerhardus dapifer de Reineberge, Harderadus

Lupus, Hermannus de Haddenhusen, et Willehelmus Span milites coram

nobis fide data promiserunt in manus domini Gerlagi abbatis et Thiderici

de Uflen et Helemberti Camerarii militum, quod filius ipsius Heinrici de

Horst, dum ad annos discretionis pervenerit, partem decime in Lintorpe,

quam pater suus H(einricus) in manus nostras ad usus monasterii sancti

Mauricii in Insula resignavit ipse similiter libere resignabit. Si quis vero

eandem decimam inpetierit, predicti milites Mindam intrabunt inde non

eiituri, donec ipsam decimam monasterio sancti Mauricii procuraverint

expeditam. Hec nos vidisse et audivisse litteris nostris patentibus pro-

teslamur. Acta sunt hec anno Domini M^CG^LII.

Siegel t)on ^ergamentftretfen abgefallen.

51 - Vimtx. 1252, lUirU 10.

S)er SarbinaHegat ^ugo forbert ade ©laubigen in ^eutfd^lanb auf,
ben Jlloßerbau in 9iuDe burd^ fromme @aben }u unterfiä^en unb
oerleil^t aQen ^örberern bed SBaued einen 3lblag.

«bfti^rift beö 14. gal^r^. in m\c. 217, 12.

Universis Christi fidelibus per Almanniam ad quos presentes h'ttere
pervenerint frater Hugo miseratione divina tytule^) sancte Sabine pres-
biter cardinalis apostolice sedis legatus salutem in Domino sempiternam.
Quomodo, ut ayt(!), apostolus, omnes stabimus ante tribunal Christi re-
cepturi, prout in corpore gessimus sive bonum fuerit sive malum, oportet
nos diem messionis extreme misericordie operibus prevenire ac etemorum
inluilu Seminare in [terris],*) quod reddente Domino cum multiplicato
fructu recoligere debeamus in celis firmam spem fiduciamque tenentes,
quoniam qui parce seminat parce et metet et qui seminat in bene-
dictionibus de benedictionibus et metet vitam eternam. Cum igitur sicut

') @. 9^. 49.

40 1252

dilecte in Christo abbatissa el conventus moaialium monasterii Bulle iil>'
Cysterciensis ordinis Osnaburgensis dyoccsis nobis inlimare curaverunt,
eedem monasterium ipsum edificare ceperinl opere sumpluoso nee ad
consummationem fiujusniodi proprie sibi suppetant facultales, universi-
talem veslram rogamus, monemus et horlamus(!) in Domino alque in
remissionem vobis injungimus pcccatoruin, quatinus de bonis vobis a
Doo collalis pias ad id elemosinas el grata eis carilatis subsidia emgelis,
ul per Subventionen! vestrani opus tarn pium valeat consummari et vos
per hoc et alia bona que Domino inspirante feceritis ad eterne possitis
felicitatis gaudia pervenire. Nos enim de omnipotentis Dei misericordia
et beatonim Peiri et Pauli aposlolorum ejus auctoritato confisi omnibus
vere penitenfibus et confessis qui eis ad hoc maniira porrexerint ad-
justricem quadraginta dies de injuncta sibi penitentia niisericorditer re-
laxamus, presentibus post consummationem operis minime valituris quas
mitU per questuriarios districtius inhibemus, eas, si secus actum fuerit,
carere juribus decernenles. Datum Monasterii; IUI Idus Äprilis; ponti-
ficatus domini Innocentii pape IUI'' anno nono.

') (t. titnli. — ') i;eteris ble Stbftfirift.

52. - etttrMÄenlifrfl. 1252, «prll 20.

Sie Öbclfrau Siuta ooii 3)Iontjoie beftätigl als Grbtoc^fer
Dlto6 üoii aiaoenSberg beffen Seftimmunaen über bie Ktoftetöoi
üoii ©crtnibenbcr^.

Orlgiiinl: ©taatSorrfiii). Snitf: iSmib&Dff, UU. ÜJt. 7!
Jutta Dei gratia domina in Munzoio filia et hercs comitis Otlonis
de Ravenesberge omnibus präsentem paginani inspecturis salulem in vero
salulari. Quoniam impium esset et incongruum heredes piis progenitorum
ordinacionibus in aliquo contraire presenlium protestamur leslinionio
litterantm, quod ordinacionem de advocatia quam pie recordationis pater
noster circa conventum beate Gertrudis de Monte laudablliter fecisse
dinoscitur, cui non ratione bencficii sed solummodo ministerü sc pre-
esse, dum vivens adhuc sanus el incolumis exisleret, recognovil, sicut in
ipsius privilegio super hoc confecto ac diclo conventui concesso plenius
continetur, gratam et ratam votumus in perpetuum observare; nolentes
jus dicii conventus in aliquo penitus diminuere, sed polius adaugere.
In cujus rei plcnam evidenciatn presens scriptum eidem contulimus
sigilli nostri munimine roboralum. Datum in IVlonte beate Gertrudis;
anno Domini M''CC"Ln''; XU Kai. Maji.

2ln rotten ©etbenfäben an^ängenb bas motilerljattetie JReiterfiegel
('Jiiefert, U.^S. U, ©. 444).

\

1252 41

53, - 1252, 9lat 5.

Äebtiffin ßuncgunbid t)on ficrjebrocf bcurtunbct unter SRitficgclung
beß 8if(§of« (Sruno) von Ddnobrüdf unb bc« (gbcl^crrn Sern^arb
t)on ber Sippe, bo§ fie von ®tx^axb §olbe beffen 6rbe in ber
Sttuerfd^aft Dueml^orn für 35 3Rar! getauft ^abe.

Original: gürftltti^cö «rti^it) in ^f^tba. ermähnt: ^rcufe mb galf-
mann, ßippifc^e SRegcftcn I, ^x. 271.

In nomine sancte et individue Trinitatis; amen. Que geruntur
in tempore ne labantur cum lapsu temporis, solent lingua testium et
scripture memoria perhennari. Cognoscat igitur tarn presentium quam
foturorum discretio, quod Cunegundis abbatissa in Herssebroke cum
comrauni consensu ejusdem conventus datis tringinta et quinque marcis
Gerhardo qui dicitur Holde domum ipsius in villa Quenehorne supra-
dide ecclesie comparavit. Quam idem Gerhardus cum pascuis et aquis
et agris et omni jure et usu quo ei competebat cum uxore et filiis et
filiabus in manus jamdicte abbatisse et ejus conventus resignavit in-
perpetuum libere et secure possidendam et earum usui perpetuo pro-
futuram. Cujus tamen domus donatio ad ipsam contingit. Unde ne
huie facto aliqua in posterum suboriri possit calumpnia et ne alicujus
diuturnitate temporis evanescat, adhibiti sunt boni et discreti viri videlicet:
Olbertus tunc temporis advocatus, Johannes de Lippia tunc temporis
dapifer, Hermannus frater suus, Sifridus de Huflfe, Anshelmus de Ude-
Imchusen, Rusche, Heidenricus de Lo, Godefridus de Ciaholte milites;
Helmicus de Lare, Anshelmus Parvus, Hermannus Pinguis et communio
omnium attinentium ecclesie supradicte. Insuper ut major cautela ad-
hibeatur, appense sunt trium inpressiones sigillorum: videlicet sigillum
venerabilis patris nostri Osnaburgensis episcopi et sigillum nobilis viri
Bemhardi de Lippia et sigillum ejusdem abbatisse. Acta sunt hec anno
Dominice incamationis millesimo ducentesimo quinquagesimo secundo;
tercio Nonas MAIL

an 5ßergamentflreifen 1) bad SBifd^ofdfiegel SBruno« (SBeflf. Siegel
51/ 6), 2) bad Jteiterfiegel 33ern^orbd t). b. iJippe (^ßreufe unb gallmann,
^W 6), 3) baö manbelförmige ©iegel ber Slebtiffin: getl[ieUteö Sieget
felb, oben Sruftbilb ber 3Kutter ®otted mit bem Äinbe, unten bie Inieenbe
''Atiffin(?) mit 5ßatme unb SReid^dapfet, Dor i^r eine Heine ^igur; Umfd^rift
^a: S, abbatisse in Herssebroke.

42 1252

54. — OSnoBrfidr. 125% SRat 10.

®cr crtottl^ltc »ifd^of Sruno überträgt baö ©gcnti^um bc« von i^m
Ic^nrüldrigcn 3ei^ntcn« ju JRatbcrgcn (Ärfpl. Siffcnborf) bcm Älojler
@ertrubenberg ; bad Jllofier l[iatte i^n t)ou bem bamit afterbelel[inten
SRittcr ©icgfrieb d. b. SBriulc gelauft, toeld^er i^n feinem 8c^nö=
l^errn, bem SJogtc gricbrid^ t)on Sßarenborf, biefer aber mieber bem
93ifc^ofe aufgelaffen ^atte.

Original (Bcfd^Sbigt): etootöart^it). 3)rucf: ©anb^off, UU. %c. 77.

In nomine sancte et individue Trinitatis. Bruno Dei gratia electus
Osnab. omnibus (in perpetuum. Quia labitur) occulte fallitque volatilis
etas, expedit, ut que transmitti (debent) ad mernoriara posterorum (scriptl
testiraonio roborentur). Memoria enim nichil (perdit), nisi ad que sepe
(non) recurrit. (Novisse igitur cupi)mus tam posteros quam pres(ent)es,
quod . . prepositus, priorissa et conventus Montis sancte Gertrudis nostre
dyoc(esis) decimam totalem in Nortbergcn in parrochia Bissenthorpe
sitam a Sifrido milite dicto de Brincke ad ecciesie sue usus emerunt;
Sifridus vero, uxor sua et heredes sui predictam decimam in manus
Fretherici advocati dicti de Warenthorpe a quo eandem decimam in
feodo tenuerant resignaverunt. Et idem advocatus et uxor sua et heredes
sui qui eandem decimam a nobis immediate simili jure tene(bant) in
manus nostras plenarie et liberaliter resignarunt. Post quorum liberara
resignationem nos attendentes, quod secundum jura canonica decime
sunt spirituales et eccleslis attribute dictam decimam et ejus proprietatem
cum consensu capituli nostri majoris, sicut appensio sigilli ipsius declarat,
cenobio Montis sancte Gertrudis contulimus pleno jure. Ne igitur in
posterum super hiis surrepat oblivio et calumpnia moveatur, memorato
conventui presentem paginam nostro et capituli nostri sigillis dedimus
consignatam. Acta sunt hec presentibus: Wescelo preposito dicti Montis,
Ortungo plebano in Warenthorpe, Heinrico capellano suo, Alberto, Her-
manno et Heinrico clericis nostris; Udone de Braken, Amelungo de
Linen, Berhardo(!) de Beveren, Giselberto et Bernhardo fratribus ad-
vocati, Hermanno de Veltseten, Johanno et Alberto fratribus dictis Buc,
Heinrico de Bermentlo, Hartberto de Alfwineskerken militibus, Johanne
de Beveren, Hermanno filio Hartberti de Alfvv(ineskerken) et aliis quam
pluribus. Datum Osenbrugge; anno Domini M^CC^L^IP; in crastino
ascensionis Domini.

Kletten- unb SapiteUfteget an ^ßergamentflreifen.

1252 43

55. — ApQd pontein Haeh. 1252, 3tttt{ 18.

SBalrom (Sbcll^etr t)on 3Rontioic, gutta feine ©emal^Un unb ©opl^la
bie ehemalige ®rdfin t)on Sßed^ta, SRutter ber 3utta, übertragen
ben ber ©op^ie gehörigen tf)tmal& a3lotl[lo^5Rat)enÄber9ifd^en Serift
fotoie bie ber Sutta von ben S^edlenburger ®rafen bei i^rer fieiratl^
mit ®raf öeinrid& von ^ecKenburg übermiefene SRorgengabe an
93if($of Otto t)on SRflnfler unb feine Jlird^e.

Original: ^ou«* unb ©cntrol-ard^lt) Olbcnburg. IDrud: ©llman«,
«ß. U.:^©. m, 9fh:. 540.

In nomine Domini; amen. Walram us nobilis de Munzjoye, Jutta

uxor Walraiiii et Sophia mater Jutte quondani cometissa in Vecthe

Omnibus in perpetuum. Quoniam soUempniter acta tractu temporis

excidunt a memoriis hominum, nisi scripti testimonio perennentur, pro-

inde hiis litteris annotare decrevimus, quod quicquid dominii habebainus

aut hereditario aut quovis alio jure ab Ottone quondam comite in

Vlothowe in proprietatibus, possessionibus, castris, munitionibus, juris-

dictionibus, vasallis, hominibus cum universitate ac omni jure quod nobis

competebat et quod ad nos devoivi poterat nomine predicti dominii nos

ecdesie Monasteriensi et Ottoni secundo ejus episcopo libere contulimus

et absolute. Ego etiam Jutta conjux Walrami bona que ab Ottone

comite de Thekeneburgh et Hinrico ejus nato michi fuerant assignata

racione donacionis^) propter nupcias quod vulgo murghengave dicitur:

videlicet proprietatcm in Oythe cum suis pertinenciis, cometiam Sigbeltra

et alia predicte Monasteriensi ecclesie ac prefato ejus episcopo liberaliter

ei integraliter donavi cum omni jure michi in hiis competente. Item nos

Walramus, Sophia et Jutta de omnibus feodis que vel ab imperio vel

aliunde nomine prefati dominii tenebamus Symonem de Ghemene, Wil-

helmum Rucen et Hinricum natum buregravii de Stromberg recepta ab

eis omagii fidelitatc infcodavimus ; qui taliter infeodati a nobis predicta

feoda de nostro consensu et ratlficatione Monasteriensi ecclesie, Ottoni

episcopo et ministerialibus dicte ecclesie titulo pignoris ad summam

quadraginta milium marcaruni obligarunt. Ceterum bona fide promisimus,

<Iuod quamdiu vivemus, non resignabimus aliqua vel aliquod de prefatis

feodis in manus domini a quo tenentur, nisi id faciamus ad voluntatem

Monasteriensis ecclesie et ejus episcopi et super eo fidejussores dedimus

nobiles viros Adolfum comitem de Monte, Gherhardum de Wassenberg,

GoDonem de Molenarken et Cornutum milites in hac fidejussione ad

Wennium ex hodie duraturos, ut medio tempore Monasteriensis ecclesia

memorata feoda ab eorum dominis consequatur. Ad quorum resigna-

cionem coram ipsis dominis, dum ab eadem ecclesia requirimur, debemus

et Tolumus esse parati. Hoc etiam est adjectum, quod nos ecclesie

44 1252

Monaslcricnsi in universis ad prefatum dominium pertinentibus necnon
Symoni de Gheniene, Wilholmo Rucen et Hinrlco nato burcggravii de
Stroniberg in universis feodis que Ipsi de manu nosfra receperunt plenam
warandiam prestabimus, quousque Monasteriensis ecciesia predicta feoda
consequalur,') Si vero meniorata ft>oda a domiiiis suis ecclesie Mon-
asteriensi fuednt denegata, nos ad restaurum seu ad rcconipensationera
eorundem compL-Ui non dobenius. Ego tarnen Walramus hunc casum ad
caulelam excipere duxi, quod gwerra aliqua inter venerabüem dominum
Colonionsem archlepiscopum et inter progenieni de Limbui^ hinc inde
ingruenle michi liceat super foodo habito a Goloniensi arctiiepiscopo
eideni dedicere et renunciare, uxore lanien mea et ejus niatre illud suo
jure ret inen IIb US renunciationis mee tempore pendente, eque adjecto
quod gwerra cessante optinebo nio recuperare idem feodum a domino
predicto. UL igitur hoc factum nostrum omnibus clarescat et perpetua
stabilitatc subsistat, prcsens scriptum exindc confeclnm slgillis nostris
roboravimus subnotatis testibus in quorum presontia id gesLum noscitur
apud ponteni Hach, videlicet Adolfo comite de Monte, Gerhardo domino
de Wassenberg, Walramo comite de Assowe(!), Hinrlco comile de Verne-
borgh, Burchardo domino de Broke, Conone de Mulonarke, Cornuto,
Inghebrando de Rureke, Rntghero de Ellere, Everhardo de Horst, Leonino
et Alberto de Bracbeke, Godefrido do Dencolake; item de Vecthe et de
Vrysenbergh mllilibus: Berlramnio Sprlck, Hermanno de Willekin, Hor-
bordo de Spredowc, Johanne Vos et fralre ejus Herbordo, Aiesandro
Hovet; Hermanno de Ludinchusen, Oltone de Dutb, Oltone de Meppen,
Hinrico de Wetere; item Hermanno de Holte, Ottono de Lon viris
nobilibus et alüs quam pluribus; anno Dominice incarnacionis millesimo
ducentesimo quinquagesinio sccundo; quartodecimo Kalendas Julii; in-
diclione X ; feüciter in Domino ; amen.

') |. oben 11, 3tt. 370. — ■) Sie Sdcfiiimifl Buicfi Stönifl Sßilljdm erfolgte In
sein oni 23. aUfirj 1253; \. auilTiiane, ^. U.^B. III, ?tr. 552, Sö^tner^SitfeT, RB.
irap. V 5162.

Siegel an griiiten unb rotlicn ©eibenfäbeii 1) aBalrnma v. M. tunb:
Sc&ilb mit bem getröuten ßiinbiirger Söroeii, ütiei' beii ein 3;uriiiertra9cn
gejogen i[l: f S. Walrami de Munzjoie. 2) 5tiitten8 maiibel förmig, bie
Sieglerin in ganjec (Jigur mit umgehängtem '■JJlantel; auf ber reiften §anh
trügt fie ben Stauenöticrgifc^en öetiii, barunter baä £parreii[iiii[b; bie linfe
.^anb letint auf bem ffioutjoiefdjen ßöroenfd^ilb : (S. Jutte) comitisse de

Ve(cht)a et domine de Mun Sie fü^rt oben Sir. 52 (1252)

ein anbete« xmi) 1297 (Setfeulinid) ein brittes Siegel. 3) SopfiiciiS Siegel.
(aSefif. Sieget 35, 4).

d^

otega. M

1252 45

56. - OSnatritil. 1252, dutti 13.

S)cr crroal^Ite Sifd^of Sruno übcrgicbt ber 3lcbtiffin (Sbo) von
ißerforb taufd^toeife SUfobetl^^ bie Xod^ter be6 SBeffel SBulf, }u
S)icnfired&t.

Otlglnor: (StootäQTd^lt) SWünftcr. ^mid: gflnlc, SB. U.^95, IV, Sflx. 490.

Venerabill et in Christo dilecte domine . . abbatisse Hervordensis
ecclesie B(runo) Dei gratia Osnaburgensis electus salutem et sinceram
ad omnia voluntatem. Noverit discretio vestra et presentibus litteris
protestamur, quod nos damus vobis ei ecclesie vestre in concambio Eli-
zabeth filiam Wescheli militis dicti Wlf in ministerialem, iia videlicet
quod pro ipsa detis nobis et ecclesie nostre equale concambium, quam
primum vobis ad id obtulerit se facultas. In cujus concambii evidens
iestimonium et robur perpetuum presenies litteras super hoc confectas
vobis sigillo nostro mittimus sigillatas. Datum Osenburcke ; anno Domini
M^CC^ quinquagesimo secundo; Idus Junii.

Siegelbrud^flüd an aud ber Urtunbe gefd^nittenem ^ergamentfheifen.

57. - OSnatrfiil. 1252, 3uni 24.

S)er eriDäl^Ite 33i[d^of 93runo beurhtnbet, bog ber Sbell^err ©erl^arb
t). fifinefelb bent Jllofler Seoern ein @rbe in fiebern }u @igentl(ium
übertoiefen ^at.

Original: ©tootöorc^lt) 3Wünfter. ^Drutf: C)ooöCtt^C9/ SB. U.=95. VI,
Sflx. 573.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus inperpetuum.
Noverint tam posteri quam presentes, quod nobilis vir Gerhardus de
Hunevelt et filius suus in nostra presentia constituti domum unam in
Hethem de consensu heredum suorum in manus Johannis prepositi
nionasterii sanctimonialium in Leveren coram nobis absolute et libere
resignarunt proprietatem ejusdem domus eidem monasterio donatione
Perpetua conferentes omni juri, si quod in ipsa domo videbantur habere,
rcnunciando simpliciter atque pure. In cujus rei testimonium et robur
perpetuum presentem paginam super hoc confeclam sigillo nostro duximus
nwiniendam. Acta sunt hec Osenbruke coram nobis; VIII Kalendas Julii;
anno Domini M^.CC^ quinquagesimo IP.

Sleftenfiegel an ^ergamentflreifen.

46 1252

S8. — OoDiin d. i. StDOe. 1252, Vor 3uli 25.

Säbt ßuitger oon Gkr^ols befunbet, bafe er bem Gonrab flute für

DoHflänbige Serjic^ttciRutig auf ein von feiticni Sinter Slotger bcin

früheren ^ropfl So^annefi oerlauftes, in foltern bei SSediim ge:

legeneö Erbe 2 3)iai:f gegeben bobe. (aiergt. II, 91r. 474 u. 475).

Criflinol; gfliritlidici^ Slrc^iD in fH&cbo.

Frater Luitgerus, dictus abbas, fratrum io Ctarholfo humitis minister

universis hoc scriptum inspecluris. Notum sil omnibus lam posteris

quam presentibus, quod dominus Jobannes ecelesie nostre quondam

venerabilis prepositus emit erga Rolgerum cognoraento Kulen dotntim

quandam in Holthem juxta Bekehem sitara pro muUa summa pecunie,

sicut continetur in privilegjo super hoc confeclo et omnem warandiam,

lestes et privllegia, sicut debuil, super facto suo sibi providil adhibita

cauteta sufficicnti. Verumptamen Conradus jamdicti Rotgeri filius, licet

quinque raarcas a preposito accepisset pro eo, quod racluin patris ratum

haberei et gratum, tarnen in diebus nostris ecciesiam nostram impetiil

super quibusdam agris, quos dicebat se habere in feodo a quodam viro

nobili, cum certissime perlineant ad domum predictam. Moniti ergo et

coacli a viris fide dignis et lionestis duas marcas dedtmus jam diclo

Conrado pro eo, quod a tali inpetitione agrorum cessaret et ab omni

impetilionc quam nobis movere posset super domum jam dictam; quod

et fecit soUenipniler multis presentibus viris discretis, Insuper in anima

sua juravit, quod de celero nobis esse debeat utilis et lidelis. Testes:

Conradus Wrans, Hugo de Henge, Arnoldus de Kiricdorpe, TiderJcus

Tore, Godefridus et Everhardus Colvones, LiboHus de Holtburcthorpe,

Arnoldus judex, Godefridus Riceber.

Actum aput Hamme in porlicu ecelesie; ante festimi Jacobi;
Domtnii M^.CC. quinquagesimo secundo.

Siegel mit bem aui ber Utfiinbe ge|dinittenen ^ergament^reifen
gerifTeii.

1

59. - &«forh. 1252, «usuH 34.

SJie Slebtiffin Sbn von ^crforb überträgt einen 6of in 'Diiltingbi

(Ätipl. aßoBenbtliif), roeldien ftc oon beu StorbefiBern ^ilöebranb

unb bem 3litter ©crtod) non Sorbete erroorben tiatte, bem Äloftcc

©ertnibenberg unter ilorbe^all einer 9iente. j

CTLQLiial; ^tniit{>ard)l U. M

Ida Dei gratia abbutJssa IJcrvordensis omnibus ad quos prcsew

scriptum pervenerit orationes in Domino. Quoniam gesta reruni quadam

oblivionis caligine cicius obfuscanlur et, nisi litterarura münimcnlis ad

Hh^

r

W 1252 47

fileinoriam revocenlur, penilus emoriunlur; notum igitur esse volumus
tarn presentibus quam futuris. quod Gertacus miles de Borbeke eE sui
lieredes rnansum quendain in DutUnclhorpe situm in parrochia Wolden-
bniggen, quem quondain idem miles a quodaui Uildebrando nomine et
suis hcredibus sibi emerat eidem Hildebrando resl^avit et idem Flilde-
brandus cum suis hercdibus postmodum in manus nostras libere
resignavit eundem, Nos vero deindc de communi et pleno consilio
conveotus et ministeriaüiim nostrorum eundem mansum in DutUnclhorpe
ecciesie Montts sancle Gerlrudis in Osenbrugge tntuitu divine pielatis
perpelua donatione contulimus cum omni integrilate et utüitatmii eraolu-
menlis perpetuo possidendum salva tarnen nobis et ecciesie nostre pen-"
sione XII denariorum de prefato manso annuatim persolvendorum, Ne
igjlur pia liberalitatis nostre donatio a quoquam infringi valeat vel
caliimpniantium aliquatinus astutia perturbari, presentem paginam pre-
diclo conventui in perpetuum testimonium sigiljo nostro feclmus coni-
muniri. Acta sunt hec in ecclesia nostra Hervorde; anno Doniini
M^CC.L^II* ; ipso die ßarlliolomei ; presentibus liiia subscriptis quorum
iiec sunt nomina: Udo de ßraken, Jolianues de Brochusen dapifer,
Volmonl de Wcrvingen, Johannes de Paderborne, Johannes de Hervorde,
Johannes de Arnbollo, Johannes de Quernham, Meinric Monoculus,
Benier de Varencampe, Rolf Nagel, Reinere Qogravius, Wescelus Lupus
milites, Hermannus capellanus abhatisse, Segenandus notarius, Jobannes
Gc^ravius, Hermannus de Hervorde, Everhardus de Dreno, Wescelus de
Thomham,

Siegel an ^ergamenlftreifeti, mandelförmig: bie 9Iebti(im auf etilem
Älappftuljle im Dninte fiöenb üon uotn, in bet teilten Sqi'ö ei" ^ui), »n
■ket linteii eine ^alme tialtenb: (Id)a Dei gracia Hervordensis abbatis(sa).

^erforti. 1252, <St9Umitt 21.

3fie(^lilb *pröpftin, 'ficalrif ©e^anttn unb boS gange Stift Serforb
bei'läiigen bie Uebctlragmig bes ^o\ti T^utlingborf an bad Atofter
©ertrubenberg burdi i^re aebttjftn Sba, behalten i^tem fliofter
aber eine iädrlic^e 9Iente ooii 12 !Denaren uor.

OiisiiiOl- ®IaQt&ni'tf)il),
Melhildis preposita, Beatrix decana totusque conventus ecciesie
Hervordensis , , preposilo, priorisse totique conventui ecciesie Monlis
sancte Gerlrudis apud Osenbrugge oraliones in Christo devotas. Cum
reverenda in Christo maler et doniina Ida abbatissa nosira mansum in
Dattincthorpe silnm in pan-ochia Waldenbruggon Osnaburgensis dyocesis
fcis et ecciesie vestre divine pietatis intuitu perpetua donatione con-
btH cum omni integrilate et utilitatum eraolumentis perpetuo pos-

48 1252

sidendum sibi el ecctesie noslrc duodecrni denariorum pensJone in dicto
manso tantuci modo reservata, nos dicte donalioni pium per omnia
prebemiis consensum et') nostri consensus testimonium vobis et ecclesie
vestre presentem lilteram nostri sigilü munimine fecimus roborari. Datl
Hervordie; anno Domini M^.CC.L"!!"; XI» Kai. Octobris.

') fcDIt in.
©iegel oii ^^ierganictttflteifeii (aSe|tf. Siegel 8, 5).

'""

61. — NoM i'Stibniii). 1252, 8tpttmlp(r 25.

Sotroin, Serr ooii 9IoftO(f, betunbet, baf; Sern^orb Sdiele nai)
einem ooii 3iat^mQniien uiib £il)Öffeii in Stibniö gefällten 91ed)ts=
enlf^eib auf aUe feine 31 njprüi^e an Süter beä Klofterä Scrfenbrficf
erblii^ Sietitc^l geleiftet tjat.

Cviglnol; SlaoISoti^iti. 5Druit: SDIeiJlcne. U.=39. n, 3!r. 708 na^

(äopiat.

Borwinus Dei gralia dominus in Rothstocke omnibus fidelibus
Christi quibus presens scriptum fuerit exhibitum salutem in salutis
auctore. Quia rex regum et dominus dominantium nos ad hoc in terris
nostris exaltavit, ut pacem et concordiatn inter discordantes refonnare
debeamus, constare desideramus Universität! fidelium, quod bona vene-
rabilis monasterii in Bersenbrucge ordinis Cysterciensis, que Bcrnardus
Luscus civis in Ribenez inpetiit, prepositus ejusdem ecclesie coram nobis,
sicut juris dedit sententia, obtinuit et idem Bemardus in manus nostras
sub sacramento baptismatis et fidei sue qua Deo vivit se obligavit, ut
nee ipse nee aüquis heredum vel successorum suorum prefatam ecciesiam
molestare presumal. Ut aulem iiec rata maneant et illibata, presentem
paginam conscribi fecimus et sigillo nostro muniri. Acta sunt hec coram
nobis presentibuä consulibus et scabinis nostris in ecclesia nostra Ribenez;
anno Domini MOCCLPP; VII Kl. Octobris. Data in Rothstoke.

%n am ber lUtunbe geii^iittteiiem Sßergaiiientftreifen ein Siegelreft
(©iegelaeii^nungen im Siedlenb. tt.=SB. IV, ©. 536, gtr. 69 unb I, 9Ir. 463).

62. — 3burfl. 1252, 3)etetn6er 8.

Der erroäljUe Sififtof SJnnio betimbel, büß wt iijm Sartroi(^ von
ajaringbotf auf bie iljni butdi Hrfunbe betätigte S^ftfeßung bei
großen ^eljntenä auf 3 Sdiiüinge SJerjtc^l geleiftet unb bem Rlofter
ÖJertnibenberg bie Si^ln'ig beö großen nnb fteinen 3*5"'*" i"_
natura oerfpiodden fiabe.

Origlnol: StnatBorc^iB (bcfr^öbißt). ttnid: ®onhl)Dn, IIH. '

im. 9Ir. ^1

1252 49

(In) nomine sancte et individuc Trinit(atis. Bruno Dei) gratia
Osnaburgensis electus omnibus in perpetuum. Dignum est, ut sancti-
moniales sponse Christi que non (solum) sua sed etiam semet ipsas
salubriter abnegantes carnem suam (cum) viciis et concupiscenliis cruci-
figunt in claustralibus se claudendo, gratis attollantur favoribus et pri-
Yilegiorum firmitatibus et aliis presidiis muniantur. Novisse igitur cupimus
tarn posteros quam presenles, quod cum Hartwicus de Bernincdorpe et
antecessores sui usque ad tempora nostra conventui sanctimonialium in
Monte sancte Gertrudis pro majori decima, hoc est pro manipuUs, sue
domus dedissent annuatira tres solidos Osnaburgensis monete in re-
demptionem decime memorate, nichilomimus tamen minorem decimam
que afhostere appellatur plenius exsolvissent et super predicta redem-
ptione essent privilegio episcopi Arnoldi felicis memorie olim antecessoris
nostri firmiter communiti, idem Hartwicus, uxor sua et heredes ipsorum
tarn filii quam filie in nostra presentia constituti privilegio suo et com-
modo sive utilitati ipsius in manus nostras et domini Wetsceli de Loningen
prepositi sancte Gertrudis liberaliter renunciaverunt promittentes perpetuo
annis singulis exolvere(!) claustro dictarum sanctimonialium talem decimam
et minorem que affhostere dicitur et majorem videlicet manipulos de
predicta domo Bemincdhorpe tam de agris cultis quam incultis, si for-
sitan colerentur, pertinentibus ad predictam domum similitcr et de no-
valibus si cultu(ra n)ovalium contigerit provenire. Nos igitur premissis
eonsensum prebentes pariter et assensum id quod coram nobis a dicto
Hartwico, uxore sua Elizabet et ipsorum heredibus rationabiliter actum
est auctoritate ordinaria confirmamus et, ne memoratis sanctimonialibus
sancte Gertrudis super dictis decimis majori videlicet et minori possit ab
aliquo in posterum calumpnia suscitari vel aliquid questionis oriri, pre-
sentem paginam super hoc confectam ipsi cenobio dedimus sigilli nostri
rounimine roboratam. Prescripte Ordination! interfuerunt: idem prepositus
dicti Montis dominus Wetscelus, Albertus scolasticus Angarensis capel-
lanus noster, Gerardus de Varendorpe, Bemardus de Beveren, Her-
mannus Tappo, Wiggerus de Scevincdorpe milites ; Hunoldus de Linen,
Everhardus de Erpingen, Theodericus de Haren, Lutbertus et Pelegrimus
fratres de Cleykampe famuli ; item Albertus et Johannes fratres milites
dicti Buch, qui de nostro mandato sepedictum prepositum ex parte sepe-
dicti conventus in corporalem premissarum decimarum possessionem
duxerunt. Acta sunt hec Yburch; anno Domini millesimo ducentesimo
quinquagesimo secundo; dominica qua cantatur: „Populus Syon".

SRad^träglid^ an ben gJcrgamentfireifen angel^ängt boö ©iegel Sifd^ofö
Subtoig (1297—1308) mit SRüdRegcl (2BePf. ©iegel 51, 7 u. 62, 2).

^^lippi, Oitu Urf.-eud^ m. ^

63. - anitiiieii. 1252, Settmüer 24.

SJifi^of So^aiut BOii SKinhcn »erpfänbet beii 3«I)"ff" ä» 3J!arl an
bas itloflet Surlage für 100 Hiart.

ironü(uniirt in bcr OtiBinahithiiiöe SSift^ofS ©ottfrteb b. Wlliiben
bon 1319, 3J19rj 21, im iStaat'saK^lu ^(iiiiiouim:. Siuct: d. |)obcn{icTQ,
Dicpöoljtr U.=S. iWr. 323.

In nomine sancte et individue Trinitatis. Johannes Dei gratia
Myndensis episcopiis universis Christi iidelibus presens scriptum in-
tuenlibus salutem in vero salularl. Cum circa ecciesias noslro regimini
conmissas tarn temporalem quam spiritualem curani gerere nos oporteat
et, ut etiam per nos incrementum percipiant, propensius doceat intendere,
necesse est, ut eis quibus aliquid nostre benignitatis impertimur ita
studeamus providere, ne eis possit in posterum aliquis dubietas sive
contrariet atis scrupulus suboriri. Proinde ad noticiam lam futurorum
quam presentium pervenire volumus, quod, cum bona que Theodericus
miles de Ekessen a manu nostra in feodo sive in pignore tenuit pro
ducentis marcis redimeremus, ad eandem pecuniam persolvendam decimam
in Merle cum proprietate et omnibus suis attinentiis que tamen ad quin-
quaginta annos et amplius laycis fuerat obligata collegio in Burlaghe
nostre dyoce=is ex consensu et voluntate (otius capituli nostri vendidimus
in proprium simplici ac justa venditione, considerantes utilius fore et
melius jam dictam decimam a prefala ecelesia juste ac rationabiltter per
puram cmptionem relineri, quam a laycis per inpignorationem non saiu-
briter possideri. Adjectum est etiam in venditione predicla, ut si pro
tempore nostris successoribus placeat dictam decimam recuperare, quod
pro centum marcis nichil dempto vel aucmento aut in sortem conputato,
cum nulla hie sit aut fuerit species inpignorationis sive usure, quia sepe-
dicta decima sccundum cstimationem sui valoris justa venditione est
vendita, reemendi liberam babeanl facultatem nee aliquis suceessorum
noslrorum cui isla redemptio placuerit de dicta decima se intromittel,
nisi prius sepe diclo conventui in Burlaghe simul et semel centum
marcas persolverit gravium ac legalium denariorum. Ut autem hec rata
et inconvulsa permaneant, presens scriptum sigilio nostro et capituli
nostri roboratum memorato conventui in Burlaghe in lesUmonium validum
erogamus. Testes hujus rei sunt: Wedekindus prepositus, Wernerus
decanus, Cono scolasticus, Bruno cantor, Woltherus scelerarius(!), Gisel-
bertus, Albertus, Allesander, Henricus de Slon, Bruno, Ludolfus Post
canonici Myndenses; Conradus et Thidericus fratres de Ullen, Henricus
et Johannes fratres de Dugerden, Harbertus Rodbertus et Gerhardus
fralres de Sveghe niylites; Gyselbertus, Johannes, Henricus de Hunte,

1253 51

Hermannus et Thydericus suus filius Scage, Ludolfus plebanus de Di-
lingen. Datum in Mynda; anno Domini M^.CC^L^II; in vigilia nativitatis
Domini.

9(m 3:!rQn6[umte onl^angenb an rotl^en Seibenfäben 9le{l bed Sifd^offt^
fieaete (SBcPf. ©icgel 53, 9).

64. - 1253.

S)er eriDä^tte 93i[d^of 33nmo entfd^äbigt baö 3)omcapitel ju Osna^
brud für ben 6d^aben^ meldten badfelbe burd^ bie Slnlegung ber
neuen 3Jlü^U unb bad burd^ biefelbe t)erQnla6te Singel^en ber
®d^(agt)orber 3Rfi^le erlitten ^at, mit 3Rorgen!ornrenten.

Original: 2)omQrd^lt).

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus successoribus suis epi-
schopis simulque presentem paginam inspecturis utriusque vile salutem.
Com in ecciesia Osnaburgensi ad regimen epyschopale assumpti essemus,
licet ecclesiam supra modum onere debitorum inveniremus depressam,
de adjutorio tarnen divino fiducialiter presumentes molendinum et
piscinam cepimus exstruere que nobis et successoribus nostris quoad
Qsum mense episcopalis non modicum fructum inferre videbantur. Quia
Tero opus ceptum secundum sytus dimensionem cursum debitum et
rffectum sortiri non poterat, nisi uberior extensio quoad spaciositatem
accederet, nee illa haberi potuit, nisi molendinum dictum Slagvorde
quod capitulo nostro majori ad prebendam octo moltia ordei, quatuor
moltia siliginis et unum tritici per dimidiam mensuram ministrabat de-
moliretur, nee hoc fieri poterat, nisi pro censu annuo predicti molendinl
restaurum eis perpetuo assignaremus, de consilio maturo ipsius capituli
ntilitate nostra et successorum nostrorum longe majori prospecta agros
cortis nostre in Osenbrugge et penslonem eorumdcm que ad sedecim
moltia et novem modios per mensuram dimidiam siliginis et ordei se
extendit secundum formam inter agrorum cultores et nos in privilegio
^er hoc confecto positam perpetua assignavimus donatione non solum
in restaurum census molendini in Slagvorde verum etiam in recompensa-
tionem dampnorum hinc inde accedencium capitulo memorato. Et ne
nostra donatio sive cambitio pro molendino capituli nostri ob tantam
Dostri et successorum nostrorum utilitatem facta revocari umquam possit
In dubium, presentem cartam geste rei seriem continentem sigillo nostro
et capituli nostri duximus roborandam. Acta sunt hec anno gracie

Moc*c«Löra.

(Kelten- unb Gopitelöfiegel an gJergamentflreifen anl^ängenb.

4*

65. - OSnobrütf. 1253.

'Ser erniätjttc fiifi^of Sriiiio iibergiebt tiie üon ifim faen Siriilw
3[Bo[f iinb Sennann, ®tieTE)ecren oon ffllonfeiia, abgerauffe ^Sbiicgj
SÖoglci bem fltofler ^burg Regen Srflattung befl Jtaiifpreifes i
156 ^iarr unb SKitreliing beö Sbnrget Siirgeric^is.

Otiginal: Slaotöor^^tü. UnOoHfläiiblaer iJTiKf: aniit^. V, ©, \
3n ©etttff bcr *)Jameii Ocrßl. n, *rtr. 109 unb 08n. OJefc^.^CiueBcn |
passim.

Bruno Dei gratia Osnab« rgensis electus omnibus in perpetuum.
Ex approbala muUorum consuetudine a prudenübus noscitur introductuni,
ut ea que aguntur in tempore, ne simiil cum lempore diiabanlur, bei
firmontur testimonio litterarum. Hinc osl, quod futuros scire cupimi
et präsentes nolunius ignorare, quod cum advocaliam bonorum et
minum pcrtincntium nionaslerio bcati Clementis in Yburg nostre dyo<
a nobilibus de Blankcna Adolfo et Ilernianno fratribus emisscmus
animo retinendi, sed ul abbas el conventus ejusdem monasterii a rn
eo liberius eam consequi sie valcrent, nos eandem advocaliam cum
omni jure et utilltate qua dicti nobiles ipsam de manu nosira tenuerant
perpetua donatione contulimus et dedimus . . abbati el convenlui memo-
ralis receplo ah eis nostre empttonis precio videlicet centum et quinqi
ginta sex marcis el judicJo vJUe In Ybui^ quod supradicti , . abbaa
conventus resignantes nobis et ecciesie nostre absolute el libere
miserunt, Nosque ut hec nostra donatio eo majoris testinionÜ munimi
perpeluo fulciatur, hujus advocatie omnium bonorum nomina huic
vilegio inseri fecimus, videlicel: curtts in Berege') et unus mal
ibidem, duo niansi in Varenseten, una domus in Glane que vocal
Ultra rivuin, iina donius in Ostenvelde*) que vocalur Uppen brinke,
domus ibidem, una domus in Hostede,^) una domus in Holthusen*) lo
parrociiia Lincn, curtis que vocatur Lohof in parrochia Lothorc,*) una
domus in Hülere, curia in Helvere et duo mansi in parrochia Dissene,
curia que vocatur Abbedinchof et curia Hengelage cum eorum attinentiis
in parrochia Versmole,*) una domus Bemeselhe in parrociiia Lolhere,
curtis in Henncdorpe,') duo mansi qui vocanlur ton WinUius,') unus
mansus in Gerelhen,*) unus mansus in Enniglen,'*) unus mansus in Hoyle
unus mansus in Hellingen,") unus in Godincbusen, ") duo mansi in Ou-
husen,") mansus qui vocatur Lohus,'*) mansus in Nigenkerken qui vocatur
Ad puleum") et totalis indago in Herincdorpe cum omnibus prediclorum
bonorum attinentiis que singulis nominibus non poteranl conprehendl,
Ut aufem hec nostra Überaus donatio rata et inconvulsa permaneat nee
in posterum alicui verlalur in dubium, nostro sigillo et majoris ecciesie
et sapcti Johannis rapilulorum slgillis hoc Privilegium est munitom.

im. ji

1253 53

Acta sunt hec Osenbrugge ; anno Domini millesimo ducentesimo quinqua-
gesimo tercio.

0 ftrfpr. ©tone (9ilcbcrmc^ct). — •) Bei SBurg. — ») ^öftc. — *) ^orjl^Qufcn
(ÄTf|)l. ßiencn). — *) ßol^mc^cr In ^orbenfettcn, Jhfpt. ßoer. — •) S3cr8moIb. —
*) SRf^er ju ^ctingborf, iRcucnfttd^cit bei 2RcUc. — ®) SBinbniann ebcnbo. — ') bei

SReDe. - »«) - »*) «)ea9cn, »tfpl. SBoUcnbrücf. - ") Jhfpl. Söaacnbröcf. -

**) — ^) So|ou5, iRcucnÜrc^en bei 3WeUe. — ") ^toell^ou« ?

9lur nod^ an erfter @telle bad Sleltenftegel anl^angenb.

66.-1258.

2)ompropfi SSolberoin unb 'Dombed^ant @9fo t)on Dfiiiabrüd be^
funben, bafe ftc jum anfauf ber aSogtci über bie fiöfe SBefiram unb
©idingborf bei 5IRefle 160 aRört jugefd^offen l(iaben, unb Derpflid^ten
bic ©genbel^örigen ber fiöfe ju jä^rlid^en Seiftungen bis jur Döfligen
9ifl(I}Ql^(ung ber @umme.

Original: ^omard^ib.

Baldewinus Dei graiia major prepositus, Gyso decanus totumque
Osnaborgensis ecdesie capitulmn omnibus ad quos presens scriptum
pervenerii in perpetuum. Litieris preseniibus protestamur, quod nos
pro bono pacis ac tranquillitatis tam hominum ecclesie nostre quam et
oostro dilienter(!) intenti ad emptionem advocatie duarum curtium vide-
Kcet Thedelincthorpe et Westerhem adjecimus centum et LX* marcas
in adjutorium et commodum litonum curtium predictarum ea videlicet
conditione interposita, ut dicti litones ministrent nobis annuatim ad pre-
bendas nostras duodecira ebdomadis album panem et preposito nostro
duo moltia tritici per dimidiam mensuram ei pistori nostro sepiem
solidos quousque ädern litones refuderint nobis summam pecunie memo-
rate. Si vero aliquando medietatem dicte pecunie nobis dederint, a
medietate dicti servicii tam panis quam tritici et denariorum liberi
nianebunt et exonerati, obligati tamdiu ad reliquam dicti servicii medie-
tatem, quousque totalem persolverint prefate pecunie nobis summam.
Ut autem hec ordinatio ipsis litonibus rata permaneat nee a nobis nee
a Postens nostris allquatinus valeat infringi aut etiam in sortem de-
teriorem commutari, presens scriptum venerabilis domini nostri Brunonis
decti^) una cum sigillo nostro fecimus roborari. Acta sunt hec anno
Domini MoC^CöLIIP.

0 auf 9^afUT ft. episcopi.

Sleften- unb Gapitelöftegel an ^ergamentflreifen.

54
67. -

1S53.

£iombei$fliil (y^fo «nb baö ®omca;)ite[ oon Ositabriid bcfuiibm
eine ©tiftinig bes ©ompropfles Salberoin jiir feierlii^cii Jiegcbiing
beö £t. Öeorgfeftes iitit 10 ©cfjiQingcn Siente aiie fHneiit ^Qufe
am §etcenteii$c. 5""f SiJiDinge fottcn gleich ia\)lbax fein, fimi
erP nad& feinem I^obe jiir Stiftuiig feines Seelgebäi^tnitfeS.

Crißtitn!: 3)oniorcfiiü.

i

Gyso decanus ;totumquo Osnaburgensis ccclesie capitulum omnibus
ad quos presens scriptum pervenerit in perpetaiim. Sapit justJciam et
contiuet veritalem, ut ea que ob divini honoris incrementum el laudem
zelo pietatis aguiiliir testimonio roboretitur diligentissime litterarum, tum
ut proxlmis hinc exempluni feliciter agendi oporationis bone irradiet
incentivum, tum ut ipsa que pie ordinata sunt nulla calumpniantium
depravari valeant astutia aut etiarn oblivionls caligine vetustale temporum
aliquatinus obfuscari. Notuni igitur esse cupinius tarn presentibus quam
futuris, quod domnus Boldewinus ecciesie noslre prepositus fidetis zelator
incrementi, eniendationis ac honoris ipsius ecciesie ad honorem re-
demploris nostri Yhesu Christi glorioseque virginis Marie et beati Pelri
aposloli ac bealissimorum martlrum Crispini et Crispiniani ecciesie nostre
patronoruni decem solidorum redditus de domo et cdißcüs suis sitis
super area que est secus piscinam nostram nobis ad prebendas per-
solvendos ab anime siie remedium llberaliter assignavit. IIa vidclicet,
ut festum gloriosissimi martiris Georgii nobis deinceps sollempniter cele-
brantibus, quod actenus nondum habebatur soUempne, quinque solidi
annuatim in consolationem fratriim ab ipso preposito, eo vivente, post
obitum vero ipsius a suo succeäsorc nobis in dicta sollempnitale mini-
strenlur. Geteros vero quinquo solidos solummodo post obitum ipsius
prepositi in memoriam sui quam cum majoribus vigiJiis et missa pro
defunctis peragendam decrevimus de prefatis edificüs nobis statuit per-
solvendos. Ut autem hec rata et perpetua permaneant, nee ab ipso
preposito nee ab aliquo suorum successorum valeant infringi vel ali-
quatinus imniutari, presenteni paginam in geste rei tesümonium vene-
rabilis dominl nostri ßrunonis electi una cum ecciesie nostre ac ipsius
prepositi sigillis pariter fecimus communiri. Acta sunt hec anno Domini
MOCCUIP.

3^08 tieften: unb (SapiteUfiegel I;ängen an; baö bee ^ropßes ^at
nie angefangen.

1253 55

M. - 1253 (ober 1254; oergl. 3lx. 101).

3)er ^ed^ant 3ol^anne6 d. SBiebenbrüd betunbet, bag Sodann t)on
Slcntrup (Renninctorpe) ben 3^^"*^" ^on Sippentrup ort bafi
Äloftcr Eappcl bei Sippftabt verlangt f)at SJcr Scl^nöficrr bcö
Solenn, SRicolauö o. X^ornc, gipbt ju bem Äaufc feine SwfHmmung.

Silotortea bcgroubiöte ^bfd^rift einer notarießen Stöfd^rift im ©tootS^
ord^löc SRünfter. !5)rucf: tjon ©teinen, SBeftf. ©efd^id^tc IV, (S. 989.

Universis Christi fidelibus hoc scriptum intuentibus Joannes Dei

gratia decanus in Widenbruck salutem in eo qui est vera salus. Notum

esse volumus praesentibus et futuris, quod Joannes de Rennincdorpe

uxore et matre, pueris suis Ekehardo, Bernhardo, Johanne, Gertrudi,

fratribus et cognatis et universis haeredibus suis consentientibus coenobio

sanctimonialium in Gappelen decimam in Luppincdorpe cum omnibus

attinentiis suis pro sexaginta marcis vendidit et coram Nicoiao de Turri

nilite de quo eandem decimam in feudo tenuerat eidem coenobio prae-

diclis consentientibus llbere resignavit. Idem vero Nicolaus praedicto

coenobio decimam illam recognovit et dixit, quod gratum et ratum

baberet, ut illam decimam idem coenobium possideret in perpetuum-

Eckehardus vero et Hartmodus fratres Joannis qui praedicto coenobio

decimam vendidit fide jusserunt pro duobus fratribus absentibus, quod

ipsi istam venditionem gratam haberent et ratam, et quidquid coenobio

in hac fidejussione defuerit, praedicti fratres tenebunt[ur] emendare. Ut

antem haec venditio sit stabilis et firma, praesentes litteras super hoc

confectas sigillo nostro fecimus roborari. Testes sunt Joannes decanus

in Widenbräck, Bruno plebanus sancti Viti, Joannes cappellanus in

Ridekenbergh, Godefridus capellanus in Widenbrugge; item Andreas de

Boydrika, Hermannus de Mervelde, Fridericus de Bokenvörde, Nicolaus

de Turri milites, Rutgerus et Everardus fratres de Vehdage,*) Her-

niannus de sancto Vito, Wilhelmus de Boydrika, Helmicus filius domini

fSckehardi, Henricus de Herdinchen; acta sunt hec anno Domini MCCL

lercio.

(L. S.)

») ft. Vechtlage.

69. ^ 1253.

®röf Otto von Xedtenburg überträgt bem Ätoper 3Rarienber9
(Vorfiel) bad (Sigentl^um an jmei @rben in ^etefe^ loeld^e baö
ftlofler Don 3ol^ann 33ubbe getauft unb auf loeld^e biefer bem
@rafen ald Se^nd^errn gegenüber SBerjid^t geleiflet l^at

Dttöinal: ©tiftigard^ib »örftel.

56 1253

Ot(to) Dei gratia comes de Thekeneburg omnibus ad quos pre-
sentes littere pervenerint in eo qui salus est omnium salutem. Noverint
tarn posteri quam presentes, quod cenobium in Meriebercbe contra do-
minum Johannem dictum Budden duas domos in Hekese cum omnibus
attinentiis ^) denariis suis sibi comparavit et in manus nostras ipse et
Hillegundis uxor sua et Her(mannus) filius ejus cum consensu heredum')
ipsoram libere et absolute resignarunt. ünde nos ob reverentiam Dei et ad
salutem animarum nostrarum predicto cenobio prefata bona cum omnibus
attenentiis (!) et proprietatem libere et absolute dedimus possidendas. Ut
autem nostra donatio a nobis et a nostris successoribus rata (et in)con-
fulsa(!) permaneat, presentem paginam super hoc confectam sigilli nostri
munimine fecimus annotari. Cujus rei testes sunt hü: dominus Conradus
de (Brochter)beke, Lambertus Buddo, Hermannus de Gappelen, Gosvinus
Keselinch,') Tomas de Theten, Hinricus Unchenathe, Johannes de Linen,
Svetherus de Monasterio et alii quam plures. Acta sunt hec anno Domini
MococoL«ino.

*) t)or bcm crftcn i ein e bmd) untcrgcfc^tcn ^unlt gettlgt. — ') cficnfo ein o
bor bcm jlDcitcn e. — ') cigcntlid^ fielet Keselinct ba.

Siegel t)on einem anf^ ber Urlunbe [elbfi gefd^nittenen ^ergament^
flreifen abgefallen.

70. - OSnaBrfiil. 1253.

Oraf fieinrid^ t)on Dlbenburg überträgt eine 2Barc unb Sldcrlanb,
weld^eö von bem ®rbe „Godescalci" in 3)rud^orn bebout wirb, bcm
filofler ^erfenbrüd, nad^bem ber Don i^m bamit belel^nt gen)e[ene
Sbell^err ^ermann von ^afiorpe barauf äSerjid^t geleiflet l^at.

Stbfc^rift bt^ 14. gal^r^. tn 2Rfc. 161, 82. 3)rucf : ©anb^off SfJr. XXXI
(ex antographo ?).

Heynricus Dei gratia comes in Oldenborch omnibus in perpetuum.
Notum esse volumus universis Christi fidelibus, quod dominus Hermannus
nobilis de Hastorpe accessit ad nos et jus quoddam quod vulgariter
dicitur wäre et quosdam agros qui subjacebant domui Gotscalci in
Drochome que a nobis jure tenuit feodali in manus nostras resignavit
supplicans devote, quominus ea conventui in Bersenbrugge conferre
dignaremur. Nos vero commendabili desiderio ipsius ac favore quem
circa prefatum monasterium gerimus ipsum jus quod wäre dicitur cum
agris Deo beateque virgini et conventui sanctimonialium in Bersenbrugge
in remedium anime nostre parentumque nostrorum contulimus perpetua
donatione. Ne quis autem huic facto in posterum maliciose se opponat,
presens scriptum sigilli nostri appensione fecimus roborari. Presentes
erant: prepositus Hinricus de Leden, Albero sacerdos de Berge, vir

1258 57

nobilis Wicboldus de Holte, Absalon judex in Osenbr. Johannes et
Lambertus firatres de Northorpe et alii quam plures. Data in Osenbr.
anno Domini M<^CC<»Lffl^

71. - OSmArfiil. 1253 (1252). Sfeteuar 14.

Der enoS^Ite 93i[d^of 93runo l^ält genehm, bag ^e^ant unb Sapitel
ju ©ngcr jur SBcrbcffcrung i^xtx ^Pfrünbcn bie Seiflungcn von Sc^
fiftungcn bc« ©tiftö gegen ben aSillen bcr Sn^aber erl^ö^t l^abcn.

Originär: ©toatöord^lt) 3Wönftcr. !5)rucf : glnfc, So. U.--95. IV, yix, 524.
.B(runo) Dei gratia Osnaburgensis electus dilectis in Christo filiis,
..decano et capitulo ecciesie Angarensis salutem in salutis auctore. Cum
vos propter tenuitatem prebendarum vestrarum pensiones mansorum et
domorum quarundam ecciesie vestre auxeritis colonis invitis, nostrum ad
hoc petivistis assensum. Nos igitur vos et ecclesiam vestram dilectione
foventes speciali factum vestrum gratum habemus et ratum, auctoritate
presentium confirmantes discretioni vestre injungentes, ut Deo devocius
et instancius a quo et per quem subsistunt omnia famuletis; crescentibus
enim donis debent et crescere rationes donorum. Datum Osnabr. anno
Doraini Mo.CC«.Ln.; XVI Kl. Marcii.
Siegel t)on ^ergamentflreifen ab.

72. - 1253 (1252), gfeBtuar 14.

S)er erwählte 83ifd^of Sruno gefiattet bem ©tifte ©nger in Oerndfe-
^eit ber päpfllid&en Suffe t)om 10. 3uli 1250 (II, 584) Sehnten au«
Saien^änben ju ertoerben, fomie 3^^"^^^ 8^9^" anbere Sefi^ungen
ein}utaufd^en unb in ^fanb }u nel^men.

Original: <5taat«arc^lt) SWünftcr. !Dnicf: gtnfc, SB. U.^95. IV, ^r. 525.
B(runo) Dei*) Osnaburgensis electus dilectis in Christo filiis, . . decano
et capitulo ecciesie Angarensis salutem cum sincera in Domino caritate.
Vobis et ecciesie vestre nobis specialiter dilecte auctoritate presencium
Jndulgemus, quod secundum formam vobis a domino papa in litteris
spedalibus indultam redimatis decimas, quas poteritis in nostra dyocesi
de manibus laicorum et, si alicubi videritis expedire propter majorem
utililatem ecciesie vestre, bona alia pro decimis commutetis ad que per
presentes litteras nostrum habeatis consensum pariter et assensum.
Hatum etiam et gratum habemus, si quas decimas a laicis recepistis in
pignore seu tenetis. Datum Osnabr.; anno Domini M*.CC^L1I^; XVI
KL Marcii.

') fc^lt gratia.

Siegel mit ^ergamentflreifen ab.

58 1258

73. - OSmItitf. 1253 (1254?), VOn.

^er enoa^Ite Sifd^of Bruno beurhinbet bie Ser}i<l^tleiflun9 auf ben
3el^nten ju @rpen oon Seiten bed ^o^nn 9ar unb feiner (Srben )u
@unjlen bed ^ombe^nten @9fo unb übertragt bemfelben bad Sigen^
t^um bed 3^^nten.

Criginal: Ü^omort^iD. 3>ru(!: ©ubcnborf, »eftf. Seitfc^ft V, ©. 236.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus onuiibas in perpetuum.
Nosse cupimus tarn posteros quam presentes, quod Johannes Ursos et
sui heredes decimam in Erpingen cum omni ea integritate qua ipsi de
nobis et antecessoribus nostris cam tenuerunt ad redemptionem Gysonis
roaioris ecciesie decani in manus nostras absolute et iibere resignarunt
Nosque post ipsonun iiberam resignationem eandem decimam et ejus
proprietatem supradicto G(ysoni) decano quem special! gratia proseqoimur
et Eavore peqpetua donatione contulimus pleno iure, ita quod ipse cmn
eadem dedma Iibere omnem suam disponat et ordinet Toluntatem. Et
hoc fecimus de capituli nostri pleno consensu pariter et assensu. In
cujus coUacionis et p^petue donationis evidens testimonium robur per-
petuum presentem paginam super hoc confectam sigfllo nostro sepedicto
. . decano dedimus commmütam. Actum Osenburcke; anoo Domioi
M^CC^ quinquagedmo tertio; mense Martia

Slettennegel an ^rgamentffareifen.

74. - 1253^') WOn 15.

SVr enoo^ 9if4of Snmo beurtunbet bie SenU^^Mtung auf ben
3ebmen in Sartetftmann, StT\vi* SeOinjiMibaufen, oon Seiten bed
^^ropiteft ^Kinrid^ m Flamen bed JUofterft Seeben nnb bie Sd^nhing
beneibm an ben oom 3^ombe<6amen (Sqio genifteten SUar ber
bl. Waria unter ber ^erp^id^ng )u gieviifen jQigaben.

CitJimal: t^omanbiiv ^^nwf: ea^cn^e^^ ^Scnt. 3ritf<6rin V, S.231.
Bnino Dei fnratia Osnabui^^^osis ecck>sje dedus ommbus imper-
petuum« Ex approbata multonim consu^udine nasdtiir a prodentibiis
inductum, ut e« que aguntur in tempore^ ne simul cum tempore dOa-
bantur. bene ärmentur testimonio titteruum. Hinc est quod fotoros
sdn^ cuf^mus el p)n^$<snte$ nohunus igQonu>^« quod Hetnriciis prepositos
cenobS sanct^monialiam in L^den no$ln^ dioeesb in Dostra presentia
omstihitus de coii$eii$u et a$»!n$u abbati$$<^ et <NMiT^»tu$ ejosdem de»
dmam in Rorteltric $itäm in )vimx))iA WVru^oithu$e9 m manus nostns

-^ 5>:nf n^tttn^c hm« m*J «** Nm iiaemuncTJkn^)3^tr:I >Ä::n höi. acü uoat
lÄS. öhcT min. IÄ4 >cr l\ ^^Ävj^ A«i ^<n amnuKn^ ^e«r ^^onas^Mt «L

12S3 59

absolute et libere resignavit. Nosque post hujusmodi liberam resigna-
tionem ad honorem Dei et beate Marie genitricis ejus dictam decimam
et proprietatem ejus perpetua donatione cum omni integritate contulimus
ad altare beate Marie virginis, quod Gyso majoris ecclesie decanus, pia
devotlone ductus, in ccclesia nostra majori suis extruxit laboribus et
expensis: ita tamen, quod sacerdos dicti altaris sancte Marie dabit de
prefkta decima XXX» denarios in anniversario felicis recordationis epi-
scopi Conrad! et XXX* denarios in vigilia assumptionis, procurabit etiam
candelam ad ipsum altare nocte qualibet per anni circulum, dabit etiam
n solidos in anniversario dicti Gysonis. In cuius collationis et perpetue
donationis evidens testimonium et robur perpetuum presentem paginam
super hoc confectam nostro et capituli nostri sigillis fecimus communiri.
Nos vero Heynricus prepositus, . . abbatissa et conventus in Leden in
firinom testimonium resignationis hujusmodi dccime in manus domini
nostri electi a nobis facte sigillum ecclesie nostre presenti pagine
duximus etiam apponendum. Acta sunt hec anno Domini millesimo
ducentesimo quinquagesimo tertio; Idus Martij; sabbato quo cantatur:
jjnlret oratio mea".

3 ©icgcl an ^ßcrgamcntfirelfcn 1) eiettcnfiegcl Snino«, 2) bcs Gapitclfi,
3) bie ^. aWaria mit bem Äinbe. Unifd^rift: SIGILLVM MONASTERH S.
MARIE IN LEDEN.

aScrgl. ^ictju 3tx. 104.

TS. - Sbnxi. 1253 (1252), mixi 11.

S)er ertuäl^Ite Sifd^of S3runo beluiibet^ bag baö Jltofier Sburg ben
Srübern Slbolf unb ^ermann^ Sbel^erren t)on 93(au!enQ^ bie Sogtei
über ben Dber^of fiölfen mit Subc^ör für 31 5IRarf abgefauft l(iabe,
unb überträgt ba6 Sigent^um ber SSogtei bem Jtlofter.

Slbfd^Tlft bcö 14. ga^T^. tn 2Rfc. 169, 19. 3)ru(!: mutf). V, (S. 309.

Bruno Dei gratia Osnabur. electus omnibus in perpetuum. Ex
fipprobata multorum consuetudine noscitur a prudentibus introductum,
ut ea que aguntur in tempore, ne simul cum tempore dilabantur, bene
firmentur testibus et scriptura. Hinc est, quod futuros scire cupimus et
presentes nolumus ignorare, quod nobiles viri Adolfus et Hermannus
^ de Blankena Yburg in nostra presentia constituti advocatiam curtis
iu Rodeleshusen et mansorum et hominum ad ipsam curtem spectancium
cum eorum attinentiis dilectis in Christo filiis Ludolfo abbati et conventui
sancti Qementis in Yburg coram nobis pro tringinta marcis et una marca
vohmtarie vendiderunt eandem advocatiam et proprietatem ejus videlicet
tam dicte curtis quam mansorum et hominum cum omnibus aliis suis

60 1953

aitinentiis in manus nostras absolute et libere resignanles omni juri quod
iidem nobtles in eadeiii advoealia habebant vel habere videbanlur re-
nunciando simpliciter atque pure, Nosque post hujusmodi liberam re-
si^ationem requirentes commuTiem seiitontiani super eo, si prediclJ
nobtles dictam advocaiiani tallter resignassenl, quod de ipsa nostram
posseniüs facere voluntatem, corriTnunis dictavil sentencia, quod possemus,
Unde habito consilio do comnmni consensu capituli et tocius ccclesie
nostre advocatiam supradiclam et proprietatem ejus perpetua donatione
contulimus . . abbati et conventui memoralis. In cujus rei teslimonium
et robur sepodicti . . nobües una cum sigilio nostro sigillo patris eorum
bone memorie Hermann! advocall presentem paginam muniverunt. Acta
sunt hec Yburg; anno Domini MoCCLll"; XVI" Kl. Aprilis; presentibus
hiis et cetera.

äRart

f bei

76. - Dänotrud. 1253, mm 28.

See ern)Ql)[lc Sifdjof ©nirio liefuntiet, ba^ er bii; xton beii (

beeren ©ebrübern öevmonn unö Ibolf noii Slanteria fflt 285 SRart

ertaufte Süogtei übet hie Dberf)öfe äüeftront unb SJieltiigbotf bei

Stelle bem ^Domcapild füi: bmfelben ^teia übertragen t)abe.

Originol: 3)Dninic^iü. Xmrf: SDUtirj, V, ®. 311.

Bruno Dei gralla Osnaburgensis electus omnibus in perpetuiu

Litteris presentibus proteslamur, quod cum nos advocatiam duarum

curtium videlicet in Westerhem et Thedelinclorpe et mansorum ad

easdem curtes perlinenlium ab Adolfe et Hermanno fratribus viris

nobilibus de Blankena, quj eandem advocatiam a nobls et ecciesia

nostra in feodo tenuerant, pro trecentis marcis quindecini minus emis-

semus, et ipsi dictam advocatiam et quicquid juris in ea habuerant in

manus nostras libere et absolute resignassent, nos ad multarum prccum

instanciam majori capltulo nostro dictam advocatiam pro Irecenlis marcis

quindecim miniis, sicut emeramus, vendcntes cum omni integrilate, juribus

ac emolumentis suis ad ipsum capilulum Iranstulimus ab eodem capitulo

ad usus ipsius quiete et libere perpetuo possidendam. Acta sunt hec ')

Osenburgge; anno Domini millesinio ducentesimo quinquagesimo tercio;

quinto Kalendas Aprilis. Testes autem sunt hü: Joiiannes Ursus el frater

suus Hugo, Gyselbertus de Horst, Gyseko et Franco fratres de Byssen-

dhorpe, Gerhardus de Varendorpe, Hermannus de Glosinchem, Heintridus

et Thidericus de Alen milites el alii quam plures.

') über bct 3ci[e noc^gcttoßcit.
6Ie(ten= uilb GopiteUrifgel <m ^ergamentftreifen.

J

1253 61

77. - 1263, Wftü 1.

S)er enoäl^Ite 93ifd^of 93runo beurhinbet bag er bem Kapitel }u
@t. 3ol^ann ald Srfa^ bed @d^abend, toeld^en ed burd^ ben 9ßfll^len'
tet^ ber neuen aRfll^le erlitten, 8 SRalter 9ßorgenIom aM ben
Stcdfem ber Winnichmole unb ber jüngfl in anbau genommenen
SBflfle flbenoiefen l^abe.

«öfd^rift bc8 14. Qaf}xf). in m\c. 201, 120. 2)ni(f: grlberlci^^tflbc,
@cfd§td^te ber @tabt 9^r. 26.

Bruno Dei gracia Osnaburgensis electus novissime^) cupimus uni-
Tersis(!) tarn posteros quam presentes, quod cum nos ad utilitatem
mense nostre molandinum novum extrui fecissemus laboribus sumptuosis,
pcrfectionem habere non potuit, nisi conventui ecciesie sancti Johannis
OsDab. dampnum et prejudicium feceremus(!). Excrescencia enim et
amplitudo piscine suis terminis agros et prata ipsius capituli in pascuis
non modica(!) occupavit. Unde nos de consensu et consilio capituli nostri
majoris in restaurum sive in reconpensam decani premissi ipsi conventui
ecciesie sancti Johannis dedimus et assignavimus quatuor moicia siliginis
et ordei, que de agris Winnichmolen et mirica noviter exculta percipere
solebamus. Cujus annone Hugo de Dalehem et heredes ipsius tria malt,
Hennannus de Lothere et sui heredes octo modios, Bruno dictus Neteken
et heredes ejusdem quatuor modios per dimidiam mensuram singulis
annis exsolvent conventui memorato: ita quod medietas pensionis de
nnoquoque sit ordeum et medietas sit siligo. Ne igitur quis super hiis
rite actis surrepat oblivio et calumpnia suscitetur sed omnia in suo
ordine maneant et vigore, presentem paginam que continet donacionem
iK)stram ymmo vero dampni refusionem nostro et capituli majoris sigillis
fecimus conmuniri. Acta sunt hec Osemb. ; anno Domini M^CC® quinqua-
gesimo m^ Kl. Aprilis.

^) ft. novisse.

W. - SRäniter. 1253, 9LpxH 3.

Sifd^of Dtto oon 3Wünfter betennt bie Uebertragung beö ©igen^
tl^umö oon öufen ju Sernroibe unb Seim, bie ber Se^nfimann ber
SRünfterfd^en Ittrd^e Sllbero oon 93ernn)iDe bem So^anniter^aufe ju
Sage für 101 3Raxt oerfauft ^at, an bad So^anniterl^aud.

Original: ©taatöard^lö. 2)ru(f: ©ubcnborf, »citräge ©. 64 ^u 1258.

Ot(to) Dei gracia Monasteriensis episcopus universis ad quos pre-
senles littere pervenerint salutem in Domino. Noverint universi, quod
nos proprietatem mansi in Bernewide siti in parrochia Nigenkerke et in
marka Dherseborg et mansi in Bilehem siti in marka Rist, quos Albero

62 law

de Bemewide a nobis el ccclcsia noslra tenuit in phooilo cl qiios
vendidit domui sanclc Marie in Liage et hospitaü sancti Johannis Jero-
solimitani pro centum marcis et una de consensu Bertradis uxoris sue,
puerorum et heredum stiorum ac assensu capituli nostri, contulitnus cum
Omnibus pertinenciis suis et donavimus pleno jure. Ad Iiuius igritur facti
evidentiam et firniitatem in posleruni habendam presentem paginani
exinde conscriptani nostro sigillo fecimus communiri, Datum et actum
Monasterii; HC Non. Äpriiis; anno Domini M^GCL" tcrcio; coram testibus
subnolatis: Wilhelmo preposito majore, Stephane decano majore, magistro
Fretherico de sancto Lulgero, canonicis majoris ecclesie; Frelherico notario
nostro, Hormanno de Lndinglmsen, Hermanno do Langen, Gerlaco de
Beveren, Herbordo de Spredoe, Fretlierico Dinggravio et Älexandro diclo
Hovetli et aliis quam pluribus.
Siegel abgerijTen.

79.

4

1253, um «Dril 3; »ergt. 9It. 78.

Sifi^of Otto »on 3JJiiiifier befennt, baß bie Brüber Slbero, 2ßctin;t

imb Slubolf Don ffleriieroibe iljre Erben jii Setneroibe (Rrfpl. ^ieuciu

tiri^cti) unb ScEm (im ffiittcnfelbe), bie fie noti ber aRünfterfdjen

Rirdie ju fielen trugen, beni 3o!)annitet[)QUl"e äu Soge netfouft iinb

bofür jroei anbete Erben ber gebod)ten Sirene aufgetragen ^aben.

Criguml: ®tQ(iK'arcf)LU. tiiad: Subenüorf, Scitrna«' ®. 63, m. VUI.

Olto Dei gracia Monasteriensis ecclesie episcopus omnibus Christi

fidelibus presens scriptum inspecturis salutem in auctore saluEis. Quia

memoria liominum est labilis et caduca, perutite visum est, ut gesla

hominum que sunt digna memoria scriplure testimonio roborentur.

Noverint igitur lam presenles quam posteri, quod Älbero, dominus Wern-

herus et Rodolfus fralres dicÜ de Bernewede una cum usoribus, pueris

et legilimis eorundem heredibus domum in Bernewede cum molendjno,

nemore, decima, pensione el omnibus pertinenciis suis, item domum in

Belehem cum omnibus pertinenciis suis domui sancti Johannis in Lage

liospitalis Jherosolimitani vendidcrunt libere resignanles in manus nostras

jus feodi quod habebant in eisdem. Nos autem ob i-evercntiam Dei ac

beati Johannis baptiste dictarum domorum proprietatera et dominium

memorate domui sancti Johannis conlulimus pleno jure recipienles in

concambiuni a dictis Alberone, domino Wernhero et Rodolfo proprietatera

duarum domorum Throppele et Snatvorde, ut nostram ecclesiam in-

dempnem per omnia servaremus. Ut autem hec rata permaneant et

inconv-ulsa, presenlem paginam rem gestam continentem appensione nostri

sigilli fecimus communiri. Acta sunt hec anno Domini M^CCL "111". Testes

1253 63

huius rei sunt Wilhelmus ecclesie nostre prepositus, Stephanus decanus;
mOites Hermannus de Ludinchusen, Hermannus de Langen, Gerlacus de
Be?eren, Herbordus de Spredowe, Conradus Kanne, Fredericus de Vechta,
Alexander Hovet juvenis, Hermannus Werence, Fredericus de Meinhuvele
et alii quam plures.

9totl^feibene @iegelfäben.

80. - ^eniflia. 1263, flüftil 9.

Dilectus filius . . Osnaburgensis electus unter ben {^urfpved^ern
für Sol^ann t). 93aten^orfl ertDä^nt, tDeld^em nad^ bem 9luftrage
?ßapfl Snnocenj' IV. burd^ ben Santor ber Sufiborffird^e §u ^ßaber^
bom eine 5ßfrünbe Derfd&afft werben foH.

33cr0l. glnfe, SB. U.-S3. V, Sf^r. 528.

81. - OSnairfiif. 1253, «>ril 27.

5ßropfl SBil^elm, ©ed^ant Serno unb ba« (Kapitel }u ©t. Sodann
in Odnabrfidt übertragen bem Itlofter @ertrubenberg bad Sigem
t^umdred^t bed ^ofed SBeEingen (Ad fontem) in S)arum (ItrfpL
Seim), nad^bem ber üon i^nen bamit belehnte Dlricu« aibu« von
©anim auf ben $of üerjid^tet unb i^n bem Älofler für 30 aWarl
Derfauft l^atte.

Orißlnat: (StoatSarc^tt).

WiUehelmus prepositus, Berno decanus totusque conventus ecclesie
sancU Johannis Osnaburgensis omnibus presentem litteram inspecturis
salutem in Domino. Quia sepefit, ut proprietati originis obsistat longin-
quifas temporis, ideo per presentem litteram notum facimus et pro-
testamur, quod cum Olricus Albus dictus de Thornhem, uxor sua Gristina
et heredes ipsorum domum quandam Thornhem que Ad fontem vocatur
sitam in parrochia Belehem, quam sub annuo censu a nobis tenebant
Dostro capitulo libere et absolute resignassent, nos acceptata resignatione
domus ejusdem monasterio sancte Gertrudis Osnaburgensis ob favorem
J*6ligionis et ad instantiam domini Wesceli tunc ejusdem loci prepositi
V^ eandem domum pro XXX*» marcis usualis monete a prefato Olrico et
suis heredibus comparavit nichil in ea juris vel commodi nobis reservato
proprietatem prefate domus in perpetuum duximus transferendam. In
c^JQs rei testimonium presentem litteram exinde confectam nostro sigillo
fedmiis communiri. Datum Osenbruge; apud sanctum Johannem; anno
I)omini M^^CCXIII; V El. Mai. Testes autem qui interfuerunt sunt hii:

M 1253

Berno decanus et totuni capituluni; mililes autern; Johannes Urs
Ricce de Lustringen, Chrisfianus de Hollage, Joseph de Thomliern (
alii quam plores.

Stiftfiftegel an ^Pergontcntftteifeii.

TOidfi^rift be9 16. StQ^tl).: in parrochia Bellien up dal Wellei

82. - OSnoftrüif. 1253, 3uni 1.

^et ctn)ä[)[tc Sifc^of Snino bcfiätiflt He in bct 3?r. 81 etmä^i

Ucbertragiiiig bes aSellingl;ofcä biirc^ 6t. ^oljanii cn ©erttubenbi

OiiniTiQl: StnatMit^ivi. 5?nicf: Soiiblioff U, ÖO.

Bruno Dci gratta Osnaburgensis electus omnibus hanc litlei
visuris salulem in Christo Jesu. Conslilutus corarn nobis Wilhelmus
positus, Berno decanus lotusque convontus sancti Johannis Osnaburgei
recognoverunt, se proprietatem dotnus Thornhem que Apul
vocatur site in parrochia Bcteliem monasterio sancte Gertrudii
muros civitalis Osnaburgensis absolute ac Überc nicbil ipsts in eat
domo juris vel commodi rcsorvato in perpetuum transtulisse. Rot
etiain corani nobis Olricus Albus diclus de Thornhem qui dictam
sub annuo ccnsu a prefato capilulo sancti Johannis tenucrat, sc doi
ipsam diclo monasterio sancte Gertrudis Osnaburgensis de cons«
heredum pro triginla marcis numerate pecunie vendidisse. Nos i|
in favorem roligionis quam semper noslris temporibus augeri cupimi
et non minui gratam et ralani translationeni proprietatis et vendilionem
ejusdeni domiis habenies presenlem paginam super hiis confeclam nostro
sigillo predicto monasterio feciraus roborari. Datum Osenbr.;*)
Doniini M'.GC''.L''.III''; dominica post ascensionem.*)

') flöcr bcr Sfitc nactjsctrtiBEii. — ') Sfiflc^niiflnlic Don aiihever ^imib.

@IettenfiegeI an ißergamentpreifeii.

»^^

83. — 1253, 3uni 7.

Ecr etniä^ltc Sifcöof Snmo belunbcl, ba6 bcr 3Iiller SJefcel

Diifeteu, geitüiuit Sud, ticm ^pdor ßibotius unb bem 5lIoflcr Oefebe

jroei erbe in Ouseten üetlaiifl ^ot iinb ilberttägl alä 8e^iiäf)err ba«

eigmtti»m ber ©tben bem ftloficr.

diguml; <Staatäaid)ili.

Bruno Dei gracia Osnaburgensis electus omnibus in perpelui

[^ que agunlur in tempore ne simul cum tempore dilabanlur, cternari

solent testimonio litlerarum. Hinc est, quod futuros scirc cupimus et

tuolV
;rnari
US et

M

12SS 65

presentes nolumus ignorare, quod Wesccius de Ouseten miles dictus
Bic ministerialis ecciesie nostre, Giemencia uxor sua, Heinricus, Burg-
hardus, Wernherus et Agnesa eorum pueri duas domos in Ouseten,
quas Liborius prior et conventus sanctimonialium in Osethe ab eis com-
paraverant cum omni integritate tam hominibus, pratis, lignis, pascuis,
piscaturis quam cum omnibus aliis earum attinenciis in manus nostras
absolute et libere resignarunt, renuntiantes conjuncta manu pro se et
hercdibus suis tam presentibus quam futuris omni juri quod in dictis
domibus habebant vel habere videbantur. Nos quoque post hujusmodi
liberam resignationem ad honorem omnipotentis Dei et genitricis ejus
beate Marie virginis dictas domos et proprietatem earum de consensu
capituli nostri cum omni integritate, sicuti dictus Wescelus, Clemencia
uxor sua et eorum pueri supradicti eas possederant, donatione perpetua
contulimus et dedimus conventui memorato. In cujus rei testimonium
' et robur perpetuum presens Privilegium super hoc confectum nostro et
capituli nostri sigillis extitit roboratum. Anno Domini millesimo ducen-
tesimo quinquagesimo tercio; septimo Ydus Junii.

Sn toei^en ^onffaben bad Sleltenftegel. S)ad GapiteUftegel \)at fd^tDerlid^
ionolft angefangen.

M. - «ffili. 12&3, 3ntti 16.

^apfl Snnocenj IV. beauftragt ben SDombed^anten (©pfo) uon Dönas
hxüd, bie @tabt ftöln jur Sluöfü^rung bed Dom Sarbinaüegaten
©ugo jtoifd^en il^r unb (grjbifd^of Äonrab auögefprod&enen ©^ieb«
über bie TOünje, nöt^igenfattd burd^ tird&Ud^e ©trafen, ju jroingen.

Original mit 331clbullc Im S^ölncr ©tabtard^iöc. S)ru(f : ©nncn unb
erfertj, Oucücn jur ©efd^id^tc ber etabt S^öln n, 9h. 320. 33crgl.
^ott^oft 15018; glnfc, SQß. U.:=». V, yix. 529.

>5. - Wittbem 1263, 3tttti 19.

3)er enoä^Ue 33ifd&of SBibefinb uon SUtinben \)ält bie burd^ feinen
Vorgänger 3o^<^nn gefd^e^ene Uebertragung bed Sigent^umd bed
Sintorfer S^^ntend an bad 3Worifetlofler auf bem SBerber uor SWinben
genel^m.

Ortginot : @taatSard^tt) SD^lünftcr. S)ru(f : 4)oo0ctoc0, SB. U.=S3. VI,
%c, 590.

W(idekindus) Dei gratia Mindensis electus W(ernerus) decanus

totumque ejusdem ecciesie capitulum universis presens scriptum in-

tuentibus salutem in Domino. Ad noticiam tam presentium quam futu-

rormn pervenire volumus, quod nos donacionem proprietatis decime in

f%\i\pp\, otn. ntf.-eu4 m. . 5

f>6 1253

Linllhotpe a doniino Jolianno felicis inemorie episcopo conventui sancti
Mauricii in Insula factam ratani ac gratam tenemus et hoc presenü
scripto munimine sigillorum nostrorum roborato publice protcstamur.
Daluin in Minda; anno Domini M^CCLIII"; in festo Gervasii et Prolasii.

!öeibe Sieget noit ^erflamentjlreifen abgeriffen.

86. — @ettrubenhrfl. 1253, 3ul 8

^^tioriii Sii'tQ iiiib bct 6o u ä O trubenbeta geben beii imiä)
illteii tropft aBeJcel niil f ® Ib ertaufteii SBeHingtiof bcm

©^roefterioljnc be§ *:i3ri>pft ö J! ) [ n blicke $ad)t; bcm ^^ropfte
lüetbeii bie (Siiitüiifte bes iof ä n f £ benöjeit oorbelialtcii.
Otigiiml: Stont3nitf)iu.
Jutta priorissa tolusque convcntus ecclesio Montis sancle Gertrudis
omnibns hanc litteram visun's cum orationibug utriusque vite salutcni.
Scire volunius universis, quod VVetscelus prepositus noster domum
quandam in parrochia Belehem in vilJa Thomhem que Ad fontem
vocatur ab Olrico Albo qui eandem domum a capilulo sancti Johannis
Osnaburgensis sub annuo ceiisu tenuerat pro tringinta marcis usualis
monete comparavit, cujus proprietatem capituluoi sancti Jobannis et
omne jus quod in ipsa domo liabuerat ad instantiam domini W(etsceli)
prepositi duxlt ecclesie nostre conferendam nos vero, cum ipsam domum
in nostra possessione teneremus, ad pelitionem dicli prepositi WCelsceli)
domum jara sepedictam Wescelo filio sororis sue porreximus perpetuo
possidendam et uxori et ßliis et filiabus suis, st ipsum habere conligerit,
liberaliter poirigemus. Si vero sine heredibus moritur, ad emendandas
vestes dominarum pro peccatis domini W(e[sceli) prepositi doraus jam
sepedicla in continenti ecclesie nostre vacabit. Prepositus vero, quia cum
suis denariis et non nostris domum predictam comparavil, tempore vite
sue percipiet usufruclus, nisi de gratia aliquid W(escelo) consanguineo
suo voluerit impertiri. Prepositus autcm ecclesie nostre qui tunc temporis
Tuerit heredibus ipsius W(esceli) dictam domum gratis assignabit pro in-
VGsUtura ipsius domus seu porreclione nee exuvlas nee jus quod dicitur
vulgariter herewede nee aliquid muneris vel juris investiture nomine re-
quirendo. Ul autem hec rata permaneant, presentem paginam nostri
sigilJi munimine flrmiler roboramus. Datum in Monte sancte Gertrudis,
anno Domini M^.CC.Lf'IIl''.; V1II<* Idus Julii; in die Kyliani martiris et
sociorum ejus. Huic facto presentes aderant: Ileinricus de Hervordia,
Alfgrimus, Rolandus canonici Osnaburgenses, Matbias de Monte capellanus
ibidem, Heinricus clericus de Loningen; ilem Johannes ürsus, Wesceius
Lupus, Jordanis de Heghe milites; item Johannes de Buren, Ludolfus

1253 67

de Nemeden, Wollherus de Wischingen, Wescelus de Thornhem ; Josop
de Thornhem resignavit in manus prepositi Wesceli et priorisse omnem
inpetitionem quam posset facere de eadem domo,
aeltefled jlloflerftegel an ^ergamentflreifen.

87. - 1253, 3ttH 15.

S)ad Odnobrfider 3)omcapiteI beurlunbet, bag ber 2ln^<^^^^ ^^^
JtapeDe bes 1^1. ©regor jur @rn)erbung bed 3^^nten unb @rbefi in
Dfierrobe 60 SWarf jugef^offcn ^abe, unb i^m beö^alb bie ©inlünfte
baraud aud^ für ben ^oXi feined Slädttrittd t)on ber (Stelle auf
Sebendjeit jufle^en foDen, toenu ber Stücftritt im Sinoernel^men mit
bem Sombed^anten erfolge.

Original: 2)omard^it).

B(aldewinus) prepositus, Ja(cobus) decanus totumque capitulum
Osnaburgense omnibus presens scriptum visuris in eo qui salus omnium
est salutem. Ea que aguntur in tempore, ne simul dilabantur cum
tempore, etemari solent testimonio litterarum. Hinc est, quod futuros
edre volumus et presentes noiumus ignorare, quod W(ighardus) sacerdos
eapelle sancti Gregorii in majori ecclesia nostra pro salute anime sue et
parentum suorum ad summam illam pro qua Johannes decanus majoris
Kdesie decimam et domum in Hosterrothe sitam in parrochia Mersnen
li perpetuos usus cum omni integritate dicte eapelle comparavit LX^
mrcas adjecit, videlicet eo modo, quod idem sacerdos W(ighardus) et
sd successores qui pro tempore dictam capellam habuerint cum omni
integritate possideant et percipiant decimam memoratam. Nichilominus
hoc adjecto, quod si sepe dictus W(]ghardus) sacerdos quocumque modo
dictam capellam postposuerit, decimam et domum, quamdiu vixerit,
obtinebit. Et postquam decesserit, ad sepe dictam capellam eadem
domus et decima sine diminucione qualibet revertetur. Eo tamen tempore
quo prefatus W(ighardus) capellam, sicut dictum est, postponere decreverit,
coosensum et voluntatem decani super hoc requiret. In cujus rei testi-
monimn presentem paginam sigillo nostro fccimus communiri. Datum anno
Dominice incarnationis M^.CC^.LIIP; Idus Julli in divisione apostolorum.

@iegel bed Sapitels anl^ängenb.

n. - Sit ber mptitnit Ui SBerne. 1253, duli 17.

5reunbfd^aft«oertrag ber Sürgerfd^aften oon 9Jlünfier, 35ortmunb,
Soefi unb ßippftabt jum gemeinf amen ©d^ufe gegen SBergemaltigungen .

Stlbfd^rtft öor bem 33crtra0c öon 1268 im ©tabtard^ibc. 3)ni(f:
SÖUmanö, 933. U.=33. UI, 9ir. 553, ^ör)iaaum, 4)anfif(^c8 U.^-SS. I, 460.

5*

68

1253

In nomine sancte et individue Triiiifatis; amen. Seabtni, r.onsute|
totaque burgensium ac civium Monasleriensis, Tremoniensis, Susaliensis
et Lippiensiä civitatum univorsjLas omnibiis ad quos presens scriplum
pervenerit saliitein in perpeluum. Cum dignum el perulile sit, ea que
memoria digna provide ordinanlur ne calumpnie subrepere valcat ini-
quitas aut erroris ambigui suboriri possit perplesitas, firmo litteraruin
robore solidari, notum esse volumus universis tarn presenlibus quam
futuris, quod nos propter mullimodas necessUates nobis frequenter in
capljvilatibus, rapinis multisque aliis injuriosis gravaminibus imminentea
de communi consilio ac consensu fattis et acceptis invicem fide et jura-
mentis perpetua sumus confederatione uniti sub hac forma. Primum
est, quod cuicunque hominum quempiam nostrum postmodum captivanti
vel indebile rebus suis spolianti denegabimus prorsus in omnibus pre-
dictis civitatibus nostris conlrahendi mutui facultaleni et omnia que sibi
honorem et coniiiiodum procuraro possunt et conforre, Ita videlicet, ul
si castellanus alicujus domini fuerit aucior injurie perpetrate ejusdem
caslellani domino et omnibus militibus ac famutis suis secum in castris
suis necnon alias residentiam facientibus ubicumque omnino negabuntur
supradicta. Idem fiel simplicibus militibus ac famulis hinc inde re-
sidentlbus et complicibus eorundem. Item si aüquis raptor pro bonis
alicui nostrum ablatis ad instantiani injuriani passi vel suorum onUfl^
juditiario proscriptus fuerit in alt«rulra nostrarum civitatum, passum j
juriam quicunque nostrum ad quos venerit consiÜum et auxilium, i
sibi justicia de suo malefaclorc Qat requirendo, taliter promoveboJ
qualiter concives eorum proprios injuriam parem passos in sua justi)
prosequenda promovere tenerenlur. Item si contigerit queraquam 1
gensium nostromm venire ad alterutram nostrarum civitatum qui pro^
evidentem rerum et corporis metum abinde egredi non audebjt, bürgen]
illius civitatis ipsum in illum locum .conducent, in quo ipsum secui
recipcre possinl sui comburgenscs. Item si miles fidei et honoris vjolsj
nobis rationabiliter denuntiatus fuerit, tatem fidei et honoris violator^
censentes in omnibus civitatibus nostris ipsi mutui commoduni ilei
gabimus, quousque Universum debilum pcrsolval pro quo fldem sui
viülavit. Hein si quispiam nostrum bona aiterutri confederatort
nostrorum ablala per rapinam vel per furtum in civilalem aliquam i
alias iibicunque delata vel deducta extra suam civilatem emerll vel in
nierces suas commutaverit ea non in civitatem suam inducturus ibidem
distrahenda sei alicubi distracturus, idem equaliter reus cum füre (
sebilur et raplore. Hujus itaque dicte confederationis ac unionis noä
formam quam ratam, firmam et irreclractabiieni in perpetuum I
crevimus pena pecuniariu vuUaiidam duximus el finnundam ita videli^

1258 69

qood quicunque privatus contra ipsam venerit in decero marcis et carrata
Tini pro quibus relaxandis a quoquum peti non licebit sue tenebitur
dvitati pro cxccssu; omni insuper honore destitutus et privatus quo boni
homines merito gaudere debent: ita quod deinceps probis viris coequari
non valebit. Quicunque igitur inventus fuerit in aliquo prcdictorum
articulorum excessissc, si de hoc duorura proboruro virorum testimonio
convinci potuerit, pena punietur supradicta. Si vero deficiente probatione
se Toluerit expurgare, se assumptis sibi sex viris ydoneis expurgabit.
Item si alteruta nostrarum civitatum ab aliis civitatibus nostris in pre-
dida confederatione redarguta fuerit excessisse, que se de hoc voluerit
expurgare, hoc sibi licebit cum duodecim viris ydoneis quorum sex
eront de consilio tunc temporis existente et sex alii in eadem civitate
residentes. Ut autem facte ac dictc hujus confederationis nostrc rata
penDaneat ordinatio et inconvulsa, presentem paginam in rei veritatis
testimonium nostrarum civitatum sigillis fecimus communiri. Acta sunt
licc apud pontem Wernen; anno Domini M^C^G^L^IIP; XVP Kalendas
Augusti.

89. - ^anSIierge. 1253, XnguP 26.

5)er ©belDogt SBibelinb von Serge übcrweifi bem ftlofter 9RarienfeIb
baö ©gentium an jtoei ÜKorgen bei 9RarI, roeld^e fein üerftorbener
Sel^ndmann ^elmbert von 3Rantn an bad Jtlofter gefd^enlt ^atte.

Ottßtnat: ©taatöor^lt) Tlün\tcx. 3)tutf: Söilmani^, SQß. U.-53. in,
"Sflx, 555.

In nomine Domini; amen. Omnibus presentes visuris et audituris
Widekindus advocatus Montis rei geste noticiam. Quoniam lapsu temporis
hoininum memoria labitur et ob hoc surrepit odiosa oblivio mater licium
et materia jurgiorum, expedire credimus, ut que pie et legitime acta sunt
scriptis autenticis muniantur. Notum igitur esse volumus tam presentibus
quam füturis, quod bone memorie dominus Helembertus miles de Manen
divine retributionis intuitu duo jugera in Merle sita que de manu nostra
in feudum tenuit cenobio Campi sancte Marie pia liberalitate donavit ;
DOS quoque, ut quod per eum in hac parte factum est firmum et stabile
perseveret et malignis machinacionibus nequeat inßrmari, proprietatem
duorum jugerum prefato monasterio duximus conferendam. Testes qui
premisse donationi nostre rogati et vocati interfuerunt sunt hü: Henricus^)
fflius meus, Widekindus et Justacius fratres dicti de Slon, Johannes Saxo
milites castellani nostri et alii quam plures. Ad majorem fidem in
posterum et certitudinem faciendam presentem paginam roboravimus

1253

nosiri appensione sigilli. Datum in castro nostro; anno Domini M^CC^
quinquagesimo tercio; sequenti die post feslum Bartholomei. H

') Hif ctficn 3riiflcimoincii fcIic groft, olle imrenclmfifiifl QC)il)nclcii. ^

Scidiübigtes Siegel ('JBeftf. Siegel 34, 9) oii am ber Urrunbe Qt-
fc^iiitlencni ^i'ergQinenlftrctfcii.

- iatfaiitOK. 1253, «iieuß 30.

Siuber ^ugo, GarbiimiCegat ooit @t. Sabiiia, befiefilt bem
(Subolf) iiiib bem ^rior bet Clemenöfir^c ju Sbiirg (Ybi
Scnebictinerorbeiifl, eine« Streit beä ÄloRera SlZarienfelö mit
91eclor bec Äirc|ie §arfen>infel (Hoswinkele) über bic Einlfliifte ob»
bcnt ^e^biim (dos) bicfer Sird&e jii Hiilctfiii^cii iiiib jii entf^eiben.
I^TiKt 1101^ briii Otioiiini 6ci SUilmoTie, W. U.^S. III, Sit. .%(!.

'^

e OB» "
Hben.

I

!ebi*l

91. - Sfitft«- 1253, StUlemS«.

Okaf Otto pon iUeiilljcint tragt bem (Srofen Dtto Don ®el
feine Oiiter in ber Selinoe ju ße^it auf; öIs Sebigmaun bcä ©n
bcbült er Ttd) aber vor, iiidjt jur Sjülfeletftnng gegen feine Se^i*
Iierren, ben Grjbif^of von Bremen foiuie bie Sifd^öfe üon Utrc^t,
ajitinfier luib srisnobrüd BerpRi(^tct ju fein.

SItaib ^L'lIl ^riidv mi^ bem 91csljlct A. p. d ju 3ni^cim 6ci ®tDtt
Oorfoiieciiboct Vm ®elie cti ^iitfcii 3!r. 753.
Nos Otto comes de Benthem notum facimus universis prescns
scriptum inspecluns, quod nos bona nostra voluntate nobili viro Otloni
comiti Gelrie contulinius totum allodium nostrum, sicut jacet ab Aspere
superius quam longe terra ejusdem comitia tendit et dural: videlicct
Malsen cum omnibus attincnüis suis tam in lioniinibus quam in mini-
sterialibus el cum omnibus juribus suis imperpetuuiti liabendum. Similiter
contultmus eidem comili curiam nostrani in Maldericli cum omnibus suis
perlinenüis et juribus. Precise eciam contulimus antodicto comiti Gelrie
totum nostrum aiiodium, ubicumque illud jacot in terra sua. PrL'dictiim
autem aiiodium nos et successores nostri in feoduni tenebiinus a predicto
coniite et a suis successoribus et proinde elTecti sumus ligius tioino quod
thetitonice dicitur Icdigman cjusdem comitis Gelrie contra quoslibel preter
contra dominos nostros videlicet dominum archiepiscopum Br^merisetD,
opiscopum TraJL'dL-nseni, episcopum Moiiastedenscm el episcopuni Osna-
brugenseni. Addicimus etiaui, «(uod si picdictorum noslrorum doniinorum
aliquis eoruni injusle vellel guerrare predictum comilem Gelrie, nos eidem
comiti contra ipsuni assislemus el juvabimus. Memoralus eciam comes

1253 71

Gelrie, si predictorum dominorum nostrorum aliquis eorum injuste vellet
DOS guerrare, nobis assistet contra ipsum, prout dominus suo fideli tenctur
et ligio homini. Item, si feodum nostrum quod in terra ejusdem comitis
jacet vendere voluerimus, illud prebebimus domino a quo illud tenemus et
si illud voluerit emere, placet nobis; si illud noluerit emere et sepedictus
comes Gelrie illud voluerit emere, ipse proquinquius(!) erit ad emendum
illod pro denariis illis, quos alter inde vellet dare ad forum quod thcu-
tonice dicitur lantcoep quam alter. In cujus rei testimonium presens
scriptum sigilli nostri munimine roboravimus. Actum et datum Zut-
phanie; anno Domini MCCLIU; mense Septembri.

92. — OStialitfiir. 1253, St^fUmbtt 6.

S)er ertoäl^Ite Sifd^of Sruno fibertDeifl bad Sigent^um bed 3^^ntend
üon 2 6rben in ^effcl unb ©tocfum bem ftlofier Scrfcnbrüdf,
nad^bem fein früher t)on i^m bamit begabter Sel^ndmann 9((^arb
SSet^elbald^ barauf aSerjid^t geleiflet l^atte.

Slbfc^rtft beö 14. Qafjxf). in 3Wfc. 161, 100. 3)rurf: (Sonb^off ^x. 82
(ex antographo?).

Bruno Dei grntia Osnaburgensis electus omnibus in perpetuum.
No?erint tam posteri quam presentes, quod nos ad sustentationem
dQectarum in Christo filiarum sanctimonialium in Bersenbrugge ipsi
monasterio in Bersenbrugge perpetua donatione contulimus proprietatem
declme duarum domorum in Heslen et in Stochem sitarum quam
decimam Alhardus miles dictus Vethelbalch ab ecclesia nostra tenuerat
et in manus nostras ad usus jam dicti cenobii libere resignavit. In
cujus donationis testimonium et robur perpetuum supradicto cenobio
presentem paginam super hoc confectam sigilli nostri munimine contulimus
roboratam. Acta sunt hec Osenbr. anno Domini M^GC^LIIF; sabbato
ante nativitatem beate Virginis.

93. - 1253, etptmUt 16.

®raf Dtto von JJedflenburg überträgt bem Sombed^anten unb Som^
capitel }u aßünfter bas (Sigent^um beg ^ofefi Sd^öHing, xoA^m
fein ßel^nömann ^emiann non SRerfelb ber Somtird^e nertouft ^atte.

Original: ©taatöard^lö SD^lünftcr. S)ru(f: 2Bllman§, 933. UM. m,
9^r. 557.

In nomine Domini ; amen. Otto Dei gracia comes de Thekeneburg
onmibus in perpetuum. Quoniam ea que rite aguntur in presenti a
labili hominum memoria facile elabuntur, cautum est et providum, ut
litterarum testimoniis etementur per quas omnis in posterum ambiguitas,

72 1263

si qua suborta fuerit, amputetur. Noverit ilaque presens elas et suc-
cessura poslerilas non ignorot, quod Hermanaus de Merevelde miles el
ejus filii curtini dictani Scolvinc cum omnibus ad oam pcrtinentibus
quibus de manu nostra infeodali fuerunl nobis liborc resignarunt nosque
ad peticionem ipsorum et amicorum eorum proprielalcm diele curtis
cum universis suis pertinenciis . . docano ot capitulo ecciesie Monasteriensis
contulimus cum consensu heredum nostrorum perpetuo possidendam. Ne
autem predictis . . decano et capitulo super possessione proprietalU sepe-
dictorum bonorum aliqua in posterum queslio valeat suboriri, presens
scriptum hujus [acti tiostri testinioniale dedimus ipsis sigilli nostri muni-
niinc roboratura. Testes hujus rei sunt Conradus de Bructerbeke, Lu-
dolfus de Bruülerbeke tiuic dapifer noster, Johannes de Lanclien et ßlius
suus Rodolfus, Johannes Dincgravius ') et filius suus Hermannus, Theo-
derJcus de Bramhornen milites. castellani et ministeriales nosU'l et alü
quam plures. Acta sunt hec anno Doniinice incarnationis M^.CC.LIU";
sexto dccimo Kl. Octobris.

') boii ISoppchi.
Siegel oon rotten Seibeiiföben abgefallen.

\

94. - CSnabtaif. 1253, €epteia6er 20.

See erroä^Ite Siji^of 39i'urio überträgt bü« Etgentfium van Se^nKt '"
ju Sltirnni, Soften, 3)üc[ingl)au3 iinb Rreoiiig^aufen, auf roeli^c oor
iljin feine 8et)näleute, 9Iitter ^ottanneß uon ©retefc^ unb ber ebet=
berr §ermaim uon Sntftorpe, Sjerjii^t geleifiet Ratten, bem 33om=
capttct.

91Mtl)rift bcö la SntjvS- in 5>t;iifc[cr3 Uit.^Sammlfl. III, S. 70.
Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus in perpetuum.
Noverint tarn posteri quam praescntes, quod cum Johannes de Grietezche
miles, uxor sua et eorum hercdes in manus nostras absolute et libere
resignassent decimam duarum domorum in villa Anghem quao vocantur
To der Hake, perlinentes ad orberam nostram, quarum quaelibet solvit
pro redemptione totalis decimae XVHI dcnarios annuatim et trium
domorum in parrochia Anghenn: unius in Locseten sitae pertinentis
praepositurae majori quae solvit miuutara decimam et tres solidos pro
redemptione majoris decimae et duarum domorum pertinentium domino
Hermanno de Harstorpe, quarum una sita est in Dukinghusen quae
solvit duos solidos et minutam decimam et ima in Crevinghusen quae
solvit XVI modios avenae per mensuram in Anghera et minutam de-
cimam annuatim, cujus decimae solutio in novo foro ') in Osonbrugge

1254 73

annis singulis semper fiet. Nos post hujusmodi liberam resignationem
decimam praedictarum domorum et proprietatem ejus perpetua donatione
contulimus capitulo nosko majori protestantes eandem donationem prae-
senti privilegio super hoc confecto et sigilli nostri munimine consignato.
Acta sunt haec Osenbruge; anno Domini M^GC^LUI®; XII® Kalendas
Octobris.

») 14. @cptcm6cr f. SRitt^. XVI, <5. 48.

95. - 1254.

S)er S)ompropfl S3alben)tn, ber Sombed^ant ^acob unb bad "S^om^
capitel t)on Odnabrüd belunben eine t)om 3)ombed^anten ^acob, S)oms
^erm ©iefefe SJofe unb bem SDed^anten von ©t. 3o^ann, 33crno, in
einer ©treitfad^e bed S)omcantord Sutger mit bem Alofter Stulle über
Sänbereien am Snü^Ienteid^e beö Alofterd gefällten ©d^iebdfprud^.

«bfd^rift bc« 14. ga^r^. tn aWfc. 217, 86.

B(aldewinus) Dei gratia prepositus, [Jacobus]^) decanus tolumque
capitnlum Osnaburgense omnibus presentem paginam inspecturis salutem
in vero salutari. Notum cupimus esse universis tarn presentibus quam
foturis, quod cum Lutgerus cantor ecciesie nostre cenobio RuUe super
quibusdam agris [moveret]') questionem, arbitris domino Jacobo decano
nostro, Ghiseke canonico, Bemone decano sancti Johannis in Osenbrughe
cum consensu conventus in RuIIe constitutis ipsi de maturo consilio et')
questionem motam super isdem agris in hunc modum arbitrandi de-
ciderent: conventui in Rulle agros a loco veteris molendini sitos usque
ad finem piscine ecciesie Rulle pertinentis trans ripam versus aquilonem
ecciesie nostre restituit sub hac forma: si conventus in Rulle casu con-
tingcnte piscinam suam voluerit exaltare, si forte per alluvium sive per
iuundationem aque prenotati fuerint deteriores eflfecti nee capitulum
nostnun nee obedientiarius nee colonus domus ad quam illi pertinent
^esie premisse supra dampno dato non poterunt movere questionem
nee compositionem preordinatam pretextu dampni aliquatenus revocare.
I^tur ut compositio preordinata rata et incovulsa perpetuo consistat,
presentem litteram rei geste ordinem continentem sigillo ecciesie nostre
<^nsignatam cenobio in Rulle dedimus in testimonium et munimen. Acta
^nt hec anno Domini millesimo ducentesimo quinquagesimo quarto.
Hujus rei testes sunt: Boldewinus prepositus, Jacobus decanus, Gode-
scalcus custos, Jordanus scholasticus, Giso canonicus totusque conventus
w^joris ecciesie.

*) f. SWfc. — •) solveret. — ') fcl^lt cttoa: animo deliberato.

74 1254

96. — um 1254.»)

Sif^of "ßxum beroidigt 31lleii, roelctie jnr aSiebcrderflellmig ber
DsiiQbrüifer Eomfir^c beitragen, einen Stblofe.
SliiSäug bc6 U. Qn^rl). in SOifc, 18ß.
Venerabilis in Christo dominus Bruno Osn. ecciesie episcopus
Omnibus vere pcnitentibus et confessis qui structure ecdesie Os. manum
porrexerint adjutriceni cxistentibus in Os. diocesi de injunela Ipsis
penitentia XL* dies relaxat.

3n biefelbe 3^'' geijört «nb aus bemfelben Strtlaß finb folgenbe SHf=
jeic^niingen gemalt, lueld&e bcti Ibla&ertOeilnngen ange^iitigt finb (OTfc, 186).
In nomine Pati-is et Filii et Spiritus sancti. Ad neccssitales
ecciesie ruinöse beati Petri principis Apostolorum, Crispini et Crispiniani
martiruni Osenbrugge conferentibus elemosinas ab universitate ctansiralium
professoruni per diocesim Os. Deo deserviencium in memorias defunctoruni
et salulem vivorum hec specialitcr decantanlur:

Conventus beati Clementis in Yborch decem missas et centum psalteria,

Conventus in Ciaholte X missas et C. psaltoria,')

Conventus in Oselhe X missas et C. psalteria,

Conventus in Quernhcm X missas et centuni psalteria,

Conventus in Monte sancte Gertrudis X missas et C. psalteria,

Conventus in Malegarden X missas et cenlum psalteria.

Conventus in Rulle X missas et centum psalteria,

Conventus in Leden X missas et centum psalteria,

Conventus de Monte sancte Marie*) X missas et C. psaltoria,

Conventus in Hersebroke X missas et centum psalteria,

Conventus in Esterwede') X missas et C. psalteria,

Conventus in Bersenbrugge X missas et C. plsateria;

et quod liec liant appendicia, doclarant*) summa missarum CXX" misse,

summa voro psalteriorum niille centum et quinquaginta psalteria. Hec

autem omnia in Christi nomine consumantur, Conventus in Bersenbrugge

et in Borstele dant fraternitatem omnium bonorum que fiunt ibidem.

Sequitur :

In noraine Patris et Filii et Spiritus sancti. Ad necessitatem
ecciesie ruinöse beati Petri principis Apostolorum, Crispine et Crispiniani
martirum in Osnabruge elemosinas oEfercntibus ab universitate pres-
biterorum per dyocesim Osnaburgensem curas animarum agentium in

') 3)icfc iiiib bic fotgcnhcn ^Iiinimeni finö mcßcii ber ncnmicr batirten ®tüde
121 unb 124 tue ^ai)t 1254 f,u (€l}cti; boB bic iiittcn gcflcficiKU Stutiöiigc In hic(el6e
Seil BCÖ^rm, ömtift btc Girroflöiiuiig &cä eleclaa Onnab., bte SÖcjeii^iniitg ooii iSÖrftel
als 3Raiienticig uitb boS ^t^^'^n beö 1256 nt^S'^"'^''^'^" Sloftcrö ^laOcn^Drit In htm
(00(1 öoUftäiiblgiMi 9krjd(^iilf(e b« OönobtütfEr fiiaflcr,

1254 75

raemoriam mortuorum et salutem vivorum specialiter octingente misse et
amplius decantantur; ampliari enim numerus predictus «non dubitatur,
cum de universitate presbiterorum diocesis quilibet decem missas celebrat,
et quod hec fiant, sigillis domini Osnaburgensis electi et capituli declaratur.

^) @(i^(u^5cmetf ung : respice snpra in colompna precedenti, ubi sequitur: con-
Tentos in Ozede. — •) ©örftcl. — ») Sol^aunltcr in ©ftertDeßcn f. U, 9h. 165. —
^) too^I ftatt declaratur.

97. « um 1264.0

SBcbelinb, Sifd(|of oon SKinbcn, oerlci^t Men, rocldde jur SBieber^
J^crficHimg ber Dönabrüdfcr S)omIird(|c beitragen, einen Slblafe. —
3)er Dönabrüder Sifd(|of genehmigt bie aSerlei^ung.

«u^äug in m\t. 186. «ergt. ^oogcweg, SB. U.^93. VI, 9^r. 623.

Venerabilis in Christo pater Wedekindus episcopus Mindensis
Omnibus vere penitentibus et confessis qui structure ecciesie Os. manum
porrexerint adjutricem XL» dies et noster episcopus protunc ratam habuil
relaxationem.

98. - ttm 1254.0

©erl^arb, Sifd(|of oon 3Serben, beroiHigt 3lIIen, roeld^e jur SBieber-
l^erfleDung ber SJomRrd^e beitragen, einen ablafe.

«u^jug in a^fc. 186.

Venerabilis in Christo pater Gerhardus Verdensis episcopus qua-
draginta dies relaxat; noster episcopus ratum habet.

99. - um 1254.0

©ruber 3lein^arb, archiepiscopus Arduiacanus, oerlei^t Men, roeld^e
}ur SBicber^erflellung ber Dönabrüdfer SJoinfird^e beitragen, Mblafe.

Slu^sug in SKfc. 186.

Venerabilis in Christo pater frater Reynardus archiepiscopus Ar-
duiacanus (?) Omnibus vere penitentibus et confessis, qui ecciesie predicte
ad structuram manus porrexerint adjutrices, dum tamen eorum prelati
ratum habeant, XL* dies relaxat et dominus episcopus ratum habet.

') 33cr9l. 5(nm. au 96.

76 1254

100. -. 1264.

@raf Dtto oon XedletibntQ oertauf^t mit ®raf ©cinrid^ oon bcr
©ot|a baö ©igcnt^um oon ©ütcrn in Sinnen (3lmt Slienburg) imb
Storkesbeke.

Original: ^toati^ntd^ib ^annober. Drud: 0. ^obenberg^ $)o^er
Urfunbcnbud^ I, 9h:. 72.

Ol(to) Dei gratia comes de Thekeneburg omnibus in perpetuum.
Presentibus ütteris nostris protestamur et notum faciraus universis, quod
nos bona que Binnen dicuntur proprietatis titulo nobis attinencia nobili
viro domino Hinrico coniiti de Hoyge integraliter dimisimus, proprietatem
bonorum ipsius comitis que in Storkesbeke sunt^) pari concanibio re-
cipientes. In cujus concambii testimonium *) perpetue firmitaüs robur in
posterum optinendum presens littera confecta est et sigilli nostri muni-
minc confirmata. Datum et actum viris idoneis et fidedignis presentibus
quorum nomina subsequntur: Otto comes de Benthem, Lambertus miles
dictus Buddo, Gosthvinus miles dictus Keseling, Svetherus et Lothewicus
frater suus milites dicti de Monasterio, Vernerus miles dictus de Rethe,
Ludolfus miles dictus de Rene et aliis quam pluribus; anno Domini
MoCCOLofflP.

») auig sti Ocrbcffcrt. — «) fc^tt ctma et.

Siegel oon aus ber Urfunbe gefd^nittenem ^ergamentflreifen aU
gefaDen. — o. ©obenberg erwähnt ba« SurgReget aU nod^ oor^anben.

101. - OSnalbräir. 1254 (1253), danuar 13.

®er erwählte Sifd(|of öruno überträgt an bo« Älopter 6appel in
Sippftobt ben 3ß^"ten oon fieben ©rben in SJippentrup, roeld^en ber
oon i^m bamit belehnt geroefene 9ticolQuS oon Sporne bem Jtlofler
überliefen ^at. SWicolauö trägt bafür bem Sifd^ofe ©infünfte oon
©rben in Ethelincdorpe, SBo^l^Qufen unb 9lorbr^eba ju Se^n auf.

Original: ©taatSord^iO SRünftcr. !Drucf: b. (Steinen, SBeftpl^. eJe=
fd^id^te IV, (S. 988.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus in perpetuum.
Notum esse cupimus, quod nos cum consilio et consensu capituli et
universalis ecclesie nostre decimas Septem domorum in Lippincdhorpe
quas dominus Nicolaus de Turri miles a nobis et ecdesia nostra in
feodo tenuit et quas Johannes de Rennincdhorpe ab ipso tenuerat
liberas dimittimus et solutas et liberaliter conferimus ecclesie sancti-
monialium in Cappelen, in concambio et restauro recipientes ab eodem
unam domum in Ethelincdorpe que solvit quatuor malt ex sex modios,

1254 77

unam domum in Valehusen que solvit tria malt et unam domum in
Nordrethe que solvit duo malt per mensuram Widenburgensem: que
videlicet bona libera dicti militis fuerunt hactenus et soluta et de
cetera a nobis et successoribus nostris in feodo recipiet et tenebit. Ne
igitur super hiis rite actis sepedicto N(iocolao) seu cenobio in Gappelen
cui ipse dimisit in posterum movcri possit calumpnia per oblivionem vel
malitiani, nos eisdem dedimus presentem paginam nostro et capituli
nostri sigillis roboratam. Datum Osenburge; anno Domini M^C^G^LII[®;
in octava epyphanie.

2|e6t nur nod^ am }n)eiten ^ergamentfireifen bad groge alte Sapiteld«
iiegel; mö) einer älteren notariellen Sopie xoax etwa 1700 aud^ nod^ baft
9i{(i^ofdfiegel erhalten.

102. - OSnalbriiir. 1254 (1253), 9el6ruar 3.

S)er ern)ä^lte äSifd^of S3runo betunbet, bag bie Srüber Slbolf uub
^ermann^ Sbet^erren t)on äSlantena^ bie SBogtei über ben ^of
fieringborf unb ein (grbe in (gin^auö bem Älofier ^bnvQ für
16 9Rart unter ber Sebingung Derpf&nbet l^aben^ bag nur fte felbfl
bie SSogtei einlöfen tönneu.

«bfd^rift beg 14. 9|a^r^. In 3Rfc. 169, 13. 3)ru(f: mutf). V, @. 310.

Bruno Dei gratia Osnabur. electus omnibus hoc scriptum visuris
in 80 qui salus est omnium salutem. Noverint tarn posteri, quam pre-
sentes, quod Ädolfus et Hermannus fratres nobiles de Blankana in-
pignoraverunt L(udolfo) abbati sancti Glementis in Yburg et ejus con-
ventui advocatiam curtis Herinctorpe et unius mansi Eyhusen pro sedecim
marcis denariorum coram nobis, quod iidem nobiles suis propriis denariis
et non aliquis alius rediment, cum voluerint, advocatiam eandem ^) pro
SQiDina superius pretaxata. In cujus rei testimonium presentem paginam
conscribi fecimus et sigilli nostri munimine roborari. Acta sunt hec
Osenbur.; anno Domini mill®. CC<^L<^IIP; Nonas Februarii.

^) ^meimal.

103. ~ jffiiebettfiriiir. 1254 (1253), ^tinat 20.

SDer erwählte Sifd^of Sruno ert^eilt bem ©omcapitel ju Dßnabrüdf
feine ©enel^migung jum anfauf ber 58ogtei über einige feiner ®üter
au« ben fiänben ber ©bleu oon ölanfena unb rerfpriddt bemfelben
nad^ feiner SRüdffel^r baö ©igentl^um ber oon i^m le^nrü^rigen SBogtei
}u übertragen; Dergl. 3lx. 48.

Original: ^omorc^ib.

78

Bruno Dei gralia Osnahurpensis electus predilcctrs in Chriäto . U
preposito, . . decano lotique capilulo raajoris ecclesie sue salulem et
paternam in Domino caritatem. Cum nos profectuin et utilitalem vesiram,
novit Deus, tamquam propriam diligamus, dilecta nobis universitas vestra
scire debet, quod advocatiam bonorum») vestrorum,') quam nobiles do
Blankena de manu nostra tonont, audactcr et absque ulla dubitaiione
potestis emere, quia per presentcs litleras vobis super hoc nostrum
damus plenuni consensuni pariter et assensum et, quam cito ad tos
venerimus, vobis et ecclesie nostre advocatiam eandeni et proprietatem
ejus donatione perpetua conferemus et hoc presentibus iitteris pro-
testamur, ut videalis, quod bonum vestrum per omnia fideliter affectamus.
Datum Widenbrucke; anno Domini M*G°C''L''I1I"; sexta feria ante cami-
pri[viu]m,')

') «6« i)cr 3fi'f iiQi^gcttQjieri. — ') Eirigitinl: caraiprium.

Siegel abgefallen.

104.

!CombeciiantV

1264 (1253), Snörj 1.')

^ex erroäljUe Sif(^of örurio betunbct, b«fe [id) bcr '

6)ifo bic SJerleiljiing ber neugegrüiibeleti atltarpfriinbe jii ©t. Marien "

im Sonic aiii SebenSjeit pecfüiilii^ uotbebalten ^abe; na<^ feinem

lobe foU bet jcbeämalifle Sombecf)ant bie ^friiribe cergebcn.

S(6jd)rift 0011 1436 in aiifc. 188, S. 9'. tJruif; Siiöciibotf, aSJcflf.
3dtfit)tift V, ©. 234.
Bruno Dei gratia Osnaburgensis eleclus omnibus hoc scriptum
visuris in eo qui salus omnium est salutem. Noverint tam posteri quam
presentes, quod cum Giso majoris ecclesie nostre decanus pia devotione
ductus altare in honore beate Marie virginis in ecciesia majori suis ex-
truxisset laboribus et expensis et hoc per nos et capitulum nostrum de
communi consilio ex ejusdem decani consensu extitil ordinatum, quod
idem G(iso) decanus, quamdiu viserit, sive decanatum obtineat sive non,
altare conferat memoratum et, postquam ipse decessil, idem altare per-
petuo conferet qui pro tempore decana)us(!) majoris ecclesie fuerit suc-
cessive, Insuper quicunque sacerdos ejusdem altaris extitit, deserviet in
choro tamquam vicarius horis debitis et statutis, sed ad majus altare
non debet nee lenebitur celebrare. In cujus ordioationis testimonium

') floim uic^t 1251 (1250), ^tbx. 27, batiU mnbm, nitil ®l)fo 1251, «iifliift 17
(üben 9fr. 34), iioii) Qtß Rilltet bottonimt; ober baS 2)atuni 1264, anärj 1, toiiii au^
nidjt tid)tin [ciii, mctl ffftoii 1253, Quli lEi, ^ocob aiö Dc^nnt erfi^cint (9tr. 87); We
Dolinmfl nuf 1258, aKär^ 1, l)nt Sebciitcit, reell bie ©liflunnöiittimbc bcsi Valien-,
allatö «II 1253, aWärj 15, ouefleferttgt ift (oben «r. 74).

rien-fl

1254 79

et robur perpetuum presens pagina super hoc confecta sigillo nostro et
sigillo majoris capituli est munita. Actum anno Domini M^GG^L^ tercio;
Kl. Hardi.

105. - OSnoIrfiif. 1254 (1253), WSt] 4.

3)cr cnoäl^tte Sifd^of Sruno übcrrocipt bem ficrjogc von Sraun=

fd^roeig feine S)ienftfrau SKargoreta, bie 2!od^ter bc« Srunftein

©d^onelinb, mit i^ren ©ö^ncn Siegebobo unb Srunfiein ju Dienfi-

rcddt.

Original im fürftl. Sommunion^Slrd^ib ju Srounfd^njcig; l^ier nad^
bem 3)rucfe bei ©ubenborf, Urf.=93ud5 bcr ^er^. b. Sraunfd^mcig I,
@. 26, ^x. 37.

niustri viro domino . . duci de Brunesvic B(runo) De! gracia Osna-
brogensis electus cum affectu sincero paratam ab obsequia voluntatem.
Vestra noverit excellencia, quod nos de communi consilio et consensu
tocius ecclesie nostre damus vobis et vestris heredibus Margaretam filiam
Bninsteni dicti Sconekint, Regenbodonem et Brunstenum fratrem ejus
filios ejusdem Margarete in ministeriales et hoc presentibus litteris pro-
teslamur. Datum Osenbruke; anno Domini M^CC*^LIIP; IIU® Non. Martii.

106. - 08na»tfiir. 1254 (1253), Vlin 15.')

3)er erwählte öifd^of Sruno unb ber Dombed^ant O^fo orbnen
bie aSerl^altniffe ber ftäbtifd^en ^Pforrfird^en ju ©t. 9Jlarien unb
®t. Sat^arinen unb beftintnten J^inftd^tlid^ bed SSegrabniffed, bag
ixoax Äinber unter 7 3al^ren, ©igenl^örige, gemietl^ete aWägbe unb
jugejogene gomitien auf bcn grieb^öfen ber ?PfarrIird(ien beigefefct
werben bürfen; 3)ienfileute unb JBoHbürger (burgenses) bagegen,
beren 5Boreltern auf bem Domfrieb^ofe ru^cn, aud^ femer bort ju
beerbigen finb.

Original: S)omardOib. !Driicf: mutf). XIV, <S. 180.

ß(runo) Dei gratia electus, G(yso) decanus et capitulum Osna-
burgense hanc litteram intuentibus in Domino salutem. Pro periculis
animarum et scandalis que in parrochiis civitatis Osnaburgensis hucusque')
faerunt propter indistinctionem ipsarum evitandis nos in talem ordina-
tionem de maturo litteratorum consilio concordavimus : oves pastorum,
T^e in parrochiis sancte Marie et sancte Kalerine commorantur propriis

*) 3für biefc Urfunbe niufe man entwcbcr bcn ^cil)nadOt«ia]^rcöanfan0 (bcrgl.
^ ober nachträgliche Sluöfcrtigung anncl^mcu, hjeil ®ifo alö Dombcc^ant fd^on 1253,
3uli 15 (%c. 87), nid^t mcl^r im Slmtc njar.

80

1254

pastoribus confilebuntur, qui si per se ad ipsas audiendas non suf-
fecerint, de ipsorum assensu et rogalu alios dominus opiscopus con-
fessores adjunget; eodem modo, cum commimicandum fuerit, a suis
pastoribus vd corum adjunclis commutiicabunt. Si') vero') in') pre-
dictis') parrochiis aligucm infimiari conligeril, pastor parrochio primo
loco visitabit et communicabtt inf^rmiim, Postmodum si infirmus crucem
aCfectaverit, custos crucis ipsum visilabU et, si infirmus voluerit, secundo
facta confessionD communioncm recipial, non in prejudicium pastorif!,
sed propter antiquam consuetudinem a civifatensibus hactenus ob-
servatam. Sepoliendos vero prefali paslores sanctaruni Marie et Katerine
omnes infra septennium constitulos per totam civitatem in suis cimiteriis
sepelienl; item servos et ancillas condiieticias et familias adventicias
iidem pastores sepelient. Inuncliones vero el sepulturas ministerialium
et burgensium, quorum progenitores aput ecclesiam majorem sepulli
sunt, major ecciesia, sicul hactenus habuit, sine contradicllone liabebit.
Datum Osenbr. anno Domini M^CCLIII"; Idus Martü.

') Qiif fflnfiit,
@Ieften= imb Sa^iitelSfiegel.

107.

■ 1254, anärj 18.')

®tQf Otto uon lectleitbitr^ ül)etträ9t bem Älofter SiuHe baa ©igem
t^iiiti bcs ^ofea ®art^niifprt, eiiiefl Stbes, äroeier ^tlü^ten unb ber
Solägraffi^aft in SBetries, loeld^e ber früher bamit beletint geiüeieiie
9littei @er^arb ooit WetCingen i^m aufgelaFfen ^atte.

lliiBoUfläniiiGC 9l£ifrf)dft beS U. Önfirft. in fflffc. 217,51. 31er Sc^tii&
i(( oiiS bcii fotflciibcn Ur(. (108, 109) in ctroa ju ciflaiijcii.
Otto Bei gratia coraes de Thekenneborch, M(echLildis) cometissa
ibidem omnibus presens scriptum intuentibus tarn presentibus quam futuris
salulem in Christo Jesu. Nolum desideramus esse universis ad quos
presens scriptum pervenerit, quod universa bona cunam videlicet Gart-
husen necnon et donium Wervingen et duo molendina ibidem et omnes
homines ad eadem bona pertinentes quibuscunque nominibus appellentur
sive feminas sive masculos, judiciariam quoque potestatem que vulgari
vocabulo holtgraschap nominalur, que Gherliardus dictus de Mettinge
miles ministerialis de manu nostra in feodo tenuit tarn ipse quam
heredcs sui legitim! libere et voluntario in manus nostras cognalis
ipsorum multis astantibus et videntibus a ministeriaübus nostris quam
plurimis resignarunt; nos vero mott pietate et misericordia ob spem

;m ■

') SBeßeii &ce 3)QHim6 Ucrfll. 9Ir. K«.

1254 81

eteme remuneracionis et in memoriam perpetuam patrum et matrum
Dostroram et fralrum puerorumque nostromm defunctonim prenotata
bona cenobio in Ruile ad emendationem prebende dominarum Deo
ibidem servientium liberaliter

108. - 1264 (1253), min 1&

©raf Dtto Don Sent^eim beflatigt als @rbe @raf Ottod Don Sedten^
bürg beffen Sd^entung an bad Jttofler ?lulle (f. 3h. 107).

«bfd^rift beg 14. Sa^r^. In HRf c. 217, 88 u. 27. 3)ru(f : Sunglui?,
hist. com. Bent. Codex <B, 68.

Otto Dei gratia comes de Benethem, H(e]lewigis) cometissa ibidem
Omnibus presens [scriptum] intuentibus tarn presentibus quam futuris
salatem in Christo Jesu. Ne memoria gestarum rerum in oblivionem
transeat,^) necessarium est, ut ea que utiliter geruntur scripture com-
mendentur. Scire cupimus universos ad quos presens scriptum pervenerit,
qaod dominus Gherhardus de Mettingen curiam Garthusen et domum Wer-
viogen et duo molendina in Garthusen et mancipia ad eadem bona per-
tinentia, judiciariam quoque potestatem que vulgari vocabulo holtgraschap
Dominatur, que de manu domini nostri comitis in Tekeneborch in feodo
tenuit tam ipsa quam heredes sui in manus ejusdem libere et benivole
resignarunt. Dominus igitur noster comes et domina nostra cometissa
nioti pietate et misericordia ob spem eteme remunerationis et in memo-
riam perpetuam patrum et matrum suorum et fratrum puerorum suorum
defonctorum prenotata bona cenobio in RulIe ad emendationem pre-
bende dominarum Deo ibidem servientium liberaliter et voluntarie bono*)
de consensu nostro et uxoris nostre et heredum nostrorum cum omni
usu et utilitate contulerunt et possessionem tradiderunt, warandiam per-
petuam et liberam dictorum bonorum eidem cenobio conferentes« Nos
igitair et uxor nostra et pueri nostri, cum legitimi existamus heredes
comitis prenotati, donationem et traditionem possessionis bonorum pre-
dictorum ab ipsis factam ratam habemus et confirmamus. Ne igitur in
posterum super collatione predictorum bonorum memorato cenobio possit
ab aliquibus lis vel questio suscitari, presentem litteram rei geste ordinem
et Yeritatem fideliter continentem sigillo nostro consignatam eidem cenobio
dedimus in testimonium et munimen. Acta sunt hec anno Domini
MCCLIII; XV KI. Aprilis. Nomina testium sunt hec: Lutgerus de Nutterlo,
Egbertus dapifer, Gherlacus de Beveren, Stephanus, Wernolphus ultra
Vechtam, Ludolphus de Rene et alii quam plures.

*) tranaeant $)anbfc5rift. — *) bona $)anbf(i^rift.
f ^ilippt, Oln. Utf.*«ti4 m. 6

82 1254

t09, — 1254 (1253), m&ti 18.

®raf fieiiiridi ooit (Dti>eiibut9^)1!Bitl)es^QUfett beilätigt aU Erk bie
Sii)enfung 6icaf Ottos »on lecElenbiirg an bas SloRer Dtiille ([.
3tx. 107).

«bi^tlft beö 14. Saftig. In SBlfc. 217, 88. aßütllit^ Qlcitfjlaiitmli mil
91t. 108 biö (iiif anfniifi iinb S^hi^.
Hioricus Dei gratia comes de WiMeshusen, E(lizabet) comitissa
ibidem omnibus — Acta sunt hec anno Domini millesimo CCLIII; XV Kl.
Aprilis. Nomina testium sunt iiec: Nicolaus de Mansingen, Lambertus
de Sanden, Gherlacus de Oldenbrughe et Rlcbertus filius ejus, Theo-
dericus Mule et alii quam plures.

110. - OBnairfiif. 1254, StitU 4.

Ser erraäf)[tc Sifdiof Sruno beftmbet, bafe bie ©rbcii beä SJitterfl
Slpollonius von Seficte auf bie Sufe in fflrinte, n)e((^e ber 3tittev
feinen Xöc&tern Äunegiinbe unb ©^ela bei i^rein Gintritte ins
fllofler ©ertrubenbetg ntitgegeben t)atte, jn ®unften biefeä Ätoflers
iBerji^t geleiftet tinben, nac[)bcm fie ooin tropfte SSefceC 3IbfianbS;
ja^Itingen ermatten galten.

Crißinol: Slnaik^ord^iu. SJniif: Sliitt^. V, ©. 120.
Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus hanc litteram
visuris utriusque vite salutem. Notum sit universis quod Künegundis de
Verethe que quondam monialis fuerat in Monte beate Ger(trudis), Gysla
filia ejus et Bertoldus vir ejusdem Gyslen cum heredibus eoruni constituti
coram nobis Osenbrugge recognoverunt se quendam mansuni in Brinke
in parrochia Beletiem prope Verethe situm per violentias et injuriain
claustro beate Ger(trudis) abstulisse. Quem mansum dominus ApoDonius
miles dictus de Verethe cum duabus filiabus suis Kiinegunde et Gysla
jam dudum cenobio beate Ger(Irudis) perpetua donatione contulerat
possidendum. Eundem vero mansum idem Bertoldus cum uxore sua
Gysla et puerls eorum el heredibus eorum, licet penitiis nullum jus se
recognosceredt habere in eadem domo, lamen ad sufficientem cautelam
in manus nostras et preposiU Wetsceli ecclesie Montis beate Ger(lrudis)
libere el absolute clauslro resiguaverunt et ab omni impetitione cessa-
verunl. In cujus resignationis et recognilionis recompensationem idem
Ber(toldus) cum Gysla uxore sua coram nobis et muUis aliis tarn clericis
quam laicis a Wetscelo preposito beate Ger(lrudis) XX" marcas nomine
claustri se fatebalur recepisse; domina Könegundis vero XVIIIto modios
siliginis, maltium bracii per dimidiam mensuram, dimidiam(?) urnam
butiri et duos solidos Martini a preposito annuatim ea vivente est

1254 S^

'lcceptura, quc sibi in civitatc prcscntabuntur. Nichil autem requirel a
convenlu, sed solus preposilus ea supradicla ministrabit, Nos vero jam
sfpedictum mansum sub perpeluo banrio cum omni iiitegrilate perpetua
(ionatione claustro') assignavimus possidenduin. Presentem igitur paginam
hinc inde confeclam, ne presens faclum a quoquam in iirilum valeat
revocari, nostri sigilli munimine duximus roborandam, Intererant liuic
ordinalioni et resignationi Baldewinus major prepositus, Gode(fridus)
Ihesaurarius, Jordanls scolasticus, C(onradus) Uncus, Er(neslus) do
Beveren, Gjsilbertus et Lubbertus fratres Wlpes, H(einricus) de Monte,
U(einricu5) de Hervordia canonici Osnaburgenses. Hcr(mannus) nobilis
de Holte, Her{mannus) Budde, Johannes de Groveren, Marquardus,
WoUeras Coquus, Gerhardus de Wimmere, Tli. de Haren, Hugo de
Dalura, Ber.*) Lethebur, Johannes de Astorpe, et alii quam plures,
Dafmn Osenbrugge; anno Domini MoCCL"!!!!"; in die Ambrosii.
') übst btr ßcUc iioiigctrogcn. — ') cörriflitl.

SSefi^QWgtes Siegel an ^ergQnientftreifen.

Süiffi^rift im 16. 3a^r^,: eyn brecf up dat erve to BuUhe anders
Euiomet Brynke by Verethen in parroehia ßelhem.

ni. - Otrforti. 1254, »tirK 16.

aeMimn 3bn unb bos Stift fierforb übertroflen bein Stifte gngec
i^r oon ifirem aJJeijer Seinrief), beiii Sotine beä §einnc& SuSnmnn,

^ an basfelbe Berfaufles ©rbe in ©tein&ect unter Jliorbe^alt ber it)nen

^h von olteiäEiec juflelienbeti abgaben.

^ Criginal: ®tQQtßcitd)iO ä)lfti>fli-r. 3)rii(t: gintc, SQ3. U.^SS. IV, <nt, 557.

I Ida Dei gratia Hervordensis ecclesie abbatissa omnibus in per-

peluum. Notum esse cupinius tarn presentibus quam fuluris, quod
domutn quandam in Stenbeke, quam Heinricus ministerialis ecciesie
ntstre filius Heinrici dicti Husman jure villicationis a nobis et ecclesia
Doäira tenuerat et decano et conventui ecclesie Angarensis pro viginti
sei marcis vendidit de consensu et voluntate matris sue, fratrum suorum
fl omnium quorum assensus fore utilis credebatur; qui omnes coram
»bis et coram convenlu nostro et ministerialibus quam pluribus, quic-
luid in premissa domo et ejus altinenciis juris vel comniodi habere
riiJtbantur cum dicto Heinrico in manus noslras liberaüter renunciavorunt;
oos de consensu conventus nostri in conventum et ecclesiam Angarensem
Oini pascuis, pratis, agris cl lignis et omnibus altinenciis ipsius domus
perpeluo transtulimus et contulimus salva pensione quam ex antiquo
de ipsa domo ecclesia nostra recepit, ita. ut conventus ecclesie Angarensis

6*

84 1254

cckTuriü noalri convenlus perpeluo qualuor modios tritici ot duas uraas
mellis por mensuras conswetas, tres oves et novem denarios con^ruis
tcmporibus solvat annualim. Ut igitur hec nostra et convenlus nostri
donatio perpetuo maneat et infracta, presentem paginam nostro et con-
venlus nostri sigillis roboratam dedimus sepedicte ecclesie Angarensi in
robuf et testimoniuni donationis facte. Acta sunt liec anno Domini
millesimo ducenlesimo quinquagesimo quarto; XVI Ka). Maji; Godescaico,
Syfrido, Hemianno, niagistro Conrado ciericis; Johanne de Pader(borne),
Johanne Gogravio, Volcmundo, Conrado de Bege, Gerardo de Sunninc-
liusen, Johanne Camerario militibus et alüs quam pluiibus presentibus;
dulum Horvorde; anno et die predictis.

%n ^etgaiiicntftteifcn ba9 Sicflcl bcr SlcMiifiii niie an 3tr. 59.

112. — ^crjtbrod. 12U. Wd 4.

S>er Sbclbcri: S^eni^arb uon ber Sippe betennt, com fflojler &eT|e=
bro(f ba« erbe Sport (flrfpl. 9ieiientird)eii) gegen baS ©rbe §eib=
Itauo Qu4getauf(4l }ii i)aben.

iHrgcfi btx ^ürciic iiiib

Cilninol: gdrfllii^« «rcfiiu tn Mörto-
nifliiit, Sli)l»tl*c ffltßtftni I, «r. 281.

roKn ^

Quoniam verilas niuitociens calurapniam paütur, espedit. Dt
Icsliam el instrumentorum que paretn vim haben! in agendis negt
roboretur. Cognoscat igitur tarn futurorum quam presentium discxetio,
quod dominus Bemhanlus vir nobüis de Lippia recepta domo que
dicilur Helhus in concambio dominc abbulisse totique conventut in
Her^scbroke doniimi que dKtlur i^porke cum paschuis et aquis et otimi
jure quo ei attiitebat in perpelimm resignarit libere possidendam el
e«nun usui profutunun. Hoc autetn concambium actum est de Ubero
wWlm hcrtduro doniini Lippeiisis et ex alter» parte ex eommuni
sensu locius predidi convenlus. Unde ne huic Diclo aliqua in posli
subociri possit c^umpnia et ne aücujus diurtsnilale lemporis eranescal7
adhibiti sunt booi et discreti riri videUcet Arooldus dapifer de Rikelinc-
loq>e. Lambeftns de Suderlage adrocatus, Abvdus.*) Johannes de IJppto,
Hencumus de Lippia fraler suus. B^nnannus de Lederdeslo, Lamb«
de WiDpudeo, B«iRUunB de Veketen, FVedvticus llunderttmre»
de Ilulfea, Rusebe.*) Arnakhis de UdefiDchoMo. Otto de Odeslo,
deHesDco militcs, BstnaotHis Ptecins,*) iohatmes de Wasmgeo,
de U, Bemhudus de Bokfanscii trige et ccleri quam plore«. El ot noUa
^^t^ Üiiabr abcsw, ifcrnhiBB Uppeosis hanc pmenten

Ubero

)■ COQ^I

slerogfl
nescati<H
telinc-
l^pia,
Lambertq^^

1254 8&

diixit sigilli sui inpressione roborari. Acta sunt hec anno Domlnice in-
carnationis millesimo ducentesimo quinquagesimo^) quarto; quarto Nonas
Haji.

») Niger f. 113. - «) Gerhardag f. 113. - ») Vettinc f. 113. — *) ge über
ber 3eile nad^gcfügt.

SlcitcrTicgcl (^rcufe u. galfmann, Sippifd^c SRcgejicn I, lafcl 6).

113. - Oeerbe. 1264 (uaili Wai; oergl. 112).

®er Sbel^err 93ern^arb v. b. Sippe befunbet^ bag er bad i^m t)om
filofter ^erjebrodt gegen bad ©porlöerbe abgetretene ^eibl^auderbe
an bad Älofler aWarienfelb für 30 SWarf verlauft ^abe.

Original: ®toat«ardOlb SWünftcr. !Dru(f: SBitmonö, SB. U.-93. EI,
9h:. 573.

In nomine Damini; amen. Universa negocia mandata litteris et

?oci testium ab utroque trahunt immobile firmamentum. Noverint igitur

fideles universi presentis temporis et futuri, quod ego Bemhardus nobilis

de Lippia domum quandam que appellatur Sporka jure proprietatis ex

avorum meorum successiva hereditate mich! attinentem pro recompensa-

tione cujusdam mansi qui dicitur Hethus assignavi et contuli cenobio moni-

aliuro Hersebroke perpetuo possidendam. Quem utique mansum videlicet

Hethus ab omni jure et exactione advocacie quod nobis in co fuerat

ezemptum acceptatis et acceptis XXX» marcis a fratribus de Gampo sancte

Marie consentiente ßlio meo Bernhardo et aliis heredibus meis legitimis

▼endidi eisdem fratribus in possessionem perpetuam ab ipis possidendum.

Que vendicio et empcio celebrata est Herthe in judicio vriethinc et a

Lamberto coraite de Sutherlage sub regio banno confirmata presentibus et

consencientibus ex parte sui cenobii Cunegundi abbatissa, Jutta priorissa,

Cunegundi custode. et aliis de Hersebroke, ubi ego et filius meus Bemhardus

prefatum mansum resignavimus, quem Heinricus, Godescalcus cellerarius,

Giselbertus camerarius et alii fratres ad manus ecclesie sue susceperunt.

Hujus rei testes sunt: Otto Monasteriensis, Symon Paderbumensis epi-

soopi fratres mei, Amoldus dapifer noster de Rikelincdorpe, Lambertus

miles de Vrekenhorst, Alradus Niger, Gerhardus Rusge, Sifridus de Hufe,

Hermannus de Lippia, Heinricus Vinke dapifer [de] Ravcnsberg, Eke-

hardus dapifer de Bermetio, Hermannus Vettinc, Hermannus preco et

alii qui dicuntur libere conditionis; omnes castellani nostri de Rethe, de

Ravenesberg et alii plures. Acta sunt hec anno Domini M^CC^LIin^

83eibe ©iegel Derleftt: 1) Sleiterfiegel (^reufe u. galfmann 6?). —
2) bed Hlofier« (SBefif. ©iegel 112, 1).

- aiRfi. 1254, 9Woi 17.

^apft Snnocettä IV. befiehlt bcm 5)ec^anteii unb bem S^olofter ju
St. ^o^aiin in Oöiiabiüii bat)in ju luirfeti, bag Slabolf, Kaplan beö
©rafen oon Sentfieim, in Dföeniaat ata Stifia^ert aufgenommen
roerbe.

9tO(^ im Driicfe bei giiitc, Sß. U.=S, V, 3it. 638 quo fflefliftei&anb
XXm, fol. 127, 9ir. 883 bcs Botlconififlcn Sttt^io«. - ^"tt^afl,
Regg. Pontt. 15370.

, . decano et scolastico ecclesie sancti Johannls Osnabui^easis.
Dilectura fiüutn nobilem virum comilem de Einthem consanguineum
Christo fiüi nostrl W(iihelnii) regis Romanoruin illustris in
persona dilecti filü Radoiphi presbyteri capellani ejusdem nobilis nutlum
adhuc ecclesiaslicum beneficium, prout asserit, obtinentes ') quantum
cum Deo possumus Honorare volentes mandamus, quatinus eundem
presbytemm in ecclesia AldensoIensi(!) Trajectensis diocesis per vos vel
per alios auctoritate nostra rccipj faciatis in canonicum et in fratrem de
prebenda, sl vacat ad presens ibidem vel quam primum ad id se facull
obtulerit, provisuri. Contradictores . . . Datum Asisii ; XVI Kalendas Ji
anno X"!.

') fl, obtinentis.

115. — 3b«rfl. 1254. 3uli 8.

®er erroä^Ite Söifi^Df Stuno taufi^t Dori bei 3lel)Iiirui 3ba Don
Öerforb 3)ietric^ u. Horegen mit 3 Siiiberu gegen (5l(riflina
V. Sö^ne mit 3 Äinbern j» ffiienflref^t ein.

Orlgtiinl: Stoatöotc^lO 9JIün(li;r. Tixui: ginle, Xß. U.^S. IV, 9it. &64.
ß(ruiio) Dei gratia Osnaburgensis electuä venerabili I(de) abbatisse
Hervordensi salutem cum sincei-a in Domino caritate. Theodericum de
Horegen cum tribus pueris suis ministcrialibus ecclesie vestre in concambio
recipimus a vobis et ecclesia veslra, in permutatione vobis et ecclesie
vestre dlraittenles Cristinam dictara de Lonethe cum tribus pueris ejus
que prius nobis et ecclesie*) nostre cum eisdeni pueris jure ministerialium
fuil aslricta. Et hec presentibus prolestamur. Datum Y
Doniini M'.CC'.LIIIP.; die KJIiani el sociorum ejus.

') oiic ecciesm flebcficn,

Siegel mit Sefefkigung verloren.

Yburcb; ai^^f

1254 87

116. - Sir X^ebt. 1264 StptmUt L

9bt Subger von Slarl^ol) betunbet^ bag ber Streit feined Stifted
mit ben Srübern ioermann unb ätnfelm von Dbeling^aufen baburd^
beigelegt fei, bag bad Stift auf bad @rbe in 2)Qrpl^orn t)er}id^tet,
bofür aber oon ben Srübern ein Out in Seelen überroiefen er^
galten l^abe.

Original: ©taatgard^lb SRünfter, ungeficgelter Entwurf im gürftl.
«rc^lbe In SH^cba. 3)ru(f ju (1254) 1255, Januar 16: SBllmanÄ,
SB. U.=S5. m, SRr. 575; bcrgl. SCnmcrfung ju 130.

Universis fidelibus in Christo firater Luidgerus dictus abbas totumque
capitulum in Glarholto salutem in domino Jesu Christo. Quoniam hominum
memoria labilis est et incerta, necessarium est et oportet, ut juvetur sive
per privilegiorum instrumenta sive per aliqua certitudinis argumenta^
Eapropter notum facimus tarn futuris quam presentibus, quod discordia
qae vertebatur inter nos et fratres de Othelinchusen Hermannum et
Aoselmum super curte in Darphorn tali modo sopita est et in bonum
pacis reformata, quod nos ammoniti et instructi a viris honestis et
fide dignis commisimus causam in arbitrium, sicut etiam communem
babuimus consensum in nostro capitulo universo. Quia igitur bona fide
SQggesserunt constanter et unanimiter viri prudentes et discreti, re-
Dunciavimus impetitioni quam hactenus habuimus in jamdicta curte,
ita quod eam de cetero non impetemus nee eum qui eandem curtem
emere voluerit factis vel consiliis inpediemus. Preterea sciendum, quod
jamdicti fratres propria deliberatione et animo benivolo propter suam
salutem contulerunt ecclesie nostre quoddam predium in Belen, pro-
mittentes insuper, quod ecclesie nostre debeant esse fideles et, quamdiu
^erint, obsequiosi. Testes Otto nobilis de Odeslo; milites Luitbertus
de Beveren, Homarus de Ostenvelde, Rotgerus de Bokennenvorde, Her-
numnus de Lederdeslo, Andreas de Boderke, Amoldus de Monte, Widego
deRedhe, Albertus de Mudelere; Luidgerus de Widenburgge et Johannes
quoDdam judex ibidem et alii quam plures. Actum ante Redhe; anno
Domini ill^CC^Lmil^; die Marcelli pape.

Siegel an ^ergamentfireifen; f. SBeflf. ©iegel III, ©. 15.

117. - Ognaeniif. 1254, ^tpttmiti 13.

3)er erroättlte Sifd^of fflrtmo befiinbet, er ijabt mit bem Sloftet
^burg einen ißetttag baf)in obgefdiloiTen, bafe bae Älofter 84
TOorßen in ber StobtfeCbiiiQtt uiib 3e(t«ten öoh je einem Srbe in
Lon (fivfpt. Stamfc^c) unb (Ätein=)fflotern (Jlrfpl. SJIerie») jii
eigent^um ert)ält, bafitr aber ben ©arten uiib Sroinfl^i^ fitblicl» oon
ber Siirg 3burg foroie bas 3^'^ ^*^ ©pititU unb ^auspläge im
J^ledEen abtritt; bem &aneplü|)e beä §ofpitaU roirb grei^eit oon
ben bürgerliiiben Saften jugeri^ert.

Oitginol; ©Iantäar4|i0. Dnid: 331110). D, ©. 143.
Bruno Doi gralia Osnaburgensis eleclus. Novisse cupimus lam
posteros quam presenles, quod inter nos et ecclesiam nostrarn ex una
parte et dominum . . abbatem de Ybui^ et ecclesiam suani ex altera
de conimuni consensu lam nosire quam ipsiiis abbatrs occlesiarum tale
concambium est peractum: nos et ecclesia nostra dedinnis supradicto
abbati et ecclesie sue perpetua donatione octoginla quatuor jugera cum
eorum proprietate prope Osenburg solventra qualuordecim mallia siliginis
et ordei annuatim et decimas duarum domorum, unius domus in Lon
Site in parrochia Bramesce que solvit manipulum et minorem decimam
et unius domus in Bochorne site in parrochia Mersnen que pro re-
demptione decimo solvit Iria iiialtia siliginis per parvam mensuram in
die beatorum martirum Crispini et Crispiniani. In cujus recomponsationem
dictus abbas et ecclesia sua nobis et ecclesie nostre perpetua donatione
dederunt orlum et pomerium, quod habuerunt in australi parte castri
Yburg et campum hospitalis et omnes areas, quas habuerunt tarn in
villa Yburg quam extra supra fossatum sitas in ordine ab area Ninnonis
que etiam nostra est usque ad areas Alberonis ßrusere que ad usus dicU
abbalis el successorum suorum specialiter sunt exceple. Hoc nichilouiinus
inlerjecto, quod dictus abbas et ecclesia sua aream domus hospitalis
quam habent in villa Yburg absque omni jure civili adeo libere pos-
sidebunt, quod ad nullas constitutiones sen ordinationes quas oppidani
fecerint tencbuntur.') Ul autem hujusmodi concambium ratum perraaneat
et inviotabile perseveret nee in posterum retractari valeat ullo modo,
presens pagina super hoc confecla nostro el niajoris capituli noslri
cujus consensu et consilio hec acta sunt sigillis in testimouium sufficiens
et robur perpetuum est munita. Acta sunt hec Osenburg; anno Domini
millesimo ducentesimo quinquagesimo quarto; Idns Septembris.

') boEjtiUcY inhitte Stetle; cß ift Bcmrrtcitstticrtri, boft bicfc Stelle tiri ßopiore
bcö U. gja^töimhctts (3Kic. 169) oui§ tabirt tft.

%n etfiet ©teile bafl ©icgel befi GapiteU; oon jroeitet Stelle böS
angenälit geicefene SleEtenftegel, jegt abgefallen.

1254 89

m. - 1254> &tptmUt n.

@raf Otto von Scnt^cim geplattet unter Suftimmung feiner in
gttetbedf belehnten ©ienptmannen bem Älofter SKarienlamp bei
Äoeuorben an ber SKorbfute eine 9leubauerei anjulegen unb Don
berfelben ttuö fooiel Sanb oU möglidd unter ben ?ßflug }u bringen;
er überträgt ben 3^^nten unb etwaige anbere ©infflnfte von ben
9{eubrud^[anbereien bem Jltofler.

9{ad^ bem !Dru(f : Oorkondenboek van Groningen en Drenthe 9{r. 121
aud bem Originot im SRcid^darc^il) ju Ober^ffcl.

Dilectis in Christo . . abbatisse et conventui beate Marie in Campen
Otto conies in Benthem quiquid poterit promotionis. Devotioni vestre
Dotum facimus et omnibus vlsuris presentia, quod nos accedente con-
sensu castellanorum nostrorum videlicet Engelberti de Veret, Nicolai filii
ßoudekini et Nicolai de Turre qui in campo ville sciücet Itterbeke parlem
habent ratione feodi quod tcnent a nobis licentiam vobis concedimus
aedificandi domum in campo jani dicto in loco campi videlicet qui
Morlkule nuncupatur, omnem terrara quam circa locum predictum poteritis
aratris vestris e domo predicta excolere, vobis libere ad honorem beate
Marie virginis conferentes et omne jus quod nobis in novalibus per
aratra prediete domus excolendis posset competcre sive in deeimis sive
in aliis quibuscunque utilitatibus vestro conventui ob salutem anime
nostre et predecessorum nostrorum in perpetuum assignantes, ut bonorum
que in vestro conventu Domino inspirante feceritis efßci participes
mereamur. In hujus itaque rei teslimonium presentes litteras nostro
sigillo vobis transmittimus roboratas. Datum anno Domini MCCLÜII; in
die Lamberti.

Siegel von ^ergamentflreifen abgefaOen.

ns. - «tttanL 1254, Qtptmhtx 27.

?ßapfi 3«nocen} IV. beauftragt ben SJed^anten, ©d^olafier unb ben
©anonicu« oon ©t. S^i^önn }u Dönabrüdf, Henricus dictus Bra-
mecg(!), bafür }u forgen, bafe bie Äötner Äird^e im Befifie ber
©d^enfung Äönig Dttoö II. erl^alten werbe.

!Drucl bei ginfe, 235. U.=95. V, 9ir. 543 noc^ m\t, I, 178, f. 9 bcö
©taatöorc^iDö 3Wünftcr.

90 1254

120. - Ofinabtürf. 1254, OdoBet 6.

Spropp 9BtI[)eIm uon St. 3o£)ann jii Osnnbtücl bejlätigt qU Src^i^
btQcoii eine eitifletiitfle Utlunöc bei ermä^Iten Sifc£)ofä Sruno oom
28. September b. %, iii metc^er berfelbe bem Stifte Gnget bie
Siiöiibung bec Seelforge an ber „Ibrensis ecclesia" biirc^ ein
OTitglieb bea Gapitels an ©lette befi bis jefit bamit betrauten
Siicara geflattet.

A

OriginnI; Stciotötivrf)iv2IIQii|I«. Srucf: Rillte, as. U.>5B. rv, 3!v. öl
Willelmus Dei gralia prepositus sancti Johaniiis Osnaburgensis
archidiaeonus in Angaria . . clecano el capilulo eccleslc Angarensis
salutem in Christo. Cum venerabilis dominus dominus noster Bruno
Osnaburgensis eleclus vobis gratiam fecerit in hunc moduni: Bruno Dei
gi'atia Osnaburgensis electus . . decano el capitulo ecclesie Angarensis
salulem in Christo. Dignum est, ut precibus subdilorum que racione
nituntur aures facües prebeamus. Sane vestra nobis peticio declaravit,
quod sacramenta parrochie vestre cujus curam decanus vester a nobis
recepil et decani vestri semper a dyocesiano{!} nomine capiluli vestri
rccipere tenentur que per ordinaeionem antecessorum vestrorum fuerunt
divisa, ita quod quedani eorunn sacramentorum per personas capituli
qucdam per vicarium in forensi ecclesia vestre ecclesie vicina a decano
et capitulo vestro institutum solebant populo niinistrari, velletis libenler
ad unitatis debitum revocare el in forensi ecclesia per personas capituli
deservire, dummodo uoslra accederet auctoritas et consensus. Nos igitur
vestris precibus ratione nitentibus inclinati consensum vobis nostrum
damus pariter et assensum, ut sacramenta, proul premissum est, uniatis
et in ecclesia forensi ad eraendacionem prebendarum vestrarum per
personas vestri capituli deserviaUs de consensu vicarii nunc in ecclesia
ipsa instituU, ita quod animarum cura nullatenus negligalur et forensis
ecclesia divinis obsequiis non fraudetur volontes, ut unum canonicum
depulolis qui arcliidiaconum plebis congruis serviciis recipial el suas
sentenlias, cum requisitus fuerit, pxequatur. Datum Osnabr.; anno
Domini Mo.CC.LIIII'.; vigilia Michahelis. Vos super premissis nostrum
petivistis assensum. Presentibus igitur proteslamur, quod nos pre-
scriptam gratiam vobis factam ratam et gralam habemus et nostrum
consensum adhibemus pariter et assensum. Datum Osnabr. ; anno
Domini M^.CC^.LIllI"; octava Michahelis.

9lii Sßergamentftreifcn bas manbelfönnige Siegel beä ^topfteö: 3)et
Ijeitige 3ofiannes ber laufet mit bem Sotteölamm, ju feinen gilfeen fnieenb^
bet Sieglet. 3)ie Umfd)rift fe^t aetflört: S. secundi Willelmi prcpositi.- "
Sergl. 3ir. 137.

ositi . ^

1254 91

121. - inAtt^. 1254, DiMtt 2L

2)er GarbinaDegat ^etrud (Saputiud) ert^eilt 9UIen, toeld^e jur
Sßieber^erßeQung ber DdnabrttdFer ^omurd^e beitragen, einen WAa^.

9(iti»5ug in HRfc. 186.

Petrus roiseracione divina sancti Georgii ad velura aureura diaconus
cardinalis apostolice sedis legatus largitur eisdera auctoritatibus ut supra^)
Omnibus vere penitentibus et confessis qui ad fabricam manum por-
rexerint adjutricem triginta dies de injuncta sibi penitentia. Datum
Cameraci; XII Kl. Novembris; anno DominiM^CC^ quinquagesimo quarto.

*) Seaiel^t \\d) auf bie barüber angcfül^rtcn päpftlki^en ^lblagbriefe mit ber
(Slaufel: de onmipotentiB Dei misericordia et beatomm Petri et Pauli apostolomm
ejus anctoritate confisi (9h. 124).

122. - 3(ttrg. 1254, DttoUt 21.

3)er Sif(i&of(!) 33runo biftpenfirt, al« er ben %Uden Sburg befefligen
n)ill, ben 9Ibt Subolf, ben ^rior ^einrid^ unb ben Jlfifter Snrd^arb
fotoie bie anberen ^önd^e in St'u^g ^on bem 6ibe, ben fte ge-
fd^tDoren Ratten, bad Surgerid^t unb ben ®runb unb Soben bed
^ledFend, toeld^en fie uon bem bamit belel^nten Siitter ^ermann
r>on @lant gelauft l^atten, nid^t ju oeräugern.

abfd^rift beö 14. gal^r^. in aWfc. 169, 14. 3)ru(!: aWitt^. U, ©. 144.

Bruno Dei gratia Osnaburg. episcopus dilectis in Christo filiis Ludolfo
abbati, Hinrico priori, Bur(ehardo) custodi in Yburg salutem in Domino.
Cum Judicium ville Yburg, quod Hermannus miles de Glane in feodo
tenuil ab ecclesia nostra pro XIII marcis emjßsetis metuentes, ne per
^püemcunque formam alienationis idem Judicium cum villa Yburg a pie
memorie episcopo Conrado vel ab aliquo suo successore a nostra ecclesia
toDeretur, motu proprio tactis sacrosanctis incaute jurastis, quod nunquam
volmitarie illud Judicium cum fundo ville vendi, permutari, infeodari a
vestra ecclesia faceretis, nos autem utilitate tarn nostre quam vestre
ecclesie pensata, si villa Yburg vallo et propugnaculis muniretur, auctoritate
Dei omnipotentis nobis concessa super hujusmodi juramento dispensatione
▼obiscum misericorditer premissa cum consensu totius ecclesie nostre,
sicot patet in litteris inde confectis, tam fundum quam Judicium per
^ bona ad orberam nostram pertinentia duximus commutandum; unde
sub excommunicatione late sentcncie districtius inhibemus, ne quos ausu
temerario qui hoc sacramentum non perstltit cum fleret a fratribus tunc
existentibus in conventu vos contra dispensationis nostre tenorem et
ecdesiarum utiütatem tamquam reos perjurii audeat aliquatinus mole-
stare; damus nichilominus tibi abbati potestatem molestatores ipsos post

92

1254

inuiiioalionis sfntenlie sul
" CC"" L"" Uli"»; pontificatus

publicationfm presenliiim rli^nunliandr
jacere. Datum Ybürg; anno Domini mille""
nostri anno primo; VI" Kai. Novembris.

Sil ber aCletbiiigS ja iiicl)t im Original et^altetieii UrEtnibe \&Üt ciuf,
büß SciiHo iiicEit q[8 eleclus imb bnä ^a^ir 125-1 als fein erfleä ^ontificotfr

: bejeii^net ift.

:^

123. - 1254, «Wember 9.

9iicol«ufl V. T^otne nerpfänbet beiii Äloft« ju St. U[ri(^ {@oHr(
in ^taberborn 9 ed^iQ. 2 ^ SeEinteiiifütifte aus aStebenbriltf fUi
12 OTavf.

Original: Staalänit^Et) 3nöttft» (<St. (Snibii iiitb Ravoli ^agnt m
autebciiönlil). Tiriiil: Sdifc, SB. U..©. IV, "Jh, W(0.
Egu Nrcolaus milcs dictus de Turri presenlibus protestor, quod
dedinam meatn in Widenbruche; videlicet novem solidoruni reditus et
duoruni dcnaiiorum in feslo sancli E^idü annis singuüs solvendorura de
consensu Hinrici fralris niri qui eciani loco heredum meonmi assensum
prebuit et de voluntate uxoris mee qne eciaiii usufructui renunciavit . .
abbatisse et conventui sancli Olrici Paderbornensis pro duodecim niarcis
denariorum legalium pignori obligavi; hac tarnen conditione interjpcta,
quod, si quisquani heredum rneoruni eandem decimam rediniere voluerit,
jani dictiä denariis ipsi cenobio persoliilis ad ipsos Jure horeditario re-
vertatur. Acta sunt hec presentibus hüs quorum nomina subnolantur:
Stepphano ecclessie Monasteriensis decano, Hinrlco fratre meo ejusdem
ecclesie canonico, Rodolfo ejusdem ecciesie perpetuo vicario, Conrado
canonico sancU Mauricii IHonasleriensis, Bernhardo predicte ecclesie sancli
Oliici preposito, Johanne etHermanno faniulis niois et aliis quam plurimis.
Ut autcm hec rata permaneant el inconvulsa. presens scriptum domini
decani et vicedomini ecclesie Monasteriensis sigillonim munimiue duxi pro-
vide roboiandum. Datum anno Domini M'-CG^LIIII*'; V Idus Novembris.
Stetbe Siegel oon ^ergatnentflreifen ob. ^_

fitaptl 1251, 9Iotitnbet 13. ^M

"ipapft 3iinoceii3 IV. »etleiltt oUen ©laubigen in bcr flülner Äiri^en^

promiii, bie jiir SBieberöerRelliiiig ber mit ber Stobt Dtrbromile«

Siointirt^e beilrogen, einen abiftfe oon einem 3of)re wnb 40 Za^tn.

'Ttaib bcm Im tiatlcimiid)cii «riljiDc bortinnbciien 3)(0lft«büni> 2S,

fol. 191', 91r. a78 ftfbrucfl l>ei glnfc, ^atiflutdmticii SBcfifoleni

Mr, M6. Serßl. iUlic. l»6 6(6 Stonteordjiüö; bcr bon i

auäjiia Ift gut SinSnitunn btS au« biin tiBpftlit^cn t

tiDmnteiten brutto öreroonbt.

i-ii «t»ciiiaicH* 11

1254 93

Innocentius episcopus servus servorum Dei universis Christi iSdelibus

per Coloniensem provinciam coDstitutis et cet. QuoDiam, ut ait apostolus,

et cet usque vitam eternam. Cum igitur dilccti filii . . decanus et

capitulum Osnaburgensis ecclesie cathedralis, sicut sua nobis petitio

monstravit, ecclesiam ipsam, que cum tota Osnaburgensi civitate casu

miserabili est creraata, de novo reparare cupiant opere sumptuoso, ad

quod ßdelium subsidiuni esse dinoscitur plurimum oportunum, universi-

tatem vestram rogamus et hortamur in Domino et cet. usque pervenire.

Nos enim de omnipotentis Dei misericordia et beatorum apostolorum

Petri et Pauli apostolorum ejus auctoritate confisi omnibus vere peni-

tentibus et confessis, qui ad ecclesiam hanc manum porrexerint ad-

jdtricem, unum annum et XL* dies de injuncta sibi penitentia miseri-

corditer relaxamus, presentibus post consumationem ipsius operis minime

valitaris. Quas mitti et cetera. Datum Neapoli; Idibus Novembris; ponti-

ficatus nostri anno duodecimo.

125. - 2fitti4. 1254 »anemter 18.

(SarbinaOegat $etnid beflatigt 9lr. 120 für bad @tift @nger.

Ortßtnal: ©toatöard^lö aWünftct. 3)ru(f: gtnlc, SB. U.=». IV,
9h. 681.

Petrus miseracione divina sancti Georgii ad velum aureiun diaconus
cardinalis apostolice sedis legatus dilectis in Christo . . decano et capitulo
Ängariensibus Osnaburgensis diocesis salutem in Domino. Lecta nobis
vestra petitio continebat, quod cum ecclesia forensis de Angaria Osna-
burgensis diocesis vestris sit annexa prebendis eamque consueveritis per
^carium deservire, venerabilis vir . . electus Osnaburgensis utilitate vestra
pia et provida consideracione pensata ordinavit et statuit, ut in eadem
ecdesia per ecclesie vestre canonicos derservire successive ulterius valeatis.
Nos itaque vestris devotis precibus inclinati quod ab eodem electo pro-
^de ordinatum et statutum est in hac parte ratum et gratum habentes
id auctoritate presencium confirmamus et presentis scripti patrocinio
communimus. NuUi ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre
confirmacionis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem
boc attemptare presumpserit, indignacionem omnipotentis Dei et beatorum
Petri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum Leodii;
Hni Kalendas Decembris; anno Domini M^C^CLIUI^

an rotl^cr ©cibcnfd&nur bod manbclförmigc ©icßel.

auf bcr Slüdtfcitc bic glcid&jeitigcn SBcrmcrfc: Rosetum unb Angaria.

94 1254

126. — 3;e(IItn(ut|i. 1254, SKcmbtt 27.

©ruf Olto Dou S:c(fienbtirg tiefunbet, bc& her QM^ttt Somt^aS
u. Siolicnberg (Slrbci)) mit Unred)! 91ttfpriic6e aiif im oon i^m jur
©nmbiiiig beä Slofters Sßorabiee hergegebenen §of Sllüolbing^auien
nrnc&c, bo er oort bem 3!ater beö ßbelljertii ben Sof frei übertragen
eitialten ^abe.

Drifliiiol: ©tnotSorcftiB Münficr. SnitI: ©eiterig, U.--S. &. ^, SB.
9Jt. 284

Otto Dei gratia comes de Thelteneburg universis Christi ßdelibus
hanc paginam inspecturis salutem in eo qui est vera salus omnium.
Tenore presentium protestamur, quod nos proprietatem noslram in
Alvoldighusen juxta Sosalum qui locus nunc dicitur Paradisus ad honorem
beate Marie ad faciendum ciauslrum secunduni consitiura fratrum orditüs
Predicalorum absolute ab omni eondicione et impeticione pro remedio
anime nostre et progenitorum nostrorum contiilimus, ut in hereditatem
incorruptam et inmarcessibilem in futuro a Domino consequatur. Nunc
vero, sicut inteliexiraus, suadente diabolo a quibusdam preterraisso ordine
juris hec nostra collacio impeditur: videücet a nobiü viro Jonala de
Rothengherge qui aliquid juris in predicta proprietale a patre suo asserit
se habere; pro qua impeticione cum patre dicti Jonate nos ad Judicium
venimus in Susato corani venerabili archiepiscopo Colomensi Theoderico')
ubi impresentia advocati Waltlieri et scultheti Hermanni ejusdem loci et
Goschvini fratris ejus et aliornri quam plurium predicta bona nobis
libere et absolute fueranl assignata, sicut ex privilcgio dicti Coloniensis
archiepiscopi Th(eoderici), si necesse fuerit, poterimus prolestari. Datum
Thekeneburg; anno M'.CC.LIIII"; ipsa die Johannis ewangelisle; amen.

') 1208-1212. ^M

3tbgftiebeneä Surgfiegel an Seibenfäben. '^I

eine rocitere Seflätigung buri^ aJerjit^tleiflung bes Slitterä ^erbotb
V. ©ottnumb auf feine 31ci$le f. bei 6etbeT& a. o. D. 9!r. 288 jii 1254
unb in lürjerer auefertigung als SBricf obf(^nflIie& in "iÜIfc. VII 6107 befl
©taatgar(f)iua IRtinfter fol. 20. — giiic iöeftätigiing ber Stiftung beä Älofters
*;jarnbieä burdb Grjbiftibof Soiirab uon Röln, gegeben Sölri 1255 ^uni 18,
in berfelben fianbfiiirift fol. 15. gbenba fol. 18 eine unuoBftänbige uiibatirte
Urtunbe Glraf Dttos v. Z. über bie UeberiDctfiing be8 Öofe* Alveldinchosen
an bie SJominicaner ju einer Äloftergrünbung.

J

1254 95

127. - (1254-1270).0

9bt 2^immo oon Coroep belunbet, bag toeber bem ®rafen oon
S^edlenburg nod^ bem ®rafen Seinrid^ oon Olbenburg ein Siedet
auf bie SSogtei fiöningen }uße^e.

Orifllnal: <£)ontQrd^tt). 3)tu(f: Wliti^. m, (S. 281 gu 1264; bctöl.
glnlc, SB. U.^». IV, 1017.

Timmo Dei gratia abbas Corbejensis eccicsie universis hoc scriptum
andituris salutem in eo qui est omnium vera salus. Notum esse volumus
canctis Christi fidelibus, quod neque nos neque antecessores nostri jus
advocade in Loningen umquam porreximus neque recognovimus domino
. . comiti de Tekeneburg sive domino H(einrico) comiti de Aldenburg
neque alicui heredum suorum neque usque in hodiemum diem re-
cognoscimus. Sed hoc fatemur et presenti scripto publice protestamur,
quod quicquid ibi racione advocacie consequitur fit per violentiam nullo
jure.

an ^ergamentflreifen bad Slbtdrxegel (SBefIf. (Siegel 123, 5).

»8. - 1255.

aSor bem 9lid^ter Sol^ann unb ben @d^öffen oon Sßiebenbrfid t)er^
}id^tet (Srtmar, ber Snarienfelber SReier ju ©efielle, gegen Smpfang
t)on brei üßarl auf fein Siedet an bie ^ufe.

©Ictd^acttigc SlBfd^rift In aWfc. I, 106 bc« ©toQtöard^tbg aWünftcr
foL 143. 3)tu(f : SBllman«/ SB. U.=^». m, 9h;. 587.

Johannes judex et scabini in Widenburg universis fidelibus hoc

scriptum intuenübus in perpetuum. Noverint fideles universi, quod cirni

Erthma[rus] villicus in Gestelle propter inopiam rerum temporalium

mansum suum excolere non sufSceret et cum exigente juris ordine

cedere oporteret, acceptatis et acceptis tribus marcis a cenobio Gampi

sancte Marie ad quod predicti mansi proprietas pertinebat assumptis

liberis suis et uxore necnon et de consensu matris sue sponsionem

fadens omni juri quod in eodem manso habuerat, coram judicio nostre

civitatis penitus abrenunciavit. Hujus rei testes sunt: Rodolfus de Bodo,

Andreas de Boderic, Otto de Odeslo, Albertus de Wordinchusen, Rot-

cherus de Bokenevorde, Ludgerus de Hindinchusen milites; acta sunt

hec anno Domini M^GG^LV^

*) «bt ^l^immo 1254—1275; ^clnrtd^ bcr ©oßcnct bon OtbcnBurg t 1270.

9S 1255

129. - 3bUtß. 1255 (1254), 3oituar 3.

aüer erroöljlte Sift^of Sriino detimbet ben aiuöfprucö bcS ©rufen

(Otto) Boii Ü^edlenburg über bie Unrei^tmäfeigfeit ber SInfprüdde

beä Sonat^QS d. SHoDenberg auf aiDoIbiiißljaiiien (oergl. 3tr. 126).

Cnoinol: StantötiTc^iD aHunflcr.

B(runo) Dei graÜa Osnabiirgensis electus universis haue litteram

inspecliiris in Christo Jesu notum esse volumus et presentibus litteris

proteslamur, quod nos vidimus et audivinius, quod comes de Thekene-

burg coram ministerialibus et castellanis confitebatur manifeste, quod

quondam quidam nobilis vir Jonathas de Rothenberg qui fuit pater

istius qui nunc est qui aliquid juris in predio Alvulditighusen juxta

Susatum se habere asserebal, pro qua inpeticione dlctus comes cum

prediclo Jonatha coram venerabili archiepiscopo Theoderico in forma

judicii comparuit in Susato ibique predictum predium cum omnibus

atlinentiis et in presentia advocati Waltheri et Hermann! scullheti et

fratris ejus Gozvini ejusdem loci niilitum et aliorum quam plurium

dictante sententia fuit libere et absolute adjudicatum; quod paratus est,

si necesse fuerit, cum dicli Goloniensis archiepiscopi privilegio protestari.

Datum in Castro Yburg; III Nonas Januarii; anno M^CCL quarto.

©iegel con ^ergaiiieittftreifen (mit 3ieften aom ©onceple bei Urfiinbe)
abgefaQeii.

130. — ntaptl 1255, 3oituor 18.')

*Copft aUejöiiber IV. for'bert ade ©eiflltdie» beä Äölner ÄircEten=
fprengels auf, ba9 fllofter ^Rarienberg (Sörflet) gegen feine Se:
bränger nadjbrüdtttti ju ft^ü^en.

Uiibaltvifö ^roiiöjiUTiE &ca SBi(d)üfÖ Boutnö {1270—1397). Driflinol
int ©liflöai-cfilüc Sörficl; iiii^t bei ^otiI)afi.

Ckinradus Dei gralia Osnaburgensis ecciesie episcopus unlversis
presentia visuris eternam in Domino caritatem, Noveritis nos litteras
doniini Alexandri pape (IV) veras (cum buJia) plumbea (sub) ..)/...
ducto fitio (serico) non cancellatas, non aboJilas non abrasas nee in
aliqua sui parte viciatas in hunc modum perspexisse : (Alexander)

^

') 3u 1256 (12&4), g;iiimat IG, fliebt SÜäilmoiie, Sß. «.=B. m, 9tr. 575 Me
o6tn unter 9tt. 116 flebnitfte Urtunbc. MarcelloB papa ctftficlut jioar in ÜRünftct nur
gum IG. 3flnuat, In Cennbrflrf ober aiim 16. ^n'nmr iinb 4. ©eptcmbct. Sßergl.
@Totefcnb, 3cttrerf)nung.

1255 97

episcopus servus servorum Dei (venerabilibus) fratribus // archiepiscopo
Coloniensi ejusque suffraganeis et dilectis filiis abbatibus, prioribus,
decanis, archidiaconis, prepositis, archipresbiteris, plebanis (et aliis)
ecciesiarum prelatis per Coloniensem (provinciani) constitutis (salutem //
et apostolicam benedictionem). Non absque dolore cordis et plurima
perturbatione didicimus, quod ita in plerisque partibus eeclesiastica
censura dissolvitur (et) canonice sententie (se)veritas enervat(ur), ut
Tiri religiös! et hü // (maxime) qui per sedis apostolice privilegia majori
donati sunt libertate passim a malefactoribus suis injurias sustineant et
ni(pinas) (dum vix i)nveni(tur) qui cong(rua) illis proteetione sub-
veniat // et pro (fovenda) pauperum (lnnocen)tia se murum defensionis
opponat. Specialiter autem dilecte in Christo filie . . abbatissa et sorores
monasterii (Montis) sancte (Marie) Gisterciensis ordinis Osnaburgensis
diocesis (tam) // (de frequentibus injuriis quam de ipso) cottidiano defectu
justicie conque(rentes) universilatem vestram (litteris pecierunt) apostolicis
(excitari, ut ita vide)licet (eis) in tribulationibus suis contra malefactores
(earam) prompta debeatis magnanimitatc consurgere, quod ab angustiis
quas (sustineant) et pressuris vestro possunt (pre)sidio respirare. Ideoque
(universitati vestre) per apostolica scripta mandamus atque precipimus,
// quatinus illos qui possessiones vel res seu domos predictarum sororum
inreverenter invaserint aut ea injuste retinuerint (que predictis sororibus)
ex testamento decedentium relinquuntur seu in soro//res ipsas vel ipsarum
diquam contra apostolice sedis induÜa sententiam excommunicationis vel
interdicti presumpserint promulgare vel decimas labor(um de posses-
sionibus?) habitis ante concilium generale ante quod susceperunt ejusdem
//ordinis (instituta) et quas propriis sumptibus excoluntseu nutrimenta (ani-
malium) suorura spretis apostolice sedis (privilegiis) ex(torquere monitione)
premissa, (si laici) fuerint, publice (c)andelis accensis (s)inguli (vestrum)
// in (dio)cesibus (et) ecclesiis (vestris) excommunicationis sententia per-
cellatis. Si vero clerici vel canonici reg(ula)res seu (mon)achi fuerint, eos
appellatione remola ab officio et beneficio (suspen)datis neutram // re-
laxaturi sentent'am, donec predictis sororibus plenarie satisfaciant et tarn
laici quam clerici (seculares) qui pro violenta manuum injectione in
sorores ipsas vel earum aliquam anathematis vinculo // fuerint innodati,
cum diocesani episcopi litteris ad sedem apostolicam venientes ab eodem
vinculo (mereantur) absolvi. Datum Neapoli; XV Kai. Febr.; pontiflcatus
noslri anno primo.

®ad Siegel ift uon ben rot^- unb gelbfeibenen pben abgefallen.
3)er Sßorttaut beä fe^r befd^äbigten ©ti'idtcö ift nad^ cntfpre^enben
Sutten (j. S. SBeflf. U.=». IV, 3ir. 302) I^ergcfteat.

!|^^inp)>i, OSn. Url.'»u(4 III. 7

98 1255

131. - Sltapel. 1255, ^tixmt 24.

^apft aiejanbet IV. ettl>eUt aßen ©laubigen Seiitfitilaiibfl, [roeldie
jut gßiebcr^erfieHung bet Döiiabrüdtet Sointirc&c beitragen], 80 Xage
Slblofe.

aiiitfjuii: sn(c. 186; itlcfit bct ilJotltinfl.
Allesantler (!) episcopus servus servorum Dei unlversis Chrisli
fldelibus per regnum Älamannie constitutis salutem ol apostolicani bene-
dictionem, Quoniam, ut ait apostolus et cet. Cum igitur sicut dilecti
filii, decanus et capitulum Osnabur. et cetera. Nos enim de omnipotentis
Dei inisericordia et beatorum Petri et Pauli apostolorura ejus auctoritate
coniisi Omnibus vere penitentibus et confessis qui eis ad hoc manum
porrexerint adjutricem octuaginta dies sibi de injuncta penitentla miseri-
corditer rclaxamus. Datum Neapoli; VI. Kl, Martii; pontificatus nostri
anno primo.

132. — OSimJrfiif. 1255, Slpril 2.

®et ccroäE)Ite Sifi^of 33nino beftiminl tits ©cEiiebäric^ter bie Sit^:
fpielflgrenjen ber uom filofterfüftec Siirc^arb Derfe^eueii 3burger
gtcdenfiri^e gegcu bie bec ^farrlirc&e ©lone.
Ori(iiiin[: Siatttöord)iV.
Bruno Dei gratia Osnaburgensis electus. Notum esse cupimus
tarn posteris quam presentibus, quod ^) cum inter magistruni Swedenim
ptebanum in Glane et dominum Burchardum custodem cenobii in Iburg
pro ecclesia sua de terminls parrochialibus questio verterelur. nos de
consilio capitulj nostri majoris et ministerialium nos interposuimus, ut
videlicet litem per arbilrium sopiremus. Accopta igitur fido a partibus
quam in manus nostras dederunt, ut arbitrio nostro starent, consilio
et consensu dicti nostri capituli et ministerialium coramunicalo sie ordl-
navimus et protulimus arbitrando, quod domus monachorum in Ibui^
que dicitur domus Iiospitalis in villa Ybui^ sita et preterea domus omnes
in suburbio extra muros et domus in orto qui cinctus est fossa special!,
domus inquam nunc existentes vel si que accreverint, et domus castel-
lanorum intra muros pertinere debeant ad curam dicti custodis et eccleste
sue in Iburg ad omnia sacraraenta, tota villa residua pertinebit ecclesie
in Glane in omnibus sacramentis. Insuper statuimus, ut siqui famuli
soluti domus proprias non habentes de familia noslra qui secunlur
curiam in cimiterio claustri Yburg desiderant sepulturam voto ipsorum
satisfiel sine prejudicio tarnen plebani in Glanea. Ne igitur super hiis
in posterum aliqua possit calumpnia suscitari, ipsis dedimus presentem
paginam nostro et ecclesie nostro siglllis roboratam. Acta sunt hec

1255 99

Osenbruge; anno Domini M^CC® quinquagesirao quinto; sexta feria eb-
domade paschalis magistro Jacobo decano, Lutgero canonico, Godescalco
thesaurario, magistro Jordane scolastico, Gysone et alils canonicis nostre
ecdesie majoris; Engelberto decano, magistro Emesto, magistro Hildegero,
Vromoldo et aliis quam pluribus canonicis sancti Johannis; Henrico
priore, Brunone, Everhardo, Gerhardo et aliis monachis ecclesie in Yburg;
Johanne ürso, Hermanno Unko, Gerhardo de Varenthorpe, Henrico de
Haren et aliis quam pluribus clericis et laicis presentibus.

') ba^intcr 9JQfur.

@(etten' unb Sapiteldfiegel an ^ergamentfireifen.

133. — 1255, «jirU 19.

Sifd^of Otto oon üßünfier überträgt bad (Sigentl^um bed 3el^ntend
von fünf 6rbcn in Slorbl^orn an baö Äloftcr Sangcnl^orfl, nad&bcm
ba« Älojlcr ben Se\)nkn von bcm Snl^abcr Otto Sudfcmann gclauft
unb bie Sel^nd^errin Slll^eib von ^ill^aud barauf aSerjid^t geleifiet l^at.

CrigtnQl tm (SQtm=C)orftmarfd^cn ^rd^ibc ^u SocSfetb. S^i^t nod^
bem !5)TU(fc bei SSlImonö, Sß. U.=93. m, 9h. 579.

Nos Otto Dei gratia Monasteriensis ecclesie episcopus notum

&dmus universis tam presentibus quam futuris, quod decimam quinque

domorum sitarum in parrochia Northome scilicet Semetdorpe, Bocholte,

et Scirenheim quam Sifridus decanus pro memoria sui habenda similiter

et conventus in Langenhorst triginta marcis erga Ottonem dictum Lucke-

man ipsius uxorera ac pueros ejus compararunt Aleydis domna de Ahus

una cum nato ejus Bemhardo in manus nostras libere resignaverunt, et

nos dictam decimam nobis legitime vacantem sanctimonialibus dicti

daustri in Langenhorst in subsidium prebendarum ipsarum perpetuo

contulimus possidendam. Ad hujus igitur facti nostri evidenciam pre-

sentem litteram sepedicto claustro dedimus in testimonium sigilli nostri

munimine roboratam. Acta sunt hec tredecimo Ealendas Maji; anno

Domini M^CC^L® quinto; testibus presentibus subnotatis: Hermanno

sancti Pauli, Frederico sancti Ludgeri prepositis, Frederico notario; item

layds: Alberto Dapifero, Bemhardo nato ejus, Luberto de Svansbulen,

Lamberto de Vrekenhorst, Bemhardo sacerdote in Scopinge et aliis quam

pluribus viris fide dignis.

2)aran anl^ängenb:

A(leydis) domna de Ahus et Ber(nhardus) ejus filius omnibus
presentem paginam inspecturis salutem et omne bonum. Notum esse

copimos tam presentibus quam futuris, quod ecclesie in Langenhorst ad

7*

100

1255

petitioneDi probonini virorum decimaiii quam Aspolanus dictus Puninc
de manu nostra tenuit cum omni jure libere el absolute contuliinus.
Ne hoc aliciii sit dubium, nostro sigillo confirraarnus.

Siegel ber 3(bel£)eib (äffieftf. Siegel XXII, 4) befi^aWgt.

134. — 1255, «litil 24.

'Eaä 33omcapite[ »on 3}Iüiifter befiiribet, bofe es eine jiir Dbebienj
beö (leif. Slofiiiö ae^Örige ^ufe in ßabbergeii an bcu Mitter floiirab
». SSto^tetbetf für 30 aHarf oertauft ijabe.

Criflinol: StQotöarittU 5)!üiiflcr (SrnDcnljovfi).
Wilhelmus Dei gracia prepositus, Stepphanus decanus et capitulum
ecciesie Monasteriensis omnJbus hoc scriptum visuris salutem in vero
saiutari. Ut ea c|ue in presenli aguntur labili hominum memorie tenacius
inpriraanlur, provide cautum est eadetn lilterarum testimonüs commeiidari
per quas omnis in posterum ambiguitas, si qua suborta fuerit, enervetur,
Noverinl itaque tarn prosentes quam posteri, quod nos de communi et
unanimi voluntate mansum in Lacbergo cum suis pertinenciis obediencie
sancti BJasÜ allincntem cujus mansi annua ponsio est triginta et duo
niodii siliginis Conrado milili de Bruchlerbeke pro triginta marcis ven-
didimus jure proprictatis perpetiso possidendum. Testes hujus rei sunt:
Godefridus vicedominus, Bernhardus celerarius, Fredericus sancti Ludgeri
prepositus, Gerhard us de Lon ejusdeni sancti Blasil obedienciarius
canonici ecciesie nostre et Widekindus nobiJis vir de Westerivinckele,
Ludolfus de Bruchlerbeke, Svederus de Monasterio mililes et Godefridus
Travelman, Conradus dictus Crudelis, Bertoldus cirurgicus cives Mon-
asterienses et alii quam plures, Ne autem Iiec vendicio a quoquam in
posterum ausu lemerario infirmetur, presentem paginam sigiili nostri
munimine fecimus roborari. Acta sunt hec anno Domini IWCCLV";
Vni" Kai. Maji.

Sitteä GnpiteUfiegel an ^ergainentftteifeii.

1255, »ioi 23.

aUditer, 3tatl)tiißttnen tittb bürget doii Csnobriitf befinibcn, ba% fie
beii i*aiibftieben, in ben (ie bie Äoliiet Siirger mit aJJaiiis') mib
bell Qiiberen ©täbteii aufgenommen ^aben, auf neun ^a^xe ju Saiten
beff^rooren fwben.

Orlgtiinl: Slabtarc^iu SBlii 3iv. 210. ^niif: Gimcii mtb Qdnii,
GucUenII, 9ti:.360; Ucrjcidiiiel IHittli, o. b. Sölrit-r @l.=?l. 3, ©.39.

') ©. tmmi Kt, ]3!t.

1255 101

Nos judex, consuics univcrsique cives Osnaburgenses tcnore pre-
sentiura protcstamur, quod pacem generalem in quam nos honorabiles
cives Colonienses cum civitate Maguntina cetcrisque civitatibus superi-
oribus pacis federe copulatis receperunt eandem eis mutuo juravimus
fideliter et inviolabiliter a die beate Margarete proxime nunc instanti
per novem annos observare secundum quod in litteris exinde confectis
plenius continetur. In cujus rei testimonium et firmitatem presentem
paginam memoratis civibus sigillo nostro tradidimus communitam. Actum
anno Domini MCCLV; in octava Pentecostes.

»crlefeted Siegel (SBefif. Siegel 75, 6).

136. — 1255, um Wai 25.

®raf Otto oou S^edtlenburg befunbet, bie Äöliier Sürger na^ aWafe^
gäbe beö mit ber ©tabt a)?ünfter gefd^loffenen SBertrageö in ben
Sanbfrieben aufgenommen ju ^aben.

CrigiUQt: ^tabtorc^it) Slöln ^x. 222. 2)rucf: enncn mb Gcfcr^,
Duellen n, !Rr. 348; licrscic^nct Tlittf), a. b. Mincx <2>tM. 3, (5. 39, 40.

Nos Otto Dei gratia comes in Tekeneburg tenore presentium
publice protestamur, quod viros honorabiles cives civitatis Coloniensis
universos in pacem recepimus generalem juxta formas, conditiones et
modos quos civitati Monasteriensi ac aliis civitatibus superioribus necnon
ceteris quibuscumque pacis federe copulatis juravimus observare; pro-
mittentes et jurantes, quod pacem eandem fideliter et inviolabiliter
sopradictis civibus a die beate Margarete proxime nunc instanti per
novem annos observare volumus et debemus, secundum quod in litteris
super hoc confectis plenius continetur. In cujus rei testimonium et
firmitatem presentem paginam exinde conscriptam memoratis civibus
sigillo nostro tradidimus communitam. Actum anno Domini MCGL
quinto; circa festum beati Urbani.

Serle^ted 93urgfiegel anl^ängenb.

137. ~ OSnabrüif. 1255, 3utti 2.

SBil^elm IL, 5ßropft ju St. Sol^ann in D«nabrüdt, oerpfänbet feinem
ßapitel ben 3^^"*^" JU Slemfebe für 50 3KarI unb fteDt bie 33e-
bingungen ber SBieberlöfe feft.

Original: (Stootöorc^ib.

Notum sit Omnibus presentem paginam inspecturis, quod ego
Wilhelmus Dei gratia prepositus ecclesie sancti Johannis in Osenbrugge
dedmam in Remesethe amministrationi prepositure mee pertinentem
capitolo sancti Johannis pro quinquaginta marcis usualis monete obligavi

102 1255

tali conditione, quod in presenti anno dictum capitulum cum omni ob-
ventione tarn majoris decime quam minoris recipiat integraliter ad usus
SUDS et sicut inter nos^) condictum est: cum medietatem pecunie per-
solvero, decime medietatem rehabebo, et ita deinceps, quousque capitulo
sepedicto pecunia persoluta fuerit memorata. Datum Osenbrugge; anno
Domini M^CC® quinquagesimo quinto; quarto Nonas Junii.

*) üöcr ber 3cltc nod^öctrogen.

9lnl^ängenb an ^ergamentfhreifen manbelförmigeö Siegel: ^o^anneft
ber S^dufer, vox il^m Inieenb ber ^ßropfi: S. secundi Wilhelmi pre . . . .
enburcke; oergl. 9lr. 120.

138. — OSnabrfiif. 1255, 3uttt 23.

3)er erwählte Sifd&of Sruno beurfunbet, bafe ber Streit jroifd^en
bem 2)cd^anten Engelbert von St. 3ol^ann unb bem Siitter SBalter
t)on SBifd^ingen baburd^ beigelegt ift, bag ber 2)ed^Qnt bem Slitter
bie ftreitige fiufe ju Sinne gegen befUminte jäl^rlid&e abgaben über«
tragen l^at.

Original: (Stoatöarc^it) in jtoci SluSfertIgungcn, A unb B.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis elcctus omnibus in perpetuum.
Ea que aguntur in tempore ne simul cum tempore dilabantur, eternari
solent testimonio litterarum. Hinc est, quod futuros scire cupimus et
presentes noiumus ignorare, quod cum inter Engelbertum decanum
ecclesie sancti Johannis ex una parte et Waltherum militem dictum de
Wischingen et filios suos ex altera super uno manso sito in Linne
ecclesie sancti Johannis pertinente questio verleretur coram nobis, materia
questionis hujusmodi taliter est sopita, quod . . dictus . . decanus contulit
eundem mansum supradicto W(althero) militi et suis filiis sub annua pen-
sione ita, quod solvent ipsi . . decano et suis successoribus annis singulis
de ipso manso in festo beati Martini unum maltrum siliginis et unum
maltrum ordei per dimidiam mensuram et pro uno porco in novo foro^)
duodecim denarios annuatim. In cujus rei testimonium et robur per-
petuum presentem paginam super hoc confectam sigillo nostro*) duximus
roborandam. Acta sunt hec coram nobis Osenbrucke; in vigilia beati
Johannis baptiste; anno Domini M^C^C® quinquagesimo quinto.

*) et in novo foro pro porco B. SDcr neue SDlorft würbe auf Shcujcrl^ö^ung,
am 14. (September, obgel^atten: bergl. SDlittö. XV, 110. — *) sigilli nostri munimine ^.

9ln A bad Siegel an ^ergamentftreifen erl^alten ('Beftf. Siegel52^3);
an B bie untere roeige Siegelfd^ale mit grünem äBad^fe lieber an bie ^r«
gamentftreifen angellebt.

1255 103

139. - Vlaiiti. 1255, 3utti 29.

lieber bie art ber öonbl^obung beö ßanbfriebenö (oergl. 135, 136)

machte bie @tabt 3Rain} ben toeflf. @täbten fo(genbe Snitt^eilung :

Honorandis viris et discretis Susatensibus, Monasteriensibus ac

aliarum civitatum in Westfalia civibus universis Ar. camerarius F.

scultetus, judices, consilium et universi cives Maguntini cum dilectione

dncera voluntarium obsequium et honorem. Noverit vestra dilectio,

pacem et treugas inter nobiles ac civitates super generalis pacis ob-

servacione ad diem generalis colloquii nuper in die beatorum apostolorum

Petri et Pauli in Maguncia celebrati cui et vos interfuistis, ordinatas esse

in hune modum, ita quod ipsi domini ac nobiles usque ad festum

Hartini proxime nunc ventunim medio tempore a bonis ecciesiarum,

cujuscumque fuerint religionis seu a bonis civium nullas omnino exactiones

vel precarias aut census indebitos extorquebunt, nisi tatummodo ea, que

scabini et villani qui hubenere vocantur sub juramento et banno ipsis

dominis dictaverint de justicia esse danda. Item villanos pro eo, quod

cum civitatibus sibi vicinis pacem juraverunt in nullo penitus molestabunt

vel gravabunt; dicti vero villani dominis suis servicia facient secundum

quod ipsis et antecessoribus suis ante quadraginta vel quinquaginta

annos facere consueverunt. Item quicumque ex ipsis villanis medio

tempore ad aliquam civitatem personali residentia voluerit se transferre,

recipi potent ab eodem jure civitatis per omnia fruiturus nee exinde

pax judicabitur violata. Si vero aliquis proprius dictas civitates ad

manendum intraverit, domino ipsius eum requirenti secundum jus et

consuetudinem civitatum hucusque observatam per omnia satisfiet. Item

cives qui dicuntur palburgere de cetero nullos habebimus. Item in

Omnibus et per omnia forma generalis pacis jurata in terra et in aquis

ab Omnibus conservabitur medio tempore integra et illesa. Si vero

medio tempore civitates suos injuriatores, predones et pacis turbatores

debitis vincdictis (!) fuerint prosecuti pacem violasse ex hoc minime cen-

sebuntur. Item ad generalem pacem de consensu parcium est statutum,

quod dominus noster rex in suo adventu ex ipsis dominis et nobilibus

eliget octo, quibus octo de universis civitatibus adjungentur, qui sedecim

mediante domino nostro rege ea que generalem pacem roborare ac per-

ficere videbuntur annuente divina gratia concorditer ordinabunt, quorum

ordinaciones et statuta per omnia sunt inviolabiliter observanda. In horum

testiinonium ac debitam firmitatem predicti domini ac nobiles presentis

scripti tenorem nobis traditum sigillorum suorum munimine roborarunt;

nosque ipsis viceversa idem sigillorum Maguntine, Wormaciensis, et Spi-

reosis omnium civitatum nomine tradidimus munimine confirmatum.

Actum Maguntie; in die apostolorum predictorum; anno Domini MCGLV.

d^ad^ bent Original im S^ölnct ^tabtarc^iü 9hr. 224 gcbtudt bei ^nen unb
Wer^ a. a. O. Jlr. 353; Dcrscid^nct SWitt^. a. b. Slölncr (2>tM. 3, ©. 40.

104 1255

140. — Änöfltit. 1255, Otldber 7.

iliopft aiefanber IV. bcniiftragt ben Somcaiitor fgiihger) tion 06hq=
brücE, bem Sifc^ofc ooii *lJaber()ocn gegen feine gciubc bdjiiftelieii.
Drigiiial: Stant^orc^iü 9Jtim[lcv. Ururf: gtiifc, '^Jop|tHt!iiiitcii SJejU
fakiiö 9hr. 6&9.

Alexander episcopus servus servorum Dei dilecto filio . . canlori
ecclesie Osnabur^ensis salulom et apostolicam benedictioueni. Pre-
sumenlium ministros Dei persequi debet elidi tenieritas. ut eis a per-
versilale cohibilis sit illis faclle coniniissi curani otlicÜ salubriter exercore.
Cum igitur venerabilis frater nosler . . episcopus Padeburnensis in bonis
suis et Padeburnensis ecclesie a iiiulUs, sicut accepimus, pluros pattaliir
injurias et jacturas, nos piuni arbitrantes et congmuni, ut super hoc in
nobis remedium invonisse gaudeat oportunum, discretioni tue per apo-
stolica scripta mandamus, quatinus eidem episcopo adversus predonum,
raptorum et invasorum audatiam efQcaciter assistens non permittas
ipsum super diclis bonis a talibus molestari, molestatores hujusmodi per
censurani ecclesiasticam appellatione postposita compescendo, presenlibus
post triennium minime valituris. Dat. Änagniae; (nonis) Octobris; ponti-
ficalus nostri anno prinio.

Sullc mit ^efcftigung ab.

3luf bct 3iüiJ)'cile bet ^rocuratoviiameit: BL'rloldus.

141. — D8nn6rürf. 1255, 2)cctmbtr 9.

®er Cbeiljerr 9[öolf uon .öotte nevjicölet fi'ir fid) iiiib jciiie <Stbm
ouf bic il)m 1)0111 ÜJiit^ofe DOii OötiabrüiJ oertetjuten 3'^(>"'fi'i i"
©iele unb Steinbccf äu (Siutften beö Stifteä föiiget gegen 3n[)(un9
»011 12 ffliatt.

Onginol: StaotSatt^tö SKiliifter. 3)ni[t: gintc, as. ll.=*a. IV, 9h:. G21

unb 5Biltö, V, ©. 123 ju 3>C€. 10.

Adolfus nobilis de Holte omnibus in perpetuuni, Noinm esse
cupimus tani presentibus quam futuris, quod nos accepla summa duo-
decim marcaruni a . . decano et convenlu ecclesie Ängarensis decimas
integras Siledhe et Stenbeke in parrochia Angarensi sitas quas Rein-
fridus et Thoodericus fraü-es de Alen in feodo a nobis tenuerunt et
quas nos a domino episcopo et ecciesla Osnaburgensi similiter in fcodo
lenuinius in nianus domini ejiiscopi Osnaburgensis cum omni jure et
utititate earundem liberaliter resignavimus et presenlibus litlcris re-
signamus requisito et habito consensu filii nostri domini Wilhelmi et
uxoris sue et heredum suorum qui personaliler, si quid juris in eisdem
decimis hahiieruni vel habere possunt, plane et plene in maiius dicti

eitV

1255 105

domini episcopi Osnaburgensis resignarunt: in cujus rei robur perpetuum
presentem paginam sigillo nostra duximus roborandam. Et quia filius
noster et uxor ipsius sigilla propria non habuerunt, sigillo nostro sunt
content!. Acta sunt hec Osnabr.; anno Domini millesimo ducentesimo
quinquagesimo quinto; feria quinta post Nicolai; Gerardo de Varen-
dhorpe, R(einfrido) et Th(eoderico) fratribus de Alen prescriptis militibus;
Engelberto dccano, Eraesto scolastico, Vromoldo et Godescalco canonicis
sancti Johannis; Hermanno de Linnebeke, Heinrico scriptore, Alberto
capellano domini Osnaburgensis et aliis quam pluribus prcsentibus.
Datum Osnabr.; anno et die premissis.

an ^ßcrsamcntflrcifcn tjerlcfctcö fci^Ubförmigeö ©icgcl mit bcn brel

abicrflügeln: Adolfi ; anberö aU baö SBcfif. ©icßcl 37, 7

obgebitbete.

142. — OSnabtfitf. 1255, Secembet 9.

aSifd^of 33runo bcftätigt aU Scl^nöl^crr bic Ucbcrtragung bcr
3cl^ntcn von ©iclc unb ©tcinbedf burd^ ben ®bcll^crrn tj. fioltc an
baö ©tift (Sngcr.

2 Criginolc bcrfclbcn ^anb im (Stootöord^ibc SWünftcr. S)rucf: gtnfc
Sßß. n.=93. IV, ^x. 622 unb mtt^. V, ©. 121 5U ®ec. 10.

Bruno Dei gracia Osnaburgensis episcopus omnibus in perpetuum.

Quia labitur occulte fallitque volatilis etas, necesse est, ut que in memoria

sine lapsu oblivionis haberi debent firmentur testibus et scriptura.

Noverint igitur tam posteri quam presentes, quod dominus Adolfus et

dominus Wilhelmus filius suus nobiles viri dicti de Holte, Reinfridus et

Theodericus fratres de Alen mUites, uxores et heredes ipsorum decimas

integras Siledhe et Stenbeke in parrochia Angai*ensi sitas quas dicti

nobiles de manu nostra in feodo tenuerant et premissi fratres de Alen

de manibus dictorum nobilium secundario similiter in feodo tenuerant

ad instanciam decani et capituli Angarensis qui easdem decimas a dictis

laycis pro octoginta et sex marcis emerat(!) in manus nostras libere et

integraliter resignarunt cum omni utilitate et jure quod in eisdem dccimis

habebant vel habere poterant. Et nos post hujusmodi resignationem

liberam factam a dictis militibus, uxoribus et heredibus ipsorum ob re-

verentiam beate virginis Marie et sancti Dyonisi in quorum honore

dedicata est ecclesia Angarensis et ob devotionem canonicorum in eadem

eedesia Deo servientium sepe tam nobis quam antecessoribus nostris

exhibitam decimas memoratas Siledhe et Stenbeke cum earum pro-

prietate et cum omni juris et fructuum integritate dictis canonicis et

ecclesie Angarensi contulimus et assignavimus perpetuo possidendas ad

106

1256

augiaenlum prebendaruin suarum que per violentiam advocatorum lenues
sunt effecte, presertim cum litteras domini pape viderimus speciales in
quibus diclo capitulo Ängarensi indulsit, ut, si racultalera haberent, licite
redimereiil a manibus laycorum decimas non solum in sua parrochia
verum eliam in parrocliiis alienis. Ne itaque dicta ecciesia ab aliquo
in posterum super emptione ipsarum decimarum et collalione calumpniari
valeat seu turbari, presentein paginam hujus rei seriem conlinenlem ipsis
canonicis et ecclesie Ängarensi dedimus sigilli nostri munimine roboratam.
Acta sunt hec Osenbui^; anno Domini millesimo ducentesimo quinqua-
gesimo quinto; quinta feria post Nicolai; decano Engelberte, scolastico
Ernesto, Vromoldo et Godescalco canonicis sancti Joliannis ; Herinanno
de Linnebeke, Heinricoscriptore clericis; Gerardo de Varendorpe, Hinrico
et Theoderico fratribus de Haren, Hugone de Dalhem, Johanne Camerario,
Gyselberto et Francone fratribus de Bissendorpe, militibus; Johanne Twent
et AspaJano burgensibus et pluribus aliis lam laycis quam clericis pre-
sentibus. Datum Osenbui-g, anno et die premissis.

Sin beibcii aiisfettiguiigen oit ^etgaiiienlftreifen boS SifcdofSfießcI
(üBeflf. ©iegel 51, ö) ermatten. J

Sif^of 3nmo »etletljt beti 'Jßoljit^ttteru bes fftri^eiibaues am

^mariengactentlortec ju jtöiii ettteii SCblag.

CrJQtitaC fluö ücx SitillDilicI bcö lat^al. (ä^mnariumS (i^gt im ®tabt=
orc^tuc227aGB) juflftiti. Kcfleft «du tSorboiinS in Miinolcn für beii
^tebmf)cli! 38, ®. 19; Ucräcirfmcl SKitl^. n. b. S151iier ^tM. 9, ®. 123.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus universis ad
quos littere presentes pervenerint salutem in Domino. Ad pauperura
monasteriorum fabricas et sustentationem personarum religiosarum in
ipsis Domino devote famulantium manum porrigere adjutricem pium et
apud Deum valde meritorium reputantes, omnibus Christi fidelibus vere
penitentibus et confessis qui ad consummationem ecclesie abbatisse et
monialium de Orto sancte Marie ordinis Cysterciensis Colonie ioceple,
sicut apparet opere sumptuoso, pias elemosinas et grata carilatis sub-
sidia erogaverint nos de approbatione et benepjacito venerabllis patris
domini Conradi Coloniensis archiepiscopi dyocesani centum dies de in-
juncla sibi penitenlia miäericordiler daxinius relaxandos. Ut aulem
fideles Christi ad impendenda predictis pauperculis Deo devoUs auxilia
eo fortius animontur, quo magis ex hoc animarum suarum remedia ,j
et meritorum premia speraverint adipisci, nos omnibus qui

in di^H

1256 107

consecrationis memorate ccciesie ad eam venerabiliter accesserint usque
ad octavas cotidie, deinde per singulos menses usque ad circulum anni,
postremo singulis annis in anniversario dedicationis ejusdem et in sing^s
festivitatibus beate Dei genitricis et virginis Marie ac per octavas earumdem
fesüvitatum unum annum et carrenam(!) secundum dicti archiepiscopi
indulgenb'am eisdem concessam, prout ipse approbat, de special! gratia
relaxamus. Datum anno Domini M^.GC^. quinquagesimo sexto.

Xn rollten unb grünen @etbenfäben bad 93ifd^ofd{tege(.

144. — 1266.

93tf(i^of äSruno befunbet^ ba^ ber Srd^ibiacon ®tfo unb ber Pfarrer
©ottfrieb t^on Riffen 9(edter ber 5tird^e an baö Rlo\tex Starienfelb
für 16 aWarf tjerfauft unb für ben Äaufprei« bie fiufe Ximmem
ber S)iffener Äird&e erworben ^aben.

Original: (StQQtöQrd^ib 2)^ünftcr. !Dntcf: SBilmonö, 2Ö. U.-©. HI,
mx. 612 unb ^x. 1743 nQd^ Slbfc^rift.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus Christi fidelibus
hoc scriptum intuentibus imperpetuum. Universorum noticie declaramus,
quod dominus Giso archidiaconus in Dissene et Godefridus ejusdem loci
plebanus quosdam agros predicte ecclesie attinentes fratribus de Gampo
sancte Marie pro XVI marcis vendiderunt ipsamque pecuniam in usus
utiliores convertentes quendam mansum Tymmere appellatum et in par-
rochia Dissene situm usui jam dictorum agrorum equipollenti deputalum
coemerunt. Nos igitur hujus contractus commercium utrique parti pro-
ficuum ratum habentes presenti pagina sigillo nostro roborata indeficienti
stabilitate conflrmamus. Actum anno Domini M^CC^LVF.

Sifd&ofsfiegel an 5ßergamentflreifen.

145. - Serfeittrfiif. 1256.

S)er S)omcantor Subger befunbet aU Slrd^ibiacon }u SSerfenbrüd,
bafe ber Stitter Äonrab v. SBarnefelb bem Älofler Serfenbrüd bie
3el^ntlöfe bes fiauptl^ofö SBerfcnbrüdf unb jtocier ©igengüter in
Sofcl unb SBeftnip für 30 aWarf tjerpfänbet ^at.

^fc^rift bcö 14. ga^r^. in aJIfc. 161, 38.

Lutgerus Dei gratia cantor ecclesie Osnaburgensis, archidiaconus
in Bersenbrugge universis Christi fidelibus salutem in Domino. Notum

IC8 1256

esse volumus üiiinibus, ad quos presens scriptum piTveniTit, qitod Con- 1
radus oiilüs et Glü sui de Warnevelde in synodo nostra ßersenbrugge
constituti in nostra presentia et forma judicü obligaverunt conventui
et preposito ejusdem ecclesie solulionem decimaleni curLis in Bersen-
briigge IUI" scilicot soüdos, et aüodii in ßocio HI soüdos, et aÜodii in
Weslorpc II solidos pro XXX marcis ita videlicet, uL cum ipse vel aliquis
heredum suorum predictorum Solutionen! bonorum percipere votuerit
profalo conventui prius XXX marcas persolvere Icneatur, Ut autem liec
rata nianeant et inconvulsa, presens scriptum super hoc conscribi Tecimus
et sigillo nostro roborari. Datum in Berscnbrugge; anno gratie M^GCLVI".

146. - SSickcttbtiilf. 1256. I

[Hermannus de OdelinchusenJ coram judico et civibus in judicio ■
Widenbruge actioni sue penitus renunciavit. Huju= rei tcstes sunt:
Sifridus miles de Hufen, Ludgerus de Hiddinchusen, Hermannus, Jo-
hannes fratres de Lippia et alii plures. Ad liujus eliam facti evidenciam
et firmitatem in poslerum liabendam presens scriptum dedimus noslro
[Bernhardi junioris nobilis de Lippia] et civium Widenbruge sigillia
roboralum. Acta sunt hec auno Doniini M''.CG''.LVP.

©cibc Siegel Bctletsl an ^ctgamcntftreifen erhalten (''Preujj ii. gatt
mann, ßipp. Slegeften Xofet 6 iiiib *lBeflf. ©ießcl 74, 5).

T^nicl be\ üöilmniis, 30. U.=S. III, 610 nad) bem Origiitale im Staa».^
aiüjive 3)!iiiifter. ßbcnbn unter 3h-, 613 '^xiid einer Urfiinbe

rjon 1256
HQ^ bcm Origtnnte iit ^itnflec, momn [jierlier gehört:

Quod et factum est anno Domini IW.CC.LVI'*; in cymiterio sancti 1
Vili prope Widenbruge coram Alberto de Vurdindiusen Judice ab utraque
parte communiler electo, presentibus viris honestis quoruin nomina sub-
scripla sunt videlicet: Brunone plebano sancti Viti, Amoldo de Odelinc-
husen, Egberto de Batenhorst, Tlieoderico de Sollesberg, Helniico, Her-
manne Elgerinc. — Hec in figura judicü facta sunt in Widenbruge coram
Helmico judice anno Dumini M^.GC.LVl". Testes sunt: Albertus de
Vurdinchusen, Everhardus de Vechtlage, Ärnoldus de Odelinchusen
mildes; Reggerus de Vechtlage, Conradus de Munninchovo, Lambertus
de Svelethe, Theodericus de Ovenhus, Woltherus Bilekevet, Hermannus
Vettinc et alii plures. Porro ad hujus facti majorem evidenciam pre-
sentem pa^inam exinde conscriptam sigillo civium in Widenbruge fecimus

©tQbtfiegel mtc oficn an ^Perganieiitflreifen.

A

1256 109

147. - Sateram 1256, Sattnor 13.

^pfi SUcjanbcr IV. beauftragt bcn S)ominicancrprior unb ben
©cd&ant Don ©t. SKartin in SKinbcn, fowic bcn ©oml^crrn Sllfrim
t^on Ddnabrüdt mit bem Sd^u^e bed ^ropfled von @t. ^ol^ann in
Ddnabrfld gegen bie Slnfprfid^e bes ^einrid^ Stempel unb ©enoffen^
tDeld^e auf @runb angeblid^ t)om Derflorbenen äSifd^ofe Engelbert
tjon Dönabrfldf erl^altener ^ßroüifiondbriefe uon i^m 5ßfrünben »er«
langen.

Sfladj bcm S)ru(fc aug SRcgiftcrBanb 24, fol. 158, 9^r. 215 beö batl==
conijc^cn Slrd^iöö bei glnfc, ^apfturfunbcn SQBcftfalenÖ ^x, 565.

. . priori fratrum Predicatorum et . . decano ecclesie sancti Martini
Mindensibus et Alfrimo canonico Osnaburgensi.
Oblata nobis dilecli filii . . prepositi ecclesie sancti Johannis Osna-
burgensis petitio continebat, quod, cum plures in ipsa ecclesia auctoritate
apostolica recepti sint in canonicos et in fratres et idem prepositus
quibusdam eorum assignarit et aliis paratus sit assignare prcbendas eis
debitas, cum ad id obtulerit se facultas, Henricus dictus Stempel et non-
nuUi alii clericü asserentes a bone memorie E(ngelberto) Osnaburgensi
episcopo per litteras apostolice sedis et legatorum ejusdem fore con-
cessum, ut quibusda^ clericis suis possit in ecclesiis sue civitatis et
diocesis providere ac eis qui erant sui clerici auctoritate litterarum ipsarum
esse in ecclesia predicta provisum, quamquam provisionis sue litteras
quarum auctoritate hujusmodi eis facta sit nequaquam exhibeant vel de
Ipsis certitudinem, prout convcnit, non ostendant, occasione hujusmodi
prepositum predictum super hoc multiplicitur inquietant. Quocirca man-
damus, quatinus vocatis et cetera usque observari. Non obstante in-
dulgentia quam tibi fili prior vel ordini tuo a sede apostolica et cetera.
Dat. Laterani; Idibus Januarii; anno secundo.

148. - gaterntt. 1256, gfebrunr 3.

^Jopfl SHejanber IV. beauftragt ben ©ominicanerprior unb S)ed^ant
tjon ©t. 3Wartin ju 3Winben, foroie ben ©oml^errn Sllfrim von
Ddnabrüd, bie t^on ben belegirten ?lid^tern in einer ©treitfad^e bed
^Pfarrers ©erl^arb t)on SRiemdlol^ gegen ^einrid^ ©tempel über eine
5Pfrünbe an ©t. Sol^ann in Dönabrüdf gegen ben erfteren erlaffene
99annung für nid^tig ju erllären unb bie Ba^t t)on neuem }u
unterfud^en.

^adj bcm S)rucf auö S^cgiftcrbanb 24, fol. 158, 9^. 215 im t)QtU
conlfd^cn ^rd^iöc 6ei ginfc, ^opfturfunbcn Sßeftfolenö mx. 567; bergl.
^ott^aft, Regg. 16222.

110

1256

cisdem (b. ^. . . priori frati-um Predicatorutn et . . decano ecclesie sancU
Martini Mindensibus et AlfrJmo canonico Osnaburgeasi).
Sua nobis Gerardus reclor ecclesie de Rimello >) petiüone mon-
stravil, quod, cum Henricus dictus Stempel clericus Osnabui^ensis contra
ipsum super quadam prebenda vacante in ecclesia sancti Johannis Osna-
burgensis per mortem quondam Bernonis decani ejusdom ecclesie quam
utcrque ipsorum ad se spectare dicebat ad m^istrum Bertrammum,
Gerlacum de Ore et Ernestum de Gesmele canonicos ecclesie Osna-
burgeosis felicis recordationis Innocentii pape predecessoris nostri sub
certa forma litteras impetrasset diclusque Ernestus et Hugo de Gulteren
canonicus Osnaburgensis, cui prefatus Gerlacus commiseral super hoc
totaliter vices suas nominato magistro in partibus remolis agente, nomi-
natum rectorera ad(!) suani(!) propler hoc ad suam presentiam cita-
vissent,*) ex parle ipsius rectoris fuit exctpiendo propositum coram eis,
quod cum dictus predecessor esset rebus humanis exemptus re adhuc
integra existente per litteras ipsas procedi de jure non poterat nee
debebat et, quia iidem E(rnesluB) et H(ugo) eura super hoc audire contra
justitiam recusautes in negotio procedebant, ipse sentiens ex hoc indebite
se gravari ad nostram dixit audientiam appellandum. At ipsi hujusmodi
ejus legitinia appellalione contempta tulerunt excommunicationis sen-
tentiam in eundem. Ideoque mandamus, quatinus, si sententiam ipsam
post hujusmodi appellationem inveneritis esse latam, denunclantes eam
penitus nullam esse revocetis in stalum debitum et cetera usque
atteniptatuni. Alioquin partes ad dictorum judicum remitatis(!) examen.
Appellantem et cetera. Testes et cetera. Non obslante indulgentia et
cetera, ut supra. Quod si non oranes et cetera. Dat. Lateran! ; III Nonas
Februarii; anno secundo.

') ft. Bimeslo. — '] Reg.; circoiasent.

U9. - Sftteran. 1256, gfeBruar 7.

I

^npit 9tlei-Qnber IV. forbecf unter Slnbetn anc& bie ©laubigen be8
Dsnobrüdct SpretigeU auf, jum Sleubou ber Sengcringet flEofier:
titi^e beijufteuern.

ÜJtui M Ißltmane, SB. 11.=». III, Kr, 589 nnd) bcni Originale mit i
»uUc im ©toatäart^tDi: aJÜrnftci-.

Originale ititt M

1256 111

150. - KeiiettHt^en (et »iebenttiiif. 12&6 (1256), 9»ti 9.

abt Sol^anne« von 9RarienfeIb befunbet ba^ ^einrid^ t). b. 6md
eine SRente, roeld&e er bem Älofler tjerfd^rieben l^at, gegen eine ein^
ntalige 3<^^(uti0 ^on 5 "SSlatt abldfen fönne.

Oriölnal: ©toQti^Qrc^it) 2)^ünftcT. 3)rit(f: SBlImonö, 2Ö. U.=©. HI,
9h. 591.

Johannes misericordia divina abbas Camp! bcate Marie universis
hoc scriptum^) salutem in Domino. Cum defectum patiatur memoria
hominum, res que facte sunt in tempore testimonium exig^nt litterarum«
Hinc est, quod nos scire cupimus tam presentes quam futuros, quod
Henricus de Emesa et filius suus Hermannus et eorum heredes de bonis
in Emesa in festo Egidii Widenburg XX*»VI*) denarios et de decima
domus Everhardi de Silehorst que eis pcrtinet XXX»IIII«^ denarios
ecciesie nostre annuatim jure pensionali persolvent, donec nobis et
ecciesie nostre predicti H(enricus) et H(ermannus) quinque marcas
integraliter restituant; quibus datis in festo pentecostes predicta bona a
prescripta pensione') erunt libera et soluta. Si hoc tempore predicto
n^glexerint, predicta bona prediete pensioni usque ad liberationem,
sicut predictum est, subjacebunt. In cujus rei testimonium presentem
paginam exinde confectam sigillo proprio et sigillo domini dccani — ^)
Susatiensis archidyaconi in Widebruggen fecimus roborari. Acta sunt
hec anno Domini M^CC^.LV®; feria V* post Invocavit; in Nova ecclesia;
Frederico in Rethe, Johanne de Ridekenberg et Godemanno sacerdotibus;
Andrea de Boderike, Hermanno de Mervelde, Ottone de Odeslo, Alberto
de Wordinchusen castrensibus in Ridekenberg et aliis quam pluribus.

*) fe^It visuris. — •) VI fd^eint nod^trägUd^ eingefügt. — ') qu^ pensionem
robirt. — *) bitrd^ aRcQgcntlen unleferlld^ getoorbener iRomc (Henrici, Diterici?).

Selbe ©iegel von ben 5ßergamentflreifen abgefallen.

151. — OSnabtfitf, (Seneralf^nobe. 1256, W^til L

93ifd^of S3runo Derlünbet einen Sled^tdfprud^^ ba^ bie 5tinber von
einer eigenl^örigen 3Wutter unb einem road^djinfigen SBater fein
Siedet auf baö ^eergeroebbe l^aben.

®reid^5eitlöe(?) Stbfc^rift in 2)^fc. I 106 beö ©taatSard^ibÖ 2RünftCT
f. 104. !DTUcf: S^inbünger, C>öti9felt @. 280.

B(runo) Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus presentem
litteram inspecturis notum esse cupimus et presentibus protestamur, quod
in generali synodo nostra Osenbrucke coram nobis generalis sententia
hoc dictavit et fuit ab omnibus approbatum, quod quecumque mulier

lilo paril pueros de viro ceroccnsuali, nichil juris in exuvüs que dicuntur
Äcreio-edc potenint optinere, Datum Osenburcke; annoDominiM^.CC.L.VI";
tertia feria ante doitiinicam Palmarum.

152. — Cgnabcfid. 1256, »ortl 8.

Sif^of Siriino gietil feine ©ene^migung baj«, bofe hat Stift ©nger
feinen Sof in Siiljbü^ten an faeii 3iitfer ^etborb non ©rrcbora
»erfauft I|Qt.

Original: StoQtöatd^iD anünfict. Xmi: giutc, SJ. U.^». IV, 9?t. 692
Sil 1257; öcrfll. ic&oc^ bic Slnm. unb SDlitt^ XVI, ©. 23 ff.

Bruno Dei gratia Osnaburgeiisis episcopuä omnibus hanc titleram

intuentibus salutem in vero salutari. Nos altendentes, quod capifulum
ecclesie Angarensis de curte Selesburen propter sui remocionem et
distanciam prebcndas et jura sua cominode et utililer. prout com-
petebaf, habere non possenf, vendicJonl ipsius curtis immo verius com-
uiutationi in alia bona magis capitulo adjacentia consensimus ad peti-
cionem capituli memorali. Unde presenlibus protesfamur, quod nos
ratum et gratuni Itabemiis, quod dominus ficrebordus de Spredowe
iniles et sui lierodes dictam curtem Selesburen cum omni jure et utilitate
et cum omnibus atlinencüs emerunl a capitulo memorato. Datum Osna-
burg; anno Domini miUesimo ducentesimo quinquagcsimo VI"; vigilia
Palmanim.

Siegel doii ^ergamenlftreifeii abgefallen.

■ 1256, Mpril 25.

9tbt So^ttiut V. 5D!arieitfeIb betnnbet, ba6 et feinen Säten aiubolf^
iuelii)et auf fein @ut ju Qunften beä Älofterä atetäidjl geleiftct ^1
bafiir freigelaffen unb bnra^ Uebcrtuetfung etneö £}auieS in
brüd cntfc^äbigt f)ot.

3)111(1 aoUftänbig bei aeilmoiii', SJ. ll.=58. IIT, 'Jh. 593 md) bcm
Criflinole im Sioniäciri^loc aUflnficr.

Nee hiis content! adjecimus ampliora domum nostram Henninchus
sitam in Widenbrugge prefalo R(odolfo) et libens suis pro reconpensa-
tione confercntes. Quod si idem Ro(dolfuä) beneficiis sibi collatis ini-
memor existens malum qiiodcunque, quod absit, ecclesie nostre machi-
natus fuerit vel se contra eam maliciose erexerit vel etiam relicto oppido
rure habitaverit, in pristinam condilionem redactus collata libertate carebit.
Ne auleni lale factum possit ab aliquibus in posterum irritari, presenlem

1256 113

paginam sigilli nostri et civium Widebrugke munimine duximus robo-

randam. Acta sunt hec presentibus ex parte cenobii; pre-

sentibus etiam milile Rotgero Hadevich, Hermanno Autumpno, Heinrico
de ümlo, Hermanno Instolf, Hermanno Creynkinc ex parte alia. Datum
amio Domini M^CC^LV®; feria terda post „Quasimodo geniti" Marci
ewangeliste.

S>te beiben @iegel be$ 9lbted (SSBeßf. Siegel 125, 7) unb ber @tabt
(fbenba 74, 5) an Seinenfd^nfiren fe^r abgefd^Uffen erl^alten.

154. — OSMttfiif. 1256, 3tiiii 26.

Sifd&of Sruno überträgt baö ©igentl^um einer öufe in 9WarI, weld^e
fein 2el^n«mann Kitter fieinrici^ uon fiaren bem Älofier SKarienfelb
jur ©rfinbung eined @eelgebad^tniffed verlauft ^atte, an biefeft
Jlloßer.

Origlnot: ©taatSarc^it) aMnftct. S)rucf: ©Itmond, ©. U.=©. HI,
^x. 601.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus in perpetuum.

Notum esse cupimus tam presentibus quam futuris, quod coram nobis

Hinricus miles de Haren cum consensu uxoris sue et heredum suorum

ecdesie et conventui in Gampo sancte Marie Cisterciensis ordinis per-

petua donatione contulit mansum in Merle cum omnibus suis attinentiis

in remedium anime sue et antecessorum suorum et, ut fraternitatem

plenam habeant in ecclesia memorata et ut in obitu dicti militis et sue

uxoris eorum in ecclesia premissa memoria observetur, prout unius fratrum

memoria observatur. Nos igitur pietatem hujusmodi expedire et pro-

movere volentes, proprietatem dicti mansi quam dictus miles cum pro-

prietate aliorum plurimorum mansorum ecclesie nostre contulerat dicto

daustro Campi sancte Marie liberaliter contulimus et solute, eandem

proprietatem in dictum claustrum transferentes, quod presentibus pro-

testamur. Datum Osenbrug; anno Domini M^.CC^.L^.VP; in die Johannis

et Pauli martirum.

Siegel an 5ßergamentfireifen jiemlid^ gut erl^alten.

ß5. ~ antorg. 1266, 3tttii 27.

Sifd&of »runo beftätigt ben Slnfauf ber bis ba^in uom ©bell^errn
(Subolf, gen. Zboth) tjon ©teinfurt }u fielen getragenen S^^nttöfe
bed ^ofeö Qo^n burd^ baö Jtlofier ^i^urg unb übereignet bem
Äloßer S^urg ben 3^^J^t^n-

Original: ©tootSard^it).
Wuppi, Oin. ntf.'»tt4 ni, S

114

1256

Bruno Dei gralia Osnaburgeiisis episcopus omiiibus inperpetuum.
Notum esse volunius tarn presentibus quam futuris, quod cum abbas et
convenlus sancli Clemenlis in Yburg ordinis sancti Benedict! redem-
ptionem lolaljs decime curtis in Honen nobilis viri de Slenvordia nostri
consangxiinei pro tribus marcis et sex solidis redemissent, quam idem
nobilis vir a nobis et ecciesia nostra tenuit in feodo, nos considerantes
pium et justura redimi docimas de manibus laicorum proprietatem clicto
decime ecclesie contulimus memorato et transtulimus in eandem, pre-
sertim cum frequentes et studiosas idem convontus pro suis hene-
factoribus fundant{!) oraliones et nobis et antecessoribus nostris im-
penderit et impendat. Ne igitur super hiis calumpnia oriri poterit, sigillo
nostro et sigillo dicti nobilis viri fecinius roborari. Datum et actum Yburg;
presentibus Amelungo de Linen, Johanne et Alberto fratribus Hircis,
Hernianno Tappen, Bcrnardo de Beveren militibus, Alberone Bmsero
famulo et alÜ? quam pluribus; V Kl. Julü ; anno Domini M'CCLVl'

I) Qm CtifiiiiQl V robirt; ocrßC- aJifc. 170, 1. S, 430,

4

9Iii ^ßergamctitflreifen boä Siegel beä Sifi^ofe utib bes ©bcl^erm
D. Steinfurt (SßJeftf. Siegel 21, 10).

©teicbjeitige Slürffc^tift: Hec sunt nomina illorum qui promoverunt
et confirmaverunt Privilegium in synado Lengereke super decinia in
Honen, ipsius decinic possessionem Iransferentes ibidem in ecciesiam
nostram : prepositus major Baldwinus, dominus Gisico Vos. dominus
AH'rimus, dominus Hinricus de Hervordia.

. 156. — CäiiobtHif. 1256, 3unt 28.

Sijd&of 33ruuo geßatlet ben iiird)rocil|t(tg faes fttofters ©ertrubenberg
oom ©onnlogc üor aJltc^oelie auf ben Soniitflg nad) Siemigü ju
retUfleii. ^M

Orlgtiial: Gtanl^ntc^tu. ^^M

B(runo) Dei gratia Osnaburgensis episcopus universis ad quos
presens scriptum pervenerit notum esse volumus, quod nos ad petilioncm
prepositi et conventus ecclesie sancte Gertrudis commemorationem de-
dicationts ipsius ecclesie, que celebrabatur dominica ante Michahelis, trans-
ferimus ila videlicet, quod cum debita sollempnitalc et honore dominica
post diem Remigü de cetero celebretur. Datum Oscnbrucke; Uli Kl. Juliij_
anno Domini IWCCLVl'.

Sn üiia ber Uttuiibe gefdiiiiltcnem 'iJJcrgamciilflreifeii bos 9Jif(^of«rf

lof^rteflfl

1256 115

67. — «nugtti 1256, Snli L

^pfi aiejanber IV. beauftragt ^Propfi unb S)ed&ant ju 6t. änbreafi
in Serben^ ben Sombed^ant unb bad 3)omcapiteI }u Ddnabrfid gegen
bie anfprfid^e S)er]enigen }u fd^ü^en, n)el(i^e auf ®runb t)on ^vo^
mfiondbriefen feines SJorgängerfi S^nocenj IV. unb feiner Segaten
angenommen, auf @runb feiner Sonßitution (t^om 5. Slpril 1255
^ott^afi, Regg. pontt. 3lx. 15776) aber abjuroeifen finb, foroie bie
toiberred^tlid^ über bad Sapitel Derl^angten 5tird^enfirafen für nid^tig
}u ern&ren.

«bfc^rtft beg 18. gol^r^. in ^cnfelcr« Urf.^Sammlg. m, @. 89.

Alexander episcopus servus servorum Del dilectis filiis praeposito
et decano ecclesiae sancti Andreae Verdensis salutem et apostolicam
benedictionem. Sua nobis decanus et capitulum ecclesiae Osnaburgensis
petitione monstrarunt, quod licet recepliones quam plurium, qui auctoritate
litterarum felicis recordationis I(nnocentii) papae praedecessoris nostri et
legatorum sedis apostolicae recepti fuerant in ipsa ecclesia pro eo, quod
quaternarium ^) excedebant numerum per Constitutionen! a nobis editam
sint cassatae; nihilomnius tarnen sie recepti per executores sibi deputatos
bciunt adhuc in dictos decanum et capitulum excommunicationis, sus-
pensionis et interdicti sententias promulgari alias ipsos occasione bujus-
modi contra justitiam molestantes, propter quod duxerunt ad nostram
providentiam recurrendum. Ideoque discretioni vestrae per apostolica
scripta mandamus, quatenus, si est ita, eisdem executoribus ex parte
nostra inbibere curetis, ne de cetero contra decanum et capitulum pro-
cedant auctoritate hujusmodi litterarum ac revocetis nichilominus, siquid
per eos propter hoc contra prefatos decanum et capitulum fuerit attemp-
tatum. Contradictores per censuram ecclesiasticam appellatione post-
posita compescatis. Datum Anagniae; IIII Non. Julii; pontificatus nostri
anno secundo.

») «ergt. «cl^nlic^eg Bei glnfe, ^apfturf. Sßcftfalcn« (3Ö. U.=95. V) 9h:. 568
unb 572.

158. — 1256 («uguß ober StptmUt U).

SHe Slebtiffln 3ba t)on ^erforb belunbet^ ba| ^artbert t^on S)utting^
borf auf aOe feine ettoaigen Siedete an ©fiter in S)uttingborf 93er}id^t
geleiflet l^at.

Originol: (Staat^ard^it).

^ Ida Dei gratia Hervordensis ecclesie abbatissa omnibus ad quos
presens scriptum pervenerit rei ge.ste noticiam. Tenore presentium
Kqnere cupimus universis, quod Hartbertus de Dunptincthorpe omni juri

8*

HC I25S

et actioni, quam') in bonis ibidem habuit vel quocunque casu in posteruni
habere potuil cum filio suo coram nobis libere et integre renuntiavit.
In cujus facti testimonium huic scriplo sigiilum noslmm duximus
anectenduni. Acta sunt hcc vocatis et interesse rogatis: Wescelo pre-
posito sancte Gertrudis extra inuros Osnaburg. Wemhero plebano in
Scothemer, Friderico canonico de Paderburne, Udone de Braken, Jo-
hanne de Arholthe, Herinanno Gogravio, Alberto de Dranhem(!) Wescelo
de Dorthem et aliis quam pluribus; anno Domini WCCLVI"; in die beati
Syxti niartiris.

') QUf Mafui.

©iegel t)on bem atiö ber UrTiinbe gefcOnittetten Siegetriemen abgefnlleii.
SRüdfc^tift beS 18. 3a^rl). „Specialis renunciatio über ^ctermonniga
Erbe ju SBalbenbrüif."

159. - @Rcn. 1266, SllBuft 20 (24).

Bei bem JrtebenSft^luÜe jroifii)en ©täbif^of Sonrob Don Äötn unb
Sifi^of Simon ooii ^laberbotrt luar Sifc^ßf SJtuno ooii Dennbrii(f atö
©(^iebatidjter betljeiltgt (S^ergt. Stfioc, ©eft^idjtc beä §oc6f(ifl& I, ©. 98,
Ö9). er rairb bo^er in bem SJerttage über ©dtjlotten unb ©efecfe (Jintc,
2B. U.^SB. IV, 5Ir. 660) alö Beuge genonnt: presentibus Oltone Mon-
asteriensi, Brunone Osnaburgensi episcopis. ^n bem Srifbenäuertrage
(ebenbn 3ir, 660) loirb er in meuteren airttteln erroäljnt :

(2) De Alberto de Stormede ita est ordinatum, quod S(infion)
episcopus Faderbornensis faciet sibi justiciam archiepiseopo sibi assidente
et, si idem A(lbertus) de Stormede (eo) non fuerit contentus C(onradus)
archiepiscopus Coloniensis, Otto Monasteriensis et B(runo) Osnaburgensis
episcopi cum dicto Conrado archiepiseopo intcr S(imonem) Paderbornensem
et dicium Älbertum aniicabililer coinponent ot, si O(tto) Monasleriensis
cum prefatis concordare non passit, stabilur dicto archiepiscopi Conradi
el B(runonis) Osnaburgensis in bac parte, ita tarnen quod hoc non
vergat in exhereditacionem ecclesie Faderbornensis.

(11) Item si archiepiscopus Conradus guerram movere volueril
alicui vel aliquis ef, Paderbornensis episcopus S(imon) contra dictum
archiepiscopum non juvabit nee assistet alicui contra eundem archi-
episcopum consilio vel auxilio : ita tamen quod, si prediclus archi-
episcopus ecclesiam Paderbornensem, opiscopum Monasterienseni, do-
minum B(ernardum) de Lippia et ejus primogenitum, comitem Con-
radum de Reihberg et ejus natum guerrare volueril, episcopus S(imon)
Faderbornensis pro posse suo se interponct ad hoc sedandum. Si vero

1258

117

'Use infra quindenam in hoc non profeccrit, Albertus de Horde, Ilein-
ricus de Vitinchoven, HuDoldus marscalcus, Godefridus de Meskede elecli
a dornino Paderbomensi episcopo, Bertoldus et Hermannus de Brakelo,
Ludolfus de Herisia, Amelungus de Driburg electi a domino C(onrado)
Goloaiensi archiepiscopo infra quindenam subsequentem component ami-
cabiliter, si possunt. Quud si factum non fueril, B{mno) Osnaburgensis
episcopus, Albertus de Hürde et Hunoldus marscalcus, Heinricus de
Vitinchovc ex parte archiepiscopi electi jurati convenient in Susalum
inde non recessuri, quousque sub sacramento suo, quantocius poterint,
dixerint, utrum prefatus Coloniensb justam causam habeat guerrandi;
et si dixerint cum habere justam, prefatus S(imon) Paderbornensis epi-
scopus noD juvabit; si vero injustam, juvabit et stabitur tali determina-
cioni et dicto tiium. Si quartus non c«ncordat cum diclis tribus, idem

erit observandum. —

(22) Ilem Osnaburgensis, Mindensis episcopi et abbas Corbejensis
pro ipso episcopo S(imone) Paderbomensi fidejubebunt, quod ipse supra-
dida observet; et si infregerit, ipsi erunt manifest! adjutores Coloniensis
contra Paderboniensem et illud processum habebit, si prefati voluerint
faccre ad poticioneni Paderbornensis episcopi et ipse bona fide laborabÜ,
quod hoc fiat. — ~

- Witrtetfl. 1256, ©elitember 8.

©rof flontob »Dil aiietberg überltiigl baä eigenlljmii feines BeReeä
in Qraüeniiorft an flonrab non Sroditerbcrf jiir Stiftung eines
HIoflerS.

Original: Staaiflurt^iu aJIünjier.

In nomine Domini, amen. C(onradus) Dei gratia comes de Rlhl-

rge universis presentem paginam inspecturis saluteni in vero salulari.

wniam ea que fiunt in tempore per successionem ejusdem ab hominuni

ibuntur memoria, utiliter est provisum, ut ea que aput homines ordi-

MQtar laudabiliter lilteraruni teslimonio confirraentur; hinc est, quod ad

fcloticiam lam presentium quam fulurorum cupimus devenire, quod nos

Fproprielalem bonorum in Gravenhorsl, que solvunt decem molcia per

dimidiam mensuram, IUI" porcos, duas urnatas butjri, insuper silvam

et prata et piscinam domino Jtiesu Christo et beate Marie virgini necnon

domino Conrado de Brutlerbike, uxori nostre ') et filio noslro Frederico

Mterisquc nostris heredibus consencientibus contultmus liberEatem{!), Et

ut hoc factum nostrum ratum et inconvulsum permaneal, presentem

paginam inde conscriptam sigitli noslri appensione fecimus roborai'i.

Acta sunt hec anno Domini M^CCLVI. Testes autem qui presentes

iderant: dominus Thomas de Dihtten, dominus Godetridus et dominus

I

J

118

1256

Johannes de Borchhorst, dominus Conradus et dominus Roterus de
Lindene, magister Berningerus de Monasterio et Conradus tunc temporis
capellanus coraitis. Datum Rihtbei^ in nativitate beate Marie virginis.

■) )(. nxore nostra.
Siegel an^ängeiib (9Öeftf. etcget 29, 3).

161.

1

12Ö6, Sctitemlier 17.

33tfi^of Sruno geflattet bem iJJtttec floiirob boii iütoditerbecf

©rttnbung eüiefl ©iftercienfci^gtaiieutEoftetä in Oraoentfotfl.

Crlgiiiol: Slaatäatt^iD 23!im(ta',

Bruno Dei gratia Osnabui^ensis episcopus omnibus in perpetuui

Cum ex officio pastorali ad proniotionem et effectum omnium eoruni que ad

cultuni Dei devotione fidelium salubriter ordinantur teneamur promplam

et benignani porrigere voluntatem, futuros scire cupimus et presentes

nolumus ignorare, quod nos considerata pia devotione Conrad) de

Brochtcrbelic militis eidem duximus annuendum, quod in nostra diocesi

cenobium sanctemonlalium Cislerciensis ordinis in loco qui didtur Graven-

horst ad honorem omnipotentis Dei et beate genitricis') ejus virginis Marie

licite fundari valeat per eundom et hoc absque dampno et prejudicio

archidiaconi et sacerdotis in cujus parrochia cenobium fundabitur memo-

ratum. Insuper confessioncm, communionem necnon et sepuJturam

Familie servientis ibidem*) infra claustrum fieri volumus et mandamus.

In cujus rei testimonium et robur perpetuum presentem paginam sigüli

nostri munimine duximus roborandam. Hujus facti testes sunt: Conradus

de Brochterbeke, Gerliardus de Brochterbeke, Thomas de Tbetten; Hugo

de Hörne, Rabodo de Wordinchove, Bernhardus Leithebur et atii quam

plures. Datum anno Domini M'C'C'L'' sexto; ipso die beati Lamberti.

') gentricis Ol. — ') burttf bic :ö«rjcßuugäiicti$en &, b Ootgcjogcii.

Siegel an ^ergamentflreifeti.

1256, Nouembet 23.

©raf Ctto Don ledtenbiirg betimbct, bafe )eiii ^ienftmann Soäroin
Sefeliiit bell Sof Saatiaiifen mit jiuei bojuge^ötigen erben in
af(^eii (Äctpl. iDiflen) an boä Äloftec aSonenfelt) uettauft ^abe
unb übertiägl bem Jtloftei baa Sigeiit^iim ber @iiter.

Otighml: Stantflari^tu gjtüni'ter 9It. 132a, babtl unter b ßtciifi«
iQiitcit&c Scjtailfliing örcif ^cinvii^ö Bon Olbeii6urg.') lirud; 58c[t^
|ältt(^E äeitf^iifl IX, S. 304.

^ — "

^M ') Nos vero

^^ comitb prenotati i

) NoB vero et uxor noatra et pneri nostri, cum legitimi exiatamus heredes
comitb prenotati donfttionem — confinmuuUB.

1257 119

Otto Dei gratia comes de Tekeneburg omnibus hoc scriptum
intaentibus salutem in co qui est vera salus. Quoniam hominum gesta
qnantumcunque sint utilia de facili labunlur a memoria, oportet ea
quandoque scripturarum testimoniis commendari. Hinc est, quod ex
tmore presentium notum esse cupimus, quod Goswinus miles dictus
Keselinc ministerialis noster curtim dictam Dodehusen sitam in parrochia
Dissene in marchia Aschen et domum a^jacentem cum duabus domibus in
Tilla Aschen sitis quas Lambertus dictus Blanke et Nicolaus fillus suus ab
eodem 6(oswino) dicto Keselinc in feodo tenuerunt cum litonibus, nemo-
ribus, agris, pratis, pascuis et piscinis et omnibus aliis attinentibus domino
Jdianni abbati et conventui Campi sancte Marie ordinis Cysterciensis,
Uonasteriensiß dyocesis pro centum marcis consencientibus suis heredibus
vendidit integraliter perpetuo possidendas. Nos vero hujusmodi vendi-
tionem gratam et ratam habentes proprietatem dictorum bonorum in
honorem Dei et beate virginis Marie et in remissionem peccatorum
Dostrorum ad dictum conventum transtutimus liberaliter conferendo. Ne
autem hujusmodi ordinationem aliquis in posterum presumat infringere,
presens scriptum sigilli nostri munimine fecimus roborari. Acta sunt
hec anno Domini millesimo ducentesimo quinquagesimo sexto; die
Clementis; coram testibus subnotatis quorum nomina sunt hec: Gode-
scalcus custos, Gyzo scolasticus Osnaburgensis ; Wicboldus de Holte,
Hennannus de Hastorpc nobiles; Gyselbertus de Bissenthorpe, Otto
dictos Friso, Hinricus dictus Vinco, Johannes Camerarius, Gerhardus
de Angara, Gonradus de Brochterbeke, Lambertus Budde, Widikindus,^)
Ludolfus Uncus, Thomas de Thettene, Hugo de Hörne, Ludolfus*)
dapifer milites et alii clerici et laici quam plures.

*) bon SBcftcttolnfcr? — *) t)on »rod^terBccf.

Surgftegel an ^ergamentflreifen.

163. - 1257.

SBifd^of Sruno beurfunbet bie 93er}i(i^tleiflung auf ben trollen 3^^nten
aM 4 (Srben, 3 5totten unb einer 3Rixf)U in ®rpen von ©eiten bed
SRitterd Sol^ann 39ar unb feiner Wemal^lin ßl^rifiine, foroie ben
Stntauf unb bie @d^enfung besfelben burd^ ben S)omfd^olafler ©pfo
an ben 3"^^^^!^ ^^^ KapeQe unb beö 3lltard ber 1^1. 3Raxia, unter
ber äSebingung^ bag ber le^tere gemiffe Slbgaben bel^ufd SRemorien
für ben Sd^enlgeber an ben ©lödner bes ^od^altars unb bie 99e^
Ttfeer ber t^ier neuen unteren S3icarien{ieQen }u leiften l^abe.

Original: S)omarc^ib. !Drucf: eubcnborf, SQßcftfäÜfd^c 3citfd^rtft V,
@. 236.

120 1257

Bruno Dei gratia Osnabur^ensis episcopus omnibus in perpetuura.
Ea. que a^untur in tempore ne simul cum tempore düabantur, eternari
solent testimonio litterarum. Hinc osf, quod futuros äcire cupimus et
presentes nolumiis ignorare, quod Gyso scolasticus ecclesie nostre majoris
emit a Johanne Urso müite pro quinqnaginta marcis integralem decimam
quatuor domorum et trium casarum ac unius molendini in Erpingen
justo titulo emptionis. Quam decimam dictus Johannes miles el uxor
sua Cristina ac omnes ipsorum heredes absolute et llbere in manus
nostras resignarunt. Post quorum liberam resignationem, cum nos
eandeni decimam et eins proprietatem contulissemus et dedissemus
scolaslico memorato, idem scolasticus pia devolione ductus ipsam ac
eius proprietatem pro remedio ac saliite aninie sue perpetua donatione
dedit ac contulit cum omni integritate capello et altari beale Marie in
majori ecelesia, tali condicione videlicet inlerjecta, quod idem scolasticus
fructus seu pensionem ipsius decime, quam diu vixerit, obtinebit. Post
ejusdem vero scolastici decessum sacerdos dicte capelle et altaris ac sqI
successores sepe dictam decimam cum omni integritate pensionis seu
fructuum habebunt et pacifice perpetuo possidebunt, sub ea videlicet
crdinationis condicione, quod diclus sacerdos et sui successores dabunl
de ipsa deciraa quolibet anno in festo sancloruni Crispini et Crispiniani
novem solidos illi, qui vice campanarii ministrat ad summum altare, et
sie idem minister ac sui successores omni anno infra quadragosimani in
memoriam prefati scolastici legent tria psalteria. Dabit eciam predictus
sacerdos ac sui successores quatuor inferioribus ac novis vicarüs slngulis
annis in die cinerum cuilibet ipsorum duos solidos et sie quilibet ex eis
in eadem quadragesima in memoriam sepedicti scolastici leget duo psalteria.
Ut autem hujusmodi pie collalionis ordinatio nulli vertatur in dubium nee
in posterum a quoquam valeat aliquateniis retractarl, presens pagina
super hoc confecta nostro et capituli nostri sigillis est munita. Datum
et actum anno Domini M^CC-LVII"; presentibus Baldewino preposito,
Giselberto, Gysone scolaslico, Gerhardo de Bure, Ernesto, Alfrimmo,
Helmoldo, Gerlaco, Conrado, Gotscalco, Gerharde de Seltngthorpe, Ever-
hardo, Hinrico de Monte, Lutberto, Hinrico de Parborne, Johanne, Wescelo.
Siegel beä 33ifi$ofä unb ßapitela an ^ergainentftreifeii.

164.

■ 1267. ^

Sif(^of Sruno faeurfuiibet, bofe beu 35onii"(^otQflsr @ifo feinen öau«=
plaö am .feerrenteic^ mit aStefeii iinb ©rätieii bem IJiaricnaltat im
3)ome unter ber Sebingiittg beftimmtet 2etft»iii)en jut ©riinbiiufl
feines ©eelßcbäcblntffeö ubettragcu ^a&e.

üfitt^rtft omi 1446 in 9Kjc. 188, foi, lü. Stiiit: Subcitbotf, aJeft=

fa(if(§c 3citf^rift V, ©. 237.

1257 121

Bruno Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus in perpetuum.

Ea que aguntur in tempore ne simul cum tempore dilabantur, etemari

solent testimonio litterarum. Hinc est, quod futuros scire cupimus et

presentes nolumus ignorare, quod Giso scolasticus ecclesie nostre majoris

pia devotione ductus pro remedio et salute anime sue aream juxta

piscinam dominorum nostrorum quam propriis sumptibus comparavit

com prato et fossis perpetua donatione dedit et contulit capelle et altari

beate Marie virginis in majori ecclesia Osnaburgensi, tali videlicet con-

ditione interjecta, quod sacerdos ejusdem capelle et altaris ac sui suc-

cessores dabunt de eadem area et prato quolibet anno in festo Crispini

et Crispiniani ad obedientiam Alrebcke XXX denarios et ad obedientiam

Päpenhove X denarios ac in festo purißcationis inferioribus et novis

vicariis quatuor candelas de quatuor talentis cere et sie quolibet anno

decet^) in menioriam prefati scolastici tres missas pro defunctis. Ut

autem hujusmodi pie coUationis ordinatio nuUi vertatur in dubium nee

in postenim ab aliquibus valeat aliquatenus rectractari, presens pagina

super hoc confecta nostro et capituli nostri sigillis est^) munita. Datum

et actum anno Domini M^CCLVU®; presentibus: Baldewino preposito,

Gyselberto, Gisone scolastico, Gerharde de Berve,*) Ernesto, Alfrimmo,

Helmoldo, Gerlaco, Conrado, Gotscalco, Gerharde de Selingtorpe, Evcr-

hardo, Hinrico de Monte, Lutberto, Hinrico de Parborne, Hugone, Johanne

de Vos, Wescelo de Scagen.

») ft dicet? - ») abfc^rift et. - ») ft. Bure.

165. — ZtSltnbnxi. 1257.

»ifd^of Sruno unb ©raf Dtto oon SCcdttcnburg bcurfunben, bafe
bcr ©trcit 2:i^ctmard oon ©d^Ion mit bcm Älofter SRuIIc über einen
SBeg unb anbete 3)inge burdd eine 3ö1^Iw"9 ^on 4 SWar! feiten«
bed 5tlofler$ beigelegt ifi.

SCbfc^Tift bc§ 14. 3a^t^. in ^\c. 217, 24.

Nos B(runo) Dei gratia ecclesie Osna . . episcopus et Otto comes
de Tekeneburgh presentibus publice protestamur, quod cum illis quatuor
marcis quas cenobium in RuUe domino Thetmaro de Selon (?) contulit
omnis discordia, que inter dictum claustrum et ipsum Thetmarum ver-
sabatur tarn de via illa quam omnibus aliis causis inter eosdem ver-
santibus et cet. est sedata sub tali firmitate videlicet, quod dictus Thet-
maros et sui heredes super hujusmodi taliter ordinatis nunquam movebunt
de cetero questionem sive ipsi claustro aliquam faciant impetitionem. In
cujus rei testimonium et munitionem sigilla nostra presentibus duximus
apponenda. Datum Tekenburgh; anno Domini MCGL septimo.

166. - SJiebtnbrfld. 12&7.

Sifc&of SniHO überträgt baä ©igenlöiim eines non i^m [e^nrii^rigen
§ofe8 in SBeiyeu^orFt an baö filofter Slciigering, nnc^bem biefcfi
RIofter ben §of von ben Srnbern üon Cyciacthorpe für 84 aJJatt
geFauft (jatte.

Original: StantSnrt^i D asririftfr, Tivuif:
5rir. 630.

SSUmoiiJi, SS, U.^99. m,

Bruno De! gratia Osnabiirg^ensis ecclesie episcopus. Quotiens aliqua
ordinanlur quorum memoria apud posteros haberi desidcratur, perulile
est, ul rile ordinata scripture tesllmonio roborenlur. Scire igitur volumus
universos Christi fideles, quod accedentes ad nos abbatissa, prepositus
honorabilisque convenfus monasterii ordinis Cysterciensis in Rengerinc
nobis humiliter supplicarunl, qualinus bona, curlem videlicet in Westen-
borsl et Ires mansos adjacenfes cum omnibus suis altinentiis, que Con-
radus et Jacobus fratres dicti de Cycinclhorpe a nobis lenuerant in
feodo, ab eisdem et ipsorum pucris et heredibus reciperemus ipsisque
et ecclesie eorundom proprietatem bonorum prediclorum conferre digna-
reniur. Nos vero pensato ipsorum pio desiderio post resignationem quam
infeodati a nobis in manus nostras fecerant ad laudem domini noslri Jesu
Chrisli et gloriose genitricis ejus virginis Marie et in rcmedium aninie
nostre proprietatem predictorum bonorum conventui prescripto perpelua
contulimus donatione. Summam vero L.XXX' Uli" marcarum dedit con-
ventus predictus pro bonis eisdem fratribus memoratis. Ne quis autem
huic facto laudabÜi maüciose in posteruni se opponat, presens scriptum
sigilli nostri testimonio roboratuni confirmanius, Datum in Widenbrucge;
anno Domini M^CC.LVII". coram testibus subnotatis : abbate, priore,
cellerario, camerario de Campo sancte Marie, preposito de Claholte,
Hermanne de Lenebeke majoris ecclesie canonico, Henrico de Lengerke,
magistro Henrico notario domini episcopi; Adoltb nobiü viro de Holte,
Ludolfo nobili de Stenvorde, Beraardo de Hunevotdc, Hermanno de
Merevelde, Conrado de Megle, Henrico Vinke dapifero. Rudolfo de Bor-
bene, Ottone de Odeslo, Alberto de Wordenchusen, Andrea de Borbeke,
Rabodone de Wordenchove, Friderico de Bokenevorde, Amelungo de
Linen, Johanne et Alberto fratribus dictis Bucko militibus ; Johanne
judice de Widenbrucge, Adam Camerario, Henrico de Unila, Bernardo
de Horste, Rodolfo Crede, Adoltb Camerario et aliis quam pluribus.

Sefd^ä&igteä Sieget an rotten unb »eigen Seibenfäben.

1257 123

167. ^ SBie^enBrfitf. 1257.

Sifd^of Sruno befunbet, bag bie 9iitter äBinanb t)on beerbe unb
iQeinrid^ Don @onnenborn mit Slnbern bem Alofler Siengering bafür
bürgen, bafe bic Srüber von Cycincthorpe bcm Äloficr locgen beö
^ofed äBeffen^orfl DoQe Sßäl^rfddaft leifien tuerben.

Original: ©taati^arc^ib 3Wünfter. !Druc!: aßllmang, SB. U.^93. ^^,
9h. 631.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus in perpetuum.
Cum scripturarum testimonia sint saluberrima et emergentibus semper
occurrant caluropniis rerum gestarum seriem immutabili declarent veritate,
proinde scire volumus tarn presenles quam posteros, quod in presentia
nostra constituti Winandus de Herthe, Henricus de Sunenbornen inilites,
Helmwicus de Horste promiserunt ecclesie et venerabilibus domnabus in
Rengerine quorum promissum recepimus cum discretis personis domno
abbate, priore, cellerario, camerario de Campo sancte Marie, domno
preposito de Ciaholte, Hermanno milite de Merevelde, Bernardo de Horst,
Rudolfo Crede, ut quicunque dicte ecclesie in bonis Westenhorst, que
restgnaverunt Conradus et Jacobus fratres dicti de Cycincthorpe inferret
molestias vel dampna ipsos debeant habere commonitos, ut conventui
prefato prestent sufBcientem emendam. Quod si fratres prescripti facere
recusarent, ut eosdem ad hoc compellant, nominati fidejussores pro-
miserunt. Nequis vero promissionis hujus imposlerum contradictor existat,
presens scriptum super eo conscribi fecimus et sigilli nostri appensione
roborari. Datum in Widenbrucge ; anno gralie millesimo CC^LVIF.

Sefd^äbigted @iegel an rotten unb n)ei^en Seibenfäben.

WS. - 1257.

®raf Otto Don ^edlenburg fd^enlt bad @igentl^um bed bem jtlofter
®rat)enl^orft von Ronxab (Sd^apfd^ulber übern)iefenen @rbe« in
@flringen an bad jtlofter.

Original: ©taatöarc^ib SD^fmftcr.

Otto Dei gratia comes de Tekeneburg omnibus presens scriptum
^uris salutem in Domino. Noverint tam posteri quam presentes, quod
DOS de consensu Mechthildis uxoris nostre proprietatem domus unius in
{^Sterine, quam dominus Conradus dictus Scapeschuldere et tres sui filii
ministeriales nostri a nobis in feodo possidentes liberaliter resignarunt
inhonore beate Marie ^) virginis et in remissionem peccaminum nostrorum

124

1257

conventui in Gravcnhorsl^) cum otnnibus suis attinentiis et utrütatibus
inde proventuris conLulimus perpetuo possidendam. Ne autem in posterum
hujusmodi coHationem aliquis revocet vel infringal, presens scriptum
nostrum super hanc confectum sigilli noätri munimine roboramus. Acta
sunt bec anno Domini IWCCL" septimo coram lestibus subnotalis
quorum nomina sunt hec: dominus Johannes de Langen et dooitnus
Rodolpbus fllius suus, dominus Lambertus Budde, dominus Gozwinus
Keseling, dominus Hugo do Hörne, dominus Hinricus Ungenathe et alii
casteilani nostri hiis interfuerunt.

■) oiif Mnfuv.

Siegel ooii '^ergaineiitilreifeii ab.

Müäft^rift be« 16. ^a^il).: Item up den hoff Heslerinch.

169. - 1257.

@taf Cito von Hedltnbat^ übertragt bem Rioftet @raDen^orfi baS

©igeiil^um eines ©rbeö In Honovere,') auf roeli^es Äonrab ©cope-

(diulbere als fein £e^neniaiiii i^m gegenüber %er;id)t geleiftet (latte.

S(6i(f|vifl üon miacfäfti 1600 In 2Hfc. I 37, SctCc 2G5 bc6 ©toatä^

nir^iD«: ajliiuftcr.

Otto Dei gratia eonies de Tekeneborch omnibus presens scriptum

visuris salutem in Domino. Noverint universi tarn futuri quam presenles,

quod nos de consensu Mechtildis uxoris nostre proprietatem domus

unius in Honovere, quam dominus Conradus dictus Scapeschuldere el

li'es sui ßlii niinisteriales') nostri a nobis in feodo possidentes liberaüter

resignarunt in honore beate Marie virginis et in rcmissionem peccaminum

nostrorum conventui in Gravenliorst cum omnibus suis attinentiis et

utilitatibus lüde proventuris contuümus perpetuo possidendam. Ne vero

in posterum bujusmodi collacionem aliquis revocet vel infringat, presens

scriptum nostrum super hanc confectum sigilli nostri munimine roboramus.

Acta sunt hcc anno Doniini M^CC^LVII ; coram testibus subnotatis

quorum nomina sunt hec: dominus Johannes de Langen et dominus

RodolfTus ßlius suus, dominus Lambertus Budde, dominus Gosswinus

Keselinck, dominus Hugo de Hörne, dominus Hinricus Ungeverde ') et

alii casteilani nostri hiis interfuerunt. i

') ministeriaUa Slbfc^rift. — ') fintt Uugeuade; f. K<8. -^M

') yiatt) ba Ue6erj(^tlft Overhuti offte Hooovere up den Hunetfelde, 1
Sianif(!^e a. b. Qm&.

1257 195

170. - Schill. 1257.

Sie Surgmänner wdii Sicdita betunben, bafe fiartmob ^üüRng oor
iE)nen ein @rbe in SonQföiben mit bem Stgeiittiuni beälelben bem
Älojlet ©erfcnbrild für 20 Warf übertragen fjat. Sr Ijatte fic^ bnö
eigent^um totbe^alten bis ein Öof in Oijt^e Dom Älofler giec^torf
jurfidgetmift mar.

Ctifliiiol: ©[antÖ(ird}ia.
Nos castellani universi in Vechta otnnibus Christi ßdelibus testi-
moaio presenlium lillerarum declaramus, quod dominus Hartmodus
dictus Dusinc et lilii sui Rabodo et Johannes coram nobis constituti cum
heredum suorum consensu domum unani, que sita est in villa Lange-
vorde cum mancipiis et onmibus suis allinenliis conventui in Bersen-
brucge resignaveruni, cujus proprietatem sibi retinuerant, quando de
ecclesia in Vlehlhorpe curia in Oyte cum aliis bonis redempla fuit; qua-
propter proprietatem j'am dicte domus Deo et beate Marie conventuique
prefato contulerunt, receperunl enlm a conventu in recompensationem
domus ejusdem XX marcas. Ne quis autem in posterum hoc factum
(audabile possit infringere aut tnaliciose, quod absit, se opponere, hanc
paginam super hoc confectam sigilli nostri muniraine placuit roborari.
Datum in Vechta; anno gratie millosimo CCL^VU".
Siegel mit '^ergoinentftreifen ab.

171. - 1257.

kSraf 3o^Qniieä »on Dthenburg etlöfel jiit Stiftung beS Seelgebäd|t=
nilTeä feiner ^xaii 'Jtiieje bei» Älofter S0et(enbrücf bie Setftuug non
2 aßthbern, rocldje i^m baa illofler JQtjrUc^ uou feinen ®iitern in
Soferen jn liefern l)atte.
Driamal: Slnntöartfilu. ^Drurf: Sniib&of( UU. 91r. m.
Johannes De! gratia eomes in Oldenburg omnibus in perpetuum,
esentinm tesÜmonio litterarum universis Christi fidelibus declaramus,
^od abbatissa venerabilis de Bersenbrucge cum amicis ecclesie sue
accessit ad nos supplicans devote, quatinus propter Deum precumque
snarum interventum conventui in Bersenbnicge duorum arietum pen-
sioiieiQ qui annuatim nobis de bonis eoruin in Bochorne dari debebantur

Ieonferrc dignaremur. Nos vero pensalo pio ipaius desiderio amicorumque
ätsius et nostrorum instantia ad honorem domini Dei nostri Jesu Christi et
^riose Gentlricis ipsius et in remedium anime noslre, parentum nostrorum
ü, ut usor nostra comitissa Rikece ibidem perpetuo maneat memorialis,
^edlctoruni arietum pensionem ecclesie et conventui in Bersenbrucge
ttHilulimus perpetua donatione. Et ne quis in posterum huic facto sc

126 1257

maliciose opponal, sigilli noslri appensione presens fecimus roborari.
Datum anno gratis M''CC''L*'VII'' ; presentes erant vir nobilis Herraannus
de Hastorpe, Heinricus miles de Brema, Johannes Proyt et filii sui,
Rodolfus de Kneliem et fijius suus, GodescaJcus de Alsvede, Bruno
dictus Strode et aJii quam plures.

/Sieget mit Sßergameittftreifeii ab.

172. - 2o(eraii. 1257, OTürj 10.

ißflpli atleEanber IV. tieflntigt bic roiit ^ötft^ofe uon DsiiaOriiil gut:
getiei&ene Seftiminung bes ^ftopfles doii ®ertnibcnbcrg, bafe bie
3atfl ber bortigen 9Ii)unen 30 nidit überf($reiten foU.

Crifltitat: Stontönrc^t«. 3>ni((: ScinbßDff tl. 9tr. 83. giiite, 9ßa\t^U
iittiiiibcn SSeftfnImö 'Jh. 573. ^ollöoft Str. 16773.
Alexander episcopus servus servoruni Dei dilecÜs in Christo filiabus
, . priorisse et conveiilui monasterii sancte Gertrudis extra mnros Osna-
burgenses ordinis sancti BenedicLi salutem et apostolicam bonedictionein.
Cum a nobis petitur quod justum est et honestum, tarn vigor equitatis
quam ordo exigit rationis, ul id per sollicitudinem ofticü nostri ad
debitum perducalur eflfeclum. Sane petilio vestra nobis exhibila con-
tinebat, quod dileclus filius Wescelus monasterii vestri prepositus facul-
tatibus ipsius nionaslerii et expensis dlligenter pensatis tricenarium
monialium numerum te filia priorissa minime computata statuit in eodem
ac vobis in obedientie virtute precipiens, ut contente de cetero prefato
numero existatts illum per venerabüem fratrem nostrum . . Osnaburgensem
episeopum loci diocesanum obtinuit confirmarl . . Nos itaque vcstris
suppiicationibus inclinati, quod super hoc ab episcopo et preposito supra-
dictis provide factum est, ratunn et gratum liabentes illud auctoritate
apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communiraus,
volentes, ut idem monasterium de cetero prefato numero sit contentum,
nisi adeo ipsius monasterii excreverint facultatcs, quod merito illum
exigant augmentari mandato sedis apostolice somper salvo. NuJh ergo
omnino hominum liceal hanc paginam nostre confirmationis infringere
vel ei ausu lemerario contraire. Siquis autem hoc attemptare pre-
sumpserit, indignationcm omnipotentis Dei et beatorum Petri et PauH
apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum Laterani; VIIdusMartü:
pontificatus nostri anno tertio.

Stee^ts auf bem Umbuge: Gu. Bo. Dbcii in ber 3JJilte ber 9)ildfeite:
nions amicorum. 3luf bet 3Jiitte beä teii)tcii Drittels ber SJtidfeite: Pre- |
posito in monte sancte Gertrudis detur hec liltera.

SleibiiHe QU rot&gelbeii Seibenfäben.

eilt; riv- |i

J

1257 127

na. - OSntlrfitf. 1257 (1266), mixt 16.

SSifd^of Sruno bclunbct, bafe bie Äird^c ju ©ngcr jur S^^^fw^fl ^^^^
9lente an bert 3)ed^Qnten Sngelbert t)on ®t. ^o^ann in Dftnabrfld
nur für bic 3^^* \eineii Scbcnö Derpflid&tct fein foB.

Original: ©taatöarc^lü SJ^lünfter. !Drucf : ginte, SB. U.=93. IV, $Wr. 687.

B(runo) Dei gratia Osnaburgensis episcopus notum esse volumus
hanc litteram intuentibus, quod dominus Engelbertus decanus sancti
Johannis coram nobis est protestatus et recognovit, quod statim die
ipso sui obitus ecclesia Angarensis a pensione qua temporibus vite sue
tenetur eidem erit libera totaliter et soluta. Unde ipsi ecclesie presentem
paginam sigillo nostro et sigillo dicti decani dedimus eominunitani. Datum
Osnabr.; anno Domini Mo.CC^LoVI; Idus Mareii.

Srud^flüd Dom ©iegel be$ äSifd^ofd an ^ergamentfheifen^ bad ab-
geriffcne, monbelförmigc beö 3)cd&antcn jcigt einen aSogel (^fau?). S. Engel-
berti

174. - 12U (1266), SUun 2L

®raf Otto von 2:ed(enbtirg überträgt bad @igentl^um jtoeier in
Onevuren unb Overa gelegenen Don Äonrab d. 8rod(|terbecfe bem
Jtlofler @rat)en]^orfl gefci^entten (Srben biefem jtlofler.

Original: (Staatsarchiv SWünfter.

Otto Dei gratia comes de Thekeneburg omnibus presens scriptum
Tisnris salutem in eo qni est vera^lus. Quoniam hominum gesta quantum-
conque sint utilia de f^ciU labuntur a memoria, ehrtet ea scripturarum
testimonüs copaendari. Hinc est, quod ex tenore presentis notum esse
Bornas immTsis, quod nos de voluntate M^tfaildis azoris nostre pro-
prietatem duarum domorum, unius videlicet in Onevuren, et unius in
Overa jacentium a domino Conrado de Brochterbeke consentientibus
Qxore sua domina Amclgarde, Hugone de Hörne et omnibus suis pueris
daustro in Gravenhorst datarum eidem claustro in honorem Dei et beate
▼irginis Marie et in remissionem peccatorum nostrorum contulimus cum
omnibus attinenciis perpetuo possidendam. Ne autem hujusmodi collatio
oostra a posteris infringatur, ipsam presenti scripto cum sigilli nostri
appensione duximus roborandam. Acta sunt hec anno M^CC^L® sexto;
die Benedict! abbatis.

Siegel abgefallen.

128 1257

175. - Sattron. 1257, SÄörj 27.

Sßapft aicfonber IV. beaiiftragl unter 9(nberen ben SliftaFierrn
^Ubeger uoii ©t. 3oöi^iin jii Ositabrütf mit ber (Sritjc&eibung einer
filage bes Sifdjofö «tib GapitfU jii ^aberborn gegen ben ©rj;
bifdtof Dou flöin megen unre($tmo6iger Sefi^nafjine ber ©tabt Srilon.
Ctiflinn[; Slnnlönrc^ii) aiiünflcv. ^viirf: ^inlt, 'IJapitiirtiinticn ä5Jefl>
fnltnö (gj. U.^S. V) litt. 582.
Alexander episcopus servus servorum Dei dilectis filiis , . decano
Davenlrensi, , . scolasüco Wildeshusensi Trajectensis et Osnaburgensis
diocesum et niagistro Hildegoro canonico ecclesie sancti Johannis Osna-
burgensis salutem et apostolicain benedictionem. — — —

Dat. Laterani; VI Kaieadas Aprilis; pontificatus nostri anno tertio.
BiiHe au ^anffi^nur.

176. — Cgnobrüi, 3oftanniäfir*e. 1257, iDlorj 28.

Xti Si^olafter Ernft uoii 61. ^otfann in Cenabröct befnnbet ata
uoin 5|iopjte ItefteHter Sc^iebärii^ter, bafe ber Mitter 5e[nto[b o. SOetber
Dor i^m aiif Slnfpriic&e an ben §of Setter jn ©unften bes Stofterä
TOarienmerber öerjic^tet ^abe.

'•Mdl beni Ctigtnal Im ©tacit^nri^io ^aimoucr ber 33nicf bei u. ^obni'
bcrg, flcilenücrflev IX.Sß. TV, ytt. 37.
Ada sunt hec in ecciesia sancti Johannis anno Dornini M''CC"L*VII'';
nU« feria post Judica; coram tesiibus subnotatis quorum nomina sunt
hec: Gyso scolasticus, Helniotdiis canonicus, Rabodo et Ricquinus \icarii
OsnaburgensGs, preposilus de Leveren, frater Gerhardus Oderus et alii
quamplures.

Saö manbctförinig an ^erganienlflreifen an^ängenbe Siegel ift quer:
gettieitt unb jeigt oben baö Üannn ©otteS, baiunter ftc^t Ora pro me;
nnten Entet ber ©iegter oor 3o^nnnes bent Xänfer mit unlefertid(iet ©eif{l&rift;_
f S. Ernesti s(colastici sancti) Johannis Osnab. J

177. - OBnabirfitf. 1267, «wH 1.

®raf Otto «on Jctflenburg Derpfanbct bent Ätofter aJlalgatten feine
Sogtei für 125 iliart.

SHb]tf)ü^t bei^ 14. ^am. in 2«|c. 177, ©. G. Srurf; SRill^. I, S. G6.

Otto Dei gratia conies de Tekeneburg omnibus hanc literam visuris

salutem. Quoniam honilnum gesta, aisi testimonio fuerint roborata, a

memoria labunlur, igitur tenore prescntlum universis notum esse volumus,

1257 129

qood nos cum consensu uxoris nostre et heredum nostrorum totam ad-
foeaUam in Malgarden preposito et conventui eiusdem loci pro centum
et viginU quinque marcis obligavimus ea conditione, quod nos in pre-
dicta advocatia nichil amplius nomine advocatie debemus exercere. Quod
antem hujusmodi Obligationen! ratam habeamus, fide data proroiserunt
homines nostri Gozwinus Eeselink, Johannes Buddo, Johannes Camerarius,
Geriiardus de Broctherbeke, Thomas de Thetten, Hermannus de Brome-
storpe, Giselbertus de Scolde, Judocus dapifer. Nomina militum, qui
fidem a nostris militibus receperunt hi sunt Hermannus Hake, Johannes
Disos, Thidericus de Home, Udo de Braken, Hermannus Gogravius,
Hermannus de Glosinkhem, Johannes de Selinkthorpe. Ut autem hec
rata permaneant, presens scriptum sigillo nostro et uxoris nostre fecimus
roborari. Datum Osenbrugge; anno Domini M^CC^LVIP; Ealendis Aprilis.

178. - Soeft. 1257, Wftil 16.

Sufammentunft ber SeooQmäd^tigten ber uerbfinbeten loeflfälifd^en
@täbte in @oefl.

»etgl. gWbcl, 3)0TtmunbcT U.*93. I, 9hr. 106 nat^ bem Originale Im
<StootöQT(^lbe anünfter.

In nomine Damini; amen. Judices, scabini, consules et cives Susa-
tienses, Honasterienses, Osnaburgenses, Paderbomenses, Tremonienses,
Myndenses necnon et nuncii universarum civitatum et munitionum pacis
federe unitarum in oppido Susatiensi ad colloquium congregati universis
Christi fidelibus tam posteris quam modemis ad quos presens scriptum
pervenerit veritatis testimonium acceptare. Presentium tenore publice
protestamur et notum esse cupimus universis, quod cum nos anno
gratie H®C®C®L»<> septimo in octava Pache(!) in oppido Susatiensi essemus
ad colloquium congregati u. f. to.

179. — ftihu 1257, Vtai 21.

Sifd^f Sruno 3euge in 5tönig SHd^arb« Urlunbe fflr bie @tabt
Jtöln.

Cacomblet, U. b. ^M. U, $Wr. 441. Söl^mcr^Slcfer, Regg. imp. V,
5304.

f^iii^^t, OM. nit-9u4 m. ^

130

12S7

180. - mala. 1257, 3mii 13.

^apft llejonfaer IV. beauftragt ncbfl bem 2tbt oon Slibbogs^oufen
ben Dsnabrfider ©ompropft (Salberoiu) mit bec Unterfuiiimig einer
Älagc beö aSerbener Iiomtierrn S«ni«tin ßEflei feinen fflif^of.

Jiriitt iin^ Sflcgiftctboiib 25, fol. 50, 9tt. 389 im Bnticnnit<^€n «rt^iOC

bei gintc, ^JJnliflurluiibcii *ffic(if. <Kr. 590.

. . abbat! monasterii de Reddageshusen CistorcienBis ordinis Halber-
sladensis diocesis et . . preposito ecclesie Osnaburgensis.

. Viterbii; Idibus JunÜ;

I tertio.

181. — Diiolenttütf. 1257, 3uni 9.

Sifc^of S9runo bcturibet, bcife cor il)nt ber ©bel^err ^ermann oon
Snrftorpe feine ©iiter in ^aftrup, Sre^te nnb Sieft bein Äloper
SBerfenbtüd für 250 3}lart oertauft bat. ^ie breimalige aiuRnfTnng
ift Dor ben greien beS bifi^öPidien ^aupttio(e6 Muffet erfolgt.
Original: ©inntSard^ iD. Enii: Siibcnbotf, UU. 84,
Bruno Dei ^atla ecclesie Osnaburgensis episcopus omnibus :
quos presentia pervenerint salutem in auctore salutis. Cum tempi
mobilitas omnia secuni temporalia precipitet, a memoria labuntur humaj
facta, nisi litterali teslimonio perhennentur. Sdant igitur presentes j
futuri, quod cum Hennannus vir nobilis dictus de Hastorpe vendq
bona sua proponeret, majori ducebatur affoctu, ut ad cultum divind
ampliandum pervenirenl quam ad secularia negotia, sicut hactenus i
vicrant, verterentur. Quapropter convenerunt cum ipso abbatissa, ;
positus et conventus monasterii de Berscnbrucge dantes eidem ducentj
quinquaginta marcas pro curia et duabus domibus ipsi curia annexas(!}a
Harslorpe et duabus in Threle, quarum una solvit annualim curie noi
in Rusle ad pensionem liberorum duos arieles valentes XIII denai
VIII modios ordei per modicam mensuram, et una domo in Bist,
dictorum vero bonorum proprietatem cum omnibus altinentiis videHi
mancipiis, silvis, pralis, piscationibus et utiütatibus aliis suis resignsi
coram nobis conlulilque Deo et gloriose virgini Marie conventuique in
Borsenbrucge in perpetuum possidendam. Preterea ut hec facta apud
posteros forcius robur optineant, eandeni resignationem triplicem fecit,
simuj cum sorore sua cui ex successione hereditaria ipsius debebatur
proprietas, coram liberis in curia nosira Rusle supplicans nobis devote,
quatenus hoc factum litteranim nostrarum teslimonio vellcmus roborare.
Cujus peticioni benigne acquiescentes presens super eo eonscribi fedmus
et sigilii nostri munimine roborari. Intererant ibidem: Johannes decanus,

1257

im

Johannas, Sigennndus canonici de Quakenbrucge; Henricus sacerdos de
Lengerikc; Rudolfus de Knehem et Rudolfus filius suus, Alardus Vithel-
balg. Johannes Proyt et filii sui') Johannes Vulpes et fratrcs sui*) Gerardus
de Varendorp, Henricus*) dapifer noäter, Bemardus Lethebur, Luderus
Relhom, Johannes de Ves, Johannes de Groveren et fralres sui, Wezelus
et Alexander fratres de Vulveten, Herbordus de Sutholte, Udo et Hen-
ricus fratres de Lone, Godescaicus et Hermannus fratres de Alethwede,
Hartberfus et Everhardus Joliannes fratres de Aslorpe, Everhardus Kerl,
Johannes, Engelbertus fratres de Snetlage; Abzalon judex Osnaburgensis,
Johannes de Tvent, Joseph, Giselbertus de Osteressene, Winricus de
Bera. Everhardus et Johannes de Thorne, Johannes de Besten et alü
quam plures. Data in Quakenbrucge; anno Domini IWCCLVII*; V Idus
Junii.

') Dtlo unb ßonftmilin (f. 9!i:. 182). — ') S)crmmiii, ^ricbnc^, 3ato6 (9fr. 182). —
•) rinke (9h-. 1Ö2).

Sieget mit beii gäben auögefdinitten.

- müfid). 1257, 3uiii 9.

Ser ßtiet^err ^ccmoim ooii ÖQtftorpc betunbef, baß er buri^
Si^ulben gebräiigt, feine Seftfenngen in Öaftrup, Sterile unb SBieft
bem Älofler Serfenbrüd für 250 aJIatt üet!auft I)Ql; bie bteimalige
aiiflaffung ift uot ben freien beß bif(^öF[icöen Saupt^ofes 3lüfTeI
etfotgf.

2 Originale {A ii. B): ©laotäQrrfjiU. 3>nid: Sonb&off, IUI. 9(r 85.

Hermannus vir nobitis dictus de Harstorpe omnibus ad quos pre-

pervenerint salutem in vero SaJutari. Cum temporis inobilitas

nia secum temporah'a precipitet, a memoria labuntur humana facta,

: litterali testimonio perhennentur. Sciant igitur presentes et futuri,

I cum bona niea propter honera debitoruni quibus gravabar vendere

»onerem, majori ducebar affectu, ut ad cultura divinum ampüandum

bivenirent quam ad secularia negotia, sicut hactenus servierant, verte-

Illur. Quapropler convenerunt raecum abbatissa, prepositus conventusque

totus ecclesie in ßersenbrucge dederuntque michi ducenlas quinquaginta

marcas, pro curia et duabus domibus ipsi curie annexas{!) in Harstorpe

et duabus in Drcle et una domo in Bist, Horum bonorum proprietatem

cum omnibus attinentiis videlicet mandpiis, silvis, pratis, piscationibus

et aliis utilitatibus suis simul cum sorore mea cui ex successione mca

debebatur proprietas contuli Deo et beate virgini Marie ecclcstcque in

Bersenbrucge in perpetuum possidendam. Preterea resignavi simul cum

sorore oiea ad voUmtatem predicli conventus candem proprietatem coram

9*

132

1-257

doiiiino nioo episcopo Osnaburgensi et iiiinlslerialibus suis Quakenbrucge;
aslantibus ibidem Johanne decano, Hinrico sacerdote de Lengerke. Jo-
hanne et Segenando canonicis in Quakenbrucge; Rodolfo de Knehem,
et filio suo Rodolfo, Äiardo Vetlielbalch, Jobanne Proyt et liliis suis
Ollone et Constantino, Johanne Vulpe et fratribus suis Hermanno Fre-
derico Jacobo, Gerrardo de Varendorpe, Hinrico Vinken dapifero epi-
scopi, Bernardo Lethebur, Ludgero Retliorn, Johanne de Ves, Alexandro
et Wescelo fratribus de Vulveten, Herbordo de Spredowe, Hudone et
et Hinrico fratribus de Lftne, Johanne Hudone et Ludolfo fratribus de
Groveren, Godescaico ot Hermanno fratribus de Alethwede, Everhardo
Kerl, Hartberlo Everhardo fratribus de Ästorpe, Johanne Engelberto de
Snetlage; Absalone judice, Johanne de Twent, Joseph, Giselberto de
Osteressene, Vinrico de Bera, Johanne de Best, Everhardo de Thorne,
Johanne,') Lamberto de Northorpe et aliis multts. Et ut hec apud posteros
habeant firiniludinem rataque maneant, tribus vicibus eandem fecimus
resignationem coram liberis in curia Rusle, presentemque paginam super
hoc facto conscripfam placuit sigilli nostri appositione roboran. Acta
sunt hec anno Domini Mt'CC' quinquagesimo VII"; quinto Idus Junii.
') Mit Sfionie {181).
3tti A baft Siegel gröfetenC^eils erholten; ^ergtiinentftrEifen.

183. - »erfenitütf. 1257, 3iini 17.

35et 6belt)err Sctinann »oii ^nrftorpe bettiiibet, baß ifim SlcbtifRii
unb $ropft oöii SJerfenbtiiiJ und) beiii iBcrtaufe feiner Siitct ein
Erbe in 1)ret|Ie mit einer Siefe j» lelienälänglicöer Sliitiiiefeinig
fibetlaffen ^aben.

2 Ortfltnalt (A ii. B): ®ta tt[ö(it(^iti. Imid: ©tiubtioff, UU. 9(r. 87,
Ego Hermannus vir nobilis dictus de Harstorpe universis Christi
fidelibus per presens scriptum iiotum esse desidero, quod cum predium
meum in Harstorpe cum omnibus atlinenliis suis domine abbatisse, pre-
posito et conventui de Bersenbrugge ') vendidissem ac ipsi de pecunia
michi promissa satisfecissent, sicul in privilegio domini Brunonis Osna-
burgensis episcopi et in privilegio quod ipsis proprio sigillo sigillavi con-
linelur, domina abbatissa, prepositus et conventus predictus ex quadam
gralia et amicicia spectali domum unani in Threle cum omnibus hominibus
eandem domum inhabilantibus et pratum quoddam quod vane dicitur
juxta predictam villam situm ad dies vite mee michi possidendam con-
luierunt sub tali forma, quod post mortem meam ad predictam ecclesiam
videlicet Bersenbrugge') domus prenominata cum hominibus eam in-
habilantibus et prato supradicio integraliter revertatur. El no quis huic
facto post mortem meam se maliciose opponat, presens scriptum sigillo

1257 133

meo placuit roborari. Datum Bcrsenbrugge;^) anno Doiuini M^CC^ quin-
quagesimo seplimo; quinto decimo Kalendas Julii.

') Benenbrncge B.

A unregelmäßig gefd^rieben. %n beiben bad @ieget an Pergament-
ftretfen; an B Dorjügtid^ erhalten: fd^Ubförmig, in mit Sd^inbetn beflreutem
^elbe ein ^irfd^: f S. Hermanni de Hastorpe.

»4. - dturg. 1257, 3ttH 31.

Sifd^of Sruno beflätigt bem Jtlofter ^burg bad ^riDilegium feined
Siorgängerd 3lbotf (II, HO) über bie 9leubrud(i}el^nten unb ftedt
augerbem bie SSerpflid^tung ber auf bem Jttofter )e^ntpflid(itigen
Soben angelegten ftotten jur Sieferung Don 3^^nt^ü^nern feft.

Dttginal: GtaatiSarc^iü.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis episcopus oranibus in pcrpetuutn.
Noverint tarn posteri quam presentes, quod nos predecessorum nostrorum
piis vestigiis inherentes ea que ab ipsis rationabiliter sunt indulta tarn
a nobis quam a nostris successoribus inviolabiliter cupimus observari.
Hinc est quod Privilegium a felicis recordationis Adolfo predecessore
nostro ecclesie beati Clementis in Yburch collatum de gratia special!
super decimis novalium et aliis in eodem privilegio expressis gratum et
ratum habentes, slcut jacet, per totum presentibus litteris conßrmamus
ac etiam dicte ecclesie divini amoris intuitu volentes facere gratiam
specialem indulgemus eidera omniura novalium decimas que nunc sunt
exculta et que in antea nostris temporibus de bonis pensionariis seu de
decimis ipsius ecclesie pertinentibus excoluntur. Insuper pullos decimales
de casis sitis in fundo decimali solvi precipimus et volumus ecclesie
memorate. Hec omnia sigillo nostro et presentibus litteris protcstamur.
Datum in Yburch; II El Augusti; presidentc sancte Romane ecclesie
Alexandro; anno Domini millesimo CC^LVU®.

Siegel mit ^ergamentßreifen ab.

185. - OSttaBrätf. 1267, Octiter 29.

Sifd^of 93runo fd^enlt bad (Sigeut^um eined (Srbed in Hethe, auf
toeld^ed fein Sel^ndmann iQermann, gen. @ogret)e, in feine ^änbe
Serjid^t geleiflet l^atte, bem Alofter ä3erfenbrüd.

Original: ©taatöarc^ib. !Druc!: ©anb^off, UU. i«r. 89.

Bruno Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus Christi ßdelibus
salutem in Domino. Quotiens aliquid geritur cujus memoria apud posterps

134 12&7

liaberi desideralur penililc est, ut id (jund agitui' scriplLire testimonio
roboretur. Sciant igitur universi fideles hanc paginam inäpecturi, quod
Hermannus dictus Gogreve et uxor sua et filia unanimi consensu donium
unani in Hethe quam a nobis tenuerant in feodo in manus nostras re-
signaverunt siipplicantes huniiliter, quatinus proprietalcm ipsius conventui
in Bersenbrucge conferre dignaremur. Nos vero peticioni eoruni laudabiÜ
benigne acqiiiescentes predicte donuis proprietateni ad honorem domini
nostri Jhesu Christi et gloriose Genitricis ejus prefato conventui contuliinus
perpctua donatione. Ne quis autcm huic facto in posterum maliciose
contradical, preseus super hoc conscribi fecimus et sigilli noslri munimine
roborari. Data in Osenbruge; anno gratie M'CCL'VIl*; IUI Kl. Noverabris.
Presentes erant Gerardus de Varendorpe, Otto Friso, Renfridus de Alen,
Theodericus de Ilaren et alii quam plures.
©tcget QU 5pergaiiient)"treifen.

L

186. - (OSnobtÜÄ?) nai^ 1257. (S. 3ir. 177.)

©rof Otto Doii i:edleulinra bsileHt 11 SRittet als 33ütiji:ii bafiiir,
bafi er bnd Jllofier ^al<]aiteii luegeii bec i[)m ijcfdfenlteit 'iioQlei
itit^f beläftigen roecbe.

Slbjc^tift beS 15. attCirl). In SKic. 177 bcs Staoiflov^iuä ©. 6. Xmi
Uoii Subcilborf, aHittfi. 1, ©. G7.
Otto comes de Tekeneburg omnlbus ad quos presens scriptum
pervenerit salutom in Domino. Noverint universi, quod si advocatie
donatio quam cum omnibus juribus suis ac utilitatum emolunientis
sancte Marie perpetue virgiui et conventui sanctimonialium in MaJgarden
libere conlulimus, prout in privilegio super hoc confecto expressius con-
linetur, per nos sivc per quemptam de nostris violata fuerit ac evidenter
in aliqua parte lesa, undecim railites subscripti ministeriales nostri se ad
satisfactionem data fide et promissione militari predicto conventui ob-
ligarunt, ita quod si infra menseni, postquam eisdem significatum fuerit,
de dampnis non satisfecerint irrogatis extunc statim iidem undecim mililes
predicti veniant Osenbrugge in unico hospicio commansuri nee inde re-
cessuri, nisi prius prefato conventui de illata violentia cmendam pro-
curaverint condignam et hoc eosdem mililes ad id se obügasse pari manu

pratestamur. Sunt') autem hec eorundem militum [nomina]

[Wedekindus] de Westerwinkele, Ludolphus

[de Brochterbeke, Swetherus de Monasterio et] Lodewichus frater ejus,

Fre[dericus] [Gerhardus

Budde] et Lutbertus frater ejus. Hin

Enghelbertus de Westerre(?)

1267 135

autem subscripti pro-

missuin et [Hermannus] Hake, Johannes

Oreus [Hermannus]

Gogravius, Gerhardus Tuetic(!),

Johannes de [Selincthorpe]

hujusmodi promi

paginam sigill

brugge

*) $on ^iet an [mit in ccfigc klammern gefegten (Stgän^nngcn md^ 9lt. 177]
QU& <&ubenbotf]S 'S>xnd, ber noc^ ein jc^t t)cr(orcnciE$ Slatt bcd Tl\c, 177 benutzte.

187. — 1257-1280.0

^ropfl Otto von Sarfttig^aufen beurlunbet^ bag 3o§anned ©tebing
auf @üter in Sed^tel in bie ^änbe jroeier ©eiftUd^er }u @unflen
bed Alofierd Sörftel '£er}id^t geleiflet ^abe.

Original: (StiftSatt^ib ©örftcl.
Otto De! gratia in Berzingchusen prepositus universis hoc scriptum
intuentibus notum esse volumus, quod Johannes dictus Stedinch bona
quedam in Vechtle in manus honorabilium virorum domini Woltheri
plebani in Lewenhagen Mindensis diocesis necnon et Heinrici (de) Donecat
in Goltorne cum omnibus suis justis heredibus nomine daustri in Borstele
Osnaburgensis diocesis cum omnibus suis attinenciis libere (resignavit)
et absolute sub testimonio prudentum virorum ac dominorum Ludolfi
de Landerdinch(usen), Gerhardi (de) Honborstele, Herbordi de Goltorne,
Thiderici de Wegerdhe sacerdotum et aliorum qui tunc aderant. In
cujus facti 0 presentem litteram ad peticionem dicti viri Johannis sigillo
nostri cenobii fecimus consignari.

0 fe^It testimonimn.

9luf bem ftorfbefd^äbigten jefet ber Urtunbe lofe beiliegenben manbel:
fdrmigen @iegel eine lang beKeibete ©eflalt mit 93ud^ unb ^alme.

188.- 125&

93ifd^of 93runo Don Odnabrüd beurtunbet^ bag burd^ Jlunbfd^aft
bei ben 9lad^baren bie bem S)ed^anten von @t. ^ol^ann aud bem
bem älitter 'kalter Don SBifd^ingen übertragenen @rbe ju Sinne
}u jal^lenben abgaben feflgeflellt ftnb.

SlBfd^rift bcS 14. ^af)x^. in aRfc. 201, 131.

^) $ro))ft Otto bon Sarftngl^aufcn flnbet fic^ bei bon ^obenberg/ Ralenberger
Ui^unbenbud^ 1, (B. 27 ff. in biefen Sauren etto&l^nt.

136 I25H

Bruno Dei gracia [Osnaburgonsis ecciesic episcopusj omnibus in
perpeluum, Noverint universi ad quos presons scriptum pervenerit, quod
cum super dubio quantitatis pensionis cujusdaoi domus in villa Linken')
Site pertinenlis ecclesie sancti Johannis in Osemb. inter Walterum mililem
de Wiltgingen*) et heredes suos ex una parte et decanum ecclesie sancti
Johannis ex altera coram nobis questio moveretur, nos a vicinis domus
ejusdem et nola requisita plenius veritate certificati sumus, quod dictus
Waltcrus miles vei ejus heredes vel quicunque inliabitans dictam domum
unum molcium siliginis et unum molcium ordei por diniidiam niensuram
et XII denarios pro porco singulis annis in festo sanctorum martirum
Crispini et Crispiniani decano sepedicte ecclesie persolvent. Et hec ipsi
coram nobis elii^erunt manualiter promittcndu. Acta sunt hec anno
Domini M^CC quinquagesimo octavo.

') ftoK Linne j. o6eii 9!i;. 138 »on 1255, 3uni 23. — ') jt. Wiauliingen tuie oben.

189. — £)8na(tütf. et»tralfQnobe. 1258.

3)er Sompropli unb 3[iii)ibiacoit Salbemtn belunbet ben SQiioiial:
enlf^eib, bafe Sßiemaitb von beii bem ^topfte, bet aebtiffm ober bem
ßoimente ju Ser(enbrüif gehörigen ®ütern, fnHö fie ein Saljt ober
baiüber je^ntfrei geblieben roaren, ße^xteti foiberii biirfe.

«6|(firift bcä 14. Sn^Tti, in OTfc. ICl, 125. Tinirf: ©onb&ofl «t. 90.
Boldewinus Dei gratia prepositus Osnaburgensis et archidtaconus
omnibus presens scriptum visuris salutem in Domino. Noverint universi.
quod, cum vice domini nostri episcopi presideremus synodo generali, lala
fuit coram nobis senlentia generalis, quod prepositus, abbalissa et con-
venlus in Bersenbr. de bonis suis que absque deciniatione anno et
amplius possedissent nullus posset eis contradicentibus decimationem
optinerc, sed ipsi potius obtenlum possenl facere, quod dicta bona ad
eoruni dominium absque decimatione pervenissenl. Datum Osenbr. anno
Domini M^CCLVIlIo.

190.

Ofinofetüd. 12&8.

©raf ^einri^ oon Dlbenburg i'tbetlrägt auf Sitten bes 6belf)errn

^ermann uoii Öatftotpe bem Äloftet Serfcribriid eine 3Bare imb

aierfer bei bem Erbe bes ©ottfi^oll in SJrut^oni.

CrigiiinL: StootSart^iü.

Henricus Dei gratia comes de Oldenburg omnibus tnperpetuum. ■'

Notum esse volumus universis Christi fidelibus, quod domnus Hermannus

vir nobilis de Harstorpc accessit ad nos et Jus quoddam, quod vulgariter

I

■rn
nb

i

n,TI

125,s 137

r dicitur wäre et quosdain agros qui subjacebani domui GülSLalci in
Drochorne (jue a nobis jure lenuit feodali in manus nostras resignavil
supplicans huniiliter et devote, quatinuä ea convenlui in Bersenbrucge
conferre dignaremur. Nos voro comniendabili desidcrio ipsius ac Tavore
quem circa prefatura nionasleriuin gerinius pensato ipsum jus quod
wäre dicitur cum agris Doo beateque Virgini et convenlui sanctimonialiuni
in Bersenbrucge in reniedium anime nostre parentunique nostrorura
contulimus pci-pctua donatione. Ne quis autem huic facto In posteruin
maliciose se opponat, presens scriptum sigilli iiostn appensione fecimus
roborari. Presentes eranl prcposilus Ilenricus de Leden, Albero sacerdos
de Berege; vir nobilis Wicboldus de Holte; Absalon judex in Osenbrucgc,
Johannes et Lanibertus fralres dicii de Norlhorp« et alü quam plurcs.
Data in Osenbrucge; anno incarnationis Doniini M^CCLVIll.

Siegel mit beut aitS ber Urfuiibe genommenen 'ipetijamentftreifcii ab-
-yfi^nittcn.

. - 1258, SeStuar 4.

^apft llejanber IV, beauftragt Ben Dsnabrütfer 3)ompropft imb
^omfi^olarter, bem Bremer Gapitet jut ÜBiebererlangung ber iE)m
entfrembeten Öütet Ce^Öflidd jii fein.

Btcmiic^cß ilrt.-Siicfi I, S. 688, 9h. 482.

IflZ. - 1258 (1257), SftbrunT 24.

®rof Otto DOii Xetflenbiirfl üterlrägl auf ben ^o^aiiiiiterorben
feinen ©of Sage unb jroei ©eben ju Sliefte.

Onjimol: Slnotfor^iu. 'Zxwi: Siibciibori, Scitrfinc 5 G.1.
Nos Ottho dei gracia comes de Deckalburg et Mecthildis collaleralis
cjusdem universis Christi fidelibus preseutium inspoctoribus salutem et
Teritatis teslimonlum acceptarc. Ne ex prolixitate leniporis acta hominuni
oblivionis nebula vel erroris victo valeant obfuscari, utile est ac tutum,
□t scripti Serie solidentur per qua, cum necesse fuerit, totius dubietalis
vestigium enervetur. Noverlnt igitur singuli ac universi presentis pagine
illspectoribus(!), quod nos promocioni dilectorum nostrorum magistri et
(ratrum Hospilalis Jerosolimitani pro viribus intendere cupientes curiam
in Laga cum universis sibi attinencüs, insuper duos domos in Rist sitas
et universa eisdem domibus attinencia sancte domui Hospitalis Jero-
solimitani in honorem sanctissime genitriciä Dei Made, beati Johannis
baptisle et omnium Sanctorum libere conferimus cum omni jure pro-
prietatis quod ad nos respeclare liabuit in subveiicionern Christi

138

1258

paupertim parciuui trarisniarinamm assensu düecte coilatoradiä nostre {
iä per omnia accedenle. In robur igitur perpetue lirmitatis prcsenteo)
cedulam exinde confeclam appensJoiie nostri sigilü sollempniter ctm^j
firmaiiius. Actum et datuni anno Doinini MCGLVIII0; VI Kai. Marcü.
31it rot^fetbciien Sieiietfd&tmreii ?3riic&ftü(I beö ^autafiegelä.

193, - anßiiBfr. 1268 0257), »lörj 7.

iDer ©oeflcr ^:prot>rt itrib J^Ütiiec Iiomtitftec ^l)t[ipi) (nort ^fcnbetg),
bie ©rnfeii Seiiitic^ uon Steriibevij, ^eiiiric^ uDii Säle imb bie
Ebel^etten Siibolf oon Steinfurt, Siirt^arb ooii Öriid^ imb Dietri^
von Sfolmarfieiii uerbilcgen Tic^ bem (SbelEjetrii ^ermann noii ^olte
bflfüt, ba6 Sifc^of Sniiio bie iliiu bei (einet ©ntkfiung aus ber
@eFangen[(^aft in SRin^iettier^ gefc(|iuoreiie Uifet^be tialteii luirb.

Sltififirifl bcö 14. 3nl)t!i. in m\i. I, 1 bcä Sloatönrc^lUi SPttoft«
e. M3. Sriitf: SEBilmcinö, SE. U.^^Sß. m, ©. 632.
Nos Ph(iiippus) prepositus Susatiensis el Uiesaurarius Coloniensis,
H(enricus) conies in Sterrenberghe, H(enricus) comes in Dale, L(udoIfu^
de Stenvoi'dia, B(urchardiia) de Broke, Th(eodericus) de Volmeslene
nobiles presentibus protestaniur, guod cautionem que dicitur orvede
quam venerabiiis pater dominus et consanguineus noster Bruno Osna-
burgensis episcopus super liberatrone sue captivitatis in Ringelenbei^h
prestitit nobili viro Hermanno diclo de Holte et suis coadjutoribus in hoc
casu una cum ipso studebimus inviolabiliter observare. Protestaniur nos
etiam promisisse, quod ordinationi seu arbltrio venerabilium patrum
Otlonis Monasteriensis et Symonis Paderburnensis episcoporum necnon
nobilium virorum Th(eoderici) filii senioris et Th(eoderici} coraitis Sare-
pontis filiorum comitis Clivensis dictus dominus el consanguineus noster
Osnabui^cnsis episcopus parobit el in hoc caau iirmitcr adimplcbit cum
effectu. In cujus rei testimonium presentem paginam sigillorum noslrorum
niuniniine (duximus) roborandum. Actum et dalum Monaslerii; anDO
Doniiiii Mf.CC.LVlI"; Nonas Martii.

i

194. - lerftenBiitfl. 1268, «(iril 23.

@raf Otto Don ^edleiiburg beFiinbet, bau ber .^of Sttnolbingtiaufen,
ben er jiim ^aue eines 9Ionnentlo[terä bei'timmt I)at, von aQer
loelttictien ©eroalt unb ©eri^tsbarfeit befreit fei.

aeft^Tift beS U. ^ü^tl). t» mtc. VU, eio? bce Staateatt^lM

ailünficr e. 18.

Universis Christi fidelibus ad quos lillere presentes pervenerint
Otto Dei gralia comes de Tekeneburg salutem In Domino. Quoniam

amfl

1258

139

plerumque contingit, ul que ad divini cultua promotioneni devoti^ fidelium
sludiis ordinantur pravaruni inentium malignis calumpniis infostentur,
universitati vostre presencium lenore cupio osse notuin, quod pgo pro-
prietatem meain quam habui in Alveldinghuscn que est curia sila prope
Sosatum, ubi nunc est cenobiura inchoatuin religiosarum personarum,
puellarum de ordine sancti Augustini secunduin regimen et doctrinaoi
ac constitula fratrum ordinis Predicatorum viveutium in loco qui dicitur
Paradysus üboro et absolute contuli prefatis personls, ut ibidem Domino
perpetualiter [devote?]') valcant fainulari pro meoruni remedio peccatorum.
In quo loco vcl curia nichil penitus juris habet comes über aut advocatus
aut miles aut alius quicunque, sed cum omni libertate eani, sicut temii,
sie contuli cenobio memorato, ita quod nee villicus de Tremoula nee aliquis
dominoruni de Ardrghe neque de Bocset(?) nee quisquam aliorum ibi
potest aut debet aüquam exactionem facere vel quascunque angarias vel
perangarias vel alia quecunquc servicia postulare. Ad hujus rei pro-
testacionem presenles lilteras conscribi volui et mei sigiJli appensione
signari, parat[us] ') mee donationis 1 ibertatem et liberalitatem modis
justis ubicunque oportueril defendere et tueri. Datum Tekenebui'g; anno
Domini IWCC-LVIII ; in die sancti GeorgÜ.

) Domino ^(nibjcfititt. — ') parali ^Qiib|t^rift.

IIB5. - »urs ^tifltnfeurs. 1258. mai 9.
©ruf Otto von ÜedimUixa, fc^ciift bem ftloftec Ocoüeii^orft bafl
I Stgeiit^ttm jtceiec früljec von beinfftbeu ertniifler Scben in

I Wünberfum unb Slottum jur Sliftiing eines SeelgebÖi^liuFfeä.

P a6f(f|rift Uoii imgifäfiv 1500 iit iüJfc. I, 37, ©, 275 bcß StanW^

r axAivS SKünJtcr.

In nomine sancte et individue Trinitatis, Otto comes in Tekene-
imrch presentem paglnam inspecturis in vero salutari salutcm omnibus
in perpetuum. Quontam oninium habere memoriam pocius divinitatis
quam humanitatis est, conscribi ea voluimus que coram nobis acta sunt,
ne oblita per processum temporis evanoscant. Noverint igitur universi
tam presentes quam posteri, quod dilecte nostre sanctimoniales') cenobii
in Gravenhorst cum ex elemosinis lidelium quandam sumniam pecuniarum
^ COllegissent feceriint, ut darent, et eam in usus sut claustri expenderunt
^kcnentes a nobis uxore nostra cometissa Mecliilde conseucienle duos
^Httansus domum videlicet Brunonis de Munnerschen et domum Alardi
de Rolhera cum nominatis hominibus insidentibus et aiiis eciam quibus-
eunque extra sedentibus, qui mansus pertinent ad eosdem, insuper cum
omni usufruclu ad eosdem mansus pertinente necnon cum omnibus

140 1-25«

aitincnciis corundein in pascuis el in silvis, viis l>1 invüs, agris cullis
paritcr et colendls. Nos vero insuper, quia emplignein dicli cenobii
gratam habuimus tum cciam propler aniuie nostre remedium sperantes,
quod sanctimoniales que ibidem die nocluque Deo et beate Marie
perpetue virgini derserviunt in orationibus suis niemores nostri erunl,
proprietatem quam in sepedictis dounbus habuimus carilaLi ilIorum(!)
dedimus et omne jus penitus quod habuimus in eisdem, Ut igitur hec
sepedicti clauslri empcio et nosfra donacio perpetuts temporibus in-
vioiabilis perseverel, presentem paginam cum nominibus eonim qui lunc,
cum hec ficrenl, affuerunt conscribi fecimus et sigilli nostri Srmavimus
munimento. Sunt autem hii hujus tesümoniuni perhibentes Johannes
sacerdos cappellanus nostre urbis, LudolfTus de Brochterbeke noster
dapifer, Wideco niiles de Westerwynitele, Lambertus Budde, Gerhardus
de Brocbteibeke, Thomas de Detthen milites, dominus Conradus de
Brochterbeke in cujus domo hee gesla sunl et alÜ quam plures. Acta
sunt hec anno Doniini M^CC" quinquagesimo VlII"; in Castro nostro
Tokeneborch: feria quinta ante penthecostes, Idus Maü VII**.
') sanctiinoniaiia ^"iiibft^tift.

196, - auifietiirüir. 1258, SRni 18.

Sifc^of Sntrto Dcrftdicrt bem 3litler SSibego fleteltjot, baß et i^m
iniiert)Q[b 2 '-^a\)xm bie (Siitet bea veliniift uoii ffijiebcnbcüd jur
3?ctfii9iing flellen loirb, »iib fteUt bafiit Sflrgen uiilcr SBer^ifüt^tuiig
bee Sinla^erö.

SZirigiital: StnQlöorcljil) aHunitci: {Bcfdjäbigi}.
Bruno Del gratia Osnaburgensis episcopus universis hoc scriptum
visuns salutem in eo qui est vcra salus omnium. Noverinl universi,
quod nos Widigonem militem dictum Ketelhot per fidejussores assecu-
ravimus, quod bona que fuerant Helmici filü Eckehardi bone memorie
de Widenbrucge a festo boati Michaelis presentis anni infra duos annos
lauter expcdiemus eidem militi, quod ipse ac sui heredes eadem bona
libere et absque ulJo impedimento valeant possidcre. Quod si vero infra
dictum terminum non fecerimus, nos in die Michaelis elapsis duobus
annis a festo Michaelis nunc futuro centum et viginti marcas denariorum
supradicto militi persolvenius. Adjunctum est (etiam), quod nos prediclo
militi infra predictos duos annos sex molcia siliginis, sex molcia ordei,
quatuor molcia avene per mensuram Widenbrucge quolibet anno mini-
strabimus. Insuper ei quatuor porcos, quos cum (honore) dare possuraus
et tres solidos denariorum infra duos annos predictos dabimus eidem.
Super quo fidejussores posuimus sepediclo militi Bernhardum de Hule-
velde, Hermannum de Mervelde, Audream de Bodcrike, Albertura de

1258 141

Vordinchusen, Ottonem de Odeslo, Rodolfum de Borbenne, Ludgerum
de Hiddinch'usen, Heinricum Vinken dapiferum nostrum, Conradum et
Livoldum fraires de (Meglen), Ecbertum de Rokinchusen milites; Her-
mannum (de Brochusen civem Osnaburgensem et Arnoldum Covot (qui
omnes, si dicto termino non solverimus pecuniam memoratam vel si
aliquid in (ipsa) pensione, prout premissum) est, defuerit, (opidum nostrum
Widenbrucge consuetudine militari intrabunt ad jacen(dum)(!) exlra pro-
prias domos comedentes inde non recessuri, (nisi cum amicitia seu licentia
militis supradicti. (Adjectum) est eciam, quod homines qui colunt bona
predicta infra duos annos predictos (sine exactione sedebunt). In cujus
rei testimonium presentem litteram sigillo nostro eidem militi contulimus
sigiUatam. Datum (Widenbrucge); anno Domini M^C^C^L octavo; sabbato
,,caritas Dei/'

S)urd^ Sd^nitte ungültig gemad^t.

Siegel von ^gamentflreifen ab.

197. — 1258, «ttgttll 2.

93or bem Stabtrid^ter (judex) ^o^anne^ unb ben 9iat§mannen
(consules) von SBiebenbrüdE Detjid^tet ber 9iitter Jtonrab v. 93rum
tDorbind^ufen }u ©unflen bed Jllofletd SRarienfelb auf fein fie^n?
red^t an* 2 (Srben in SlltengefedFe gegen 3<^§^ung von 2 9Rart unb
auMieferung von {leben (SDen SBoSenieug.

»oaftänblgcr 3)ru(! bei SBilmonß, SB. U.=©. UI, 9lt. 638 nad) bem
Originale im @taatiSat(^i))c ai^^ünftet.

Hujus rei testes sunt: Bruno plebanus sancti Viti, Bemhardus

plebanus de Stromberg, Bemhardus plebanus de Hersebroke, Helmicus
plebanus de Bure; milites: Ludgerus de Hindenhusen, Egbertus de
Rokinhusen, Conradus de Nunninchove, Heinricus de Umlo, Adolfus
Camerarius, Hermannus Elgerinc, Hescelus, Johannes Dvelekere et alii
plures. Acta sunt hec anno Domini M^CC^.LVIIP., in crastino post
vincula Petri.

Siegel an aud ber Urtunbe gefd^nittenen ^ergamentfireifen.

198. - OStiftttfitf. 1258, Wai 1.

S)er erioa^lte 99ifd^of 9alben)in(?) beflätigt bie Seftimmung ber
eintünfte beö SRolemanö (grbe« in SRatbergen (Ärfpl. »iffenborf)
}um 93eften ber 5lleibung ber ©ertrubenberger Spönnen burd^ ben
^ropfi SBefcel. ^ad @rbe mar l^alb mit @elbern bed SonDent«, l^alb
mit 3Ritteln bed ^ropfieö Don ben Gräbern SSromobing angelauft.

Original: (Staatöard^it). Druc!: ©anb^off, UU. 9ir. 91.

142

1258

B.') Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus presencia visoris
ulriusque vile saluteni. Quoniam tcniporum vetustas gesla renim quadam
oblivionis caligine cicius obfuscare consuevit, dignum est, ul ea que pie
ordinantur firrao lilterarum teslimonio roborentur. Noverint igitiir universi
Christi fldeles, quod Wescelus quondain minislerii sancte Gertrudis in
monte prepositus nomine dicti inonasteril emit quandam domuni cum
oranibus suis atlinenciis sitam in parrochia ßissenthorp in'} villa*) Nort-
ber^') pro XLV marcis usualis monete erga Jobannem clericum, Her-
mannum et Hinricum fralres filios domine Vromodis civis Osnab.;
medietatem dicte pecunie de rebus ipsius monasterii persolvit, in altera
vero medietate jam dictum monasterium pie et fideliter dictus prepositus
promovendo; ila videlicet, ut supradicte domus totalis pensio cum omni
suo emolumento ad vestimentoruin subsidinm sponsarum Christi in ipso
monasterio Domino niilitantium singulis annis deinceps colligatur. Nos vero
tarn devotione predicti W(esceli) in hac parte qua(ni) dictarum puellarum
pensata Inopia proprietatem prenotate domus ad nos spectantem diclo
monasterio ad preces earundera cum omnibus attinenciis et juribus suis
in agris, pascuis et decursibus aquarum ad usum vestiture prefatarum
Christi famularum, prout prelibatum est, conferimus jure perpetuo pos-
sidendam. Et hoc presenlibus si{gillo) nostro munitis litteris protestamur.
Acta sunt hec anno Doraini M^CCLVill. Datum Osenbrug; in vigiüa
ascensionis Domint.

') i[f ©ruiio ficnmnt, )o ifi bie Seä''it')"""3 electua unric^tia; ift Balbuiii öc=
meint, fo lanii boö 'Bntuiii 1258 iiiifil (limnicn. — ") fl&et bcr QtiU nachgetragen.

Siegel »oii ^ergomentflteifen ab.

©[eidjjeitige 9lüd[(§rift: Magister Johannes, Heinricus Traler ejus,
Johannes (Wirat?), Borhart Lepel, Jacob de Monte, Heinricus de Dissene
promiserunt, ut Hermannus resignarel domum in Nortberg cum fratribus
suis, quando rediret de Prucia; ferner beS IC. ^Q^rl). : Nunc Roleman
to Bisscndorpe.

199. - OSttabrüd. 1258, 3uni 9.

SBifi^of Snino non CäiiabFüd betunbct, bafe er bem ©ofine btt
SBerttttbi* ooii Selincborpe, 3of«P()- ai'f bereu Sitten i^re Se^n^
flutet iu Se^n imb bec %tau bes ©ot)neä, SRicfefi^e, als Scibjud^t
übertragen ^abe; aufeerbeni fe^l 3ofepf) »or 'f)'" auä) feine gtei:
flutet feiner '^vau gut Sietbju^t; biefc Ucberttagung foD biefellw
ftroft fjoben, als ob fie int gteibing gefi^e^cn wäre.
OriGiiinl: SioatSari^io (®t. ^ofiomi).

1

A

1258

143

Bruno Dei gralia Osnaburgensis episcopus omnibus in perpetuum.
Notum esse cupimus, quod accedens ad presentiam nosirara Berteradis
mater Joseph de Seüncdhorpe cum eodem ejus filio bona ipsorutn
feodalia in manus nostras ita dimitlentes, ut dicto Joseph In Teodo et
uxori ipsius porrigeremus in usufructu. Unde iios de consensu et re-
nundatione dicte domtne Berteradis filio ejus bona feodalia que de manu
nostra tenebantur contulimus in feodo et uxori ipsius nomine Rikesche
ipsoram bonorum porreximus usufructuni. Insuper idem Joseph bona
sua libera cum consensu heredum coram nobis dedit et assignavit dolis
nomine dictc Rikescen sue uxori: quesita et data super hoc sententia,
quod hujusmodi processus de bonis liberis coram nobis habitus ita
stabilis et firmus haberetur, ac si coram judicio quod vrichdinc dlcitur
actum esset. Hec premissa presentibus protestamur. Hiis actis inter-
fuerunt: Bernardus de Gesniello, Bernardus de Beveren, Hugo Ursus,
[ Albertus et Johannes Hirci Fratres, Hermannus Buddo, Hoinricus de
laren, Theodericus de Alen, ileinricus Vinko, Gyseko et Franko fratres,*)
nlohannes de Seüncdhorpe, Hugo de Dhehem, milites; Heinricus scriptor
t Hermannus de Linnebeke clerici et plures alii. Datum Osenbr.; anno
lini millesimo ducentesimo LVIIl"; die Primi et Feliciani martirum,
') öon aiffenhort.
Sn ^erflamentfireifen bas ©iegel.

tMO. - («e*to.) 1258, 3unl 17.

Sie Sutgmnnneri oon Sßedita beliinben, tiafe ber bitter SQJil^elin

Don Sollage, otö er naä) "ültmü cerjog, feinen Intljeil an einem

6rbc in eimtage, roelc^es et gemeuifam mit bem ^topfte non

SerfenbtlW angetauft ^atte, bcin ittoftet gut Stiftinig eines ©eel:

gebäc^tnifTeS gefd^enlt ^abe.

Criüinol: StanteiartfiiB.

Universis ad quos presens scriptum pervenerit castellani de Votha

mperpetuum. Tcstimonio presentium litterarum declaramus, quod Wil-

lielmus miles dictus de Hollage peregre profecturus in Memele de con-

^Bensu fratruni suorum Lüdewici videlicet et Gerhard! domum in EInielo

[Uam cum preposito in Bersenbrucge emerat a liberis qui eandem here-

flilario Jure possederant partem suam in remedium anlme sue conventui

Bersenbrucge coram judice nosiro nobis presentibus absolute re-

^avit. Et ne quis buic facto maüciose contradlcat, hanc litteram

raper hoc facto conscriptam sigillo nostro fecimus roborari. Datum anno

gratie millesimo ducentesimo quinquagesimo octavo; XV Kalendas Julii.

Siegel (®eßf. Siegel 85,13) an ^ergomentftteifen.

201. ~ OSnabrüif. 1258, Cctsbcr 23.

Sifi^of Sniiio erfeiint baö IReäjt beS Somcapitels auf bie 4 als
Gaplaiieieii bejeii^neten '^ifortfici^en ju SBiebenbrüd, äRrlle, SifTen
uiib Sramfdie ausbrüdlidj an; criefit in ber Sbfti^t, iit Sßiebenbrfirf
eine StiflSfitcibe jii flrünben, aBiebenbrüd biird& ©t^lebc^nufen unb
beftimiiit, bafe ber Spropft jii aBiebenbcQcI itm oiiä bem SJomcapitel
genommen roerben foO.

2 W6fc^rlftcn beö 15. Qo^rl). in Tl\z. 189, ®. 218 u. 219. Kfifi^rift
hcö 18. 3n[)t&. im ©toolSatrfjlU ffltimftei:. Snid Im SCronSliiml ton
1960; 0. ®.=G. I, ©. 79,

Universis Christi ßdelibus ad quos presens scriptum pervenerit
Bruno Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus noticiam rei geste.
Olim in ecclesia Osnaburgensi inter prepositum, decanum el capitulum
ipsius ecclesie ex una parte et nos ex altera niateria quesUonis exorta
asserentibus preposito, decano et capitulo predictis de Wydenbrugge, de
Meile, de Dyssene et de Bramesche ecclesias nostre diocesis prebendis
ipsoriim a prima sui fundatione fuisse annexas, sie ut singule quatuor
ecclesie quatuor canonicis intra capitulum Osna., dum eedetn vacarant
pro tempore ab episcopis Osnaburgensibus qui hoc essent in tempore
forent conferende: qui episcopi Osnaburgensis clerici et capellani speciales
dici deberent et esse, et ob hoc dicte quatuor ecclesie capellanie donec
ad illa tempora fuissent nuncupate. Nobrs vero ex adverso dicentibus,
quod etsi hoc optlnuisset forsitan ex antiquo, eontraventum fuisse ali-
quando intellexissemus ac vidissemus, ideoque iiberam dictarum quatuor
ecclesiarum collacionem, dum ipsas vacare contingeret, nobis debere
competere sive Inlra sive extra capitulum pro nostre libito voluntatii.
Huic questioni ad honorem Dei et patrononim noslrorum ac pro habenda
pace et unitate capiluli noslri de prudenlum et religiosorum virorum
consilio cessimus In hunc modum : Super premissis ilaque a viris fide
dignis qui vetustl temporis habere credebantur noticiam ampliorem in-
quisita diligentius veritale assertionem capltuli pure comperimus veritali
subnixam, licet aliquando semper reclamante capitulo secus actum fuissct
de facto. Nos igilur attendentes justicie congruum et equitati consonum
fratribus noslris de capitulo Osnabr. tunc presentibus et futuris jura
ipsorum illibata servare, jus quod in dictis quatuor ecclesiis se habere
dicebant recognovimus et recognoscimus scriplo presenti, pium rati in-
super propler tenuitatem prebendarum Osnaburgensium talem anncxionem
de novo fieri, si priscis etiam temporibus facta non exlitisset. QuatcHus
dictarum possessores ecclesiarum hospitalitatem exercere melius et ex-
pensarum ferre onera valeant ampliora, dictam annexionem innovavimoi
et presentibus innovumus sie, ut de Wydenbruge, de Melle, de I

lovavuQlM^fll
e DysseM^I

^f 12S8 145

^r M de Braniesche ecclesie, dum ipsas vacarn contrngorit, extra capiluluni
Osnabur. de cetero conferri non posslnt, et non valeant uni canonico
due conferri, sed singule singulis canonicis fructus prebendarum suaram
assecutis pro tempore conferantur qui nostri et successomni nostrorum
clerici et capellani vocentur et remaneant speciales. Et qiToniara hujus
facti nostri tempore nobis cordi erat in opido Wydenbr. ecclesiam con-
slituere canonicalem de parrocbiali Domino nobis oportunitatem con-
cedeote, si sie evenerit, ecclesiam de Sledesen loco ecclesie de Wydenbr.
prebendis Osnabur, presenti scripto duximus anneclendara et in re-
co^nicionem juris veteris statuimus ot volumus, ul prepositus Wyden-
burgensis de capilulo tantum Oanab, assumatur per episcopum, salva
episcopo collacione prebendarum. In cujus recognicionis, innovacionis
Statut! et voiuntatis nostre fidem et teslimonium presens scriptum sigilli
nostri munimine duximus roborandum. Contra quod si quis venire pre-
sumpserit, indignacionem Dei et principis Apostolorum beati Pelri ac
beatonim Crispini et Crispiuiani patronorum no-strorum se noveril in-
corsurum. Actum Osenbr. ; X Kl. Novembris; aimo Domini millesimo

_ ducetitesimo quinquagesimo octavo.

«02. - 1258, 91i)t>embtr 29.

H ajas Tiomcapitel beiittmibet ben aJerrauf eines (Srunbftiidä von

H Seilen Sitbberts uon ^teCttitcien, ^rieFterö an bec Sapelle bei

^ft ^t. aJiaria im 33ome, an bcn ipriefler Stgltarb beS ©regoniis^

^H aUart bofelbft unb bie Sanierter ^Slargatele unter ber ^ebtngimg,

^^^^^ bafe bicfe lebenslänglidie 9iu6iüe6er baoon fein follen, qui^ dei
^^^^^L etnaigem äliibau über bae (Sebäiibe frei uerfiigen bürfen, itai^
^^^^Hl^iem 'Zoht aber ber Sßortjtne an ben 31ltar beä f)l @regor fallen
^^V^ foUe.

^P Cxifimnl: Tminnrc^iD. 2)ni(f; Siibcnborf, SJeftf, äcitfc^rift V, @, 238.

^B Baldewinus prepositus, Jor(danus) decanus totumque capilulum

Osnaburgensis ecclesie omnibus hanc litteram visuris in salutis auctore
salutem. Notum esse cupimus universis, quod super particula areo
quam dominus Wichardus sacerdos sancti Gregorii ecclesie nostre vicarius
et soror Mai^areta emerunt a domlno Lutberto diclo de Mettingen
sacerdote capelle et altaris beate Marie in majori ecclesia talis est
ordinationis condicio concepla, ut si aliquis in posterum ipsos in prefata
particula aree inquietare aut molestare voluerit, predictus L(ulbertus)
sacerdos aut sui successores allari beate Marie deservientes ab omni in-
quietatione liberaliter absolvant. Dicti autem W{ichardus) sacerdos et
soror M(argareta) pio ducti zelo ad altare beati GregorÜ eandem parti-
cuiam contulerunt, ita tarnen [quod], quam diu vixerint, Ubere possi-

_ «^itlVOi, Cm. Uit.-eu4 Ml. 10

t46

1258

debunt et absolute. Edificia vero, que predicii W{ichardus) et M(ar-
gareta) superedificaverint, si necessitas ingrueril vel quocumque casu
contingente illa vendendi vel ad alios usus convertendi ipsis libera sit
facultas. Item altero eorutn preinortuo, dicta area alleri superstiti cedere
debet absolute. Post mortem vero utriusque sacerdos sancti Gregorii
eandem particulam aree ad usus libcre Itabebit et absolute. Nos autem
devotionem eorum recommendantcs presentes litteras sigilli nostri
apensione fecimus communiri. Ada sunt hec anno Domini M^.CC.LVIIP.
in vigilia sancti Andree apostoli. Presentes erant Baldewinus prepositus,
Jordanus decanus, Lutgerus cantor, Giselbertus, Gerhardus de Bure,
Emeslus, Alfgrimraus, Helmoldus, Conrad us, Gotscalcus custos, Ever-
hardus, Bertrammus, Hinricus de Monte, Lutbertus, Hinricus de Pader-
borae, Hugo, Johannes, Rolandus, Wescelus, Amoldus scotasticus.
©äs Siegel »om ^etgamentfiteifen abgefallen.

203. - 1258, Seeember 20.

ffli(i§of Sruno ftirbt.
5Dic legte Urhmbe (201), meiere mir Don i^m bejigeii, ip nom 23. J
Dclober 1258, bie ättefle feines 3!ad)folger« (209) com 19. ^ebruar 125» |
batirt. Sein Sobestag ergiebt fii^ auä bem Sintrag im ^obtenbui^e beS 1
S)omeö juni 20. liecember (3Jiitl[j. IV, ©. 112): Obiit Bruno episcopual
qui contulit fratribus XVI marcas et ad structuram ecclesie dedit annulum |
valentem III marcas. Dedit etiam capitulo sua episcopaüa indumenlal
valde bona. — ©ein Sioi^folger, bet fe^r balb waH) feinem Xobe geroä^It
fein muß, mat Salberoin von äluffel, feit 1230 (11, 251) im (la^m, feit
1237 (II, 356) *proflft bcs Sijlöeflerftiftfl ju SSabhergen (Onatenbrücf) unb
feit 1251 (25) Jiompropfi. — Sein gamilicnnamen luirb n. 31. flcnanul in
9lr. 330, 331 beä II. SSanbeß.

204. - 1259.

^propft aBilljelni unb lEediflnl engclbert oon St. 3of)ann behinben,
büfe Streitigfettcii äraifdien ben eigenbe^ürigen ber filri^c unb
bc3 Sugo Sar in Stodiim butc^ einen uom ebeliiertn Sßjicbolb
von ^olte, bem flüftet ©erwarb unb bem Dffifiat bcs Stoppe«
cermittelten 9tti9tmild& oon federn unb SUiefen gefctitic^tet r>nb.

äbfi^rifl bi'6 14. Qai)Tl}. iii aJtfc. 201, 127. ^nirf: Sinnnntnfeln

iBcic S. 10, 5tt. VI.

Wilhelmus Dei gracia prepositus, Engelbertus decanus totumque
capitulum ecclesie sancti Johann is in Osembr, notum esse volumus

|tes

4

1259 147

universis ad quos presens scriptum pervenerit, quod commutacionem
qnorundam agrorum et pratorum de voluntate et consilio litonum
Dostronim in Stochern cum domino Hugone Urso et suis litonibus per
nobUem yirum dominum Wicboldum de Holte et per Gerhardum
eustodem ecclesie nostre ofßcialemque prepositi certa distinccione factam,
ut illa vetus questio que ex erratica intermixtione fere singulis annis
contigit eorundem perpetuo cesset et vic]nia(?) quiescat, ratam habemus
et auctoritate presencium confirmamus. Ego Hugo, quia sigillum proprium
non habeo, contentus sum sigillo domini Johannis Ursi fratris mei. Acta
sunt hec anno Domini M^GC^L^ nono.

205. — 1259.

S)er Stitter igermann gote betunbet^ bag er auf bie iOo(}graffd^aft
in ber SiuOer 3Slax!t, toeld^e er aU 93eauftrogter bed Jlloßerd Der^
tDoltet "^at, für fid^ unb feine Srben t)er}id^tet.

«bfd^ttft bcS 14. Qa^x^. in 3Wfc. 217, @. 48.

Hermannus dictus Uncus miles omnibus presentia visuris salutem
in eo qui est salus omnium. Noverit tam presentium quam futurorum
industria, quod nos Jurisdiction! que vulgariter dicitur holtgraschap in
marcha Ruile quam ad utilitatem et commodum ipsius monasterii in
RoUe, ut ipsa marka in majori esset defensione, tcnebamus per presentes
litteras pro nobis et nostris heredibus totaliter renunciamus. In cujus
renunciacionis testimonium sigillum nostrum presentibus duximus ap-
ponendum.

Datum anno Domini M^GGLIX.

206. — nai^ 1259.0

2)er SRitter Subroig fiafe beurfunbct, bafe bie Öoljgroffd&aft ber
SRuIIer ÜHarl il^m rein perfönlid^ unb auf SBieberruf oom Älofter
SRuIIe übertragen fei.

3ll5fd^rift 5cg 14. Sa^r^. In 3Wfc. 217, ©. 28.

Ego Lodewicus miles dictus Uncus presentium tenore testor uni-
versis hoc scriptum intuentibus, quod ego pro remissione peccatorum
meorum et ad petitionem abbatisse et conventus in RuUe ad defendendam
marcha(m) in Rulle Judicium quod vulgari vocabulo dicitur hoUgrafschap
leccpi tanto videlicet tempore, quo predicte abbatisse et conventui
plaenerit. Si vero medio tempore obiero, nuUus heredum vel parentum

») (5. 9lx. 205.

10*

148 1259

ineoruni in ipso sibi aliquid vondicabit judicio, sed libere et absolute
prenominato cedet conventui. In cujus roi evidenciam presentem paginam
sigillo Rieo roboratam eidera tradidi conventui: Gherbrocht de Molkcstrol,
Erenbracht de Venen, Hermannus de Espelo, Gherhardus de Uplorpe,
Johannes de Harst, Hermannus de Harst, Hermannus trater Johannis
de Slalhehove, Gherhardus de Espeion.

207. - 2:ei!Itn6ilt8. 1269.

aiitter flonrob DOii Sroi^tetbed be!unbet unter bem Siegel befl
®rüfen üon S^edlenbiirg, bafe et feinen Setinö^errn, ben ©bcl^errn
Iboif unb Setmaiiii oon Slanfena gegenüber auf bie Siogtei ü&ec
jroei erbe ju Brunilage Sßerjii^t geleiftet (jabe.

C-nfliiinl; ^ornnvc^io. Tnud: SEHittl). V, ®. 313.
Ego Conradus mlles dictus de Brochterbeke notum facio universis,
quod de communi consensu omnium heredum meorum advocatiam
duarum domorum in Brumlage Ludgeri videlicet et Johannis, quam
tenui jure feodali de Adolfo et Hermanno viris nobilibus dictis de
Blankena in manus ipsorum absolute et libere resignavi et hoc pre-
jenlibus litleris protestor sigillo illustris viri domini mei corailis de
Thekeneburg roboratis. Datum Thekeneburg ; anno Domini M'CCL" nono,
2Iii aus bec Urtunbe gefe^iiiltenem ^ergamentflreifen ein 91e|l beft
ÖJrafenftegelö.

208. — CStiabtütf. 1259.

Sie trüber Slbolf unb ^enitann oon iSlantena leiten auf bie
aSoglei über jroei 6rbeu in Brumlage Scriid(it in bie Öonbe i^rea
Sefjns^ernt, beö Sif(^ofä »on Ds«a5riid, unb crftareii fid^ nnt
ollen etronigen aJerfüguugen beffelben ^iurt^tlid& ber SJlogtei ein=
nerftnuDen.

Crifliiial: TomardfiiO. Ilmtf: aHillö. V, S. 313.

Nos Adolfus de Blankena et Hermannus frater meus presenlibus
ülteris prolestamur, quod advocatiam duarum domorum in Brumlage
Ludgeri videlicet et Johannis quam Conradus miles dictus de Brochter-
beke de manu nostra tenuit in manus domini episcopi Osnabur^ensis
absolute et libere resignamus, ratum et firmum liabituri quicquid de
advocatia earundem domorum duxerit faciendum. Dalum Oäenbr. anno
Domini M'CCOL^IX".

2ln aus bet Urfunbc gcfijnitteiiem IfiergQmcntftreifen bos ©iegcl
SerniQiniä oon Slanteno; nergl. aJJilt^. V, S. 324.

1259 149

209. — OSnattfitf. 1259 (1258), mtnat 19.

2)er emä^Ite Sifd^of Salbeioin beftimmt, bag bie (Sintünfte ber
Don ilfim fär bod Jllofler ioarbel^aufen in doljl^eim erioorbenen
©ütet feinem ©d^weflerfo^ne ioeinrid^, 3)om§errn in Dönobrüd,
unb beffen Sater, bem SRitter Sol^ann von ^aberborn, auf il^re
fiebendjeit }ufiel^en foden.

Original: (Staatöard^lt) SKünftct. IDiurf: glnle, SB. U.-©. IV, 9lr. 779.

Baldewinus Dei gratia electus ecclesic Osnaburgensis et capitulum
ibidem universis hoc scriptum audituris salutcm in Domino. Notum
fiacimus universis, quod nos electus usufructum bonorum in Holzheym
videlicet sex mansos, quos comparavimus monasterio in Hersethehusen
ad proprietatem perpetuam pro remedio anime nostre assignavimus
Hinrico filio sororis nostre canonico majoris ecclesie nostre et Johanni
mUiti patri suo dicto de Paderburiie temporibus vite ipsorum et hoc de
bona voluntate et consensu abbatis et conventus monasterii supradicti;
hoc adjecto, quod, si per incendia vel rapinas vel alios contrarios eventus
ipsa bona vastata fuerint, non cedet in dampnum monasterii nee predicti
Hinricus et pater suus restaurum talis dampni a monasterio poterunt
extorquere. Item post obitum predictorum dicta bona ad prefatum
roonasterium absolute et libere revertentur. Item adjectum est, quod,
si dicti Hinricus et pater suus ante festum Michahelis decesserint, fructus
iUius anni monasterio remanebunt. Si vero post dictum festum obierint,
quicquid de fructibus illius anni ordinaverint ratum erit. In cujus
rei testimonium et fidem presens scriptum nostro et capituli nostri
sigillis fecimus communiri. Datum et actum Osenbrugge; anno Domini
M*.CC.L«Vffl^ Xl^ Kalendas Marcii.

S3eibe @iegel t)on ^ergamentflreifen abgefallen.

ZIG. - 1259 (1258), miti IL

^ropfl SBil^elm Don @t. ^o^ann in Odnabräd belunbet unter
' äRitbeftegelungl burd^ ben erioäl^lten Sifc^of äSalbeioin bie von i^m
getroffene ©ntfd^eibung Derfd^iebener @treitigteiten }n)ifd^en ^JRit-
gUebern feined (SapiteU, befonberd über bie @inlünfte bed ^od^^
altard, nad^bem bad Sapitel ftd^ feiner (Sntfd^eibung unterworfen
l^atte.

«bft^rift bcö 14. 3a^t^. in 3Wfc. 201, 63.

Willehelmus Dei gracia prepositus ecclesie sancti Johannis Osnab.
uniTersis Christi fidelibus ad quos presens scriptum pervenerit notum
esse cupimus, quod olim vacante custodia ecclesie sancti Johannis Osnab.

150 1250

per mortem domiiii Olricr ejusdem ecclesie cuslotlis ipsam custotliani
doniino Gerharde canonico et capellano nostro, prout ad nos spectabat,
conlulinius cum omni juris intcgritale qua dictus dominus Olricus
custodiam tenuerat prelibatam. Et quoniam vivenle domino Olrico super
jure primi altaris, quod ipse et sui antecessores tamquam spectans ad
custodiam sancti Johannis possiderat, illud officiando et oblaclones ac
proventus inde recipiendo, crescente cum fidelium nuniero ipslus altaris
eniolumento, utruni emolumentum fotum custodi spectaret vel capitulo
vel utrisque, inter ipsos capitulum et dominum Olricum orta fuerat
materia qnestionis per nullum tarnen Judicium ipso moriente determinala;
dicti capilulum, quo minus dicius dominus Gerhardus ipsum altare tam-
quam ad suam cuälodiani spectans officiaret et provenlus inde reciperet,
inpediverunt de facto, dicentes se jus habere in altari predicto propter
curam animarum parrochie sancti Johannis tot! capitulo communem
exantiquo. llem cum dictus dominus Gerhardus et dominus Hinricus
dictus Stempel auctoritate domini pape sub contextu recepti fuissent in
canonicos et in fratres ecclesie sancti Johannis, sie ut dubium esset, quts
eoruni esset prior, inter ipsos tjuoque orla est materia qucstionis, quis
eorum esset prior. Item dictis Gerharde el Hinrico dividentibus fruclus
unius prebende, donec vacaret secunda, hoc ex orcünacione tarn judicuni
domini pape communi ab ipsis inpetratorum quam eciam ordinarii loci
videlicet Osnab. opiscopi vacanto secunda prebenda uterque istorum
duoruni tamquam prior primam contendebal relinere prebendam veluti
spreta secunda. Unde quidam dicius Johannes de Widenb(rucge) hanc
secundam prebendam a venerahili patre Coloniensi archiepiscopo tam-
quam auctoritate Lateranensls consilii(!) ad ipsum devolulam sibi con-
f«rre obtinuit, licet nondum adhuc vacaret de facto anno gracie defuncli
et anno stnicture ecclesie unius') clapsis et sie duabus questionibus
tercia questio est adjuncta. Super hüs omnibus diu et multum tarn coram
delcgatis, quam coram ordinariis judicibus liUgato omnes simul questiones
tarn a capitulo quam a doraino Gerhardo et domino Hinrico quam eciam a
Johanne de Widenbrucge propter bonum pacis noslre ordinacioni extitcrunt
{com)pi'oniis3e sub hac forma: Universis Christi ßdolibus ad quos presens
scriptum pervenerit E(ngclbertus) decanus totumque capitukim* ecclesie
sancti Johannis Osenb. noticiam rei geste, Presenti scripto prolestamur,
quod super dissensione que orta fuerat inter dominum nostrura Wilhelmum
preposilum nosirum ex parte una et nos es alia super jure custodia el
primi altaris in ecctesia nostra totum jus nosirum quod habuimus vel
habere nos credidimus pure et absolute ipsius domini preposili ordinacioni
subjecimus et hoc sub pena centum marcarum. Item proteslamur, quod
Hinricus Stempel et Gerhardus domini prepositi capellanus el Johannes

prej
H1ij:(

151

le Widenb. super quosüonibus t|uas liabuerunt inier se super jure suo

Iqoillbet circa exequendas in ecclesia noslra prebendas similiter se ordina-

■ni domini preposili de consensu capituli nostri et ratihabicioni sub

pena aüaruiu centum marcarutn preposito et partibus volentibus stare

ordinacioni preposili solvendaruiii ab illo, qui ejus ordinacioni presumeret

cootratre. In cujus facti lideiii et testimonium nos sigillum capituli nostri

duximus apponendum. Ego vero Hinricus sigillum meuni opponoJ) Ego

Johannes sigillo scolastici ecciesie Osnab. sum contentus. Ego Gorhardus

sigillo magistrt Bertramini sura usus. Datum Osemb. quarta feria ante

purificaciouem beate Marie virginis; anno Domini M^CCLVUI". Nos vero 1259 29,/

quibus in diminucionem juris custodie ad nostram collacionem spectantem

prejudicium liebat non modicum, quod capituluni super jure suo gracie

itre se submisit et ordinacioni graciam ipsis facientes speralani sie

lusimus ordinandum, quod capitulum ab illo die in antea primum altare

sancti Johannis ad usus fratrum retineret et de emolimento altaris

ecciesie in luminaribus provideret et doniino Gerhardo custodi sive

cuilibet ejus succossori duas marcas annuas solveret, unam in festo

Pasche et aliam in festo beati Michaelis, et nos sive quilibet successor

noster unani marcam diclo domino G&rhardo vel cuilibet successori suo

solvent annuatim pro qua ei sive successoribus suis de consensu decani

capituli demonstravimus recipiendos XXVI modios siliginis et tres

Üidos de tribus domibus in Haren, nomine dccime, in parrochia Cappelen

super et prelcr redditus antiquos qui ad custodiam sancti Johannis

antiquo spectare noseuntur. Item jus prioritatis Hinrico Stempel

'ikssignavirnus cum integritate prebende quam cum domino Gerhardo ex

lorte decani ßrunonis vaeantem diviserat et domino Gerhardo assig-

;vimus prebendam proximam ex morte domini Hermamii de Hustede

[iiacantem. Item Johanni de Widembr. q;uem capitulum jam in canonicum

(ceperal contulinms vestituram ex morte domini Gonradi nobis vaeantem

dimidiam marcam annuam dare sibi promisimus, donec magister

secundum ordinem recepcionis sue prebendam consequeretur

ecclesia sancti Johannis ordinautes, ut vicariam magistri Johaimis de

Idenb. post magislrum Johannem oblineat, donec de prebcnda integra

ipsi in ecclesia sancti Johannis provisum. In cujus ordinacionis nostre

lern et testimonium sigillum nostruni cum sigillo capituli majoris et

incti Johannis capituli presenti scripto duximus apponendum et ad

tnajus robur et in sigmun consensus ordinarü loci venerabüis domini

B(aldewini) electi Osnab. sigillum apponi rogavimus ordinacioni prescripte.

Datum Osemb, pridie Idns Marcij; anno Domini M^CC quinquagesimo

Octavo.

^ Octavo.

L

211. - St4ta. 1259 (1258), «läri 23.

Sitd)of Otto oon OTiinflet befeimt, bafe er feinem ^Blitiifierialen
Soliantiee oou Siinflage ein ©rbe ju 3lQberl)Qufen ju eigen gegeben,
mofüc biefev ein joli^eä ju ^odenJeU ber 3Jlttnfterf(i&en Äir(i)e »et*
eignet \)at.

Original; StaotÖatcfiiU (ßam. Sogs), asriitt: ®ubcn&ot[, Scici&ge
S. 65, 9It. U.
Olto Dei gracia Monasteriensis ecciesie episcopus omaibus hoc
scriptum visnris salulem in Domino senipiternam. Noverint universi,
quod nos Johanni de Dhinclage ministeriali nostro domum in Norlbere-
husen cum omni proprietate et jusücia überaüter assignamus, ut cum
ipsa licite possit, quod voluerit, ordinäre, e converso recipientes domum
in Pockensele in restaurum pro eadem simili jure nobis et ecciesie nostre
liberaliter assignatam. Hujus facti testes sunt dominus Stephanus decanus,
prepositus Hermannus de Didinchove, Godefridus vicedominus, Thet-
marus dictus Norendin canonici majoris ecciesie Monasteriensis ; dominus
Hermannus de Ludinghusen senior, Hermannus filius suus, Conradus
Kanne, Johannes Vulpis. Ne igitur hoc factum nostrum alicui veniat in
dubium, presentem litteram sigillo noslro roboratam ipsi dedimus in
caulelam, Datum Veclite; anno üomini MCCLVUP; in doniinica Letare.
Siegel mit ^^ergnineittfireifeti nerloren.

i

21Z. - Ztiitniutß. 1259, «))ril 8.

@raf Otto Don Xedlenburg überträgt (ein (Sigent()tim m\ bein SrH
bes Subolf in eftringen bem Älofler ©raüen^ocft.

a&ii^rift DD» imflcfa&r 1500 in 9Kfc. I 97, S, 268 bc6 ®tQat«nrt^ib8

aJlüiiftei.

In nomine sancte et individue Trinitalis. Ego Otto comes in
Tekeneborch omnibus Christi fidelibus in perpetum, Noverint universi,
quod ad peticionem dilecti mei militis Conrad! de Brochterbeke domina
Alheyde filia sua consenciente cum marito suo Hugone milile de Hörne
et legittimis') ipsorum hcredibus universis domum quondani Ludolffi
videlicet de Esterynck, quam dictus Conradus a me tenuit receptam de
manu ipsius, ut voluit, cum proprietate quam in ipsa habui contuli eani
libenti animo claustro in Gravenhorst in honorem beate Virginis sancti-
monialibus ibi Deo deservientibus perpetuo possidendam renuncians omni
juri meo penitus quod habui in eadem. Quod ut ratum et inviolabüe
perpetuis temporibus perseveret, presens hoc scriptum inde confici volui
sub sigilii mei attestacione cum nominibus illud astancium confirmando.
Sunt liii testes Ludolffus dictus ~ ■ Budde, Guswinus

I

1259 153

Keselinck, Gerhardus de Bruchterbeke, Thomas de Detthen milites cum
eeteris castellam's nostris quam pluribus. Acta sunt hec anno Domini
MHXS^LIX®; datum in Tekeneborch; feria tercia proxima post diem
Falmaram, VI^ Idus Aprilis etc.

^) legittimos «[bfd^rift.

213. - SRntf. 126% «Uril 20.

2)ie ©rafenbrflber Otto x>on Slltena uiib Sugelbert von ber ÜRart
ftiften im JtlolleT ©raoenl^orft il^r 6eelgebad^tni6 burdd B^nhitiQ
bed ßigentl^umd an bem von il^nen le^nrül^rigen @rbe Winnekinc
super Sinego.

Original: ©taatöarc^it) 9)ilünfter.

Nos Otto de Althena et Engelbertus de Marcha comites et fratres
cupientes factis nostris fide et memoria dignis debitam et perhennem
imponere firmitatem, notum facimus universis Christi fidelibus quibus
presens littera necessitatis vel utilitatis intuitu fuerit presentata, quod
ecdesie in Gravenhorst ob memoriam nostram ibi perpetuo habcndam
proprietatem domus Winnekinc jacentis super Sinego quam Conradus
miles dictus de Bruchterbike de manu nostra possedit sub pheodi titulo
perpetuo possidendam absolute contulimus et devote. Id tenore pre-
sentium litterarum sigillorum nostrorum munimine vallatarum publice
protestamur. Actum et datum in Marcha; in anno Domini M^CC^L^ nono;
in octava Pasche.

Seibe Siegel mit Slfidfiegeln au ^ergamentfireifen brud^fifldioeife er*
^ten. (SSBefif. Siegel 39, 9, 10, 11.)

214. — 1269, VM 6.

Sifd^of Satbetoin griinbet in SSiebenbrüd ein SoOegiatflift mit
$Topfl, 2)ed^anten, Sd^otafler unb .ftüfler; er incorporirt bem Stifte
bie Jtird^en ju SBiebenbrfid, St. m, Sl^eba, ®ater«lol^, 3leuens
tird^en unb Sangenberg unb überträgt bem $ropfl ba« Slrd^ibiaconat
über bie oben genannten Jtird^en.

Original: ©toatöarc^it) SO'lünfter. !3)rucf: auiS^ugdmeife ^eftf. ^zU
träge 1777, @tücf 26.

In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Baldewinus Dei gratia
Osnaburgensis episcopus universis Christi fidelibus presentem paginam
Tisüris etemam in Domino salutem. Tam presentium quam futurorum
tudrersitati duximus intimandum, quod nos ob remedium anime nostre
ad honorem domini nostri Jesu Christi et gloriose matris ejus Marie,

154 1259

sancti Karoli magrü imperaLorU augusU el beali Egydii conCessoris in
ecciesia Widenburg^e collegiuni canonicoruin accedente consensu capituli
nostri inajoria instituimus ; prepositure, decanie, scolastrie et custodie
officia disponentes: IIa videlicct quod preposituram uni de capitulo nostro
Osnaburgensi qui fructus prebende sue asseculus fuerit conferemus, jus
vero aliorum officiorum et prebendarum iiobis et noslris successoribus
libere reservantes. Sanc quia qui aUario(!) deservrt cum allari merito
debet participari, in subsidium fratrum inibi Deo militantium ecciesiam
Widonbrugge cum omnibus ejusdem pertinenliis et capeiJam sancti
Vili, Reihe, Guterslo, Nygeiikerirken La(ngenber)ge eccleslas cum (suis)
provenlibus pie contulimus, statuentes preterea octo prebondas et duas
pUDriles que omue emolumentum eque partienlur exceptis duabus
puerilibus prebendis que fructus unius Integre prebende participient.
Prepositus vero unani ex ipsis prebendam tamquam residens integraliler
participiet. Archidyaconatum vero Widenbru^e, Rethe, Gulerslo, Nygen-
kirken, Langenberge obtinobit nuUain procurationem ratione archidyaco-
Batüs infra oppidum Widenbrugge a dlelis canonicis recepturus, Annum
vero gratie, sicut alie ecciesie nostre dyocesis consuevorunt habere, ipsis
(indulsinius). Ut autem nostra ordinatio imperpetuuni stabitis nianeat
et inconvulsa, presentem paginain sigillo nostro et capituli nostri majoris
fecimus roborari. Datum anno Domini niülesimo (ducenlesimo) L*.VIII1»,
pridie Nonas Majii; anno pontificatus nostri prinio. In Dei nomine, fcliciter;
amen.

^tc beibeii Siegel doii rotl^gdbeii @etbeiifäbeii abgefaUeii. ]■

215. - 1259,') nad) aflai.

33i(($t)f SJalbeiüin kittlunbel bic 2.(erjt($t[ci|1uiuj bes lielsl)iiten

3tilter6 fiugo 33at inib bes afterbde^nteii gviebridf uoii 3I^qu8

auf beti ^eljiilen (i"ä bcnt Grbe beä Sarttuid) üon SleffcU, foiöie

beä beletinteii öeinncd Öarbenode auf ein ©cbe in Öig^Qiifen gu

©imßen einer ec^enfunij, luelc^e bie fläiifer 6($n6meifter Öottfc^alt

luib SJicar "ülicquin an ber ©omttrdje öainit an ben Stttar beö

eoangeliflen So^niiefl bofelbft modieu moDeii.

CrtQitaN S)omati$iU.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus hoc

scriptum inspecturis gratiam in presenli et gloriam in futuro. Litteris

presenlibus protestandum et significandum duximus universis, quod

FVedericus de Ahus de consensu uxoris sue et heredum suorum totalem

decimam domus Hartwici de Rechveldc coram nobis in manus Hugonis

') ^ell iBalbeTDiii ntc^t iiiel)i electna geiiaitiit wirb; Ocngl. Uli. 309 u. 314.

1259 155

mOitis dicti Ursus a quo ipsam decimam tenebat libere resignavit, et
Hugo miles similiter de omnium heredum suorum assensu in manus
Dostras decimam resignavit eandem. Similiter Hinricus dictus Hardenacke,
Elizabetb uxor sua et pueri ipsorum domum in Hiddeshusen cum omnibus
joribus et attinentiis suis quam de ecciesia Osnaburgensi tenebant in
manus nostras libere resignarunt Nos vero post factas iStas resignationes
predictarum videlicet decime et domus eandem decimam et domum cum
proprietate tam ipsius decime quam domus ad altare beati Johannis
ewangeliste quod est in ecciesia nostra majore ad preces Godescalci
thesaurarii et Ricquini ecclesie nostre vicarii, qui ipsam decimam et
domum eandem ad ipsum altare suis comparaverunt denariis, donatione
perpetua contulimus, ita ut sacerdos dicto altari post obitum prefati
Ricquini derserviens ratione ipsius altaris ac predictarum decime et
domus ad ampliandum divine laudis honorem perpetuus choro accrescat
Ticarius secundum aliorum consuetudinem vicariorum in singulis ipsius
chori ministeriis obligatus. Hoc tamen adjectum esse nolumus ignorari,
quod si videlicet dictum Ricquinum nunc ipsius altaris sacerdoteni ipsum
altare casu quocunque relinquere contigerit, nichilominus ipse portionem
suam de memorata decima et domo que ipsum contingere dinoscitur,
quoad vixerit, sine diminutione qualibet annuatim habebit. In cujus rei
testimonium et robur perpetuum presentem litteram sigillo nostro fecimus
communiri. Acta sunt hec Osenbr. anno Domini M^CC^LMX^
©iegel t)om ^ergamentfireifen abgefallen.

216. - 126% ttaf^ VlaV)

2)ompropfl Subger unb bad Domcapitel beurfunben^ ba§ ber StJ^aii-
meifier ©ottfd&aH unb bcr Sicar SRicquin an ber ©omfirdje bcn
Sehnten am ^arttoid^d @rbe in Sieffelt unb ein @rbe in ^iftl^aufen
angetauft ^aben^ um bamit eine @d^enfung an ben 9(ltar bed
(Soangeliflen ^o^anned ju mad^en, inbem fie fid^ bie Sluftuiegung
bat)on oorbe^alten fo lange einer t)on i^nen lebt^ 9iicqutn feinet
Xl^eilö aud^ für ben gall feine« 3lüdftrittö Don biefer SSicarieficae,
mit meld^er aud^ S^orbienfl im Dome t)erbunben fein foQ.

Criginal: ^Domard^iü.

Lutgerus prepositus, Jordanus decanus totumque capitulum Osna-
burgense notum esse volumus omnibus presens scriptum intuentibus,
quod Godescalcus thesaurarius et Ricquinus ecclesie nostre vicarius
decimam domus Hartwici in Rechvelde et domum in Hiddeshusen, quas
ambas suis comparaverunt denariis taliter ad altare beati Johannis

») ®. 8(nm. JU ^x. 215.

156 1259

ewarigeiisto ijuüd esl in ecciesia nostra unaiiimi assignaverunl assensu,
ut cum alteruter ipsoruni de hoc seculo migraverit, aller superstes tarn
deciina quam domo supradictis int^re, quoad vixerit, gaudeat et quiete;
post obitum vero utriusque domus et dechiia prenotate cedant ad usus
sacerdotis predicto altari deservientis, ita ut ille ex hoc perpetuus ecclesie
noslre accrescal vicarius secundum aliorum consuctudinem ecclesie nostre
vicariorum ad omnia ipsius chori nostri ministeria obligatus. Si vero
diclus Ricqulnus ipsius altaris sacerdos ipsum altare casu aliquo re-
liquerit, nichilominus portionem suam que ipsum tarn do ipsa domo,
quam de decima predtcta contiogere dinoscitur integraüter, quoad vixerit,
habebil. In cujus rei evidenliam et robur perpetuum presentes lilteras
sigillo nostro feciiiius communiri. Acta sunt hec anno Domini M'.CC.L".
nono.

©iegel oom ^ergameiilftreifeii abgefatteii.

217. - OSnaBrüd. 1269, 3uni 23.

Sompropft, Sombcdjant utib ^omcapilel oon Dänabriicf uerlüuben

ein mit 3"ftii""'""fl Sifd)ofä Salberotii ettoffeiieö Statut, hafe

teiii ^omtierr emancipitt unb ali ftimmfö^ig ins Gapitel auf=

genommen roetben foU, bet nidit fein jiuanjigfteö 3at)r ooHenbet

tiiib 1 Salir in ^4-'aris ober auf einer anberen Uiiioerfitöt ftubirt f)at.

2 Ctiginulc: S^oiitnrdjiD (A ii. B). 3)ni*; grlbtrict^StflCe, ©efiflirf)«

bct Slottl Dönafirfiil yii. 29.

. . Prepositus . , decanus totumque capitulum Osnaburgense

Omnibus presencia visuris salutem in Domino sompiternam. Ea que ad

honorem Dei et honestatem ecclesie dinoscuntur specialiter pertinere ab

hiis nierito quorum interest feliciter ac provide slatuuntur. Hinc est,

quod nos quibus non nostris moritis in ecciesia Osnaburgensi duxit

divjna clemencia providendum de communi eonsensu tocius capituli

nostri ac auctoritate et assensu reverendi patris ac domini nostri Bälde-

wini ecclesie noslre') episcopi delibcracione provida statutmus, quod

nullus de cetera eligendorum recipiendorum seu instiluendorum in

ecciesia nostra In canonicum et in fratrem aliquatinus emancipetur nee

vocem habeat in capilulo, quin vicesimum annum exegerit et per annum

vel amplius Parisius sludueril seu ') alibi, ubi sludiiim fuerit generale.

In cujus staluti testimoniuni ac robur perpetuum presenlem paginam

super hoc confectam') sigillo predicli domini nostri episcopi una cum

sigillo ecclesie noslre procuravimus communiri. Actum Osenbruge*) in

capitulo nostro; vigilia nativitatis beati Johannis baptiste; anno Domim

M^CCL" Bono.

I

') ä; fe^ll B. — ') Ai vei B. — *) A; oonfectem B. — •) A; OBembmk€

t

1259 157

Xn beiben Xudfertigungen bie Siegel beft 9ifd^ofd unb SapiteU an
^gomentfireifen.

218. - CDetfelb. 125% 3ttH 28.

@r}bifd^of Jtonrab t)on Jtdln taufd^t von ®raf Jtonrab von Slietberg
ben S)ienfimQnn ^einrid^ von ^itenbrod gegen ben @ol^n beft Shibolf
von Sorbein ein.

Original im 9(r(^it)e ju SRietl^eTg.

Conradus Dei gratia sancte Coloniensis ecclesie archiepiscopus,
Italie arcbicancellarius dilecto fideli suo viro nobili Conrado comiti de
Rehtberg salutem et omne bonuin. Notum facimus universis, quod nos
Rudolfum ministerialem ecclesie nostre Coloniensis (n)atum Rudolfi de
Burgbenne militis in concambium donavimus et relinquimus (s)ibi pro
Heinrici nato Heinrici de Pikenbruc militis. Datum apud Elvervelde;
¥• Kl. Augusti; anno Domini MöCC^L»« nono.

Xn $ergament{iTeifen bad Siegel mit SlfidCftegel.

219. — ^Atn^aitn, iti^t Mt 1259/) «n Sitgitfl 29.

SHe Srfiber 3(bolf unb ^ermann von 93lan(ena leifien bem S)om9
inropfle Subger gegenfiber 93er}id^t auf bie 93ogtei Aber 3 @rbe im
Jtrfpl. fiagen.

Originol: Domatd^it). S)ru(f: aWttl^. V, @. 312.

Reverendo domino L(utgero) preposito Osnaburgensis ecclesie
Adolfus et Hermannus fratres de Blankena quicquid possunt et debent
ad vestrum profectum et honorem. Notum esse volumus et publice
protestamur litteris, quod advocaciam ultra tres domos sitas in parrochia
in Hagen libere voluntarie resignamus videlicet quamquam(!) habuit
Gerardus de Gelenbcke a nobis et nos dicimus in verbo veritatis, quod
nos simili modo resignabimus istam advocaciam prenominatam domino
preposito, quanto citius ad vestras partes venire poterimus; ne nos vel
aliquis ex nostris hoc factum violare possit, presens scriptum vobis in
testimonium transmittimus. Datum in Hodnhagen; feria secunda post
decollationem sancti Johannis baptiste.

0 3n biefem Salute mürbe Subger/ nad^bem Salbetoin jum Sifd^ofe getoftl^It
koar/ ^omt»ro))ft (216).

158
220. -

1359

CSnaküd. 1259, September 11.

a3if(!&of Solbeiuin fc^enft heiu Älojter ©rooenliorft bo6 eigenttnim \
eineä (Srbes in Vinelo (Srfpl. giicfeiibed).
Crigiitfll; ©taatentt^ili -aRüiiflcr.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis episcopus otnnibus ad quo3
ppesens scriptum pervenerit salutem in vero salutari. Nolum esse volumus
Christi fidelibus uniTersis, quod nos pensata tenuitate bonorum monasterii
gloriose virginis Marie in Gravenhorst proprielatem domiis in Vinelo que
Sita est in parrochia Risenbeke cum omnibus attinenciis suis dicto cenobio
in honorem domini nostri Jesu Christi ac virginis Marie de tibera
voluntate contulimus perpetuo possidendarn, Ut ailtem hec nostra donatio
rata permaneat et jnconvulsa, presentem paginam sigilli nostri munimine
fecimus annotari. Acta sunt hec Osenbrugge; anno Domini JWCC^LIX*;
in festo exaltationis sancte Crucis.

Sieget obgefaEIeii.

221. - 1269, OtfKbet 31.

Öraf Dito DOti öcnttjetm geneljitngt otö Se[)n§t)en:, bafe ^a!o uon ■
Öarbenbcrg bem filofter ^tarieiicann) bei Bocootben Öüter in ber ]
Umgegenti uon §arbeiiberg gegen ältere Sefi^imgeu bea Äloftera
— banintcr aiit^ ber Scfi^ in Stterbed — loufd)iDeife überträgt.

^nirf int Oorkondenboek vaii Groningen eii DreoThe 9!r. 1
ban Ovißinal im SRcid^öflri^lu in ber 5>vciiit|c.

Otto comcs de Benlhem universis visuris presentia noscere veri-
tatem. Noverint unifversji ac slnguii, quod Hako filius Stephan! de Harden-
berg militis bone memorio bona quc tenebat a nobis in feodum et
quorum proprictalem ipsi reliquimus vldelicet curtem Durse, molendinum
adjacens ipsi curti cum pascuis, aquis, pratis et omnibus infra marchara
Durse ad ipsam curtem spectanlibus et pactum de Nortwalde apud Rode
singulis annis solvendum videlicct quatuor libras Groningensis nionete,
dileclis in Christo . . abbatisse et conventui cenobii sancte Marie juxta
Covordiam Cysterciensis ordinis contulit absolute, ita quod eadem abba-
tissa et idem conventus curtem predictam cum suis attinontüs supradictis
jure proprielario in perpetuum possidebunt, salvo tarnen pacto Hermann!
de Metele militis nostri ca[s][ellani vidollcet tribus libris Groningensis
monete ex curte prefata singulis annis in die Animarum ipsi a predicto
convenlu solvendis. Dicta vero abbatissa et conventus predict[u]s domum

redicto ^M
lomum ^M

1259

159

in Campen juxta Covordiam c!ini omnibiis suis atlincntiis et cum omni
jure quo Johannes Campinc et Rode bone memone quondam eadem
vendiderunt elsdem insupcr domum sitani Kterbeke et domura sitam
Anewede cum omnibus ad ipsas domua spectantibus preter bona ipsoram
apud Lutten jacentia, Hakoni prefalo titulo concambü rcddiderunt pro-
prietate ipsorum bonorum nobis et nostris heredibus attinente, que cum
aliis bonis in recompensattonem que ipsi reltnquimus assignatts id(?m
Hako a nobis et a nostris heredibus in feodem(!) obUnebif. Ut aulem
dictum concambium ratum et firmum permaneat nee in posterum ab
alio infringatur, noslro sigülo presentla duximus roboranda. Acta sunt
liec presentibus Gerardo dicto Clenke, Nicoiao filio Boudekini, Weron-
boldo de Vecta et Hermanno de Methele miiilibus et aliis quam pluribus

tfide dignis; anno Domini MCCL nono; in vigilia omniuni Sanctorum.
Siegel doii ipergament^reifen abgefoUen.

222. - molUi. 1259, SetemBer 22.

®er eble 3iitter ^ermann »on ©olte „eiitroe^rt" auf eine fltage

^L beä <Bt. ^o^aniüöftifts ben Slitter ;ö"go fO" ^e^fm bec ^Jjogtei

^H übet giuei Siben ju ^aium unt» Udletibecg, ba meber er noc^ fein

^^L äiater SQicboIb ben ^ugo mit bie{ec 33ogtei belehnt lfal>en.

^^B OriQtnal; @taatSaid|iD. Xnii: SHtttl). V, ®. 133.

^■^ Universis hoc scriptum visuris Hermannus nobilis railes dictus de

Holte saluteni. Significavit nobis pater noster, quod prepositi et capituli

sancti Johannis Osnanburgensis querelam recepit de domino Hugone de

Thehem qui eos super advocatia duarum domorum videlicet in Domhem

et Ulenberge gravat plurimum et infestat, et quia pater noster nunquara

dictum militem ') dictarum domorum advocatia infeodavit et per suas

Htteras nos cerlifieavit nee nos ipsum unquam eadem advocatia in-

feodavimus, dictum dominum Hugonem*) de Thehem militem predictarum

domorum advocatia presentibus dewarentizamus. In cujus dewarenti^a-

tionis ßdem et testimonium presens scriptum sigilli nostri munimine

duximus roborandum. Datum aput Waldbcke; in crastino Thome; anno

_ Domini IWCCL™" nono.

') am fJiaiitic nnt^gctrofiCii. — ') fflofiiT.

©diilbfonniges Siegel an ^ergainenlftreif cn : brei Iblerflügel (2, 1).
ftitnifctinft : S . . . rmann . de Hol . . ■

223. - Ui Sßlcbtnbriiif. 1259-1261.')

©raf Äonrab oon Sltetbexg tibertöfet, um feine löc^ter auSfleuern
jii fönnen, bem Ätofler aKarienfetb jroei ©tbeti in aBintel, dlorel
unb 92euenfir$en auf ber @en^tä^ätte bei ^iebeiibrüd.

Oti9liia[: ®taot9ort^i0 SRflnftcr. 55ru(f: SEßilmon», Sä. U.'S. III,

SBt. 649.

hl nomine Domini; amen. Conradus Dei gratia comeS in Reiberg
universis Christi fidelibus hujus littere inspectoribus in perpetuum. Cum
res gesta mandalur intens, unirersa catutnpnie prevenitur materia, ne
prestetur maligna lills occasio successori. Noverint igitur ödeles unlversi
presenlis temporis et futuri, quod nos de consensu et beoeplacito uxoris
nostre et liberorum et oninium colieredum nostrorura, cum multiplicibus
essemus debitis obligati, duas domus nobis attinentes videlicet Winkele
et Rokeslo acceptatis et acceptis nonaginla et duabus marcis et insuper
una domo que appellalur Bulte in parrochia Nigenkereke sita ab abbate
et fratribus Campi sancle Marie eisdem abbati et Tratribus pure et ab-
solute vendidimus ab ipsis inperpetuum cum omnium suorum utüitate
proventuum libere possidendas. Predrctam vero pecuniam circa locationem
filiarum nostrarum expendimus quas consuelo more ttaoro copulavimus
maritali. Nos itaque de presenti contractu predictis abbati et fratribus
fidem plenam facere volentes et de quieta possessione ipsos reddere
certiores, accessimus ad locum civilati Widenbmge vicinum et ibi cum
uxore nostra et liberis in presentia Heinrici de Hembeke qui tunc eidem
loco judex preerat in manus dotnini Johannis sepedicti abbatis et fratrum
suorum domus noslras resignavimus memoratas. Nee hiis contenti presens
negotium per consensum domini Willelmi et domini Symonis Monaste-
riensis et Paderburnensis episcopi necnon et nobiüura virorum Bernhardi
majoris et junioris de Lippia petivinius et inipetravimus approbari, prout
ipsorum et nostro nostrique filü Frederici sigiUis huic instrumento appensis
liquido dcclaratur. Hujus rei tesles sunt:

Siif bem S9ug über Sicaelft^nitten 1) episcopi Monasteriensis,
2) episcopi Paderbornensis, 3) comitis Conrad), 4) Bernhardi de Lippia
majoris, 5) B. Lippensis junioris, 6) Frederici. — 9!iit 2, 3, 4 uiib 6 an
Seiiieiitiben erhalten; bie anbeten nie angehängt geroefen. 2) SBeftf. iSiegel
49, 3; 3) ebenbo 29,3; 6) ebenba 29, 6; 4) Sippif^e Segeften, Xafet 6(?).

') «regl. bie Urfimb«! Mr. 1746 bti aällmmiS Bon 1259 unb *Ht. 1750 Don
1261 (1260) lUei biEfelBoi ^öfc nnb bctm «et^illtniB jum Slofter anarimfclb. 3n
ben testen tn WtribErg ouSfleflcUtcn Uthinbcn nennt ©rnf flonrob fetne Sö^nc
(^icbiii^, ©Omon unb ^citnatin-

A

1260 161

224. — ttn 1260.0

2)er 9iitter 3^f). x>on Rappd forbert ben ^ropfl SBemo^ bie Sbtifftn

unb ben itont)ent von Serfenbrfid auf, bie jur Siegelung feiner

ätnfprfid^e an bie ®üter feined O^eimö ^ermann von ^arflorpe

Dorgefd^lagene S^agfa^ung ein}u^alten unb brol^t im SBeigerungA^

falle mit Staub unb Sranb.

«bfd^rift bcö 14. ^al^rl^. In 9Wfc. 161, (5. 70. 3)rucf : (Sanb^off 9h. 86
(ex autographo?).

Venerabilibus personis et discretis domino Wer(noni) preposito et
domine . . abbatisse in Bersenbr. totique conventui loci ejusdem dominus
Th. de Eeppelen miles et sui fratres salutem in Domino. Scire debet
discretio vestra, quod bona domini Hermanni de Hastorpe nostri avunculi
cum suis attinentiis, que emistis, ad nos de jure spectant, ut speramust
et si diem amicabilem infra istud et nativitatem Domini aput Bocholte
contra nos servare volueritis quemcunque diem nobis ibidem assignaveritis
proponimus servare. Si vero hoc non feceritis, nocte dieque spoliis et
incendiis pro posse nostro vos studebimus molestare.

225. — 1260, Selmett^orfl.

3ol^anned ®raf von Otbenburg belunbet bem Jt(ofler Sörfiel bad
@rbe ©d^Iingmann (in iQerbergen) oerfauft }u l^aben.

Original im ©ttftöard^töe ©örftcl. !Drucf : ©ubcnborf, ©elträgc @. 66,

9h. xni.

Johannes Dei gratia comes in Aldenburg universis Christi fidelibus
salutem in perpetuum. Cum res gesta mandatur litteris universe calumpnie
prevenitur materia, (!) ne prestetur litis occasio successori. Sciant ergo pre-
sentes et posteri, quod nos ex consensu uxoris nostre comitisse Rikecen et
filiorum nostrorum cenobio sancte Marie in Burstolde domum Slinge cum
mancipiis attinentibus et universo jure pro octoginta marcis paratorum
denariorum jure dedimus emptionis perhenniter possidendam. Ut res
ita maueret stabilis et semper integra, testes adhibuimus dominum
Thethardum dapiferum nostrum, dominum Reinfridum Mulen, dominum
Nicolaum Fieckesciit, dominum Tidericum dapiferum, dominum Brunonem
de Visle, Hinricum Stedingum, Wolherum(!) de Husen et sigilli nostri
apposuimus firmamentum. Actum publice Delmenhorst, anno Domini
MOCC^LX«.

3tn ?Pergamentftreifen baö Srud^fiüd beö fd^ilbförmigen Siegel«; brei«
fad^ quergetl^eilter (Sd^ilb, bad oberße unb porleftte ^elb ifl burd^ ©ittermerl
gejiert. Umfc^rift . . 10 CH.

lieber biefe unb anbere Sefiftungen beö ©tiftö 23örjiel üergl. v. S)üring
in 3Jlitt^. XVIII, ©. 235 ff.

') Uebcr bie ^eitlic^c ^(nfe^ung t)ergl. @tüDe, ©efc^. bed ^oc^fHftd I, ®. 100.
» a t ; cstu urt^Sttc^ in. 1 1

les

1260

226. — 1260 (1259), 3aiiu«r 7-13.

ebclfrfiii 9lbelt)eib »oii 9(i)aus fdtienft bem fliofter (Sraoeii^orft bo8
Eigentliuiii dneä Erbeä in 6[tc — iiac^bem bie non i^r batnit be--
Ufinkn Srüber §iiflo unb S3ielnc& uon §orne barauf aSerjittit ge^
[etftet — unb baa Sigent^um be« ©rties Hazeken in Laje.

Orifitiml: Stooii^ntiftiB aJifliificr. 5)ni(i: ^iicfctt, actttäge 1,2, 9it. 119.

In nomine sancle el individue Trinilatis. Nos Älheidis domina
in Ahus omnibus ad quos presens scriptum pervenerit in perpetuum.
Ad presenlium posterorumque notlciara volumus devenire, quod astan-
tibus et ratum habentibus fiüo nosti-o Bemardo justo et vero berede
nostro et filia nostra Beatrice uxore Fredherici viri nobilis de Horst-
maria cum Ipso Fredherico marito suo proprietatem domus in Elete
et mansus unius pertinentis ad ipsam pariter cum omnibus appenditiis
carundem, quarum feodum a nobis habebant fratres de Home, dominus
Hugo et Thidericus, de eorundem nianibus receptas et de libero ipsorum
arbitrio resignalas contulimus et donavimus clauslro in Gravenliorst
ordinis Cistertiensis et sanctimonialibus inibi Deo et beate genitrici ejus
deservientibus in perpetuum in reraissionem peccatorum noslrorum. In-
super proprietatem domus Hazeken in Laje cum ipsa domo, que nobis
proprie pertinebat. Unde ne in posterum forsan possit oriri calumpnJa,
donalionis hujus nostre requirens tjiulum de pleno assensu heredum
nostrorum predictorum presens scriptum super hoc conßci fecimus et
sigilli nostri munimine duximus roborandum. Tesliuni etiani nomina,
qui presentes hnic actioni aderant, ad majorem rei certitudinem fecimus
subnotari. Sunt aiitem hii: Conradus vir nobiiis de Veilen, Lutgerus
dapifer in Tckeneburg dictus de Brohterbeke, fratres de Hörne pre-
notati Hugo et Thidericus, Ludbewicus de Monasterio, Thomas de
Dehten, Nycolaus de Rist, militcs; Johannes filius domini Egidii de
Ahus, Bernardus de Nyenbove, Tamuli. Acta sunt hec penes molen-
dinum Erpes de Nova curte, infra octavam epiphanie anno Domini
M^CCLoiX».

ei^gel ber S. u. aiinu« an ^rgaiiientflreifen oertelirt antjdngeiib
(^nf. Sieoel 23, 4).

Z27. — 1260 (1259). ^hnn 29. ■

©raf Ctto »on Jerflenburg überträgt feine Bogtei: unb anbere

9ted)tc an baä Srbc Tetiken in Stmelage an bai fllojlet Serfenbrücf.

Criginal- SKiali-onftH). tinirf: Sanbbojf, Uthiiiöni Sit. i^2

Otto Dei gratia comes de Tekeneburg omnibus ad quos presens

scriptum pervenerit salulem in eo qui salus est oranium. Vii^r juris

1260 163

exigU et ordo rationis consulit, ut quotiens aliqua ordinantur, que ad
cultum Dei arnpliandum sunt utilia et animarum saluti necessaria, modis
Omnibus caveatur et provideatur, ut sie ordinata scripture testimonio
roborentur tum ut ceteri fideles hujusmodi exemplo ad similia pro-
vocentur, tum etiam ne rite ordinata mali^antium astutia successu
temporis pervertantur. Qua propter universis Christi fidelibus hoc
scriptum inspecturis constare desideramus, quod nos advocatiam et
omne jus quod habuimus in domo Tetiken, que sita est in Elmelo,
contulimus sanctimonialibus in Bersenbrugge Deo deservientibus libere
et absolute perpetuo possidendum. Et ne quis in posterum contra
factum istud calumpniari presumat, presens scriptum sigilli nostri testi-
monio fecimus communiri. Datum anno gratie M^CC^L^IX^ dominica
Reminiscere.

©leget mit ^ergameutllreifen ab.

228. — 1260, SqirU 17.

Sifd^of SalbetDin t)on Ddnabrfid übertragt bem Jttofler ®xat>tn^
l^orfl ben B^^^t^ten von 3 Srben in Vorfiel.

^bfd^rift üon ungefähr 1500 in iDlfc. I, 97/ e. 85 bed etaatöard^t)d
SWünftcr.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus
hanc litteram visuris utriusque vite salutem. Tam presentium quam
futurorum universitati duximus intimandum, quod nos ob honorem
domini nostri Jesu Christi et gloriose matris ejus Marie dominabus
ordinis Cisterciensis de Gravenhorst deciraam trium domorum in Hor-
stelle perpetua donacione contulimus« Ut autem nostra collacio stabilis
maneat in perpetuum et inconvulsa presentem paginam sigilli nostri
munimine fecimus roborari. Datum anno Domini M^CC^LX, sabbato
post Tyburcii et Valeriani etc.

229. — «nagni, 1260, SRai 7.

S)aö 3)omfapiteI ju Dönabrüdf tranöfumirt unterm 31. ©ejember
1269 einen Sd&ufebrief beö ?Papfieö aiejanber IV. für bie SWit-
glieber beö So^anniterorbenö pom 7. SDlai 1260.

Criflinal im Scri^e ber ^forrci Cogc. ÜDruc!: ©ubcnborf, ^Beiträge
©. 71, 9^r. 18. gel^lt bei ^ott^aft.

Nos Ludgerus prepositus, Bertrammus decanus, Ernestus cantor,
Rolandus thesaurarius ecclesie Osnaburgensis protestamur, nos vidisse
litteras apostolicas non cancellatas non abolitas nee in aliqua parte sui
viciatas, quarum tenor in prescnti pagina subscriptus talis est: Alexander

11*

1fi4

episcopus servus servorum Dei venerabiÜbus (ralribus archiepiscopis et
episcopis ac diteclis filiis abbatibus, prioribus, decanis, archidyaconis et
aliis ecciesiarum prelalis, ad quos littere iste pervenerint, salutem et
apogtolicam bcnedictionem. Paci el quieti relrgiosorum virorum fratrum
bospitalis Jherosolimitaiii apostolica nos conventt sollicitudine providere
et lam ipsos quam oorum bona tanto sollicitius a malorum incursibus
et rapinis tenemur protegere, quanto pro fide Chrisliani nominis se diu-
lurnioribus exponunt periculis et adversus pravas et exteras nationes
labores subeaiit graviores. Inde est, quod tarn fortes adletas Christi in
suo sancto proposito volenles attentius confovere ad defensionem sui
sollicitudinem nostram duximus commonendani, ut tnagis ac magls pos-
sint ad promovendum propositum, quod sumpseruot intendere, cum
fuerint sollicitudine prelatorum ecciesic a malignantium ioquietalione
securi. Monemus itaque universitatem vestram atque preeipimus, qaa-
tenus, si quando elend vet lajci parrochiani vestri in aliquom pre-
diclorum fratrum capiendo vet de suis equitaturis eiciendo aut alias jn-
honeste Iractando violentas mamis iniciunt, hujusmodi presumptores
sublato appellationis obstaculo accensis candelis dilatione et occasione
postposita excommunicatos publice nunciatts et tarn diu faciatis, sicut
oxcommunicatos artius evitari, donec passo injuriara congrue satisfaciant
et pro absotutionis beneflcio impetrando apostolico se conspectui re-
presentent. Eos vero qui in predictos fratres manus non iuiciunt violentas,
sed equitaturas aut alia eorum bona violenter diripiunt, si a vobis com-
nioniti ablala noluerint restituere et de ülatis injuriis satisfactionem con-
gruam exhibere, vtnculo anathcmalis astringatis, quo ipsos ad dignam
satisfactionem teneatis asiricios. Datum Anagnie, nonas Maji, pontificatus
nostri anno sexto. Datum ex parte nostri anno Domini M^CCL^VIIU'
pridie Ealendas Januarii.

'l'on ben 4 ©iegelriemen ftiib bie ^itqtl abgefallen.

230.

■iiimn. 1260, ^ai 11.

leflameiit befi osiwbrücfcr 3)oml)erni Öertrum oot feiner Steife

nac^ t^ranfrei^.

Crigiitnt: Siaotöcirtfiib (Sl oohiiiiii).
In nomine Domini amen. Anno incaraacionis cjusdem M^.CC'.LS",
V*> Idus Maji. Ego Bertrammus Osnaburgensis ecelesie canonicus apud
Monasteriensem civitatem constitutus ex Dei gracia corpore et mente
sanus hoc meum condidi testamentum de rebus meis quas Osenbnige
reliqui recedeus in Franciam, Si in predicto itinere jubeute Deo fatis
cessero, curiam sive domum meam apud Osnabru^e el ani(!)gracie
mihi competentis fruclus do lego majori et sancti Johannis ecclesüs sie,

}

1260 165

ut de predictis apud majorem ecclcsiam fructibus emantur V solidorum
redditus pro agendo ibidem meo anniversario et apud ecciesiam sancti
Johannis de eisdem fructibus emantur trium solidorum redditus pro
agenda ibidem domini mei magistri Bertrammi et mei memoria. Quic-
qoid pro curia sive pro domo mea haberi poterit, volo ut ad structuram
atriusque ecciesie dividatur equaliter. De eo a tempore recessus mei
quod collectum fuerit de prebenda mea donec ad tempus sciencie mortis
mee volo, ut fiant mihi exequie in ecclesiis et capellis civitatis et in
claustris diocesis secundum manufidelium meorum discrecionem et iide-
litatem. De b(ra)cio, camibus et avena, que Alberto clerico meo ser-
vanda mihi m(an)serunt, volo quod solvantur tres marce: I in monte
sancte Gertrudis, secunda Cune(gun)di, (tercia) domino Lut(bert)o de
sancto Martino pro magistro Gisicone, quod superfuerit' sit Alberti. Et
(om)nia mea serraria que in majori cista mea clausa sunt et sigillo meo
signata cum omnibus rebus ibi inclusis do lego sorori mee in Quemhem,
que scrinia domine Conegundi Monetarie et sorori Conem . . i aut uni
earum, alia non superstite, sicuti ea reliqui presentabuntur cum libris
qui sunt cum scriniis in cista ad opus sororis mee vel Quemensis
ecciesie, si ipsa decesserit. Pelles varias et furraturam variam do ad
omatum novi altaris sancti Johannis, cifum argenteum do fratribus
Predicatoribus in Minda, cifum unum de madere domino Reinwardo,
alium domine Conegundi Monetarie, omnem suppellectilem et utensilia
mea in vestibus, in vasis, in lectistemiis et quibuscunque rebus preter
sedes et tabulas, quas volo manere domui, do lego Gertrudi nepti mee
et Hermanno fratri ejus. Hujus autem testamenti mei executores con-
stituo L(utgerum) prepositum, G(isonem) custodem, dominum Helmoldum
canonicum, dominum Reinwardum vicarium Osnaburgenses. Huic testa-
mento meo propria manu subscripsi et sigillum meum apposui et ad
majorem iidem sigillum domini mei Monasteriensis episcopi rogavi apponi.
S)ie SBorte huic— apponi t)on anbercr ^anb, alfo lool^l t)on SBertram
felbfl gefd&rieben. 2lm erfien ©iegelricmen ein ©ad&ßreji bed aSorber^ unb
«üdrtefld« befi Sifd&ofö aSil^elm t)on SRünfler (3Be|if . Siegel 44, 3 u. 45, 8) ;
oom }n)eiten Siiemen ifl bad Siegel abgefallen.

231. — 1260, 9Rai 15.

»ifd&of Salberoin befunbet eine etnigung jroifd&en bem SoJ^anniter-
l^aufe ju Sage unb ©ermann ©afe, toeld&er wegen einer ol^ne ®e-
ne^migung be« Drbend aufgefül^rten Sefefligung in "Sann getl^an
töorben roax unb nun jur Söfung bem Drben fieben unb ein Iialbe«
erbe unter 58orbeIialt lebenölänglic^ier Jlußniefeung fd^cnft.

Criginal: OtaatiSard^lt). Dnuf: ©ubcnborf, ©clträgc @.65, ^, XU.

ICG laeo

Balilewinus Dei (jratia Üiiiaburgensis ccciesie episcopus univei'sis
Christi fidelibus presenteni paginam visuris utriusque vite salutem. Tarn
presencium quam fulurorurn universitati duximus intJmandmii quod, cum
dominus Hermannus dictus Hake in bonis Lage pertinentlbus sancte
domui hospilalis Jiierosolimitane moraretur, absque magislri et fratruni
consensu inuiiitionem inibi construxit, quod fratres egre feretites ipsum
et suos filios Ludolfuni et Lodewicum procuraverunl vinculo excommuni-
cationis innodari. Nos vero attendenles pericula et gravamina inde pro-
fulura ad bonum concordie Deo adjutore laboravimus et concordiam
per Dei gratiani perduximus ad effeelum lali videlicet modo, quod Septem
domus et dimidiam scllicet Relherlage, tres domus Risl, Beleliem, Berne-
wede, Norberhusen et medietatem domus Wosentdorpe, quas dictus
Hermannus Uncus suis denariis comparaverat, cum omnibus earundem
pertinentiis libere et absolute domino Jhesu Cliristo sancloque Johann!
Baptiste et fratribns hospitalis ob remedium anime sue perpeluo contulit
possidendas, dicti voro l'ratres quam diu prefatus Hermannus Hake
vixerit, pensioneni et onines proventus, quas seplem domus predicte et
dimidia solvere poterunl singulis annis ipsi et integro ministrabunt et
ubi mansionem habueril in nostra dyochesi deducent. Insuper medictalem
emolumenti, quod de molendino Lage provcnire poteril, memorato H.
presentabunt lali conditionc interposita, quod nee ipse, nee aliquis de
suis dicla bona de celero usurpabit, Post mortem vero ipsius omnis
pensio cum provenlibus cessabit. Pi-eterea domum unam in Bist, quam
ad luminaria comparavit, quoad vixerit, idem H. obtincbit et in Lage
luminaria procurabit. Ipso autem mortuo dicta domus ad luminaria
domus hospitalis in Lage perpetuo perlinebif, Sepedicti vero fratres
missam omni qiiinta feria in superiori domo de sancto Johanne Ewan-
gelista facient decantari. Quia vero omnis etas in malum est decüvis,
presentibus protestamur, quod filii premissi Haken, Ludolfus et Lode-
wicus et omnes heredes ejus nichil juris a bonis ab ipso coUatis nee
habent, nee habuerunt, nee umquam habebunt. Ut autem hec rata et
inconvnlsa permaneant, presentem paginam conscribi fecimus et sigillo
noslro una cum sigillis domini O(ttonis) comitis de Tekeneborg, L(udgeri) .
prepositi majoris, prepositi Gysilberli Osnaburgensis et memorali Her-
(manni) Unci in rei testimoniuni duximus roborandam. Acta sunt hec
coram nobis presentibus diclo preposito majore, Alfgrimmo, Lubberlo
et Wetscelo canonicis ecciesie nostre majoris; Bernhardo commendatore
de Steinvordia, Cesario commendatore de Colonia et Alberone com-
mendatore de Lage; Hermanno nobili viro de Harstorpe, Gerhardo de
Varendorpe, Bernhardo de Gesmelle, Heinrico de Haien et RodoUb de
Kneem militibus et aliis quam pluribus, Datum anno Doraini M*CC°
sexagesimo, Idus Maji.

12Ö0 167

Sie 5 Siegel l^ingen an bunten ©eibenfaben. Siegel 1 unb 3 ftnb
abgefallen. S3om Siegel 2 ifi ein 9Ba(i(|drefi erl^alten^ t)om Siegel 4 ein
^xu^flüd, toorauf ein Gleiter mit einem ^unb }n)ifd^en ben ^ü^tn bed
^ferbe«. SBon ber Umfd{irift bad SDBort cantoris nod^ fd&road^ lesbar. Siegel 5,
bad bed Sermann ^ate^ von loeld^em nur no6) ein 9Bad[)$refl t)or^anben^
loar )ur 3^it ^^^ Subenborffd^en Slbbrudd nod^ erhalten. @r befd^reibt ed
©. 160 feiner Seiträge wie folgt: ^S)afi fünfte an rot^feibener Sd^nur l^at
bie @e{ialt eined Sd[)ilbed ober eines S)reiedd mit abgerunbeten @dtn, fiber
loeld^ed mehrere \i6) burd[)fd(ineibenbe Sinien laufen. Sluf biefem @runbe
ße^t ein Areu}. 9{ur ber perpenbiculaire Saiten besfelben ifl oben fpi^ ge-
formt, bie brei auberen 6nbe be« Äreujefi finb flad& abgefdjinitten. 3m 3ßittet
punfte bed Areujed ein Sling, auf jeber Hälfte bed l^ori}ontaIen Ouerballend
jioei 9tinge, ebenjooiel auf ber oberen ober Heineren Hälfte bed perpen-
biculairen öalfenfi, bagegen brei 9linge auf ber unteren größeren Hälfte
bedfelben. 3m ©anjen alfo 10 3linge auf ber Dberfläd&e bed Äreujed."

232. — «nafittl 1260, 9Rai 15.

^papfl aiejanber IV. beauftragt ben ©ed^auten oon St. ®ereon in
Äöln, bie Älage bed Stifted 6ffen gegen ben 2lbt oon 36urg, ben
©bell^errn Surd^arb oon Srud^ unb Slnbere ju entfd^eiben.

Criginal: <3taatöarc^lt) 2)üffelborf. S)rucf: ginfc, SBcftf. U.::©. V,
'^x. 612 unb 5Wltt^cirungcn III, ®. 214 (uurit^tig batirt); $ottl^aft,
Regesta Pontt. 17855.

Alexander episcopus servus servorum Dei dilecto filio . . decano
ecclesie sancti Gereonis Coloniensis salutem et apostolicam benedictionem.
Gonqueste sunt nobis . . decana et capitulum secularis ecclesie Asni-
densis, quod . . abbas monasterii Iburgensis, ordinis sancti Benedict!,
nobilis vir Buchandus(!) de Broke et quidam alii Coloniensis, Osna-
burgensis et Monasteriensis civitatum et diocesium super terris, debitis,
possessionibus et rebus aliis injuriantur eisdem. Ideoque discretioni tue
per apostolica scripta mandamus, quatinus partibus convocatis audias
causam et apellatione remota debito fine decidas, faciens quod decreveris
per censuram ecciesiasticam firmiter observari, proviso, ne in terram
dictl nobilis excommunicationis vel interdicti sententiam proferas, nisi
a nobis super hoc mandatum receperis speciale. Testes autem, qui
fuerint nominati, si se gratia, odio vel timore subtraxerint, censura
simili apellatione cessante compellas veritati testimonium perhibere.
Datum Anagnie, Idus Maji, pontificatus nostri anno sexto.

SuIIe an ^anffd^nur. 3luf bem Umbug red&td unten Lu . d .; in
ber oberfien ®d(e ber Urtunbe red^td za }n)eimal burd^firid^en.

233. - 1260, TOoi 19.

Orof Otto von Senttieim betimbel feine 3"Rin»"iin9 i""> SJetfoufel
bes jiir £eib)ui4t leinet "Xoäjtit gehörigen &:btt Sc^Ungmann |
but(^ ben (SJtofen ^o^ontieä von Olbenburg ttii baS Äloftec BörRel,
nai^bem feine %oä)tit anbeimeittci entft^äbigt ift.
Otiginol im ©liftöottfiiDc Sötftcl,

Otto conies de Benthem universis visurts preseotia salutem in
Domino. Novennt universi ac singuli, quod cum nobilis vir dominus
Johannes comes de Äldenborch domum quandam dictani Ihen Slynge
bonis noslre filie deputatis addictam diiectis in Christo abbatisse et cori'
ventui in Borstelt ordinis Cysterciensis vendiderit, nos curte in Knethen
ex parte filie nostre predicte in recompensationem recepta venditionem*
hujusntodi ad instantiam ipsius domini comitts ex parte ejusdem fllisi
nostre ratain habemus et gratam, sed ne abbatissa prefata et suus con-fj
ventus super venditione predicla ex parle nostra aut nostre filie pre-
notatc molestiam ullam sentiant aul gravamen, nostrum sigillum pre-'
sentibus duximus apponendum. Datum anno Domini IWCCLK", quarta
feria proxima ante festum Pentecostes.

(Sin tleiner SHe^ beä Jteiterfiegelä uii ^ergQinentftrcifen ; \>ai ©iegel
fi^eiiit bem bei 3""9"'fi/ Histoi'ia com. Betilh. lofel 111 abijebilbeten |i
enlfpret^eii (nergl. 9Seftf. ©iegel XV, 3).

234. - 1260, aHoi 30.

Sei bet im Säger oor Äogetetiberg («. b. 3Befer) äiüifcdcn eribifci)of
Aoncab von Röln, 3Ib( 1£[)ienio DOn Gorueij unb ^erjog ätbert
oon Staiiiifc^Hieig gefi^Ioffenen Slbtiiiift nerpflic^tet ftd) bct Öerjog
für fii$ unb feine Srübct loebec innerhalb bes ^eriogt[)umä ©efl;
folen iiodi innerhalb ber minbener iinb oanabcüder Siöcefe Säiirgen
ober Sefeftigungeit ju bauen ober ju ecioeiben. ^

TlVlltf: StiBctl^, U..S. b. ^. ifficftf. 9It. 317. S

nec dux nee fratres sui facienl . , infra Myndensem

et Osnaburgensem diocesim castra aliqua, civilates nec opida nec emp-
tione aliqua comparabunt, ita (tarnen) quod si Myndensis vel Osna-
burgensis episcopi ipsum dominum ducem vel suos germanos vel heredes
vellent indebite pro suo Hbitu molestare vel dampna inferre, quibus ipse
arcbiepiscopus se nulio modo posset tnterponere, compositione amicabili
mediante lunc nuUa paclione obslante liberum erit ipsi duci ac fratribiw
suis vel heredibus suis quoniodoUbet se luerl

I

1260 169

235. — OSnairttir, 1260, 3tt«i 22.

Sifd&of Salbeioin t)on Dönabrürf überträgt bcm Älofler Scrfcnbrürf
baö Stgentl^um breier Srben in Hellchus, loeld^e fein Sel^ndmann
ber 9litter fiermann von ^arfiorpe bem Älofier oerfauft l^atte.

Crtglnal: ©taatdard^lto. !Drucf: (Sanb^off, Urfunbcn 9hr. 93.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecciesie episcopus omnibus
presentia visuris salutem in eo, qui est omnium salus. Vigor juris exigit
et ordo rationis consulit, ut quotiens aliqua ordinantur, que ad cultum
Dei ampHandum sunt utilia et animarum saluti necessaria modis omnibus
caveatur et provideatur, ut sie ordinata scripture testimonio roborentur,
tum ut ceteri iideles higusmodi exemplo ad similia provocentur, tum
etiam ne rite ordinata successu temporis astutia malignantium perver-
tantur. Proinde scire volumus tam presentes quam posteros, quod vir
nobilis Hermannus dictus de Harstorpe miles cum abbatissa et conventu
de Bersenbrucge convenit, vendens eisdem pro centum viginti quinque
marcis tres domus sitas in Hellehus cum silva adjacente et omnibus
suis pertinentiis et colonis inhabitantibus dictas domus. Et quia pre-
dictorum bonorum proprietas nostra fuit et a nobis tenebat in feodo, eas
in manus nostras libere resignavit supplicans devote, ut ipsarum pro-
prietatem prefato conventui conferre dignaremur. Nos vero ipsius pen-
sato desiderio et precibus inclinati post liberam resignationem suam
proprietatem supradictorum bonorum Deo et beate Marie ac Christi
virginibus in Bersenbrucge Deo servientibus Cysterciensis ordinis nostre
dyocesis perpetua contulimus donatione. In cujus resignationis ac colla-
tionis iidem et testimonium presens scriptum nostro sigillo duximus
roborandum. Actum et datum üsenbrucge, anno Domini millesimo du-
centesimo LX^, decimo Kai. Julii, presentibus Alfgrimmo de Yburg,
Henrico de Patherburne, canonicis ecciesie nostre, Lutberto presbitero
sancti Martini, Wernone preposito de Bersenbrucge, Johanne scolastico
sancti Johannis; Gerardo de Varendorpe, Johanne de Erpinche, militibus;
Johanne de Northorpe et aliis quam pluribus.

©iegel mit ^pergamentftreifen abgefallen.

236. - OSnabruiT, 1260, 3nni 22.

ä3ifd^of 99alben)in betunbet bie ßigentliumdübertragung ber 3 @rben
in Hellehus, mit in ber t^origen Urfunbe.

Original : (Staatöart^lö.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecciesie episcopus omnibus
presentia visuris notum facimus, quod nobilis vir Hermannus dictus de
Harsthorpe miles jus feodi, quod habuit in tribus domibus sitis in

170 1260

Ik'lli-Iius cum neniore adjacoiile cL colonis irilmbilaiitibus didas domua I
cum Omnibus suis pertinentiis in manus nostras libere resignavit et nos |
post liberam resigoationeTn suam proprietatem ipsarum domorum ac
omnium supradictomm beate Marie et cenobio in Bcrsebruggc nostre
diocesis perpotua donatione contulimus. la cujus resignationis et colla-
tionis fideni et tesÜmonium presens scriptum nostro sigillo duximus
roborandum. Actum et dalum Osenburge, anno Domini M^CCLX",
decimo Kai. Julü. Presenllbus Älfgrimmo de Iburg, Hinrico de Pader- '
burne, canonicis ecclesie nosfre-, Lutberto presbitero sancti Martini,
Johanne scolasüco sancti Johannis ; Gerhardo de Varenthorpe, Johanne
de Erpinche militibus; Johanne de Northarpo et aliis quam plm-ibus.
©iegel mit 'Pcrijaiiieiitflreifeii aligefallen.

237. - Ognabrüff, 1260, Oltoitt 1.

■Bif^of Salbmin oon Deiiabrüd überträgt bem Äapitel in Siebert*
bxüd baö ©igenttiiiin einiget Oütec in Saiigenberg iinb beä ^ftint^»
bet brei Erben Tmie^Quieii, 3!eiten^aua uub Rodinclo bei iIBieben:
briiif, itaii)bein baä Kapitel jte uou ben bistjerigen IBefigern 9Itttei;
Sßibego Ketelfjot iinh Pfarrer öelmkua in Stiren flefauft ^ot. 1
DriflüiQl; ©tnotänrc^ili aJliliiflcv.

In nomine sancte et indivjdue Trinitatis amen. Baldewinus Dei
gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus presentia visuris in eo
qui salus omnium est salutem. Noverint tarn presentes quam futuri,
qiiod bona in Langenberge videlicet duas domos quas Widego dictus
Kelelhot miles a nobis in feodo temiit cum hominibus in bonis re-
sidentibus et ad bona pertinentibus et decimam (trium) domorum vide-
licet Thvihusen, Nigenhus et in Rodincto apud Widenbruge cum omni
fnictuum utilitate ac quodam alia bona non infeodata ad predicta bona
pertinentia que quondam fuerant Helmici presbiteri pectoris ecclesie in
Buren, que dilecti nostri prcpositus, decanus et capitulum ecclesie
Widenbur^ensis pro centum et viginti marcis comparaverunt, eorundem
bonorum proprietatem ob remedium anime nostre dictis preposito, de-
cano et capitulo pleno nostri capituli accedente consensu perpetua dona"
tione contulimus. In cujus collationis et capituli nostri consensus testi-
monium presens scriptum nostro et dicti capituli sigilüs feciraus com-
munii-i. Datum et actum Osenbruge, anno Domini M^GC^LX", Kalendis ,
Oclobris, in die RemigÜ.

Söeibe Sieget Don Sßergameiitflceifen abgefatten.

1260 171

238. - OSnaMiir, 1260, OltoBer 16.

8ifd&of Salbcwin beflätigt bie Urfunbc fcined aSorgänger« »runo
über bie Siedete bed ^omtapiteld auf bie fogenannten Raplantitn
unb bie ^ropfüfleOe im Sßiebenbrficfer Jlapitel.

Sreft^rift bc§ 15. gal^r^. in $Kfc. 189, (S. 217v.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus
presentem litteram visuris salutem in Domino. Notum facimus, quod
nos litteras bone memorie Brunonis episcopi predecessoris nostri vidimus
in hec verba:

golgt bie Urfunbe von 1258, Dftober 23, oben 3lx. 201.

Cum igitur pium antecessoris nostri propositum de ecclesia in
Wydenbrugge per nos disponente Domino pie sit completum, recog-
noscimus capitulo nostro, quod prepositura in Wydenbrugge et ecclesia
in Sledesen secundum disposicionem predecessoris nostri et nostram ac
alie tres prefate: videlicet in Dyssene, in Melle« in Bramesche ecclesie
secundum antiquam consuetudinem intra capitulum nostrum ita, quod
non omnes vel plures uni, sed singule singulis, prout in litteris sepe-
dicti predecessoris nostri continetur, per episcopum qui pro tempore
fuerit conferentur. Ut autem que premissa sunt indubitata subsistant et
rata, presentem litteram nostro sigillo fecimus communiri. Datum Osenbr.,
anno Domini millesimo ducentesimo sexagesimo, in die beati Galli con-
fessoris.

239. — CSttoBniir, 1261.

ä3ruber SBicbolb t)on ^olte, ^öndd ju £occum, belunbet, bag er
bie SSogtei über bad @rbe Sampe bei Ouatenbrflct, e^e er feine
@äter an feinen @ol^n ^ermann abgetreten, an ^ropft unb Jtapitel
}u @t. 2lo^<^n"'^^nabrä(t für 56 3Raxt Detpfänbet ^abe, fobag
n)eber er felbft nod^ fein @o^n biefelbe irgenb iemanbem }u Se^n
geben fönnten.

Criginal: ©taatearc^iö. !Drud: &rlbcricl=®tütoe, ®cf(i^ic^tc bcrStiobtl,
'Jtlx. 30.

Universis Christi fidelibus presens scriptum intuentibus frater
Wicboldus dictus de Holthe humilis monachus monasterii in Lucken
Myndensis dyocesis ordinis Cysterciensis in eo, qui salus est omnium,
salutem in auctore salutis. Presentibus protestamur et ad notitiam
cunctorum cupimus pervenire, quod cum essemus in libera et quieta
possessione bonorum nostrorum et antequam hereditatem nostram Her-
manno filio nostro assignassemus, advocatiam domus Campe site juxta
Quakenbrug cum advocatia aliorum bonorum . . prepositi et capituli

pcclcsie sancü Johannis Oänabrugensis pro cenluin et L" VI inarciä in- I
pignoravimus preposito et capitulo supradictis, ßrmiter promittentes, |
quod in dicia advocatia nlchil atlemptabimus, donec supradicta pecunia.j
fiierit plenarie persoluta, unde advocatiam diclo domus in Campe num- I
quam porrcximus alicui nee jamdictus Herraannus filius nosler ad-
vocatiam prefate domus alicui potuit porrigere jure feodali. In cujus rei
fideni et testimonium presens scriptum nostro et venerabilis patris j
Baldewini Osnabrugensis episcopi sigillis fecimus roborari. Datum Osea-
bure(!), anno Domini M^.GC.LX"!*.

aSon bell ^crgomeiitftreifeii öie Siegel abäcfdUeu..

240. — Oänairad, 1261.

93riii)et SBicbotb pon ^ottc, ifliönd) jii Scccum, bejeugl, bafe oet
^of ju Tiaium iiiib bafi Scbe ju Utileiiberi] immer oon ber ^ogtei,
roelcfie er über &ie ©iit« Don ^ropft imb Jtapitet jit St. 3ol)QTm»
Dflnobriict befeffen, frei ijeroefen feien, unb tia^ er bo&er bie iJogtei
barflber aiiii) nic^t anberroe-itig ju Se^n Qu5get()Qn ^a\>i.

Hfifc^tift bea. 14. Q;a^r^. in Tl\c. 201, 128. Drurf : <IJHtt&. V, @. 12*.
Universis Christi ßdelibus presens scriptum intuentibus frater
WicboMus dictus de Holte humilis monachus monasterii in Lucken
Mindensis diocesis ordini[s] Cysterciensis in eo qui salug omnium est
salutem. Presentibus publice protestamur et publice profitemur, quod
curtis Thoruhem ') et domus Ulenberghe semper libere fuerunt et im-
munes ab advocacia, quam habninius in bonis prepositi et capituli
ecclesie saocli Johannis Osnabur^ensis, unde advocaciam diele eurtis et
domus in feodum nunquam porrexiraus aliler, quia nichil juris habenius
nee umquam babuimus in etsdem. In cujus rei fideni et testimonium
presens scriptum nostro et venerabilis patris Baldewini Osnaburgensis
episcopi sigillis fecimus roborari. Datum Osemb, anno Domini M'CC
sexagesirao prtmo.

') Xic ÜbcTfdjrifl fioi Tlioriohem.

1

241.

1261.

S)ie JlbtitT"' von 31utte beurfinibet einen 'iiertrag mit ®erf|arb,

Selmid&ö Soö», loelc^er Sliifprü^e auf Erbfolge in baö oou feinem

ajalet bewirt^f^Qftctc iftirüc^^erbe in SHiitte gemodit, barauf aber

gegen ^öfi'iiifl """ 2 a)!art uiib greilaffung Sierjic^t geleiftet ^t.

afift^cifl &c^ 14. OnfH^fr- i" Sllfc. 217, 47.

Nos M. abbatissa et conventus monasterii in Rulle ordinis Cister-

densis omuibus Christi tidelibus cupimus notum esse, quod cum Gher-

1

1261 173

hardus Helmichi filius donium nostram in RuIIe sitam, quam pater
ipsius coluerat, impeteret hereditario jure, de consilio suorum amicorum
et ipsius ac eciam amicorum et provisorum monasterii nostri ita exstitit
ordinatum, quod nos ipsi Gherhardo et suis coheredibus dedimus duas
markas et manumisimus Gherhardum supradictum. Ipse eciam ac omnes
sui coheredes resignaverunt coram judicio in Osenbrughe quicquid juris
videbantur habere in domo Helmichi memorata et quod nee ipse Gher-
hardus nee aliquis suorum coheredum aliquo modo monasterium racione
dicte domus aliquatenus infestabit. Fidejubent: Godeschalcus et Eg-
bertus fratres, Ghcrhardus de Molkenstrot, Hermannus, Ecbertus et
Hermannus de RuIIe, Gherhardus Rosa et Godfrigid(!) de Gharthusen.
Isti autem fidejubent tali pacto, quod ipsi supplebunt quicquid dampni
vel infestacionis emerserit nobis in predictis. Hanc autem fidejussionem
receperunt a predictis Reynwardus sacerdos, rector primi altaris Osna-
burgensis, Hermannus Uncus, Hermannus Ursus, Harderadus Lupus et
Lodewicus Uncus, milites, Johannes de Lechtingen, Hinricus de Erth-
begen, Gherhardus de Lone, famuli, Bernhardus conversus noster et alii
quam plures aderant hiis presentes. Ut autem hec rata permaneant,
presentes litteras sigillo nostro rectoris primi altaris Osnaburgensis, Her-
manni Unci, Johannis Ursi sigillis procuravimus communiri. Datum et
actum anno Domini MCC sexagesimo primo.

242. - 1261 (1260), 9R&r} 19«

Sifd^of 93alben)in flbertt&gt ber JtirdSie }u Sßiebenbrfld bad Sigen-
tl^um unb bie il^m }ufiel^enbe ^aä)t von 20 Vt SRorgen^ bie ^er-
mann Slgerinl t^r flberlaffen l^at.

Criginal: ©taat^arti^lto SÄünftcr.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus universis
hoc scriptum visuris salutem in vero salutari. Cum defectum paciatur
memoria cunctorum hominum, res que facte sunt in tempore testi-
monium exigunt litterarum. Notum esse volumus presentibus et futuris,
quod nos proprietatem viginti jugerum et dimidii, que Hermannus dictus
Elgerinc contulit ecclesie Widenburcgensi, et pensionem eorumdem jugerum,
que nobis pertinebat, eidem ecclesie contdimus libere et solute. Ne
autem hec donatio proprietatis et pensionis ab aliquo successore nostro
possit in irritum revocari, presens scriptum sigillo nostro fecimus roborari.
Datum anno Domini millesimo ducentesimo sexagesimo, sabbatu „inlret
oratio."

Siegel oon bem aM ber Urtunbe gefd[)nittenen ^ergamentflreifeii ab^
gefallen.

174

243. ~ 1261, anärj 26.

aüer fionoeiit bes ©tiftes ouf bem 93erge bei Serforb giebt
Äirdfie in Engec ein Salj^auö in Satjuffetn ju ßef)n.

Oriainal: Stoat^orffiiB aJdmflci:. Xitiicf; ginfc, 2SJ. U.^S. IV, S
Omnibus presentem paginam inspecluiis . . preposila, decana totusque 1
conventus Montis sancle Marie in Hervordia rei gesle perhennem me- J
inoriam, Scrupulo dubilacionis noxie celeri reniedio obviare volentes 1
notura esse cupimus universis tarn posteris quam presenlibus, quod noa J
domum «^alis Saltuflen sitam in feodum contulimus eccies
quam a domino Heinrico, canonico Osnaburgensi, comparavit de noetra j
voluntate, consciencia el consensu, Ut autem hec rata permaneant, '
presentem paginam sigillo ecclesie noslre duximus roborandam hiis pre-
sentibus : domino Gerhardo de Sunninchusen, domino (Volmundo) de
Wervingen, domino Lutberto de Voroncampe, mililibus; Johanne de
Libbere, Gerhardo de E(er)nenbike, Volquino dicto Cretel et aliis quam
pluribus. Datum anno Domini M<*CC'>LX''l, proiima die annunciacionis
beate Yirginis.

Siegel mit SSefeftigung ab.

244. — SIeBebbe, 1261 (1260), nptil 3.')

Sifi^of Sotberoiii con Dsnobriid WieBt mit bem ©rjbifc&of ßoncab J
von ilöln ein Süiibniä gu gegenfeiticiei §ülfe jtuii^eii StEjcin unb)
aBefer.

Drißlnal; ©tootSorrfiiO T)üf(eIbotf. ennfiönt bei SaconiClct, 9!iebei- 1
r^eiii, n.^». II Wr. 324 9(iim. I; iKicbtrr^. «nil. 35, 38.

Baldewinus Dci gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus universis I
hoc scriptum visuris in perpetuum. Universos presentes ac futuros
scire volumus, quod nos de consensu capituli nostri et consiho priorum
et fidelium nostrorum cum reverendo in Christo patre ac domino nostro
Conrado sancle Coloniensis ecclesie archiepiscopo fide manuali adinvicem
data talem inivimus perpetui federis unioneni, quod nos el nostri suc- j
cessores fideliter ei suisque successoribus et ecclesie sue contra quem-
libet ipsis injuriam infcrenfem, cum requisiti fuerimus, perpetuo assi-
stemus et auxilium preslabimus in noslns expcnsis inter Renum et
Wiseram, idemque arcliiepiscopus suique successores in suis expensis
nobis Dostrisque successoribus et ecclesie nostre idem factent econvers

') iiicr if( lind] bei« (öliier ®tll batirt, rtiae> foroofil nuö beii nai)eten Uiti
fiänben ju ft^Ücöcii i(l, — i>fll. btc folfleiibe llttuiihe — oB bntaiia, bofe i. i
bei 3. Stptil bcr Soitiialjeub »OT Ofietr roat, bei bet eiiiei Tintiiiing noc^ oBm
bxüitx Qitbxmdi gcinlg iili^t )iiibea<l)lel ncbllcbrtt w&re.

I

1261 175

üt autem hujusmodi confederationis unio a nobis noslrisque successoribus
inviolabiliter observelur et secundum formam prescripti federis impleatur,
presentein paginam super hoc confectam nostro et capituli nostri sigillis
duximus roborandam in testinionium predictorum. Ada sunt hec apud
Disteden, UI" Nonas Aprilis, anno Domini millesimo ducentesinio sexa-
gesimo, presentibus hiis : Lutgero majore preposito. Ernesto cantore,
Ä^rimmo de Yborg, Conrado dicto Haken, Lubberto dicto Vos, Hein-
rico de Parborne, canonicis Osnaburgensibus; Heinrico de Vitinchove,
dapifero Ysenbergensi, Gotiuwino de Bodenborg, Bertoldo sculteto So-
saliensi et Heinrico ejus fralre, Hethenrico de Plettenbrachl, Helhenrico
de Tunen, milllibus, Johanne dicto de Hurthe, marscalco Westfalte,
Bernbardo de Hulevcldc, viro nobiJi, Amelungo de Linen, Gerhardo de
Varendorpe, Berohardo de Gesmelle, LudoJfo et Lolhewico fratribus
dictis Halcen, Heinrico de Braken, Rodolfo de Haren, Rolthero et
Gerewino fratribus de Bokenevorde, Ottone de Odeslo, Andrea de Bude-
rike, Alberto de Wurdincbusen, castellanis in Redekincberg, militibus,
et aliis quam pluribus.

eiegel bes Sif^ofS (äßcfif. S. 51, 3} unb bes flapilela (101, 5)
on ^ergamentftreifen.

I 245. — Siitßebbe, 12G1 (1260), Steril 3.

^^K Srjdif^of Jlotirab ooii flülii fcl)liegt mit Sifi^oF Salbeitiiit doii

^^K Osnabrüd ettt IBiiiibtiis ju gei)ciifeitii)er ^ütfe ,)iDifcEieti St^ein unb

' Otigiiinl; Jioniordjiu.

Conradus Dei gracia sancto Coloniensis ecclesie archiepiscopus

sacri imperii per Italiam archicancellarius universis hoc scriptum visuris
1 Perpetuum. Universos presentes ac futuros scire volumus, quod nos

de consensu capiluli nostri et consüio priorum et fidelium nostrorum
I com venerabili fratre domino Baldewino Osnaburgensis ecclesie episcopo
I fide manuali adinvicem data talem inivimus perpetui federis unionem,
Lcpiod nos et nostri successores fldeliter oi suisquc successoribus et

ecclesie sue contra quemlibet ipsis injuriam infercntem cum requisiti
1 ftierimus perpetuo assistenius et auxilium prestabimus in nostris expensis

mter Renum et Wisaram. Idemque episcopus^) suique successores in

8uis expensis nobis nostrisque successoribus et ecclesie noslre idem
t fücient ecoDverso. Ut autem hujusmodi confederationis unio a nobis
[ nostrisque successoribus inviolabiliter observetur et secundum formam
[ prescripti federis inpieatur, presontem paginam super hoc confectam
I nostro et capituli nostri sigillis duximus roborandam in teslimonium

176

1261

prcdictorum. Ada suiil hec apud Disleden, IIl* Nonas Aprilis, anno
Domini niillesimo ducentesimo sexagesimo, presentibus hiis: Lutgero
majore preposito, Erncsto cantore, Alfgrimmo de Iburg, Coiirado diclo
Haken, Lubberto diclo Vos, Hinrico de Paderborne, canonicis Osna-
burgensibus; Hinrico de Vitinchoven, dapifero Isenbcrgensi, Gotzwino
de Rodenbürg, Hinrico scullhelo Susatiensi et ßertoldo ejus fratre,
Hedenrico de Pleltenbragl, Hedenrico de Tunen, inilitibus, Johanne
diclo de Hurthe, marescalco Westfatie, ßernardo de Hunevelde, viro
nobili, Amelungo de Linen, Gerhardo de Varendorpe, Bernardo de Ges-
melle, Ludolpho et Lulhewico fratribus dictis Haken, Henrico de Braken,
Rudolpo(l) de Haren, Rulgero et Gerewino fratribus de Bukenevorde,
Oltone de Odeslo, Andrea de Budrike, Alberto de Würdinchusen,
castellanis in Ridikenberg, inilitibus, et alüs quam pluribus,

■) auf SHafiir.

Siegel beö erjHid)ofs mit SlüiJricgct
tpcrgamenlftreifen.

iiib [Öliicr ßapiteIRcgel oni

246.

3:ti«ettburfl, 1261, 3uU 10.

@raf Cito ßon S^edlciibiiug iibettcägt bem Sloftev @rouciif)orft ba*
ßigentttum eines ©rbeS in 3nttup, roelc^eS Sophia oon Scoc^lec:
bect bcm fllofter uerfaiift ^atte.

9t6frf|i-|ft Bon imgefätir 1500 in ajffc. I, 97 Seile 80 bcS StOQl

nrttjiüe aUiiTifier.

Universis Christi fidelibus presens scriptum intuenlibus nos Otto
comes in Tekeneborch volumus noluni esse, quod astante coram nobis
domina Sophia de Brochterbeke cum pueris suis Conrado videlicel filio
suo et AJheyda fllia sua ceterisque ipsorum legitimis heredibus universis,
cum domum silam in Ymmichtorpe a nobis babitam, quam Gerhardus
quidam tunc coluit, consensu unanirai venderent claustro in Gravenhorsl
coram nobis resignanles eandem cum hominibiis ejus incolis et ceteris
altinenciis omnibus, nos ejusdeni domus et hominum proprietatera do-
navimus diclo claustro libere possidendam perpetuo, uxore nostra conie-
tissa Mecbchelda presente et hoc favorabililer ratum habente. Ne autem
hec nostra donatio neque eciam predicta vendicio possint ab aliquo in
poslerum relractari sed semper rata permaneant, presens scriptum super
hoc confici fecimus sigillo nostro et aslancium nominibus roboratum.
Sunt hü qui astant testantes: dominus Wideco de Westerwynke[le] vir
nobilis, dominus Lulgerus de Brochterbeke, tunc dapifer noster, dominus
Conradus de Brochterbeke, Lamberlus Budde, Goswinus Kjsehnck,

infl

itSi^l

1261 177

Thomas de Detthen, Hinricus Ungenathe, milites, et alii quam plures.
Datum et actum Tekeneborch, anno ab incamatione Domini M^CC^LXP,
dominica proxima ante festum beate Margarete virginis etc.

247. - ©teinfttrt, 1261, 3ttB 14.

^er Sble Subolf von Stetnfurt überträgt bem jllofler @rat)enl^orfl
bad Sigentlium eined @rbed unb Jtottend in Vorfiel, roeldde er an
Sugo Don ^orne gegen }n)ei @rben in Sabbergen Dertaufddt l^at^
nnb bittet bad jllofüer um Slbtretung il^red Sigentl^umred^ted an
lefeteren.

Original: ©taatiSarc^ito SKunfter.

Religiosis ac devotis in Christo virginibus . . abbatisse et universo
conventui in Gravenhorst L(udolfus) nobilis de Stenvorde cum affectu
sincero dilectionem. Significamus vobis, quod nos cum domino Hugone
de Home cambium facientes domum Rodolfi et casam attinentem sitas
Horstelo eidem contulimus. Ipse vero domum Wemeri et domum Crum-
mena Lacberge sitas nobis econverso conferens in concambio resignavit.
Ut autem hoc factum ratum permaneat, predictorum bonorum nostrorum
proprietatem presentium litterarum nostrarum testimonio vobis destinamus:
iia ut aliorum bonorum proprietatem, que ad vos spectat, patenti littera
sigilli vestri testimonio signata nobis remittatis. Preterea scire debetis,
quod si forsan alicujus instantia a bonis nostris prefatis vos jure medi-
ante eliminari contingeret, vestra bona vobis integraliter restitueremus.
Actum in Stenvorde, Ludolfo et Baldewino heredibus nostris presentibus
et consentientibus, domino etiam Hermanno milite dicto de Monasterio et
castellanis nostris Gotscalco de Rene, Hinrico de Havekesbeke, Johanne
de Leden, Johanne de Bodo, Gerhardo de Willen, Hinrico Palstero et
Reynero militibus presentibus et aüis multis, anno Domini M^CC^LX^P,
datum nocte divisionis Apostolorum.

Siegel ab.

3lü(ffd^rift oon einer ^anb befi 16. S^l^rl^. : Rolevincke anberö ge^
nannt Rolman.

248. - 1261, 3uU 17.

3)ie Sbtifrxn 3ba von fierforb befunbet, bafe ^ilbegunbiö, bie SBittroe
©darbö oon Scrtmelo (SBermetIo ?), jroei ®rben in ©iffen an ba«
Äloftcr 3Rarienfelb oerfauft l^abe.

®lei(^äcitigc ^bfc^rift in SÄfc. vn 1326 bc§ etaatöard^iö« SRünftct,
S3I. 50. 5)rucf: Sßßllman«, Sß. U.^93. HI, 1751.

« a V , C«ti. Urf .cJöu* III. 1 2

L

178 1361

Ida Dei gracia Hervordensis abbatissa cunctis Christi fidelibus hoc
scriplum intuentibus in salutis auctore salutem. Litterarum custodia
rerum acta perpetuat et oblivionem extcrrninans sopifani resurcilat me-
moriam. Quo nimirum intuitu nos inducte quedam acta coraiii nobis
soilempDiter celebrata scripture beneflcio non indigne duximus coninien-
danila. Sciant igilur ex hoc seripto tani presenles quam posteri, quod
Hildegundis vidua seu relicla Eggehardi de Berttnelo cum filiis suis et
E^ehardo et Remberlo coram nobis duas domos in Dissene cum
Omnibus eorum attinentiis seu pertinentiis pro XXIIII"' marcis conventui
Campi sancle Marie libere vendiderunt et omni juri quod in bonis pre-
dictis videbantur habuisse, libere ac penitus renuntiarunt in manus
domini Johannis de Osenbruge et Johannis dicii de Sylethe, qui missi
ex parte jam dicti conventus tunc aderant; quam resignationem ex parte
conventus acceperunt. Huic resignationi interesse rogati sunt hü: Her-
mannus de Elmelo ebdomadarius Hervordensis, Johannes reclor forensis
ecciesie, Reinhardus de Bavenhusen, Johannes dictus Socrates sacer-
dotes; milites vero: Johannes de Paderborne, Gerhardus de Sunninc-
husen, Alexander de Bekeseten, Wolmundus de Verwinchusen, Ludolphus
de Ubhincdorpe, Reinbertus de Busche; Famuli vero Fredcricus de Busche,
ChrisHanus de Sylelhe et alii quainplures. Ego Sigcnandus canonicus
Hervordensis hanc paginam conscripsi, quando hec acta sunt; anno
Domini MoCCLXI"; octava VII Fratrum.

Z49. ~ 08liabtü(f, 1261, ^uli 22. ■

5Dcr osiiobrüder Slom^erc Sllfrini, fflerifeer ber Dt)ebicn.| 9tiem6loft,j|
(letiuibet, bofe 3J!ar(!Qrct^n, ffitttme bcs 3ot)aiine9 in Egwordingdorpe,
eine g^reie, i[)re S^oc^tet Egbiirgis ber odnabrürfec flitc^e jur ßigem
bcliöngen übertragen unb borauf uon iEini eine .^ufe in Egwording-
dorpe auf äfit)" 3Ql)re, i^re 2:o($tec Egbiirgis aber erblidd in ^aci)l
erljalten ^abe.

3rtif<^rift hett 18. '^aiit^. in ^rcnjclfie Urfimbni^Snmmlunn ni ®. 139.
Omnibus ad quos praesens scriplum pervonerit ego Alfritnus
canonicus Osnaburgensis et obedientiarius in Rimeslo notum facio, quod
Margareta relicta Johannis in Egwordingdorpe liherae conditionis existens
Egburgim filiam ipsrus ad servilem tradens conditionem in perpetuam
ecciesiae noslrae servam obtulit et lytonem. Et ego ad preces amicorum
ejus raansum in Egwordingdorpe praefalae Margaretae ad decem annos,
dictae vero pucllae ad jus hereditarium sub pensione de ipso manso
annuatim persolvenda porrexi, lalj videlicet interposita conditionc, quod
si dictam puellam infra praelati decennü spatium decedere contigeril,
nichilominus siquid temporis de ipso dccennio residuura fuerit, ipsi

1261

179

' niatri saivum et liberum in diclo manso remanebil. et Ipsa mater alium
puerum loco ipsius defuncti infra niensem a die obitus ejusdem in
ecclestae nostrae lytonem praesentabit, in cujus praesentatione dabif
mihi quatiior marcas usualis monelae. Si vero aller inlfrim in obe-
dientia succc^sserit illi dabil tantum duas marcas. Quod si infra mensem
obedientiario, qui pro tempore fueril, aüus pucr prout expressum est
non fuerit prausentalus, extunc obedientiarius diclum mansum in manus
qaascümque voluerit überam locandi habebit potestatem. In cujus rei
evidenliam el tesUmonium praesentcs literas praenolatis matri et ßliae
s^l!o venerabilis domini noslri Baldewini episcopi una cum majori
sigillo ecclesiae nostrae tradidi roboratas. Datum Osnabr., anno Domini
M^CCLXI", die beatae IHariae Magdalenae.

t 250. - m (SmiMtttt, 1261, «uBuft 8.

Oraf Otto Don ledlenbiirg überträgt bem @ottf(^QlE von Giemen
bie SJogtei über bie juni Stift 3J!ete[eii gehörigen, in ben Jltiri^:
fpielen lüBiiiteräiuqf unb lallen belegenen @üter.

Original: ©tantöan^ib anüitfitiT. Xzud: ÜJicfc«, Beiträge I S. 382.

Universis Christi fideiibus visuris presentia nos Otto comes in

Tekeneburg voluraus notum esse, quod advocatiam bonofum ecclesie

Hethelen pertinentium in parrochiis Winlerswiiic et Althen sitorum

I domino Godescalco de Remen special! et amico noslro viro nobili et

I uxori ejus domino Julien contulimus in reconpensationem servitiorum

Igratorum nobis plurics exhibitorum perpetuo possidendam. ünde ne

forsan in poslerum possil oriri calumpnia donationis hujus noslre re-

quirens lylulum, presens super hoc scriptum confeclum sigüli nostri

muQimine duximus confirmandum. Actum el datum post quindenam

a festo Jacobi majoris apostoli in placito penes Dehten, ubi compositi

sunt dominus comes de Benlhem el caslellani Novi caslri; anno Domini

M''CC''LX" primo. Testanlibus militibus subnotatis domino videlicet

Widekino de Westerwinliele viro nobili, domino Dhegenhardo de Vin-

nethe, domino Giselberlo de Scolden, officialibus etiam nostris in Melhelen,

Alberto el Johanne iamulis el aliis quam pluribus.

91eft beä Burgfiegels ('Meflf. S 20, 2) an ^pergamentftreifen.

1261, •Ztitmitt 6.

Siidiof Sotbeniiii befiatigt baö biiri^ Sijc^of Äonrab in ber ^farc=
tirdie ju Snbbergcn begrünbete, buri^ öifc^of SBruno non bort mit
OiiQtenbrüiI oetlegte ÄoHegiatftift, erneut bie barüber getroffenen
^eftinimungen nnb verletzt beit @tift^erren baä ©nabenjaf)!.

a&ft^ft Pon 1640 in Wlfc. 214 ©. 4. IJnirf: aKitt^eirungcii n ©. 24a.

12*

Boldewinus Dei gracia Osnaburgensis episcopus omnibus ad quo«
presens pagina pervenerit salutem in salutis auctore. Notum esse
volumus Christi fideübus universis, quod cum felicis recordationis Con-
radus quondam Osnaburgensis episcopus zelo duclus pietatis de consensu
capituli nosfri niajoris olim in ecclesia parrochiali Baibergen in honorem
domini nostri Jesu Christi, gloriose virginis Marie, bealorum Geoi^ii et
Silvestri ac omnium sanctorum Dei conventum secularium instituisset
canonicorum, ipsain ecclesiam Batbergen et capellam in Quakenbru^e
cum omnibus proventibus et emolimentis suis ad usus canonicorum
ipsorum liberaliter conferens et assifnans ordinassetque provide, ut tres
sacerdotes. quorum tercius esset decanus loci ejusdem, duo diaconi et
unus subdiaconus, Domino ibidem perpetuo personaliter deservirent et
septima persona, videlicet dicti loci prepositus, infra ecclesiam Osna-
burgensem majorem semper foret assumendus, collatione tarnen tarn
prebendarum quam prepositure loci ejusdem sibi suisque successoribus
reservata. Succedens ei pie memorie Bruno venerabilis predecessor
noster processu temporis dictos canonicos de maluro canonicorum
majoris ecciesie nostre consilio ab ecciesia In Batbergen translulit in
opidum Quakenbrugge salvis sibi per omnia possessionibus suis et ipsa
ecciesia in Batbei^en, prout eis fuerat assignata, salvo etiam ipsi archi-
diacono loci jure suo, ut videlicet canonici gauderenl in opido securitale,
munitione et ipsa munilio per canonicorum residentiam fortiludinis re-
ciperet incrementum. Nos vero vestigüs predecessorum nostrorum in-
herentes favore benivolo instituUonem ipsorum canonicorum, ordinalionem
prebendarum ac eorum de loco ad locum Iranslationem cum ordinatione
facta de ipsa ecciesia in Batbergen congratulalione qua condecet cora-
probantes presenti pagina confirmamus, volentes et precipientes districte.
ut ordinationem primitus de eorum prebendis faclam, numerumque
sacerdotum et aliarum personarum in ipsa ecciesia deputatum inviolabi-
liter foveant et observent. Indulgeraus insuper eis, ut poät obitum
suum unusquisque annum habeat gracie, proul habere majoris ecciesie
nostre canonici consueverunt, eodemque gaudeant jure et privilegio in
omnibus alüs, quo canonici nostre civitatis Osnaburgensis et diocesis
gaudere dinoscuntur. In cujus rei evidentiam et perhenne ßrmamentuni
presentes litteras noslro et majoris ecciesie nostre sigillis pariter fecimus
communiri. Datum Osnabui^i, anno Domini MCCLX primo, in die
Nicolai confessoris.

1261 181

252. - 1261— 1297.^)

»urggraf öcinridji in Stromberg ertlärt fidji wegen beö von feinem
3Sater Dertauften fiofed m ©onbrinte.

Original: gürftlit^ci^ Slrt^tt) SR^cbn.

Hinricus burgravius in Stromberg omnibus presencia visuris notum
facimus preseniibus protestantes, quod nos super vendicione ciirie in
Honbrinke facta a patre nostro bone memorie ubicunque requisiti fuimus
prestare plenam parati erimus warandiam precipue super pulsione et
expulsione ad pascua et ad glandes.

3ln bem aud ber Urtunbe gefd[inittenem ^ergamentfireifen bad fel^r
jerfiörte Siegel (2Beftf. Siegel 26, 7).

253. — 1262.

9litter ^einric^ ^apinc verlauft mit ©ene^migung feines Sel^nl^errn,
beö ©rqfen Otto oon 93entl^eim, ein @rbe ju Semfler an baö
Ätofier SRuinen.

Drucf int Oorkondenboek van Groningen en Drenthe ""Jlx. 130.

254. - ftiln, 1262 (1261), Sannax 27.

9ifd[|of Simon oon ^aberborn fd[|lie6t mit Engelbert IL, @rmä^ltem
oon Jtöln, ein ^^ünbniö, in melc^eö aud^ baö ©ebiet be« oöna=
brüder Stiftes aufgenommen wirb. SBier Sd&iebörid&ter foHen
etwaige 3n)iftigteiten groifdjien paberbonier SKinifterialen unb Sürgern
einerfeitö unb ben 9lnge^örigen oon jtöln, Odnabrüd unb Sorve^
anbererfeitö fd[|Iui(|ten.

©cbrucft: Sacomblct, U.-53 II, 511.

255. - OSnairfiil, 1262 (1261), gfeintar 3.

93ifd[|of 99alben)in oon Odnabrüd fd^liegt mit Engelbert, Srmäl^ltem
oon Stöln, ein 93änbnid ju gegenfeitiger .^ulfe }n)ifd^en Sil^ein unb
aSefer.

Criginol: (Staatöarc^it) !Düffc(borf. ($rtnäl)nt 6ci Cncomblct, 92icbcr=
rf)cin. U.-'33. II 92r. 324 ^nm. 1.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus universis
hoc scriptum visuris inperpetuum. üniversos presentes ac futuros scire
volumus, quod nos de consensu capituli nostri et consilio priorum et

') 1261 ftarb bcr 35ater Äoiirab, 1297 ^cinrit^. :öcr9l. Söcftf. @., ©Icgcl ber
©^naftcn, (ginlcitung (S. 19.

182 1262

fideliuni nostrorurn cum reverendo in Cbristo paLre ac ctomino Eingel-'
berto, sancte Coloniensis ecciesie electo, talem inivimus perpelui federis
itnionem, quod nos et nosiri successores fidcüter ei saisque successoribus
et ecciesie. sue contra quemlibet ipsis injuriam inlerentem, cum requisiti
fiierinms, perpeluo assistemus et auxilium prestabimus in nostns expensis
inter Renum el Wiseram, idenique sancte Coloniensis ecciesie electus
suique successores in suis expensis nobis nostrisque successoribus et
nostre ecciesie idem facient econverso. Ut autem hujusmodi confedera-
tionis unio a nobis nostrisque süccessoribus inviolabiliter observctur et
secundum formam predicti federis impleatur, presentem pa^inam super
hoc confeclam nostro et capiluli nostri sigillis duximus roborandam in
testinioniura predictoruni. Acta sunt hec Osenbrugge, anno Domini
M^CCLX." primo, III" Nonas Febniarii, presentibus hiis: Godefrido
de Mulsfort choriepiscopo Coloniensi, Philippe Ihesaurario et Winrico
canonicis Coloniensibtis, Ernesto canlore, Godescalco thesaurario, Hein-
rico preposito de Quakenbrugge, Lubberlo dicto Vulpe, Heinrico de
Berge, canonicis Osnaburgensibus, Johanne thesaurario de Widenbrugge;
inilitibus vero Hernianno de Ludinchusen, Heinrico de Vitinehoven,
Heilhenrico de Plettenbracht, Theoderico de Sconenvlete, Johanne dicto
Beren, Gcrhardo de Varendorpe, Ludolfo Unco. Ainelungo de Linen,
Heinrico de Braken et aliis quampluiibus.

©tegel bei 3Jif£f)ofü (ffiJeflf. S. 51, 3) uiio t)eä Äapitelö (101,5) a\
''^erganientftreifeit.

1

256. - CStinbrüd, lä62, Vlärj 27.

T)et Siitlev ©iefetbert üdii ©iflenhorf übergießt fciiie ©^meüer^
to^kt iffialbiirgi«, bte Xo^ter beö Gaejariiiö mix äorfl- bie ©ruf
Dito ooa ^edtenburg aus ber 'üllinitlerialität eiiIIa|Teii ^atte, bem
Stift efleii aii aJiinifterialiii.

atirfirifi i)ri> 18. Ooßtli. in Sifc. U. 117 5. 2 bce ©tonieördiiö«

Honorabilibus . . abbatisse, preposite totique capitulo ecciesie in
Essene G(ise]berlU5) miles dictus de Bissenthorpe cum sincere dilectionis
affeclu, quicquid potest obsequü el favoris. Cum dominus meus nobiüs
vii Otto conies in Tekeneburgli filiani sororis raee, domine Mechlildis,
et Cesarii militis de Horst, Walbut^im nomine a jure ministerialitatls
absolveril et liberam donaverit, ila ut michi liberum sit, ipsam ad cujus-
cumque dominium convertere, ego de mera ac plena voluntate jam
dictam Walburgini neptem meani ecciesie vestre in niinisterialem dono
et assigno libere et absolute, \-olens ut hec eadem W(alburgis) pleno
jure minJslerialium ecciesie vestre t^uudcut et fruatur. Datum Ösen-

^P 1262 183

■ brücke, anno Dornini lyC^CLX" secundu, sexto Kaleiidas Äprilis. Ego
vero, quia proprium sigilluni iion habeo, sigillum fratris niei L(utgeri)
majoris Osnabrugensis ecclesic prepositi sum coulentus,

ft 257. - 1262, antil 27.

^B %em[)arb uiib iQennatm tbli Ferren von ai}>vi befunden, hai

^fc^^ Äitter aibero üon SBeriteroebe bem 3o^amiUetl)Qiifc Üage beii

^^^^^L ätiintm )u !Samme, beii et uon t^iieii jti 2t\)en trug, für 130

^^^^B Wart uertaiift ^at unb bag fie i[)ii auf SuDiuig iinb :^iiboIf ^ate

^^^^^B )u Linien beä genaimteii Kaufes übertragen Ratten, bid baäfelbe

^^^^^H van bei 5{trd)e ju Csnabificf baä (Sigentliuni bacau erlangt t)atte.

^^^^B @ie ueiji^ten baraiif auf i^c yieä)t an bem genannten Betinlen.

CrifiUKil: SiaalMtc^iU. Slviitf: Siibcnbürj, 93(;itiägc ®. 67.

Universts Christi fidelibus ad (luos presens scriptum perveneril

DOS nobiles Bemhardus et Hermannus dicti de Lippia notum fadmus

et presenlibus protestamur, quod constitutiis coram nobis dominus

Albere miles dictas de Bernewedhe recognovit se vendidisse de pleno

consensu et voluntate heredum suorum viris religiosis commendatori et

fratribus domus hospitalis sancli Johannis'in Laga decimam in Damme,

quam a nobis tenuit jure homagii, quod vulgariter dicitur manstat,

pro centum et Iriginfa marcis slbi numeratis et solutis. Quam videlicet

decimam ad manus predictorum conimendatoris et frati'um coram nobis

resignavit et nos predlcti nobiles predictam decimam ad cautelam por-

reximus et concessimus vlrls discretis Lodewico et Ludolfo dicti (!) Haken

ad usus conimendatoris et l'ratrum predictorum, quousque sibi sepedicli

commendator et fratres proprietatem sepedicte declme a capitulo Osna-

I iHu^ensi acquirerent sive compararent. Äcquisita vero proprietate ab

l ecclesia Osnaburgensi predicta et in commendatorem et fratres sepedicte

Ldomus in Laga translata nos antedicti nobiles Ber(nhardus) et Her-

rfmannus) de Lippia de pleno consensu et voluntate heredum nostrorum

romne jus, quod iu dicta decima liabuimus ac tenuimus ab ecclesia

l'Osnaburgensi memorata, coram venerabili domino Baltwino Osnaburgensi

tepiscDpo et capitulo ejusdem ecclesie libere resignavimus in manus pre-

Ki(Bctorum commendatoris et fratnim in animarum nostrarum remedium

l'Ct salutero. In cujus rei testimoniuiii presentem paginam sigillorum

llBostrorum munimine duximus roborandam. Datum anno Domini mille-

mo ducenlesimo sexagesimo secundo, quinto Kai. Maji.

Seibe Sieget unb ißergamentftteifcn ab.

258.

1262, änai 13.

'Die tdtiffin Selmtgiö uon JJrecfeii^otft tnujdjt ooii (SJraf Ronxat

Don 3lietbetg SRegetinb noii "lliotieler gegen ätmetgarb uon iSiarBeiu

[)or!l nad^ Sienftmaniieiirec^t ein.

Original ttit Stidiiiic jii iHietticrfl.

Nobili viro domino Cunrado comiti in Ritberge Heiewigis Dei

gralia abbatissa in Vrekenhorst salutem in salutis auctore. Presenlibus

publice protestamur, Amelgardim filiani Herwici inililis de Wardenhorst

ecclesie uostre ministerialem nos dedissc vobis in concambium pro Rego-

linde filia Alberti militis de Modelere. Huic l'acto presenles fuerunt:

Wilhelmus officlalis domini Monasteriensis, Heruiannus de VelUeten,

Bernardus de Warendorpc, Ärnoldus de Vrekenhorst, Johannes de

Ruenberge, Fridericus dictus Hundertnmrc, Hinricus de Renen iniütes;

Rotgerus capellanus, Hermannus de Werden, Hinricuä de Baleborn,

Hinricus de Ostenvelde, Hozzel de Mere, Hermannus gogravius in Stron-

berge, Conradus de Roden, Menhart Cruke et alÜ quam plures et

in posterum super hiis ulla ambiguitas oriatur, presens scriptuai sigiUi

nostri roboravimus appensione. Datum anno Domini M'CCLXII'

die beati Servalii,

Siegel mn '■i^ergamenlfiieiieii abgefallen.

Uli j

I

259.

(Stdita), 12ß2, 3unt.

äUolf^elm uoii ölafenborpe oerji(f)tet j» t^ittiften bcö Slofterö Cjehe
auf alle feine dledite an ein Srbe in ^idingeii.

SDrtfliiinl: ©taotenrc^iti.

1^0 Wolfheimus dictus de Blakendorpe universis hoc scriptum
visuris notuni facio, quod ob revcrenciam gloriose virginis Marie beatique
Johannis baptiste monasterii in Osethc renunciavi de libera voluntate
actJoni, si quam habebam vel habere videbar in domo in Hikkingen et
presenti scripto in anime mee remedium renuncio et omni juri, siquid
in dicta domo mihi competere videbalur. In cujus rei evidonciain et
tesliraonium sigillum domini A(lberti) plebani in Vechta una cum sigillo
castellanorum ibidem apponi presentibus impetravi. Actum anno Domini
M'CC'LXII", mense Junio.

'jjoni elften aui ber Urtunbe gefi^nittenen ^ctgantentftieifen bae
(Siegel bet älei^taer Surgmäniier abgefallen ; am jtoeiten ein Sleft bei manbet-
föimigen ^faTierftegeU : @etrönter ^eiliger mit $alme mib 8ndi: S. Alborti

I

1262 185

260. — XednenbMrg, 1262, 3mU 6.

®raf Dtto t)on SÜedFtenburg überträgt bem Jtlofter @rat)enl^orft bad
@igentl^unt eineö @rbed unb eined Jtottenö nebft (Sigen^örigen }u
@(te nadd erfolgter Siejignation feined &z})Mmanm^, beö SRitterd
Qugo von ^ome, oon meld^em bad Jtlofier fte getauft ^atte.

Original: ©taotgorc^it) SRünftcr.

Universis Christi fidelibus ad quos presens scriptum pervenerit
nos Otto comes in Tekeneburg volumus notum esse, quod claustrum
in Gravenhorst cum domum Gerhard! in Elethe super Ty dictam et
ipsum Gerhardum cum uxore et pueris suis, item casam Wiggeri ibidem
cum ipso Wiggero, uxore et pueris suis a Hugone milite de Hörnen
emerent, nos domus easdem cum universis ipsarum attinentiis et dictis
hominibus ipsas inhabitantibus a prefato milite et ipsius universis here-
dibus, qui eas a nobis habebant in feodo receptas et libero animo inte-
graliter resignatas in remissionem peccaminum nostrorum proprietatem
omnium (pretactarum) ^) claustro conlulimus supradicto in perpetuum et
libere possidendam. Unde ne postmodum possit oriri calumpnia tarn
nostre donationis quam prefate emptionis requirens tytulum, presens
scriptum super hoc confectum sigilli nostri inpresione(!) duximus robo-
randum. Testes etiam qui presentes aderant fecimus subnotari. Testantur
vir nobilis dominus Widekinus de Westerwinkele, Thomas de Dehten,
Ludewicus de Monasterio, Lambertus Buddo, Gozvinus Keselinc milites;
Godescaicus famulus filius domini Lambert! Budden et alii quam plures.
Actum et datum Tekeneburg, anno Domini M^CC^LX^ secundo, in octava
apostolorum Petri et Pauli, IIP Nonas Julii.*)

*) burrf)itric^cn. — *) richtiger müßte Cß f)ci6cu: pridie Non. Julii.

öurgfieget an ^ergamentjireifen.

Slüdfd^rift oon einer öonb bed 16. 3o^r^. : Item Elte ; von einer
foldjieu beö 17. 3a^r^.: Thiehaus.

261. - 3;edneiibttrg, 1262, Stigti^ 6.

Dtto ®raf von S^edtlenburg überträgt bem So^anniterl^aufe ju Sage
baö ßigent^um an einem @rbe ju 2^^iene, rueld^eö SRitter So^anneö
Dou äSeid (äiel^d) von i^m ju Se^en trug unb an bad ^^oj^anniter-
l)an^ Derfauft ^atte.

Oriftiiml: (Btaat^axdjiV. !5)tucf: (Subcnborf, Sciträgc (S. 6«.

In nomine Domini amen. Nos Otto comes in Tekeneburg uni-
versis, ad (juos presens scriptum pervenerit, in perpetuum. Ut elalis

itostrc negutia (Iniiiora perrnaiieant et noii possirit in postcruin ab aliquo

retractari ea memorie commendartius. Sciant igilur pre-

sentes et posteri voluaius, quod venientibus ad presentiam nostrani Jo-
hanne milite de Veis et uxore ejusdem domum quatidam

in Tinen, cujus ad nos pertinebat proprietas et quam hiidem jure
hominii a nobis habebant, eandem, cum non haberent liberos, domui
sancte hospitalis in Lage vendilam cum appendicüs suis omnibus io
manus noslras mullis asiantibus resignarunt, quicquid in ea juris liabe-
banl penitus effuscariles. Nos vero ad petitionem eorundem pio de con-
sensu uxoris nostre Mehllieldis cometisse et horedura nostrorum omnium
dictam domuiii in inanus nostras resignatam antedicte domui sancle
hospitalis dedimus ad honorem beato Dei genitricis et sancti Jobannis
baptiste et anime nostre reniedium libeie possidendam in proprietate
perfecta perpetuo cum hominibus eidem domui pertinentibus tam infra
quam extra manentibus ceterisque ejusdem attinenlüs omnibus tarn in
nemoribus, quam in pratis, aquis, agris .... et etiam si quos habet

Merooratus siquidem miles de Vets, qui fecit venditionem

hujusmodi, predicte domui sancte hospitalis fecit ligitiam, quod

peterel super ea, ipse deberet donium eandem ab omnium

inquietacione ipsam super hoc jure inpelere inqujetare se-

cundum quod jus exigerel publicum esse warandus

perfectus venditionis illius, Id ipsum promiserunt cum eo duo milites,
dominus videlieet Svedherus de Monasterio et dominus Rudolfus de
Langen. Nos certe factam promissionem hujuscemodi ex parte hospitalis
prefale suscepimus cum duobus confratribus hospitalis ejusdem, RudoUo
videlieet milite magistro domus in Lage tunc temporis et Bernardo
sacerdole domus Stein vordie, susceperunl et promissionem eandem
nobiscum Thidericus de Branihorne, Thomas de Dehten, Hugo de Hörne
mililes et Alexander famulus de Langen. Quod ut ratuni et stabile
semper permaneat, presens hoc scriptum inde confectum cum teslantium
nominibus sigilli nostri duxinius munimine roborandum. Testantur autem

hü cum hominibus supra notatis: Johannes de Langen Ursus,

Udo de Giidenhopst, Lotbertus Buddo, Thidericus Franzois, Dhegen-
hardus mJliles et alii quamplures tam famuti quam milites. (Datum
Tekeneb)urg, dominica ante Laurentii, anno Domini M'CCLX' secundi^
liUis Augusli octavo.

j!" bell Süden fehlen iiifolae Sliisfallö bes ■'^icrgameiitö fiele ein bU
brei 'fflorte.

Siegel unb ^ergamentftreifeLi fehlen.

I

im 187

262. - 1262, «ugMfl 27.

®raf Otto Don SRaocndberg überträgt aU ^troii ber Hird^c in
SRicfcnbed öof unb aWü^Ie in ©raocnl^orft, bisher mä) giiefcnbcd
gehörig, bcm Älofier ©raDenl^orfi unter geroiffen äJorbe^otten für
Slrd^ibiaton unb SRettor in SRicfenbed.

3ttjei Originale im ©taatöarc^iD SRünftcr. !Drucf: ^oogewcg, SBcftf.
U.-53. VI 9lr. 774.

Ego Otto comes de Ravenesberg patronus ecclesie in Risenbeke
litteris presentibus notum facio Christi fidclibus universis, quod accedente
quondam auctoritate venerabilis domini . . episcopi Osnaburgensis necnon
et . . arehidiaeoni, . . rectoris ac ipsius ecclesie in Risenbeke vicarii
pariter consensu curiam et molendinum in Gravenhorst cum suis
attinenciis, que hactenus quantum ad spiritualia ad ipsam ecclesiam in
Risenbeke per omnia spectare dinoscebantur, divine pietatis intuitu ad
monasterium sanctimonialium in Gravenhorst transferri et perpetuo cum
omni spiritualium integritate annecti de mea consensi libera voluntate
in hunc modum: cultores sive inhabitatores seu eciam hospites tarn
dicte curie quam ipsius molendini sani et egri ab ipso monasterio in
Gravenhorst omnia ecclesiastica de cetero recipient sacramenta et eccle-
siastice ibidem tradentur sepulture, baptismo parvulorum de locis pre-
dictis et reconciliatione post partum feminarum prefate ecclesie in Risen-
beke tantummodo reservatis. In quorum reconpensam . . archidiaconus
memorate ecclesie in Risenbeke habebit octo denarios singulis annis in
festo sanctorum martyrum Crispini et Crispiniani de domo Wichmanni
in Onevoren et qui rector ipsius ecclesie pro tempore fuerit habebit in
eodem festo de eadem domo duodecim denarios annuatim. Porro si
funus aliquod de Castro Tekeneborch in dicto monasterio sepeliendum
fuerit, vicarius in Risenbeke habebit ibidem omnes oblationes secunde
misse, si illam dixerit, exceptis dumtaxat victualibus, que ibidem relin-
quentur. Ut autem hec rata permaneant et inconvulsa, presentem
paginam meo sigillo una cum sigillis . . arehidiaeoni et . . rectoris sepe-
dicte ecclesie in Risenbeke annui roborari. Datum anno Domini M^GG^
sexagesimo secundo, sexto Kalendas Septembris.

2tn bcibeu 2luöfertigungeu bie brei ©ieget an ^^Jergamentftreif eu :
1) @raf D. ü. SR. (SBcftf. ©iegel 35, 7). 2) ©ieget beö 3)ompropfted Subger
oon Dönabrüd alö 3lr(I)ibiafonen, manbelförmig, ber ©iegler fniet unter ben
in einer 2lrd^itefturumra^mung ftel^enben Srufibilbern ber ^eiligen ^etruö,
ßrifpinuö unb GrifpinianuS. S. Lutgeri majoris Osnaburgensis ecclesie
prepositi. 3) ©ieget beö ^forrerö Subbert Sßofe, oßnobrüder ©ont^errn,
manbelförmig, ber ^i\ä)% im g^elbe : (f S.) Lubberti dicti (Vul)pis canonici
Osna(burgensis).

263. - «lorienfell», 1262, ®e»temlier 2«.

©rof Sonrob cüii Siielberg flijtet boä ^oöreägebäditiiiS feinet ©c
nm^Uii ObQ im Mlofter ^ffiflrienfelb burd) Scfieiituiig eines Srbeö in I
3IoeniDebbe (bei ©iitetfllol)).

Crifidiol: StaotöoviJiia OTfmfler, ■Briitf: aBilniniiiJ, 9ß. U.=S. 111, 092. |

Nos Conradus comes de Reiberg universis Chrisli fideiibus in
perpeluuni. Novprint univeisi fidetes presenfis lemporis et futuri, quod
nos de consensu Fredeiici, Conradi prepositi, Oltonis Parbornensis
canonici, filioruni nostroruni alioiuinc|ue coheredum noslrorum propter
fidem et spem remunoratlonis eterne pro salute aiiirne uxoris nostre
Ode jam del'uncte necnon et propria salute atque parentum noslrorum
contulinius cenobio Canipi sancte Marie mansum quendam in Ovenwide
cum omnihus juribus suis excepta decima, que ad donationem super
Dodeni manso nos non fangit, ab ecdesia meniorata in perpeluum pos-
sidendum. In qua sane collalione impelravimus a domino Johanne pre-
dicli cenobii abbate, ut pensio annua de supradicto manäo coltecta sin-
gulis annis in die sancti Lamberli martyris cedat ad consotationem coiwj]
venlus ita videlicet, ut eadeni die anniversarium predicte uxoris nostre'
Ode et posl decegsum nostruni memoria noslri in ipso die ab eodem
convenlu devote agatur et tunc ejusdem mansi pensio in ministerio
ejusdem conventns fideliler expendatur. Ut igitur liec predicia stabili
vigore permaneanl, presens scripluni sigilli nostri et Frederiei filii nostri
munivimus appensione. Acta sunt hec anno Dominl M^CCLXIl", in
Canipo sancte Marie dieque defunctionis beate memorie Ode uxoris
nostre, in vigilia sancti Mafliei apostoli. Huic facto interVuerunt : vene-
rabilis dominus S. Paderborn ensis episcopus, G. abbas Lisbernensis, L.
prepositus Lippen^is, R. decanus Susatensis et H(erinannus) ßlius nobitis
viri domini Ber(nhardi) Lippensis, H. nobilis de Osethe, Äl(exander)
miles de Mudelere, Egbertus de Rokinchusen et alÜ quam plures.

Siegel Soiirabä d. 9i. (Üß. ®. 2li, ü) iinb gric^ndfö ooii öotftniot i
(SB. S. 29, 4) m ^anffoben.

anm. 1263, aJIärj 25, fc^eiift Örnf .Hourab doii Slietberg jiic Üluto-l
fieiiev feiner I'odfiter Dbn beiii egtbien^ÄloRec in aJitinfter ein ßrbe. ßrtoä^ittj
in bcr Urtiinbe griebric^ ®rf. n. 9t. (Öorfiinor), Honrob ^^Jropfl üon @tJ
fflartin In SWünfter unb ber ;iaberl>oriier Som^err Otlo, Söilmanö a. a. oJf
704. — 1264, Wdvi 25, ff^enft ®taf .ttonrab auä) m<i) ben Äolonen betj
iSrbeö Stoeniuebbc oii 'ölavienfelB. 'ffiiliiiana a. «. O. 722.

I

i

1292 189

264. — 1262, &tptmUt 30.

Sifc^of Salbetoin von Dönabrüd fc^enft bem Alofter ©raDeni^orft
je ein ©rbc in Wallenbroke unb Secfle, noc^bem SRitter öcinric^
von 93rafen, ber bamit t)om @rafen Otto von S^edlenburg belel^nt
xoat, biefem gegeniiber unb ber ®raf bem ä3ifc^ofe atd feinem
ßel^nö^errn gegenüber Sßerjidjit geleiflet.

Criftinnl: ©tnotSnrc^lt) aßünfter.

Baldevvinus Del gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus
ad quos presens scriptum pervenerit salutem in salutis auctore. Factis
nostris fide et memoria dignis debitam cupientes imponere firmitatem
litteris presentibus notum facimus Christi fidelibus universis, quod cum
Heinricus de Braken miles duos mansos unum videlicet situm in villa
Wallenbroke et alterum situm in villa Segeste, quos idem Heinricus de
manu nobilis viri 0. comitis de Tekeneborg in feodo tenebat/in manus
ipsius comitis pro se et pro heredibus suis universis de propria re-
signasset voluntate, idem comes ipsos mansos de nostra tenens manu
eosdem nobis deinde libere rcsignavit et absolute. Nos vero pensata
tenuitate reddituum monasterii novelli sanctimonialium in Gravenhorst
proprietatem dictorum mansorum nobis libere vacantium cum omnibus
suis attinentiis ad preces prefati comitis de pleno consensu . . prepositi,
decani et capituli ecclesie nostre majoris memorato monasterio in
Gravenhorst adicientes in subsidium contulimus donatione perpetua
libere possidendos. Ut autem hec nostre assignationis collatio rata per-
maneat et inconvulsa, presentem paginam nostro ac ipsius capituli
ecclesie nostre majoris pariter sigillis fecimus communiri. Acta sunt hec
Osenbrugge, anno Domini M^CG^ sexagesimo secundo, crastino beati
Michaelis archangeli, presentibus hiis subscriptis: Gonrado decano, Got-
scalco thesaurario ecclesie nostre majoris; Lamberto dicto Buddo, Hugone
de Hom et Thoma de Thetten militibus, et aliis quam pluribus.

9iur boö Sifd^offiegel er^ialten; bas Stiftficgel obgefallcn.

265. - OSuabrfiil, 1262, CttoUx 9.

3)ie ©bel^erren Slbolf unb ^ermann ©ebrübcr Don Slanfeno ucr-
jid^ten naä) ©mpfang von 15 aWorf auf bie gorberung von 50 aWarf,
tueld^e fie noä) an baö ^omfapitel }u Odnabrüd an^ bem Serfaufe
ber 3Sogtei über bie ööfe SBeftrom unb SJielingborf ju ^oben gloubten.

Orlftinnl: 2)omar(^it). 2)rucf: SIRitt^. V ©. 314.

Nos nobiles viri Adolfus et Hermannus fratres de Blankena factis
nostris, que revocare nee volumus nee debemus, debitam cupientes im-
ponere firmitatem notum facimus universis, quod cum super quinqua-

190

i marcis nobis debilis, ut putabamus de emptione advocacie duanim
videlicel in Weslerheim et in Thedelinclorpe cum attinentiis
earuin, gravis inter honorabiles viros . . prepositum , , decanum et capi-
lulum ecciesie Osnaburgensis ex parte una et nos ex altera niateria
dissensionis fuisset suborta, nobis asserentibus, quod dicti . . prepositus
. . decanus et capilulum de ipsa advocacia ad maiius ipsorum translata
quinquaginta marcas nobis adhuc superaddere tenerenlur, prefatis vero
. . preposito, decano et capilulo renitenlibus et hujusniodi debilum per
omnia neganübus eo, quod dictam advocaciam non a nobis sed a vene-
rabili patre Brunone quondam Osnaburgensi episcopo emissent et liabe-
rent. Nos tandeni interveniendbus viris probis et honestis per composi-
tionein amicabilem receptis ab eisdeni . . preposito , . decano et capilulo
XV marcis ab omni impeticione sive actione, si quam contra eos ratione
vel occasione L marcarum predictarum aut etiam ratione ipsius advocacie
habuimus vel habere videbamur, ore et manu cessimus et quievimus
omnino fide data et corporali nichilominus juramento interposito pro-
mittentes, quod memoratos . , prepositum, . . decanum et capitulum
nee super L marcis prenotatis nee super ipsa advocacia, quam juste et
legitime sunt adepti, decetero nioleslabimus nee aJiquatenus impetemus.
In cujus rei evidenclam et testimonium presentem paginam sigillis vene-
rabilium patrum . . Mindensis et . . Verdensis episcoporum necnon et
nobilium virorum , . comitis de Hoya, Heinrici et Lutfridl de Hoden-
hagen consanguineorum nostrorum una cum nostro sigillo procuravimus
communiri. Actum Osnabrugge, anno Domini M^GCLXn", die beaUj
Dyonisii martiris.

Site erften brei Sieget ^aben roo^t nie angefangen. 4) Siegel brtj
uon ^obent)agen (ein inblerfltigel), Umf{^rift abgebrödelt. 5) 'IDaä Siegel
bes feerinann »oii ^-Blantenci S. H . . . anni de Blank . . . iügl. SDlitfJ
tljeilungen V ©. 324.

266. - 1262, CHoter 9.

©beltjert 91bolf uou 93ianFeiia DCCäii^tct nodjmats für fiij auf oBe I
3Infprüi$e an baä !Soin!apitet jn Denabrilcf locgen bei 50 3}!ait I
Äaufgelber, naii)bem er in (einem unb feines Srnbcts Stanien 15 1
afiarf ettiattcn I|nt. (SJgl. 'bic »origc Urtunbc).
Original: Jiomart^tU.
Ego Adolfus nobilis de Blankena litteris presenübus protestoTtl
quod ego acceptatis XV marcis a . . preposito . . decano et capttulo
Osnaburgensi nomine meo et Her(manni) fratrts mei renunciavi et cessi
omni actioni et impeticioni, quam contra dictos . . prepositum. . decanum

1262 191

et capitulum habuimus ratione L marcarum, seu occasione, quas pete-
bamus ab eisdem, seu et ratione advocacie titulo vendicionis ad ipsos
translate et hoc fide data et juramento prestito^) promisi fideliter ob-
servare, sieut in littera super hoc confecta plenius est expressum. Hec
presenti scripto sub nostro sigillo recognosco. Actum anno Domini
M«CCOLXU, die beati Dionisii.

') ü6cT bct 3^ilc nachgetragen.

3ln htm aud ber Urtunbe gefd^nittenem ^ergamentftreifen baö Siegel
beö von »lantcna (SWitt^. V, 324). SBon bcr Umfd^rift ifl nic^t« roefcntlid^e«
me^r erhalten.

267. — OSnabrfid, 1262, Seiember 8.

Sifd^of Salberoin Don Dsnabrüd überträgt beiw Älofler Serfenbrüdf
bad @igent^um bed t)on ben ^dern bed Qofes in ^aflrup faDenben
Sehnten«, xotlä^tn ß^rifiian von 3)re^Ie bem Älofier tjertauft unb
in feine §änbe refxgnirt ^atte, imb betunbet, bafe ß^riflian bem
Älofier ben Sehnten beö ©rbefi ©erl^arbö in ®re^le für 5 aWarf
mit feiner ©enel^migung oerpfönbet.

Original: ©taatSarc^ib. iDrucf: (Sanbl^off/ Urfunben ^x. 95.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus presentia
visuris notum facimus, quod Cristianus de Threle et suus filius decimam
agrorum subjacentium curie in Harsthorpe . . abbatisse et conventui in
Bersenbrugge pro quinque marcis vendiderunt et jus feodi, quod in dicta
decima optinebant, in manus nostras libere resignarunt. Unde nos ob
honorem beate Marie proprietatem ejusdem decime predictis abbatisse
et conventui perpetua donatione contulimus. Item memorati Cristianus
et filius suus coram nobis de assensu nostro decimam totalem domus
Gerhardi in Threle pro qu'mque marcis predictis abbatisse et conventui
obligaverunt, donec redimatur, quiete et libere possidendam. Datum et
actum Osenburg, anno Domini M^GG^LX^ secundo, sexta feria post
Nicolai; presentibus Lutberto dicto Vulpe, Hinrico de Monte, nostre
ecclesie canonicis; Gerhardo de Varenthorpe, Johanne ürso, Hugone
fratre suo, Ludolfo Hake, Hinrico de Braken, Hinrico de Haren, militibus,
et aliis quam pluribus.

©iegel obgef allen.

268. — OSnabrüd, 1262, Stjtmbcr 11.

Tier 3ii($let 2lD[)Qniieä imb bie Siat^maruien ber ©labt DSiiabnid
betiinben, ba6 SoflQT'eä Don 9!ott|)borpe beni fllofter Serfenbriicf
Dor ifiiieii oUe feine 3lecf)te an bcii ©iitern in Boninchus iibcr»
troflen ^at.

Drigmol: StflatönrdiiD.
Nos Johannes judex universi consules civitatis Osnaburgensis
testimonio presentium litlerarum noluni faciinus, quod Johannes de
Northdorpe, quicquid juris habuit in bonis in Boninchus, convenlui in
Bersenbrucge coram nobis resig-navit et ne quis huic facto maliciose
contradicat, presentem lilteram super hoc facto conscribi fecimus et
sigiHi nostri appensione roborari. Actum et datum in Osenbrucge, anno
gratie M'^CCLXII", tertio Idus Decembris.
©teget mit ^trflamentflreifen übgefflUeii.

4

269. - OSllobtüÄ, 1263.

Sifc&of Snlberoin uon DSnabrilcE überrocift bem Sotionnifloltore

im T'ome baö ßigent^imi eines Sniifes ouf bem Stfii)ofäl)ofc jii

Osnabirüct, auf roelc&eö bie bifltier bamit belc^ute ffijittiue beö OTa--

giftet 9Balti)er Gocus, 31ll)eibi6, mit tl)rem So^ne Scbert aSerjtdit

geleiftet ftatle, foioie ein hoju gefjürigeä ©tüd ßanb, auf loeli^eö

bet Sflitter Sjugo Öar Detjii^tet tjatte; bet S^^efaiirar (Sotfc^alf irnb

bet 'Üiitar SHiquin ^aben hoS ©etb jum Scnietbe gegeben.

Ortginnl : Domorrf)iO.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus present

scriptum visiiris salutcni in salutis anctore. Equum est et salutare, ut

cum ad ea, que ad divine Jaudis spectant cultum, requiiimur ampliandum,

noslre benivolentie animum facilem prebeamus et assensum. Notum

igitur esse volumus Christi fideübus universis, quod cum Alheydis relicta

magistri Wallheri Coci, Ecbertus fliius ejus et uxor ipsius Ecberti

Methildis nomine domum suara sitani in atrio nosiro Osnaburgensi,

quam de manu predecessorum nostroruni ac nostra tenebant in feodo,

nobis de bona voluntate in manus noslras libere resignassent et absolute,

nos ad honorem et laudem Doniini nostri Jesu Christi glorioseque vir-

ginis Marie ac ob beatorum palronorum nostroruni Petri, Crispini et

Crispiniani reverentiam proprietatem dicte domus et particulam fundi

spectantrs ad ipsani domum, quam particulam Hugo dictus ürsus miles

a nobis lenebat in feodo, ab eodem Hugone de consensu uxoris sue

Gotzten et omnium heredum suorum nobis libere resignatam, ad preces

capituli majoris ecciesie noslre ac de consensu ipsius capiluli ad altare

1
I

12G»

193

beali Johannis ipsius erdesio nostre majoris pariter contulimus, eandeni
domum ac memoratam parliculam cum omnibus attinenliia suis, ilomini
Godescalci thesaurarii ecciesie nostre') ac Ricquini vicarii ejusdem
ecclesie denariis comparata perpetua donatione altari assignantes eidem,
ita videlicet, ut sacerdos diclo altari dessrviens et ad chori ministerium
sectindum moduni et consuetudinem aliorum ecclesie nostre vicarioruni
devotus exislens dicta domo übere gaudeat et quiete. In cujus rei testi-
monium et perpetue ürmitatis robur nostro ac ipsius majoris ecclesie
nostre capituli sigillis presens scriptum pariter fecimus communiri. Acta
sunt hec Osenbruge, anno Domini M°CC°LX°III*.

') ftbctflefi^tiEben.

Sie beiben Sieget fitib non ben ipergameiitfireifen obgefafleii.

270.

1263.

©belf)err ^ennanii oon S}oUe beurtuubet, bafe 3Jitter ^ermann noti
Saugen, bciTen Sotjn feermann unb (faed üegteren ^tau) 3lutta, feine
loc^ter, bie von iljm le^nrü^rige ^■Soglet über bie ®titer beS 3"-
^nmafttftea jii OSnabtiid bicfem Stifte für 156 Tlatl oerpfänbet
l)aben iinb oerfprid)!, baS Stift, niid) roenn jene cor ber Gintöfung
fterben foHteii, ni({|t jii beledigen.

CTi|imnl:®tnot^Dt*Lü. ■i:ini(f;3rihcrict,Scfi6itötc bcr©tnbtl, 9tr.3I.
Hermannus dominus de Holthe omnibus presentia visuris notum
&cimus, nos ratum et gratuui habere, quod Hermannus diclus de Langen
miles, Hermannus natus ejus et Jutia fllia nostra advocatiam bonorum
capituli ecclesie sancti Johannis Osnaburgensis, quam de manu nostra
in feodo tenent, pro centum quinquaginta sex marcis usualis monete
diclo capitulo ecclesie sancti Johannis ypothece sive pignoris titulo ob-
ligarunt, flrmiter presenli scripto pro nobis et nostris heredibus pro-
mittentes, quod super dicta advocatia etiam si prefatos Hermannum
militem et Her. natum ejus et Juttam natam noslram, quod absit,')

tpremori conti ngeret, donec redempta fuerit momoratis . . decano et
capitulo, nullura gravamen vel niolestiani inferemus. In cujus facti
lestimonium presens scriptum nostro sigillo fecimus roborari. Datum
anno Domini millesimo duceotesimo sexagesimo tertio.

') hn^intct mor Bctilflt.

Steflel (roie oben 9tr. 10) an Sßergamentftreifen oiifiongenb, beid)äbigt.
Sßgl. bie Urtunbe öom 1. Sugufl 1263.

Bflv, et«. lh(.=«Uiti m. 13

J

19* 1263

271. - 1263 (1262), 3fln««r 8.

Sifdiof ajatheniin überträgt bein Orafen Ronrab Don Dtielberg bnS
eigent^um oon tderii bei ©enbe (Jtc. Siebeiibrücf) taufdirocife
für ©üter in saJiKering^ouIcn, iiiiler ber Sebinguug, bö& bie giftö^
teilte wüft liegen bleiben foCen. 1

Oriiiiiinl im 91rtJ|tU ju SHictbern.

Baldewinus Dei gralia Osnaburgensis episcopus uuiversis hoc
scriptum visuris saluleni in vero salutari. Noverint universi ad quos
presens scriptum pervenerit, quod nos de maturo consilio comitl Con-
radn de Retberg et heredibus suis pro proprietate bonorum in Wil-
hardinchusen quosdam agros, qui jacent ultra Sendenam, qui curie
nostre in Slenlo perlinebant, dedimus in concambium et in restaurum;
piscine vero adjacentes in perpetuum jacebunt deserte eo jure, sicut
fundüs piscinarum jacuit ab antiquo. Ut autem hoc factum maneat
stabile et firmum, presentes litteras sigillo nostro fecimus roborari; in
testinionium firmitatis adjunctum est, quod predictus comes et sui
heredes prediclos agros a nobis et a nostris successoribus cum aliis
bonis suis jure tenebunf feodali. Acta sunt hec anno Domini M^CG" ]
sexagesimo secundo, VI" Idus Januarii.

Siegel Dom ^IJergamentilreifeii QbgeriJTeit.

L

272. - 1263 (1262), 3attuor 8.

Öraf ßonrob uon Welbetg übergiebt bem öifc^of öalbeitiiM öonl
Osnabiüd bae Sigent^iiin an feinen @üterii in llBtllenngliaiiFeil I
unb empfangt taufc&rocife als Se^n jmn Jeofc Stenio bei Senbel
ge()ürige Sänbereieii.

Otifiiiwl: Donrntifiio.
Conradus comcs de Reh tberg universis hoc scriptum visuris
salutem in vero salutari. Noverint universi ad quos presens scriptum
pervenerit, quod nos de consensu F(riderici) primogeniti nostri domini
Horstmarie celerorumque heredum nostrorum proprietatem bonorum
nostrorum in Wilhardinchuscn venerabili') domino . , Baldwino Osna-
burgensi episcopo dedimus in concambium et in restaurum pro quibus-
dam agris, qui jacent ultra Sendenam. qui curie in Stenio pertinebanf,
ita dumtaxal, quod eosdem agros a supradicto domino B(aldewino) epi-
scopo et suis successoribus cum aliis bonis, que ab ipso teneraus, nos
et nostri heredes jure lenebimus feodali. Piscine vero ajacentes in per-
petuum deserte permanebunt eo jure, sicut fundus piscinarum jacuit ab
antiquo. Ut autem hoc factum stabile et firmum permancal, presentem

1268 195

litteram sigilli nostri munivimus appensione. Acta sunt hec anno Domini
MHX:<>LX<> secundo, VI Idus Januarii.

9ln beut aM ber Urlunbe gefd^nittenen ^ergamentflTeifcn bad Siegel
(SBefif. ©ieflcl 29, 3).

273. ~ OSnoirütf, 1268 (1262), Sannat 29.

Sifd^of 9a(ben)in flbertrSgt bad (Sigentl^um ber 3el^nten beft ^ofeft
in SBerfenbrfltf unb ber (gigengäter ju SSofel unb äBeftrup m^
Üteftgnation bed ®rafen von Sent^eim bem Alofler Serfenbrttd.

Original: ©tootgord^lt). !Drucf: Oonbl^off, Urfunbcn iRr. 94.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus presentia
visuris notum facimus, quod recepta resignatione juris feodalis a nobili
viro . . comite de Benethem in decimis curie in Bersenbrugge et allodii
in Bodo ac allodii in Westhorpe ob honorem beate virginis proprietatem
dictarum decimarum conventui in Bersenbrugge perpetua donatione con-
tulimus pleno jure. In cujus facti testimonium presens scriptum dicto
conventui contulimus nostri sigilli muniroine roboratum. Actum et datum
Osenburg, anno Domini M^CG^LX^ secundo, feria secunda ante puri-
ficationem beate virginis, presentibus Lutberto dicto Yulpe canonico
Osnaburgensi, Johanne scolastico sancti Johannis, Gerhardo de Varen-
thorpe milite, Olrico presbitero, Lfamberto de Northorpe et aliis quam
pluribus.

Siegel unb ^ergamentflreifen ob.

274. - 1263 (1262), 9titnat 22.

2)ie SSrüber Slbolf unb Sennann ©bel^enen oon SBlanfena oer«
}td^ten auf aDe i^re anredete an ben 3^^nten gu Aiber gu ®unflen
bed Alofterd &febe.

Ortglnol: ©tootSord^ib. (grtoäl^nt SD^itt^cilungcn V, (S. 314.

Adolfus et Hermannus fratres nobiles de Blankena omnibus hanc
litteram intuentibus quicquid possunt honoris. Quia hominum fragilitas
oblivionem generat et oblivio parit calumpniam, expedit, ut ea que
aguntur scripture testimonio commendentur, ut hinc inde injuriatorum
maliciis obvietur. Noverint igitur tam posterii quam presentes, quod

13*

196

nos voluntarie quicquid juris vel occasionis habuimus vel habere vide- 1
bamur in decima Kilvere in parrochia Rothinchusen sUa renunciavimus 1
et renunciamus cum omnibus nostris posleris et donatnus libere ecclesie |
et monasterio sanctimonialium in Osethe diocesis Osnaburgensis, ut in
eadem decima seu majori seu minori nichil nobis in perpeluum ven-
dicenius. In hujus igitur teslimonium donationis ac facti nostri pre-
scntem paginam nostro sigilto duximus roborandam, nichilomitius domini
. . episcopi Osnaburgensis, domint . . comitis Tekeneburgensis et comitis
Ottonis de Ravensberg sigillis eandem rogavimus communiri. Hec acta
sunt anno Domini millesimo ducentesimo LX" secundo, cathedra Petri.
Presentes fuerunt Rodolfus de Haren senior et junior, Theodericus
Rinwade, Reinfridus de Alen, Sifridus de Osethe, Rabodo de Haren,
Heinricus de Arnholte, milites, Everhardus Vinko, Otto de Haren et
Hermannus frater suus servi et alü quam plures. I

3)0n ben ©iegeln nur no{^ ber 3{efi beä Siegels uon ^ermann von
Slonfenn (abaebilbet aJIittt). V ©. 324) cortjanben; bie erften brei Siegel^
rtemen tragen bie Sejetd&nung ; IJ domini episcopi; 2) domini comitis;
3) Ottonis Ravens . . .

275. — 1263 (1262). ^eltuat 22 (26).

4

3)ie Srttber Ciittiarb »üb Seemann ©bel^erren »on Jgobeiifjagen
tielunben, baß tf)te Slcrroaubten, bie ©bel^erren 3lbo[f unb ^crmanii
von SlanEena, auf ofle i^re %nxeiS)le an ben 3^f)"tcn ju Äitoec lu
(fünften beft filofters Cfebe Derjid|tet ijaben.

>. 313 unb Don ^Dben<

CrlainnI: SlontSnvifiitt.
bixn, ^nbtiibcracv U.=©

®. 64, 9(r. 58,

4

L(uthardus) et Hei(mannus) fratres nobiles in Hodenhagen quic-
quid possunt honoris omnibus presens scriptum audientibus et visuris.
Presentibus litteris puplice protestamur, quod A(dolfus) et Her(mannus)
nobiles de Blankena, nostri consanguinei, decimam in Kilvere sitam in
parrochia Rodinchusen tarn majorem quam minorem voluntarie et libere
resignaverunt ecclesie et cenobio in Osedhe cum omni fructu ita, ut
ipsi et eorum posteri in predicta decima in perpetuum non habeant
quicquam juris. Et ut hec rata et inconvulsa permaneant, presentem
litteram nostro roboravimus cum sigillo. Acta sunt hec anno Domini
M9CCLXII; quarto(!) Kalendas Marcii, in cathedra Petri.

SlCflel Don bem diis ber Urtunbe geft^nitfenen ^ergainentftreifen
gefallen.

ab«J

1263

197

I

, 276. - 1263, gfebtuar 23.')

Sifc^of Satbcioin üoii Oänobtfid überträgt alö ße[)n^ert bem
Sofpitale in DsimbrüS bie 3E!)"t'öfe oon 2 Spönnen Butler aus
einem Erbe in ^aücrbect, luelc^c butd) 9H<!&ter iirib Stoffen uoii
Oaiiabrüd Don bem 3lttter 3:E)ibencuä von Slien jum ^lu^en bes
iQofpitalä angetauft naren.
Ortfltnol: Stabtort^lu.
Nos Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus pre-
'sencia visuris et audituris in perpetuutn. Notum esse cupimus, quod
judex et scabini nostre civitatis enierunt a doniino Thiderico dp Älen
milite ad usus hospltalis et infirmorum duas urnas butiri jiuta mensuram
usualem super fluviuni Emys de domo in Haverbeke in australi parte
vie super aquam sita, quam coltt Älardus, pro redemptione decitnarum
singulis annis persolvendas, El cum ideiii Th. railes hos reditus a
nobis in feodo leneret, resignavll una cum coheredlbus suis in manus
nostras et nos proprietatem ipsam de consensu capituli nosiri ad usus
dicti bospitalis contulinius presentium testimonio litteraruni. Presentibus
Johanne judice, Everardo, Gerardo, Thiderico, Arnoldo, Hermanne et Her-
manno, Johanne, Henrieo et Bernardo scablnis. Actum el dalum anno
Domini M^CC sexagesimo, a nativitate Domini tercio, in vigilia Mathie
apostoli.

Siegel abgerijfeii.

277. — Oitmbtnd, 1263, mäxi 2.*)

Sifc^of ^talbemin Doii Oönabrücf befuiibet bie if|m gegenüber in
(Segenn^ait beä @rafen ^einrid^ uon Dlbenburg unb bes ^erin
Don ©ternbeig erjolgte SierjiditUiftinig bes Slittecs Sugo »on fiorne
auf bie ^ogtei über groei Erben in ßrumlage unb überroeift bie
^ogtei bem ÜDomfapitet.
Diiflinol: Slomniifjil).
Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus
l'hoc scriptum visuris salutem in Domino. Noveritis, quod Hugo de Hörne
I miles presentibus domino Henrieo comite de Oldenburg et . . domino
) de Sterrenberge ac aliis probis viris quam pluribus resignavit in manus
kliostras quicquid juris in advocatia super duabus domibus in ßrumlage

') X>a iBiid)Df Snlbcnjiii am 13. geßmnr 12(54 geilDvlicii ijt, fouii öqö DoHim
lilcfer Utlunbc nit^t nnc^ Däna&riitfev Stil aufgctait nierbcu, mas- auä) {i^oit aus bei'
Igomt bct Jlntinmg (a nativitate Domini tercio) ^«UoTge^t, Sgl. üßer biefe imb
l^t folgcnbc Urluiibc meinen 9(uf{ag Mittet! ungen XXin, ®. 232 ff.

*) Sgl. bie gtclc^foUS f)tet jutreffenbe ^nmertung jui Soiigen 'Ttummer.

silis habuit vel habere videbatui-. Et nos eandeni advocaliam capitulrf
nostro perpetua donatione contulinius possidendani. In cujus facti me-
inoriam presens scriplum sigillo nostro duxiraus tnutiietidum. Nos eÜam
Henricus conies sigilli nostri appensione presentibus litteris attestaniur.
Actum et datum Osinbrugge, anno a nalivitate Doraini M'CG" sexa-
gesimo^) lercio, sexta feria ante dominicam qua cantatur: „Oculi mei",

') fo(()l 31ofut,

Mti ^ergonteiitlireifen 1) Siegel bes aifdjofs (SJeftf. Siegel 51, 3).
2) @raf S«inri($a beä Sßogenerä »on Dlbenbiirg; mir ber [inte S^ljeil bes
((^Ubfötmigen SiegeU ifi erf)alten.

4

L

278. - DSMflbrüÄ, 1263, OTörj 22.') ■■

SBifc&of Salbettiin von Daiiabriitf befutibet bie SJerjic^tEeiiluiig ber

Sitter aiejaribet Qovtti) unb Sotiii auf bie Sirc&e gii Siiflbed unb

beten ®iiter ju ©iinflen beo ©tiftea Gotuei) unb bes Sompropftea

.^eiiiric^ ju ^abeiboin. ■

OTlginot: Staatöcirdjiu aHüiiiKr. Sriitf: jjiiitiv SJ, U.=S3, IV, 97efl

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus

presens scriptum visuris rei geste noticiam. Acta sollempniter delet

oblivio, tiisi scripturarum fulciantur testimonio. Noverint itaque tarn

posteri quam presentes, quod Alexander dictus Hoveth et ßlius suus

Alexander, milites, coram nobis in Osenbrugge coraparuerunt ecclesie in

Visbeke et universis bonis ad eandem pertinentibus, que contra justiciam

dudum detinuerant, penttus renimciaTerunt, premissam ecclesiam cum

prenominatis bonis cenobio Corbejensi necnon venerabili viro domino

Hinrico Paderbornensi preposito liberaliter recognoscentes. Ilem jam-

dicti milites coram nobis protestati sunt, quod Nicholaus miles itidem

dictus Hoveth nunquam jamdicta bona ab ecclesia Corbejensi vel a prefato

preposito Paderbornensi nee ab alio quoquam susceperit vel in partein

liereditatis paterne fuerint assignata; quod cum requisiti fuerint sine

qualibet contradlcüone in omni loco, in quo salva incolumpnitate vite

ipsoruni pervcnirc poterint, per se et testes ydoneos comprobabunt.

Item dotem et mansos jam sepedicte ecclesie ab omni gravamine et

vexacione suorum manciptorum exonerabunt, nisi de voluntate pre-

nominati prepositi residentia eisdem concedatur. Hujus rei testes sunt :

Godeschalcus tbesaurarius, Hinricus prepositus in Quakenbruke, magistei-

Gerlacus de Höre, Everhardus de Horst, majoris ecclesie canonici; item

') S(i SRifcftof Snibcrtiin fim 13. fJcBruoi 1284 ncitorljc« i(l, rnmi Me(r UrrimSc
man mft) oembxüitr Stil batlrt (ein. «gl. bniüöcx 9)Iitt[)€iluiiflcit XXDI, ©, 232 R.

12S3

199

Johannes scolasticus, Gerhardus thesaurarius eccleslc sancti Johannis ;
Johannes plebanus sancte Katerine, Albertus plebanus in Vecte et Fre-
dericus scnplor coraitis de Ravensberge, necnon Gerhardus de Taren-
Ihorpe. Giselbertus de BissenÜiorpe, Johannes Camerarius, Wescelus
Wulf, Ludolffus Hake, Ber(n)hardus de Beveren, Fredericus de Glanen,
Johannes Spric, mtlites et alii quam ptures. Item ut in facto tarn legi-
time nulla in posterum possit intervenire calumpnia, ad instantiam
utriusque partis presentem paginam ad omaintn proniissorum majorem
et uberiorem firmitudinem feciniuä conscribi et noslro necnon ecclesie
nostre sigillis roborari, Datum Osenbrugge; anno M^CCLXIII"; XI"
Kalendas Äprilis.

Seibe Siegel pom ^ergamentfireiitn abfletiflen.

279. - anünfter, 1263, «»ril 9.

Sifc^of Gter^atb von SnUuftet überträgt bem Jllofter iioiigen^orn
ba& Sigeiit^um eines 3£|)"teti im Setanat 9t^eine, rmmlii^ doii
bem (Srbe 3o^c""iö i" Dffliim, oon bev fiufe Dichus tu ber
Pfarrei Satjbergen unb oon bem Erbe Herewici iii Otjne, nac^bem
3Ibo[f ton aöicf Qiif biefen rom Sifci)of [etjtirlilingeii ©efiß iVtjii^l
geleiftet.

Original: Salin^orftniaildicö Stic^tu iit QoeSfelb. 91ac^ bem Haii
boii SBIImanä, SB. U.=35. IH 70G,
Universis presens scriptum intuentibus innotescat, quod nos G(er-
hardus) Dei gi'atia Monasteriensis episcopus decimam quandam sitam in
terminis decanatus sive banni m Rene videlicet de domo Johannis in
Offenhem tria molt siliginis, item de manso dicto Dichus sito in par-
rochia Soltesberg duo molt siliginis et niinutam decimam et de domo
Herewici de One duo molt et dimidium siliginis cum minuta decima,
solvendani per decimalem mensuram, quam Adolfus de Wie, qui eandem
a nostra in feodo tenuerat ecciesia, libere et absolute una cum uxore
sua et quodam eorundem puero in nostris manibus resignavit abrenun-
cians omni juri, quod ipsi eompetebat in ipsa, monasterio tn Langen-
horst contulimus proprietatis jure perpetuo possidendam. In cujus rei
notieiam dicto monasterio dedimus presens scriptum sigilli noslri muni-
mioe roboratum. Actum Monasterii presentibus: Johanne de Reihe et
magistro Lubektno ecclesie nostre canonicis, Themone nostro notario,
fratre Hermanno monasterii predicti converso ; item Weicelo de Leni-
beke, Gerlaco de Lon, Conrado Stric, Gerhardo de Olfnen et Wilhelme
de Stenvorde militibus; Gerwino Divite, Hinrico de Wolthorpe civibus
Monasteriensibus et aiiis multis probis viris; anno Domini M''CC*LX''
tercio; quinto Ydus Aprilis.
Sieget obgefoDen.

280. — Storb^anftn, 1263, «iitil 17.

tropft unb Äapitel ju 3iorb^a«fen oerfaufen bem Äloper Sötflri
itiegen ber grofeen entfenunig i^re im Siat^um Döiiobrlicl gelegenen
@Üler, nämlti^ ein @rbe in ^eilfum nebft roeiteren bajii gelgörigen
aä)t erben unb bafl ^atroiiat ju Serjlofe mit 3iil'eljör.

groci Dcldjäbigle Siiäfcrtifiungei! im Stift6orcf|i0c ©Crftel, A uni Ä'
5)ie erfiBnjiiinflcn mit) B unb bcven rolifltigrtc a&rotid^imBfn (tnfc
unlcii Octmeill.
Widego') preposilus, Hugoldus decanus et capilulum ecclesie
Northusensis Mag(untinens}is *) diocesf s *) omnibus ad quos presens
scriptum perveneril salutem in salutis autore. Modernonim consuevit
industria facta raemorie digna scripti patrocinio perennare, no (lapsu
tem)^)porum in altercaUonem transeant inimicam. Hinc est, cjuod nosse
cupiraus presenles et posl futuros, quoniam nos consideralo dispendio,
quod in prediis nostris sitis (in diocesi 0)')snaburgensi dudum susti-
nuimns propter nimiam eorundem predioruni distanciam, de domini
(nostri)*) Maguntini archiepiscopi ac tocius capituli nostri consensu et
discretorum viroruni consilio dicta*) (bo)Da noslra vidclicet domuni in
Bersen') cum octo mansis sive domibus sibi annexis. una silicet m
Varenrothe, una in Glesen, una in Hülsten, duabus domJbus in vill(a
Eleteren),') una in VIechtmen, una in Hersem et una in Westerem necnon
et jus patronatus ecclesie in Herslelien ^) cum omnibus suis attinenciis
silicet dote et aliis du{abus dom)^)ibus sitis in eadem villa, habentibus
in silvis, pascuis'} et aquarum decursibus plenam waram, et tribus
casis ac quodam campo sito in ipsa villa ab omni onerc libero, u(aa
etiam djomo') in Lovenchusen*) similiter cum plena wara et una domo
in Lechthorpe cenobio in Borstelo Cistersiensis ordinis Osnaburgensis
diocesis justi et legitimi con(tractus)') tituio pro quinquaginta ruarcis
usualis monete vendidimus cum onmibus suis attinenciis juribus et
emolumentis ac mancipiis universis, omne jus nostrum q(uod n)os ') et
ecclesia nostra in prefatis prediis habuimus vet habere videbamur ad
dictum cenobium nuUo nobis jure retento de libera voluntate in per-
petuum transferentes. Quod autem prenotatus hujus vendicionis ac
empcionis contractus ratus et firmus permaneat et omnino rescindi non
possit, presentem paginain in geste rei testimonium ac robur perpetuum
ecclesie nostre sigillo fecimus communiri. Actum apnd Northusen anno
Domini M^CC sexagesimo ill", XV Ralendas Magi.

'} B Wedego. - ') fE^lt in B. — >) m^ B sraSnal. — ') fcl)ll in A. -*
') B Heraen quS Bersen uetänbcri. — ') B Her«e)eke. — ') B paaubnü.
•) B Lovinchosen. — 3)ic o6tgcii Crl« ymb: SJorcnrobe, ©Iccfcu, ^fllicn, Sltcnt/
^Iccfium, ^lerfium, SBrtttum, ^frjInEc, eeroinfllioufeit, S^ci^tnip.

3tn beibenSiiSfertigiuigen iftbaflSiegelDOiu^ergamentftretfen Qbgtfalieiu,

I

1263 MI ^

281. - dbutfi, 1263, 3uni 21.

3)et SSogt feermaiin (Ehet^ecr) doii Slaiiteiia üerji^let auf alle
31nfpciti^e auf bie 33ogtet on beii im ^etiiigborfer 2&ilbe gema(^teii
aiofaungen gegen eine i^m noiri Stbte in 3burg jugefic^ctle Oettetbe:
rente uiib crflärt (eine 9iec^te an 2 Srben in Cflenfelbe (ffltfpl.
Ölane) imb in Steinfebe (Ärfpl. Öaet) beanfpcud&en ju rooHen.
Mbfifjiift beS 14, öa^ttj. tji aJifc. 169, 20,
Ego Hermannus advocatus de Blankena iiniversis hanc paginam
inspecluris saluteni. Que gerunlur sub teslimonio bonorum virorum, ut
in longa vivant, posteritatis memoria perhennari debent et testimonio
titlerarum. Noverint igitur universi, quod ego dictus advocatus meique
füü Adolfus et Hermannus presentt pagina protestamur omni juri, quod
ratione advocatie nobis vendicare possemus super novalibus in luco
Herinctorpe exciso coiistructis, plenarie renuntiamus videlicet in hunc
modum, ut abbas de Yborg de curte sua Herinctorpe XII modios ordei
diniidie mensure nobis persolvi faciat annuatim. Insuper plane re-
cognoscimus, quod in duabus domibus una Osteiivelde parrochia Glane
ab ecclesia Yborgense per concarabium accepta, altera Remesethe in
parrochia Lothare precio comparata sjtis nulluni nobis jus penitus usur-
pamus. In cujus rei testimontum presens scriptum super ea conceptum
I tarn sigilli nobilis viri Wicboldi de Holte ad majus firmamentum quam
I QOBtri duximus muntmine roboranduni, cum illorum nominibus, qui pre-
sentes rei cum fieret astiterunt: canonici sancti Johannis in Osenbur.
Engelbertus, Ernestus scolasticus, Olricus plebanuä de Nigenkerken et
alii quam plures. Datum in Yborg, anno gratie millcsimu CCLXIH**,
XI Eal. Julii.

I 282. - 1263, 3uH 2.

S3ifd)of iöalberoin befunbet niieberl)oIt ben ©ütettaufdi mit @taf
Äonrab uon Mietberg (oergl. 9)r. 272) unter 2[iiffiil)ritng von
3euflen.

Oriflinnl im arftiuc .^ii flfiftßaiv

Baldwinus Dei gratia Osnabur. episcopus universis hoc scriptum

visuris satutem in vero salutari. Noverint universi, ad quos presens

[ scriptum pervenerit, quod nos de maturo consilio comiti Conrado de

Retberg heredibusque suis pro proprielate bonorum in Wilhardmchusen

quosdam agros, qui jaccnt ultra Sendenam, qui curie nostre in Stenio

L pertinebant, dedimus in concambium et in restaurum, Piscine vero ad-

^jacentes inperpetuum erunt deserte eo videlicet jui-e, sicut fundus pisci-

1 jacuit ab antiquo. Ut autem hoc factum maiieat inconvulsum et

202 1263

stabile, presenles litteras sigillo iiostro fecimus roborari. In lestinionium
(irmitatis adjunctum est etiam, quod predictus comes et sui heredes
prelibatos agros a iiobis et a nostris siiccessoribus jure teneant pheodali.
Huic facto interfuerunt subäcripti : Johannes custos in Widenbrucke ;
milites: Amelunc de Linen, Bemhart de Geysmelle, Everhart de Vehl-
lage, Marquart oßicialis noster, Hugo de Gleycanipe, Albraht de Mudelere.
Acta sunt hec anno incarnationis Domini M'^CCL^XIII, VI Nonas Julii.
©iegel abgeriffen.

283. - 1263, «UBttft 1.

ätitter ^ermann oon Sangen, ^ermann fein <Sofy\ unb beffen tixarx
Siitta, bie ^o^tet beß ebcl^erm ^ennaiin won ^olte, beuttunben,
bafe fit bcm ©tifte ©t. Ssofm»» J" Danobrüd bie woii Sennorm
DOn §olte [e^titülinge SJogtd über bie ©ütet bes Stiftes für 156
SKort fluf 3 3a^re unlösbar netpfänbet 1)ahtn unb [teilen ju ritler*
Eid^ein @inlac|ei Derpflic^tete Bürgen.
Original: ©tooieotitiiO.
Hermannus de Langen miles, Herniannus natus ejus et Jutta,
filia nobilis viri Hermanni de Holthe, uxor dicti Hermanni, onmibus hoc
scriptum visuris notum facimus, quod advocatiani bonorum ecclesie
sancti Johannis Osnaburgensis, quam de Hermanno nobili domino de
Holthe in feodo habemus, de consensu et voluntate ipsius Hermanni
preposito, decano et capituJo ejusdem ecclesie pro centum quinquaglnta
sex marcis usualis monete obligamus in hunc modum, quod a festo
beati Mychaelis presentis anni usque ad tres annos proximos dictam ad-
vocatiam nobis redimere non licebit, elapsis vero tribus annls extunc
ipsam advocatiam redimendi habemus liberam facultatera. Promisimus
eliam Ode interposita militari, quod nee nos nee aliquis nomine verbo
vel auctoritate nostra usum aliquem habebit vel jus aliquod in eadem
advocatia sibi vendicabit, donec dictis . . decano et capitulo in eoram
armario pecuniam solverimus memoratani, Dedimus insuper dictis . .
decano et capitulo fidejussores, qui fide interposita militari promiserunt,
quod si per nos vel aliquos nostro nomine, quod Deus avertat, homi-
oibus dicte ecclesie aut ips(i ad)vocatie, antequam redempta fuerit, gra-
vamen vel molestia inferatur, ipsi fidejussores Osenbrugge in unam
domnm secundum jus militare inlrabunt infra octo dies, postquam moniti
luerinl, ab inde non recessuri, donec . , capitulo dicte ecclesie super
omni dampno vel gravamine, quod ipsis vel hominibus ecclesie sue
illatum fuerit, plenarie satisfiat. Nomina lidejussorum sunt hec : Jo-
hannes Camerai'ius, Hermannus e-t Hugo de Capellen fratres, Conradu?

I

I

1

1263 203

Gans, Hinricus de Bertelwik, Ludolfüs de Gronenberge, Otto Friso, Jo-
hannes de Thinglage, Frethericus dictus Veghesac, Rodolfus de Langen
milites; Bernhardus de Gronenberge, Gerhardus dictus Glericus famuli.
In cujus facti testimonium et munimen presens scriptum nostro sigillo
fecimus roborari. Acta sunt hec anno Domini millesimo ducentesimo
sexagesimo tertio, Eal. Augusti. Presentibus . . preposito, Gerhardo
thesaurario, Vromoldo, Hinrico dicto Stempel canonicis sancti Johannis;
Hinrico de Rene, Thiderico dicto Kanten, Gyselberto de Sveghe miliUbus;
et aliis quam pluribus.

^Qd @ie0e(, beffen 9Uemen burd^ bie unterflen XestjeUen g^gen
war, i^ abgefoQen.

Sgl. bie Urhtnbe oben 9lr. 270.

284. - 1268, eetrtember 1.

33g(. ^nb n 3lx. 441 baö 9legefl aM bem Seebenfd^en 9lrdj|ios
inoentarium unb bie Xnmerlung auf @. 348.

285. — 08n<lbrütf, 1263, &tpitmbtt 1.

Sifd^of Salberoin t)on Odnabrud fd^entt bem Jtlofier @rat)enl^orfl
)n)ei Sddillinge 3^^ntlöfe aud bem @rbe Onevore im ftird^fpiel
Siiefenbed.

Otiginol: ©tootöord^it) SOfHlnfter.

Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus
presens scriptum visuris notum facimus, quod nos ob remedium anime
nostre duos solidos, quos pro redemptione decime in domo Onevore in
parrochia Risenbeke habuimus . . abbatisse et conventui in Graven-
horst perpetua donatione contulimus. Actum Osenbruge, anno Domini
M^CC^LX^UI^, Ealendas Septembris, presentibus . . scolastico sancti Jo-
hannis, Lamberto dicto Budde, Hinrico de Braken, Wernhero de Borken
et aliis quam pluribus.

Siegel von bem aM ber Urlunbe gefd^nittenen ^ergamentflreifen ob-
gefaDen. ^iefelbe iQanb ^at 3lx. 287 gef(l[irieben.

286. — 1263, StpUmitt 2.

99ifd^of 99alben)in von DdnabrädE roitb t)om @r)bif(J[|of Engelbert
von 5töln bei beffen SSünbnig mit @raf @ottfrieb t)on Xmdberg
aU i^m oerbünbet t)on benen ausgenommen^ gegen toetdde er bem
©rafen §älfe leijlen will.

ecibcr^, U.-». b. iftr^^f). 39ßeftf. Ü«r. 327.

287. — Otnoirfill, 1263, OHoB« 8.

Sifc^of Salberoiii »on Daiialjtüd bedmbel ben '^erfoiif be« ffirbefl
Ooerbed in 2)i(feii an baS Sttoftet 9)Iarienfe[b.

Ottgiitnl : StnatanrtfiiO aHüii)!«. Slrutf : SOilmmiö, SB. U.=6. III, 715.

Baldewinus Del gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus Omnibus
presencia visuris notum facinius, quod Pelegrimus de Thitmarincthorpe
luiles et Bertradis nxor sua et ipsoruni heredes domum sitani in vitla
Dissene dictam Overbeke , , , abbali et conventui Campi sancte Marie
Monasteriensis diocesis vendiderunl pro triginta novem marcis usualts
monete coram nobis et ipsani domum cum Omnibus attinenciis suis pre-
diclis abbati et conventui libere resignarunt. Actum Osenbnig, anno
Domini M'GCLXUl", in vigiiia beati Dyonisii; presenlibus Godescaico
eanonico sancli Johaniiis, Olrieo cappellano noslro; Thiderico de Alen
iiiitite, Wotthero de Wischindien, Gerhai'do de Wimmere et aliis quam
pluribus.

%o& Siegel ift abgefoHeii. 3)iefelbe ^anb ^at 9tr. 285 gefc^rieben.

Ätgt. 11 %x. 454.

288. — »ctfenitfiif, 1263, OHvict 16.

@rof 5)eiimi^ oon Dlbeiibucg beftfttigt bie biird) ben oerRorbenen
©rafen Dtio uoit Xedlenburg erfolgte Übectrogiittg ber aUogtei
übet baß Erbe in ©Imlage an baa Älofter öerfenbrürf.
Originfl!: <5tQQlßnr(f|tD.

Henricus Dei gratia comes de Oldenburg onmibus ad quos presens
scriplura pervenerit salutem in auclore salutis. Vigor juris exigit et
ordo rationis consulit, ut quociens aliqua ordinantur, que ad cultum De!
ampliandum sunt uUlia et animarum saluU necessaria modis provideatur
Omnibus, ul sie ordinala scripture testiraonio roborentur. Quapropter
universos Christi fSdeles hoc scriptum inspecturos scire desideramus,
quod nos advocatiam domus in Elmelo, quam contulit beate memoi'ie
comes Otto de Tekeneburg sanctimonialibus Deo famulantibus in Bersen-
brucge, ratani habemus ac testimonio presentium litterarum ipsis con-
firmamus. Ne quis vero inposterum hoc factum laudabiJe malidose
contradicat, hanc ütteram sigillo nostro fecimus communiri, Datum in
Bersenbrucge coram conventu, anno gratie millesimo CCLXIII", XVII*
Kai. Novembris.

Dbsvcr %%i\\. beß fdjilbföcmiäcu färöfenfieflets an llergainentft reifen.

I

126S löB

289. - NoBcnBbns, 1263, Oltobct 30.

Dtto ®tüf 1)011 Slaoensberg überträgt bem Itlofter ^!arientf)Ql bei
^elmftäbt bae &igenl[)itm von ©litern in 9{ottorf unb Ü)iefloif unb
beitätigt bomit beti burdi feine oerlloibene ^multer 91belt)eib unter
^uftimmiing jeines Srubers, beö iyropites üiibroig ron St. 3o^nnii-
Oßnabtiiif, erfolgten äiertanf tiiefer ©öter.

Jlniif: ÖQUifB, Öejiflit^le bcv ©rafm Oon SHoOcnSbctn, Coil. dij)).

®'. 43 gfr. 41.

Hujus facti nostri tesles sunt : Hinricus Vinke, Herbordus Vos,
Liidewicus Hake, Bernhardus Letliebur, militos; Fridericus scriplor.

290. — CtUitts, 1263, 9i»lamitt 9.

^opfi Urbaii iV. beauftragt ben ©uarbian ber SRinberbrüber ju
Osnabrüd — guardiano fralruin minorum Osnaburgensium —

unb ben ^rior ber 3)ominifQner ju 3)iinben mit ber Unterfudiung
ber Streitigteiten beä ©tiftefi feerforb mit ber Sbtiffin 3ba.

Stiirf !)ct f>iitlc, 5Q).H,=». V, 9!t.632; *Pottl)afl, Regg. Pontt. 18708.

291. - Onkta, 1265, nmmitx 13.

5({apft Ucban IV. crt^eüt bem ^ropft uon Duo!enbrüd — pre-
posito ecclesio Quakenbruggensis Osnaburgensis diocesis —
ben 9tuftrag, bem Stifts^crrti ÜSil^etm in Xici, Utred^ter Iiiücefe,
eine i^früube in ber Birt^e jtt Seoenter ju oerfc^affeii.
%1, 5(nte, aß. 11.:®. V, 5ir, cm.

292. — Ordieto, 1263, ^Immitt 22.

^apft Urban IV. beauftragt toen Hantor in 3Jlinben, bem oöiia:
.briicfer Äanonttuö eoer^atb öon Öorll bie Pfarrei SDieHe ju ner^
f{^affen.

Unirf &ei ginle, SB. U.=a, V, Ih. 634 nacd atfgtfieTtianh M 351. 244
g!t. 74 bp& bnticantfi^eii «K^iOS.

. , cantori Mindensi.
Cum, sicut dilecto filio Everardo de Horst canonico Osnaburgensi
intimante accepimus, ecclesia de Melle Osnaburgensis diocesis, que
tantum uni ex Osnaburgensibus canonicis assignari et in qua deserviri
per perpetuum vicarium consuevit, tanto tempore jam de jure vacarent(!),
quod ad sedem apo=tolicam est ejus collatio secundum Lateranensis
statuta concilii legitime devoluta, disLricte tibi mandamus, quatinus, sl
est ita, dictam ecclesiam cum juribus et pertinentiis suis eidem canonico,

quem per dilectum filium mag'istrum P(etrum) archidiaconum Brulicnsem
in ecclesia Agennenst, sociurn dilecti filii magistri Michaelis sancte Ro-
mane ecclesie vicecancellarii, examinari fecimus diligenter et inventiis
est in lilteratura competenler idotieus, dummodo alias sit bone con-
versationis et vile, per te vel alium auctorilale nostra conferas et
assignes tpsumque in corporalem possessionem ecclesie predicte de Melle
inducas et defendas induclum. Non obslante, quod aliquibus a sede
aposlolica sit indultum, quod ad provjsionem alicujus niinime teneantur,
quodque ad id compelli aut quod interdici, suspendi vel excommunicari
non possint, seu quod de beneficiis ad eoriim collationem spectanUbus
nequeat alicui provideri per litteras aposlolicas non facientes plenani et
expressam de indulto hujusmodi mentionem et qualibet dicte sedrs in-
dulgentia, cujuscunque tenoris existat, per quana presenUbus non ex-
pressam vel totatiter non insertam effectus hujusmodi gratie impediri
valeat vel differri, et de qua de verbo ad verbum in nostris litteris
specialiter mentio sit habenda. Gontradictores etc. usque compescendo.
Volumus aiitem, quod idem canonicus, proul ipsius ecclesie de Melle
onus requirit, ad ordines statutis temporibus se (aciat promoveri et
per vicarium idoneum, sicut consuevit fieri, deserviat in eadem. Alio-
quin hujusmodi gratia nullius penitus sit momenti. Datum apud Urbem
veterem, X Kalendas Decembris, anno tertio.

I

1263, Stitmber 16.

Slie Sif^öfe Seinritli ooii Sütticfi imb ©erliatt ooii 3JIünfter forote
bie ©tafeii Duo uon ©elbertt unb SBil^elm oon 3ü(ic£) nereinboren
eine Sül)ne jroifd&EH bem ©rjbif^of Engelbert uoii fiölii unb bec
©tobt Äö(n unb geloben ber ßeßteren gegen ben Erjbijc^of beb
jufie^en, roeiui biejcr bie Sul)ne btecjen follte. 3" bemfetben Sier=
fpcedien foU ber Etjbifc^of neben vielen anbeten aud) ben Sif^of
Don Dflnabrüd beroegeu (Dit selve sal unse here van Kolne diien
düen den bischof van Utriecht, den bischof van Osenbriicke

Drutf natft bcin Otißlnal im flDlii« Stohtotc^iOE fiel Giimn unb

IStfeiU, OueUen 11 91r. 462.

294. - SÜtlitrg, 1264 (1263), Januar 13.

Äonrab Ißropft ju Silbeö^aufen, griebrid^, Sraf jii ^ocftmat unb
Slietberg, unb iljte Sriiber Dfto, Simon unb ^ermann bepätigen
bie 0011 ifjrem SSaler, bem ©rufen Äonrab, gemaditc Scfientuiig
einiger (Süter in ©rauen^orii an baa bortige Älofter.

Ctiflinol; Stoat^nriftiü 3)iim)m-. Siurt: SEÜeftf.^eUfi^rlftXV,®.

i

I

I
I

1264 207

In nomine sancle et individuc Trinitatis. Conradus Dei gratia
Wildeshusensis ecciesie prepositus, Fredhericus in Horstmare et in Ret-
berge comes, Otio, Symon et Hermannus, fratres, omnibus visuris pre-
sentia in perpetuum, quod de rebus suis bonorum sanxit devotio, in-
violabiliter est tenendum nee ad infirmandura accedere debet calumpnia,
cum res ad diTinam sit gloriam conflrmata. Sciant igitur, volumus, pre-
sentes et posteri, quod propnelateni bonorum in Gravenhorst, quam
paler nostcr et mater qutbusdam ex nobts consentjentibus claustro
ibidem sito olim in remissionem peccaminum suorum donaverant. Cum
quidam ex nobis donationi facte non afTuissent patre nostro diclo hoc
factum suum laudabile cum consensu nostrorum omnium innovare
volente et innovante; nos consensu unanimi omnes donationem prefatam
ralam habentes de consensu etiam coheredum nostrorum omnium pre-
libala bona cum hominibus, silvis, pascuis et piscinis ceterisque ipsonim
atlinentiis omnibus, skul ea pater noster memorato claustro donaverat,
donamus in honorem beate virginis sanctimonialibus inibi Deo deser-
vientibus libere et perpetuo possidenda. Unde ne postmodum oriri
possit calumpnia, que actionem hanc nosiram queat in irrilum revocare,
nos qui es nobis tunc sigilJorum usum habuimus una cum sigiilo patris
nostri domini Conradi coniitis in Rehtberge sigillls noslris presens
scriptum in confectum decrevimus roborandum. Nos vero qui es nobis
sigilla non habuimus, Otto videlicet, Symon et Hermannus, sub sigülis
presentibus patris videlicet et fratrum nostrorum factum hoc protestamur
et promittimus Qde bona inviolabiliter observanduni. Testantur, qui
presentes aderant milites : Hugo de Cleicamppe, Albertus de Mudelere,
Rutherus de Sendene, castellani in Rehtberge, Svetherus de Elve, Ger-
hardus Dolekin, Rutgerus de Uledhe, Hinricus de Verlo et alÜ quam
plures fide digni. Datum Rehtberge, anno dominice incamationis
MoGCLX" tercio, in octava epiphanye.

©iegel 1) ®taf ftonroOS (2Beftf. ©ieflel 29, 3), 2) «ßropfi Sonrabfi
(monbelförmig), bet ^ptopft ftetienb, in ber ret^ten Sanb ein Sii(^ erlioben
^tenb, in Berjiertem Siegelfetbe; f S. Conradi prepositi ecciesie Wildes-
husn . ., 3) ©raf griebri(§fi mit SHürfriegel (®eflf. Siegel 29, 4 u. C).

I

295. - 1264 (1263), Stliruat 12.

©er ebcUjetr ^ermann ooit ^arftorpc leiflet bcm Sifd^ofe uoii
Oflnabrücf gegenüber 2ietjid(t auf beii ^of ^olflen (Stfpl. Süntum),
ben er nom 5Bif(^ofc ju Se^n befaß.

Christi fidelibus nolum sit universis, quod ego nobilis vir Her-
mannus dictus de Harstorpe miles curiam meani Holtzeten sitam in

parrochia Ancheim, quam de manu doniini niei Osnaburgensis episcopi
tenebam in feodo, una cum villica et villica ipsam curiam inhabitantibus
et Omnibus eorum pueris in manus ipsius domini mei episcopi de bona
voluntate übere resignavi el absolute el hoc presenti scripto sigiilo meo
roborato duxi protestandum. Actum anno Domini M'CCLXIIP, pridie I
Idus Februarii, presentibus testibus subseriptis: Alfrimmo, Heinrico pre- '
posito de Quakenbrugge, Heinrico de Monle, Lutberto dicto Vulpes,
canonici s Osnaburgensibus, mag ist ro Johanne scolastico ecciesie sancti
JohannJs Osnaburgensis; laicis vero: Heinrico de Braken, Johanne Came-
rario, Thiderico de Alen, militibus, et aliis quam pluribus.

3ln bem auö ber Urtunbc gefdinitteuen ^ergomentflreifeit bas Sieget :
ogl. oben SRr. 183.

296. - oenoirflit, 1264 (1263), Februar 12.

Sif^of a3a[ben)iii oon Dsnafnud ilbetlrägt bem 3)omfapite[ ba8

eigent^uin beä ^ofes öolften (Ärfpt. 3lnfum), nai^bem ber bia^er
bomif belehnte ßbelfietr ^ermann non ^orftorpe baroiif ä^erjii^t ge«
leißel t)at.

Oiißinal: SlomortfjiU-
Baldewinus Dei gratia Osnaburgensis ecciesie episcopus omnibus
presentia visuris salutem In salutis auctore. Modemorum consuevit in-
dustria facta meraorie digna voce testium et scripli patrocinio perennare,
ne lapsu temporum in allercacionem transeat inimicam. Hinc est quod ■
nosse cupimus presentes et post futuros, quod nobilis vir Hermannus 1
dictus de Harstorpe miles curiam suam Hollzeten sitam in parrochia
Anchem, quam de manu nostra tenebat in feodo, una cum villico et
villica eandem curiam colentibus omnibusque eorum pueris, cum omnibus
juribus et atinenlüs suis, mansis ad ipsam curiam pertinentibus dum-
taxat esceptis, nobis de bona voluntate sua vrva voce libere resignavit
et absolute, el nos ea resignatione recepta proprietatem ipsius curie
capitulo ecciesie nostre majoris liberalifer contuümus curiam eandem
cum omnibus juribus et atinenlüs suis donatione perpelua dicto capitulo
assignantes. Acta sunt hec Osenbruge, anno Domini miltesimo ducen-
tesimo LXIII", pridie Ydus Februarii, presentibus testibus quorum hec
sunt nomina: Alfrimmus, Hinricus prepositus de Quakenbruge, Hinricus
de Monte, Lutbertus diclus Vulpes canonici Osnaburgenses, magister
Johannes scolasticus ecciesie sancti Johannis Osnaburgensis; laici vero;
Hinricus de Braken. Johannes Camerarius, Thidericus de Alen milites,
et alii quam plures. In cujus rei testimonium et perpetue iirmttatia

I

1

1

I
I

ket am quam plures. In cujus rei testimonium et perpetue iirmttatia ^M
robur presentem paginam nostri sigtlli appensione fecimus roborari. ^H

Siegel vom ^ergamentfireifen obgefaQen. ^H

1264 JW '

297. — 1264, ^tirmv 13.

Sifc&of Satberoin Don Dsiiabrüä \tuU.
9to($ htm 91efroIog bet oänobriicfer ©omtirrfie fiorb Salbemui an
einem 13. Jebtuar. Sgt. Ultttfieiliiiigen IV S. 35. 33ie legte öoii i^m au8=
gefteHte Urtunbe ifl bie nor^ergeljeiilie 3Iuiitmer oom 12. gebtuor 1264. 3ii
ber Urfinibf »om 27. 9Ioueiiibet 1264 roitb bereits ©iigelbett ooii bcr Maxt
q[6 electus bejeic^Tiet. Übec bas *Rti()ere ugt. meinen atuffag: 3Sonn (larb
fflifc^of ikiberoin ooii 0«nabrücf? in ben ^JJiittEieiUtngcn XXIII <B. 232 ff.

298. - ettfiriern, 1264 (1263), 3ebr«ot 14.

Otto (Don Sentijeim) itnb ^einrtij (oon Dlbenbucg), ®rnfen uon
I^ctflciitiirg, bettmbcn, bdfe Srubet .^ennaitn ^ate, Äomtfjiir beß
^obonniter^oufes j" Sage, »on. bcni gröflicben 3Jlini[teria[en Sutbett
9ubbe ein 6tbe unb einen Rotten in Sspel nnb jroei Erben in
Sientnip fnt 70 SlJarf nnb 12 S^ittiiige getauft unb bog Siibbe
bie Dier Käufer »oc bem gteigerii^t ju Engetern aufgelaffen ^ot.

Oriflinad Staniäntrfiio. l>ruit: Siibcnborf, BetttÖfle ®. 69.
In noraine sancte et individue tnnitalis amen. Otto et Hinricus
Gomites in Tekenebui^ omnibus Christi fidelibus presentem paginani
■visuris in perpetuuni. Que genintur in tempore, ne labantur cum cursu
temporis, scnpture solent teslimonio roborari. Eapropter universis Christi
fidelibus lam presentibus quam fuluris presencium testimonto jitterarum
nolum facimus, quod frater Hermannus dictus Unccus, commendator
domus hospitalis sancti Johannis Jherosotimitani in Lage cum fratribus
suis a ministeriali nostro domino Lutberlo, qui Budrie dicitur, consen-
ctentibus heredibus suis domum unam et casam unam in Espelo et
duas domos in Redincdorpe et propriefatem ipsarum quatuor domorum
cum omnibus earum attinenciis, hominibus, localis et non localis, agris
cultis et incultis, pratis, pascuis, piscinis, silvis, nemoribus et warandiis
com omni plenitudine juris, quo prefata omnia L(utbertus) dictus Budde
et sui heredes possidebant pro LXX marciis et XII solidis juste et ra-
cionabiliter comparavil. Postea vero prefatus Lulbertus et uxor sua
Gertrudis et onines heredes ipsorum prenominatas domos cum omnibus

I earum attinenciis et cum omni plenitudine juris in libera cometia L(udolfi)
nobilis viri de Stevorden(!) in loco qui Engelere dicitur, corani thinc-
^avio et aliis pluribus, judicio promulgato, pure resignaverunt. Talibus
vero resignationibus factis predictus L(ulbertus) et G{ertrudis) uxor sua
et heredes omnes ipsorum sepefatas domos cum omnibus earum atti-
nenciis, ut supradictum est, domino Jesu Christo et beate Marie vii^ni
aav, Call. uv!.=«u* in. 14

I

210

1264

sanctoque Johanni baptiste et prefato conimendatori et fratribus hospitalis
in Lage contulerunt libere et absolute habendas et possidendas in per-
petuum. Hujus facti testes sunt : Rodolfus et Hermannus, fratres ho-
spilalis, Ludolfus dictus Uncus, Lodewicus, frater suus, milites, dominus
Gerhardus diclus Budde, Rozo dincgravius, Heinricus gogra^iuS) Bern-
hardus, Wilhelmus, Gerhardus, Rolcherus, Johannes, Hermannus, Lu-
dolfus, Svethems, Heinricus, Albero, Wilhelmus, Theodericus, Rot-
berlus, Rotbertus(!), Theodericus. Gerhardus, Riccolfus, Heinricus, Gode-
fridus, Boio, Helmicus, ßemhardus, qui omnes dicuntur liberi et alii
quamplures. Ut autem rata hec et incolvulsa permaneant, presentem
cedulam exlnde confectam cum appensione sigiilorum nostrorum et L.,
nobilis viri de Stenvorden, in cujus cometia hec acta sunt, fecimus ro-
borari. Acta sunt hec anno Domini M^CCLXin*, XVI" Kalendas Mardi.
3)ie 3 Siegel uiib beten 91i<men fehlen.

299. — 1264 (1263), ^ettuar 26.

®raf Otto »on Senttieim beftütigt bie ©t^enfung be6 §ofe6 Seöer«
bing (Rr[pl. Sotg^otft) feitene fetnea »erfforbenen ScfiroiegenjQters,
bes ©rofen Otto von ^ecflenburg, an bie So^anmtepflommenbe
6teinfiirt.

\

816f(^tift ante, n, 13 S. 224
liefert, U.=9. V ©. 43.

, ©tootßotiljit) anfinficr. Dnula

k

Otto cnmes in Benthem universis visuris praesentia salutem in
Domino sempiternam. Cum bonae memoriae Otto comes socer noster
et M(echtildis) comiüssa de Tekeneborch ex consensu omnium heredum
suorum curtem dictam Sewardinchof cum omnibus [bonis] ad eam
speclantibus dilectis in Christo fratribus hospitalis sancU Johannis Jhero-
solimitani et eorum domui in Stenvordia pro animarum suarum salute
contulerint pleno jure, nos in hereditate eorum videlicet comitis et comi-
lissae dictorum succedentes eisdem collationem hujusmodi supradictis
faclam fratribus innovamus, omni juri, siquod in praedictis bonis nobis
competere videbatur. Ut autem praedicta collatio domui supradictae
rata et firma permaneat nee a nobis aut ab aliquibus nostris heredibus
inposterum infiingalur, collationem eandem nostro sigillo appenso prae-
sentibus duximus confirmandam. Datum anno Domini MCCLXin, in
crastino Malhiae apostoli.

)b. II 3lc. 506.

d

f

I

1364 111

300. - CtÄiotB, 1264, TOiirj 11.

^ap^ Urban IV. beftettU bem ©(t)olafter in fünfter, bem Sßfamr
^enricufi in Oijtfie ein Rnnouitot ju ©t. ^o^ann in Danatitilrf ju
Derfdiiaffen.

©nitf bei JJlnEc, »J. U.=». V 642 iio^ bcni Mcflifl erb mibe 29 Sl. 297
Im Bollcanitt^cn Mit^iBc,

, , scolastico ecclesie Monasleriensig.
Exposuit coram nobis dilectus filius Menricus presbyler, rector
ecclesie in Oyte Üsnaburgensis diocesis, quod licet ipse duduta in ecciesia
sancli Johannis Ossnaburgensis auctoritate litterarum bone memoric
P(etrt) sancti Georgii ad vclum aureum diaconi cardinaüs, tunc in illis
partibus apostolice sedis legati, habentis ab eadeni sede super con-
ferendis beneflciis potestalem, canonice receptus fuerit in canonicum et
in fratrem, quia tarnen hujustnodi receplio per constitulionem, qua felicis
recordationis Alexander papa predecessor nosler revocavit omnes re-
ceptiones canonicorum ultra certum numerum factas in ecciesiis, est
cassata, ipse rector nullum commodum, sed potius labores plurimos ac
expensas varias occasione hujusmodi toleravit. Quaro idem presbyter
nobis humiliter supplicavit, ul cum idem ecciesiam ipsam in Oyte, cul
animarum cura inminet, ac perpetuam capellaniam altaris sancti Servacii
in ecciesia Ossnaburgensi non tiabentcm curam hujusmodi, quas se pro-
ponit obtinere canonice, resignare Ubere sit paratus, ipsum in eadem
sancti Johannis Osnaburgensis ecciesia de novo recipi sibique de pre-
benda inibi provideri de benignitate apostolica mandaremus. Conveniens
igitur arbilrantes, ut memoratus presbyter, quem per dilectum fllium
magistruni Petrum archidiacanum Broliensem in ecciesia Agennensi,
socium djlecti tilli niagislri Michaelis sancte Romane ecclesie vicecan-
cellarii, examinari fecimus diligenter. et qui inventus dicitur extitisse in
tilleratura competenter idoneus ad obtinendum ecclesiaslicum beneficium,
quique alias laudabilis coaversationis et vite studiis inherere dicitur, in
eadem sancti Johannis ecciesia honoretur, districte tibi mandamus, qua-
tinus prefatum Menricum in ipsa ecciesia sancti Johannis auctoritate
nostra per te vel per alium recipi faciens in canonicum et in fratrem
eidem prebenda, si qua vacat ibidem ad presens vel quam primum ad
id se facultas obtulerit, provideri procures. Non obstante statuto de
certo ojusdem ecclesie sancti Johannis canonicorum nuniero juratnento,
confirmatione sedis apostolice sive quacunque flrmitate alia roborato
aut si aliqui apostolica seu alia quavis auctoritate in ipsa sancti Jo-
hannis ecciesia sint recepti, vel ut recipiantur, insistant sive si dilectis
filiis . , preposito, . . decano et capitulo ejusdem ecclesie sancti Johannis
quos canonicorum receptio et prebendarum collatio inibi spectare

212

asseritur, a prefata sede indultum existat, quod ad receptionem sen
provisionem alicujus minime teneanlur w. s. w. Volumus autem, quod
nominatus presbyter ecclesiam in Oyte necnon et capellaniam tandiu(I)
retineat, donec ipse prebendam hujusmodi fuerit pacifice assecutus, ita
tarnen, quod extunc easdem ecclesiam et capellam, quas a tempore
assecutionis tiujusmodi in Oytc vacare decernimus, omnino dimittat.
Datum apud Urbem veterem, V Idus Martit, anno tertio.

301. - (»erfcnbtüd), 1264 (126»), Wäri 12.

„1263. Positus est primus lapis oratorii nostri in die beati GregorS
papae."

atufjcictinuiig bttr. boS fllojt« ajetfciiötürf in ber (SontmLung bcS
SeLcnluS; gonnflitw«, Sb. XIV, 168 im 6i(torif(5cii Strt^tö ber
©tnbt StBln.

1

- Otöieto, 1264, 3«örj 27.
^opfi Utban IV, befielilt bem 2)ombec^nten (Subroig) oon 9Sainj,
bem Äleriter bei fölner ©ptengela ^ermann »on Iiortmunb ein
ÄQitonifat äu ©t- So^tinn in Oönabröd ju oerfi^affen.

5)rutf bei gintc, KS, U.^S. 7 9It. 646 mitf bct gl eiiJij eiligen Vb> j
ft^rift im fflegiftcrbanb 29 bc8 önlicQul((*cii «rrfitBeS ffll. 300.

- Ortleto, 1264, WnÜ 1.

*papR Urban IV. befiehlt bem Empfänger, bem ÄIeri(er 3o^nH<
oon OsnabrücE ein jur Kollation beS 3Ibteä non ^^urg gehörige! |
Seneficiuin jn oerf^affen.

Sriid bei ?fi"IC/ 3B. U.=*B. V 9Jr. G46 und] ber gleit^jeitigcn Sft. 1
ff^rift Im JReflifterbnnb 29 beS oaHcaiitft^en ari^iOeS 91. SM' 9(i. 300. J

, . scolastico ecciesie sancti WiUebadi ßreanensis(!)
Constitutus in presentia nostra dilectus filius Johannes de Ossem-
bruge pauper clericus nobis humiliter supplicavit, ut, cum ipse nullum,
sicut asserit, sit beneficium ecct esiasticum asseculus, provideri sibi de
benignitate apostolica mandaremus. Cum igitur ipsum per dilectum filtum
inagistrum Petrum archidiaconuni Broliensera in ecclesia Agennensi, socium
dilecti filii magistri Michaelis sancte Romane ecciesie vicecancellarÜ,
examinari fecerimus diligenter et dicatur invenlus fuisse in ütteratura
et cantu competenter idoneus ad beneficium ecclesiaslicum obtinendum,
discretioni lue mandamus, quatinus, si eundem clericum bone conver-
sationis et vile ac de legitimo malrimonio natura esse reppereris, ei de
aliquD ecclesiastico beneficio prebendali vel alio cum cura vel sine cura ad

1904

9!3

I

coUationem seu presentationem dilecti filii . , abbatis de Yburg ordinis
sancU Benedict! Osnabui^ensis diocesis spectante nulli alü de jure debito,
si vacat ad presens vel quam cito ad id se facultas obtulerit, dummodo
de beneßciis ad ejusdem abbatis collationeni vel presentationem spec-
tantibus super provisione alicujus non direxerimus scripta nostra, aucto-
ritate nostra per te vel per alium provideri procures, inducens eum in
Corpora] eni ipsius beiieficii possessionem et defendens induclum ac
faciens ipsum in ecctesia, in qua sibi duxeris provideudum, s! collegiata
existat, recipi in canonicum et in fratrem, Non obstanle statuto de certo
caooRicorum numero juramento, ita tarnen, quod idem clericus, prout
requiret onus beneHcii, de quo sibi duxeris providenduni, se faciat
statutis temporibus ad ordines pronnoveri et personaliter resideat in
eodem. Älioquin hujusmodi gratis uullius penitus sit momenti, Datum
apud Urbem veterem, Kalendis Aprilis, anno tertio.

t. - DrtJieHi. 1264, «tiril 29.

^apft Urbatt IV. befietjlt bem 3)e(t|anteii ber flirre ju iaiilen, bem
Spfarrer 2)ietrid^ von Surfe ju Si^roagsborf eine SPftünbe in
DIbeiifaal jii oerfd^affen.

Dtiict 6ci ginfc, SJ. U.=©. V 9(t. 648 iioi^ ber glcIt^jEitigeii M-
irflrifl im -Scgifterbciiib 29 bcS Utiltcaitilc^cn ^Iri^iDcei »1. 167 9tt. 550.
. . decano ecclesie Xanctensis Coloniensis diocesis.
Dileclus filius Theodericus dictus de Burse rector ecclesie de
Svagesdorp Osnaburgensis diocesis in nostra proposuit presentia con-
stitutus, quod ipse eandcm ecclesiam pro eo, quod personaliter in ea
residere non polest et alias est ita tenuis in redditibus, quod de ipsis
commode sustentari non potest, intendit libere resignare. Quare pre-
dictus Th(eodericus) nobis humiliter supplicavit, ut, cum nulluni sit aliud
ecctesiasticum beneficium assecutus, sibi provideri de alio ecclesiastjco
beneßcio in diocesi Trajectensi, de qua duxit originem, misericorditer
mandaremus. Nos itaque ipsius supplicationibns inclinati discreüoni tue
mandamus, quatinus, si est ita, predictum ThCeodericum), quem per
dilectum filium magistrum P(etrum) archidiaconum BroHensem in ecciesia
Agennensi, socium dilecti filü magistri Michaelis sancte Romane ecclesie
vicecancellarii, examtnari fecimus quique dicitur in liHeratura repertus
competenter idoneus ad ecclesiasticum beneficium obtinendum in ecciesia
Atdenselensi ejusdem Trajectensis diocesis, dummodo in ea pro atio
I specialiter non direxerimus scripta nostra per te vel alium recipi faciens
I in canonicum et in fratrem ei de prebenda, si qua ibidem vacat ad
presens vel quam primum ad id se facultas obtulerit, provideri procures,
L Non obstantc certo ipsius ecclesie Aldcsensis (!) canonicorum numero

LS

a

■ I

J

214 1264

coinpescendo. Proviso, quod prediclus Th(eodericus) ad ordines, quos^
ipsius beneficii cura inquirit. se faciat statutis Lemporibus promoveri et
in eo residentiam faciat personalem. Volumus autem, quod predictus
Th(eodericus) eandem ecciesiam in Svagesdorp, quam continet quamque,
poslquam prebendam in prefata ecciesia Aldenselensi fuerit assecultUi j
vacare volumus, extunc omnino dimtlfat. Datum apud Urbera veterenifl
in Ealendas Maji, anno tertio,

3lm Sianbe oon berfelben ^oiib: § bene cantat, bene legit, beneJ
latinizal et constniit competenter.

305. - 1264, anai 1.

3)ie Sbtiffin von 3tuBe behinbet einen Sdettaufd^ mit ^o^onne«

von SluQe unb beffen So^ne ^einrid^.

91b|(t|irlft btö 14. öo^irtj. In Sm|c. 217, 35.
Noverint universi tarn posteri quam presentes, quod nos abbattssa
et conventus monasteni in Rulle Cyslerciensis ordinis de communi con-
sensu et voluntate cum Johanne de Rulle et Hinrico filio ipsius super
quibusdam agris suis et nostris consentientibus etiam heredibus ipäorum
inivimus concambium propler mutuum commodum et profectuni. In
cujus rei memoriam sigillum nostrum presentibus duximus apponendum
et idera Johannes et Hinncus sigillum domini Johannis Ursi apponi pro-
curaveruat. Actum presentibus quam pluribus anno Domini milesimo
ducentesimo sesagesimo quarto, in die sanctorum Philippi et Jacobi
apostolorum.

306. — Stdlenturo, 1261, 3ttni 7.

@raf Seinric^ oon Dlbenbucg unb @raf Otto oon ©entfteim über:

tragen alfl ©rufen oon S^eillenbiirg bein Äloßet SraoentiDrFt ba«

@igent^uni eines @rbeä in ^fetten, roelcdeä bad ^(oflet oon bem

oflnabrüdet 3)oni^errn §einri^ »oni Serge fletouft ^atte.

Ctiflinol: ®tool8at*iü aHünfier.

In nomine Domini amen. Hinricus comes in Aldenburg, Otto

comes in Benthem, comites in Tekeneburg, universis presentia visuris

salutem in perpetuum. Cum ea que aguntur in tempore simul cum

tempore transeant, expedit, ut que aguntur in scripta publica redigantur.

Notum Sit igitur volumus presentibus et futuris, quod proprietalem

domus in Helenen, quam claustrum in Gravenhorst emit a domino

Hinrico de Berge canonico Osnaburgensi et suis fratribus, nos pia

tentione et libera voluntate eidem claustro in honorem beate Mai

i

'"^^1

12M

915

I

virginis et ob remedium animarum nostraium contuliinus pleno de con-
sensu heredum nostrorum omniuin, nos videlicet comes Hinricus de
con[sen]su uxoris nostre Elizabet, nos vero comes Otto de consensu
filiorum nostrorum Oltonis et Ecberti, usui dicti claustri et sancti-
monialium ibi Deo deservientium perpetuo proruturam. Quod ut ratum
et stabile perpetuis temporibus permaneal, huic Scripte commendarl
fecimus et eorum nomina, sub quorum presentla factum est subnotari.
Testantur miiites Conradus de Brohterbeke, Lambertus Buddo, Thomas
de Dhelten, Gozwinus Kiselinc, Rudolfus de Langen, Hugo de Hörnen,
Swedhenis de Monasterio, Hinricus Ungenadhe et alü quam plures tam
famuli quam miiites fide dignt. Datum Tekeneburg et actum in vigilia
Pentecostes, anno Domini M^^CCLX* quarto.

X)ie beiben Siegel an ^ergamentfireifen, hai beö @rafen Otto von
ä3entE|eiin iiiit dlflctriegel (SBeßf. @iege[ 15, 3 uiib ^ungius, historia Bent-
hemensis lEafil III). IJiefelbe &Qnb t)at 9lt. 294 gefcdrieben.

Onicta, 1264, 3uni 9.

^apft Urban IV. befietjlt beiti tropfte oon ©t. Sodann jii O&m--
brüd (. . preposito ecclesie sancti Johannis Osnaburgensis), bem
Jtleriter Sitljetm oon Utrecht eine ber jur ^^Jräfentation ober
floüation beö ©lifts St. ^o^ann in Ulce^t fteljenben ^frünben ju
oerf (Raffen.

Erutt eci ginte, »J. H.=S. V 9ii. 663 norfi Jfteait'lerbonb 29 ©!,
yh. 651 6e§ OQticanl|(ticn Mtäitoe.

308. - mmn, 1264, 3uni 29.

@taf Otto Don jRaoenSbetg befunbet einen Siertrag amifc^en il)m
unb feinem Sruber ßubroig einerfeits unb ben Sritbern Subolf
unb Sem^arb oon ©eömolb anbererfeits.
Drtginnl: ©tnntSntd^io OTüitltct. Dturf:
9Ir. 806.

Otto comes in Ravensberg omnibus in perpet[u]um. Ne moder-
noinim facta legitima ulla vetustatis posteritale valeant calumpniari, ex-
pedit, ut que rite geruntur litterarum testimonio roborentur. Noverint
itaque tam posteri quam presentes, quod hec est forma compositionis
inter Ludolfura et Bernhardum fratres dictos de Gesmele miiites et
amicos eorum consumate hinc inde ex una parte et nos et Ludewicum
fralrem nostrum et heredes nostros necoon amicos nostros hinc inde
I ex altera. Dominus Ludolfus de Gesmele et dominus Bernhardus frater
[ ipsius super rancore qui vertebatur inter nos et ipsos in hunc modum

L

216 . 1284

nobiscum composuerunt, quod nobis cum centum viris et quinquaginta
armatis et dextrariis phaleratis inter aquam, que vulgariter Mase vocatur,
et Albiam, cum Iribus septimanis ante nostram expeditionem requisiU
fuerint, tribus vicibus obsequentur: prima r'ice cum quinquaginta, se-
cunda vice cum totidem necnon tcrtia vice modo premisso jure militari.
Item si alicujus gverre necesäilas nos ui^el, nos et heredes nostros,
prout melius poterunt, adjuvabunt. Itcm nullis nobis maltgnari volen-
tibus servient, ecciesia sua et consanguineis ipsorum duxtaxat(!) exceptia.
Item decem marcanim rcditus nobis erogabunt et ülos a nobis et a
nostris heredibus tenebunt jure plieodali. Ilem decimam in Wering-
thorpe et Titmeringthorpe ecelesie Osnaburgensi resignabunt et operam
efficacern, ut nobis concedatur, adliibebunt, sin autcm, ut uni ministe-
rialium jam dicte ecelesie, cui premissam decimam habere voluerimus,
conferatur omni occasione poätposita procurabunt. Item ut omnia pre-
missa ad effectum perducantur et inviolabiliter observentur, a parte jam
sepe dictorum militum L(udolfi) et Ber(nhardi) viginti quatuor milites
fide militari data promiserunt, ut si in omnibus premissis aliquis defectus
accideret, quod illi, qui sunt de diocesi Monasteriensi, civitatem Mon-
asteriensem intrabunt et alü, qui sunt de diocesi Osnaburgensi, civitatem
Osnaburgensem, inde non exituri, donec omnia premissa fuerint adim-
pleta. Horum nomina sunt hec: Rermannus de Langen, Her(mannus) de
Monasterio, Rolant de Vugthorpe, Bernhardus de Gesmele, Bernhardus de
Beveren, Harbertus de Asthorpe, Fridericus Vos, Johannes de Thingiage,
Herbordus de Spredowe, Nicolaus Hovet, Friderrcus Vegesac, Hermaunus
de Daverenberg, Jo{bannes) et Her(mannus) fratres de Merevelde, Ger-
lacus Bitter, Lutbertus de Lange, Wescelus de Lenbeke, Conradus Gans,
Wescelus de Quernhem, Engelbertus de Westerrothe, Nicolaus de Beveren,
Reinberlus de Stochern, Ot(to) Friso, milites. Item nulla mors poterit
hec cancellare, quin prenotninati fratres L(udo!fus) et B(ernhardus) et
eorum fidejussores compositionem premissam tarn nobis quam heredibus
nostris debeant adimplere. Item hujus compositionis lesles sunt: ven&-
rabilis vir dominus Simon episcopus Patherburnensis, dominus Wide-
kindus prepositus major Monasteriensis, prepositus Hermannus de Lippa,
nobilis de Lippa junior, Ludolfus de Dasle, Hugo Ursus, Herbordus
Vos, Jo(hannes) de Busche, Hinricus Vinke, Godescaicus Wenet, Älradus
Pallidus, Reinbertus de Busche, Ludewicus Hake et alü quam plures.
Ilem ut in faclo tam legitimo nulla in posterum possit intervenire
calumpnia, presentem paginani fecinms conscribi et sigillorum domini
Patherburnensis et domini Lippensis junioris necnon domini prepositi
W(idekindi) jam dicti et domini Hermanni de Lange munimine et nostro
roborari. Datum Monaslerii, anno Domini M*'CC''LX'' quarlo, III* Ka-
lendas Julü.

I

1

I

I2W 217 n

2)ie UrEunbe I)üt nur brei ©iegel getiübl: 1) baö bell Sif^ofa i
SRüiiRer nebft aefeftigung abgefaHeit; 2) bas lippifc&e Siegel mit bet SHofe,
Umfijrifl jerftört, unb Südffiegel, öelm iinb Uinfc&rift: t Sigilium Bern-
hardi junioris de Lippia; 3) Sieget beä Stafen Otto uoii Maüeiiäberg
(aSeftf. S. 35, 7).

3igl. lueitere ^Drudangaben bei ^oogmeg a. a. O. unb ebeiiba bafi
in eine ettoaa fpätere 3eit getiöretib« auf einem [[einen ^erflomentfiteifen
befinblic^e 3legeft: Ludolfus de Gesmele recepit in pheodo domum Henrici
de Linttorpe prope cyniiterium dienslmangut. Iste sunt fidejussores, qtii
dederunt treugas ex parte dyocesis Miodensis comiti et suis: dominus
Hardike Gropeling, Rudolfus de Lunne, Geroldus de Horsl, Hugo de
Wcde, Her(mannus) de Glosincheni.

309. - Oroitto, 1264, 3u(i 25.

^apft Utbon IV. befielitt bein oänabrücfet 25omfi^oIafiet f. . scolastico
ecclesie Osnaburgensis), bem Pfarrer ffliganb ooti grönbent^al
ein Ännonitat in grifitac ju oerfi^affen.

®ruc( bei glitte, 20. U.-S. V 91i. 661 naii SHcgiitetfcanb 29 SI. 197

3it. im büB Dolicanticfini Sltt^tueS.

^_ UIUIIUJI

^B actioni
^K contra

310. - ¥nl»«6Drn, 1264, auflufl 6.

Si((^of Simon ooii ^überbocn oetglei^t fic^ '"it ^^^ oänttbrüier

Bürger ^ermann genonnt von S3roct|u(en wegen ber ©d&ulben, bie

er lEiä^renb feiner (ölnifdien (äefangetifc^aft bei i£)m gcma(I)t ijQt.

Criginol: Slnatöarcfliu ^Rünftcir, Dturf: Sinit, Iß. U.=S. IV ^r. 998.

Symon Dei gratia Paderbornensis episcopus universis hoc scriptum

visuris noium facimus, quod cum Hermanno cive Osnabui^ensi diclo de

Brochusen super debilis, quibus sibi fuimus obligati, postquam a capti-

vitate, qua nos dominus Coloniensis tenuit, exivimus, in nongenlarum

marcarum summa concordavimus nomine omnium debitorum et ipsam

summam infra novem annos eidem et . . uxori sue ac liberis Jpsorum, si

idem decesserit, persolvemus secundum distinctionem talem, quod idem

Hermannuä quinquaginia marcas recipiet annuatim de villicationibus

nostris Hese et Barcliusen et quinquaginta marcas de redditibus nostris

Salikoten apud Ervethe, ut sie infra novem annos predicte summe

quantilas persolvalur. Prefatus eliam Hermannus hac ordinatione con-

tentus pro se ac . . uxore sua, liberis et heredibus libere renuntiavit

Omnibus instrumentls super hüs vei alüs debitis pridem confectis et omni

actioni sive juri, quod eiden] et . . uxori sue, liberis vel heredibus

contra nos vel ecclesiam nostraui ratione debitorum ipsorum competere

I

I
I

218

poterat sive etiam competebat. Nqs etiam in robur et memoriam ordi-
nationis hujusmodi presens scriptum nostro el capituli nostri sigillis
fecimus communiri, et post novem annos hoc scriptum non habebit
robur aliquod firinitatis. Actum et dalum Paderbome, anno Domini
M^CG^LXnil», Systi maliri?;.
Seibc Siegel ab.

311. - 1264, Btptmin 2.

S)aö Stflercienfecnofter @raiien^oifl oetlauft bem ^o^anniterEiaufe

Sofle ein Erbe in ©ngter fflt 22 aWart.

Original: ®iantSotcf|iO. Jinitt: ©ubcnhotf, SeitiHflc ®. 70.
. . Abbattssa et conventus monasterii in Gravenhorst ordinls
Cistersiensis omnibus Christi fidelibus presens scriptum inspecturis
salutem in auctore salutis. Quoniam memoria hominum labilis est et
caduca, perutile visum est, ut gesta hominum, que sunt digna memoria,
Script ure testimonio ro boren tur. Noverint igitur tani presentes quam
posteri, quod nos domum quandam in villa Engctere sitam cum homi-
nibus in ea manentibus ac aliis pertinenciis suis magistro et fratribus
domus hospitalis Jerosolimitani in Lage pro viginti et duabus marcis
cum omni vendidimus integritate ipsisque ad prestandam plenam waran-
diam eis, si aliquis eos super tpsam in posterum inpetere voluerit, nos
per presentes litteras obligamus. In cujus vendicionis ac obligacionis
testimonium presentes litteras sigilJo nostro dusimus muniendas. Actum
anno Domini M^CCLXIIII", mense Septerabris, UHo Nonas ipsius.
©iegel unb ©iegelriemen fefften.

\

312. - 1264, fHoVmUt 25.

Eer ©tabtri^ler von £>imbrüi 3of)onneS non Iroent bejeugt,
bafe iet 5ßrie|ter befl ftäbtifi^en öofpitQta ßiboriufl bem 3)omoitar
SfJenroarb ein bem ^ofpital juge^Örigeä Erbe in 2Bulften(1) füt
25 ISlaxt nertauft unb mit biefem @etbe eine Siefiftung in ber
©tobt Don ben (Stbeti be8 ©ermonn öoffteßct etroorben (jat.

■Mbftftiifl hsß 18. 3n&r6. in OTfc. 193, S. 29.
Nos Joannes de Tvent judex et scabini civitatis Osnabrugensis
lecturis praesenlibus prolestamur, quod dominus Liborius sacerdos
ecclesiae hospitalis civitatis nostrae de consensu Conradi decani ecclesiae
Osnabrugensis ipsius ecclesiae patroni et nostro domum unam Wuiphemen
ipsi ecclesiae hospitalis pertinenlenn vendidit domino Renwardo vicario
ecclesiae Osnabrugensis pro viginti et quinque marcis, cum quibus

ricario ^M

1264

i\9l

dictus dominus Liborius de pueris Hermanni dicli Hoff läge') quoddam ■
praedium in civitate Osnabrugensi de voluntate nostra comparavit. In
cujus rei evidens testiraonium et robur perpetuum praesentem literam
sigillo domini decani supradicU et sigillo nostrae civitatis fociinus coHi-
muairi. Datum et actum anno Domini millesinio ducentesinio sexagesimo
quarto, in sanctae Catharinae vii^inis.
') mot)l ft. Hofalegere.

313. — Sießekbe, 1264, Wohein&H 27.

engelbett, emäliltet oon Denabtild, ift jugefleii, qW @raf jjriebtit^
pon Äietberg^Sotftmat auf bie Siogtei über aSarlar uetii^tel.

Dnirf bct g^iefetl, U.^S I, 1 S. .-«W. ®gl- öoju ajtlmnrisi, SB. U.^S. 111
9tr. 72fi.
Unter ben 3^"fl6" roerbeu ferner genaunt ; Widekinus prepositus
Monasteriensis, bct nodjmaltge Sifcfiof von Dfinabrüd, Conradus prepositus
in Wildeshusen, ein Sruber beö ©rafen Jrtebridi unb 9lei(%(QlIä naä)'
maliger SSifdjof ooit Dflnabrtirf, frater Conradus, bet SJatet beä @rafen
griebriii, ber am 25. 3J?iirj beRelben 3a[)teä in baö a)eutid|orbenat)au« iii
fflünftet eingetreten loar, unb Hermannua de Osethe.

314. — 1265 (1264), 3anuBr 13.

Äonrttb ^ropft oon aBiIbeö&aii)en überträgt feinem Stift ben ^of

in Kakeshem unb tx^ält <i[3 erfaß bafür ben 3e^"le" öcn fed)6

@rben, breter in &ot^tl, jiueier in Sarnftorf unb eines in Siebtem.

«6f(^rift bee U. ^apt). im SBJil&c8&aufet flopiai, 5m(€. 107» bn

^miotbet beä Stltcrt^untebeieinS in iDtilnflei, <£. 14. Xmid: Subm^

borf, acitrage jut (Bcfrfi. bee Stifteß aääilbeSftQufen ©. 84 (3citfi^x.

f. öaterianbift^e ®e\di. u. aitertl). VI).

Conradus Dei gralia prepositus Wildeshnsensis omnibus hanc

paginam visuris in salutis auctore salutem. Benivolum gereutes affectum

et Studium sincerum ecclesie nostre Wildesli. et fratrum inibi Deo lau-

dabiliter servienlium commodum et utilitatibus quantum possumus in

hiis maxime in quibus ipsorum compendiura sine nostro et succesaorum

nostrorum in eadem prepositura dispendio possumus procurare cmtim

in Kakeshem cum omnibus suis attlnentiis, silvis, praüs, pascuis, juribus

et aliis sine quaübet exceptione, una lantum warandia excepta in silva

quae vulgariter Vrethholte'} dicitur, dictis canonicis contulimus pleno jure

perpetuo possidendam, recipientes ab eisdem in hujus curtis restaurum

seu recompensationem decimam sex domorum, trium in Gotlo, duarum

in Bernestorpe, unius in Regtere, solventem undeclm moicia siliginis

I

920

I2C5

L

cum primiciis et decem et octo denarios graves in dooio Atelehorne,
Ne autem hoc factum a quolibet nostro successore valeat retractari,
presentem paginam in facti testlrtionium et robur perpetuum sigillo
capituli ecclesie majoris Osnaburgensis et nostro feciraus conimuniri.
Datum et actum anno Domini M^CCLXIIII", in octava epiphanie.

') gfiK Stfit*ltift bc6 18. 3aE)tl). in .OenfclerS U..©. m ®. 151 ^ot Vietholte.

315. - OSnaitüif, 1265 (1264J, 3aniiar 19.

IiQ8 2)omlopite[ ju Oanobtüd taufdjt mit bet SUbtei öetforb IDIim:
fterialen au% imb aroor mit ©eiietjimoiing beS ©tfd^ofä dou 3J!ünfier
als sede vacanle geiftlic^eii imb lueltU^en SJotmtiiibee bee ^oi^-
flifteä Dsiiobrüd.

Original: Stnntöorrfiiü aHfinitct. S^tiitf: Sintc, äß. U>iS. IV 9! r. 1018.
Prepositus . , decanus totumque capitulum Osnaburgensis ecclesie
Omnibus presentes litteras inspecturis nolum facimus, quod nos vacante
sede in ecciesia nostra approbante domino episcopo ecclesie Mon-
asteriensis in spirituaiibus et temporalibus noslre ecclesie provisore et
tutore Alheydim fliiam Gerhard! dtcti de Monte ministerialem ecclesie
nostre damus in ministerialem ecclesie Hervordensis, recipientes Ecke-
hardum, filiam Eckehardi de Be-rmello militis, ministerialem ipsius
ecclesie Hervordensis, in ministerialem nostre ecclesie pari concambio
pro eadem. Actum et datum Osenbrugge, anno Domini M^CCLXIUI**,
XIIII" Kalendas Februarii.

Sieget oom ^ergameulftteiten abgefallen.

316. - Unna, 1265 (1264), ^amn 30.

engelbert, poftutirtet ^aift^of oon Oänobrütf, entläßt eine 3)iini.
fietitttin ju ©unften bes (Srafen aüietric^ Don Äleoe.

Ctiflinol: ©Inateaitftio SJüflelborf {jc^x bcft^äbigt).

Viro nobili ac agnalo suo dilecto domino Th(eoderieo) comiti
Cliviensi Engelbertus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie postulalus, comes
de Marcha, quicquid polest obsequi et honoris cum affectu sincero. Nove-
ritis nos Gerlrudira nostram ministerialem uxorem Heinri(!) de Torberg,
vestri ministerialis, a jure ministeriali, quo nobis astricta fuit, liberam
dedisse et solutam, concedentes ei plenam libertatöm diverlendi se In
vestrum obsequium in ipsum jus, quo nobis tenebatur. Id tenore pre-
sentium literarum sub sigilti nostri munimine publice protestamur. Actum
et datum apud Unnha, anno Domini M^GCLXIIU, in feria sexta ante
purificationem beale Marie vii^inis,

Siegel abgefalleri.

I

I

I

I

1265

317. - 1265 (1264), ^tbvmt.

Sifd&of ®etf)arb oon aRünrter bejilätigt als ^etr uon SBe^to tiem
Älofiet ffiappen&crg bas öemfelben oom ©tofm Sermann oon
Saoensberg unb beflen ©ö^nen früher oerlie^ene Slec&t ber gifc^etei
in ber ®mä.

OvigtiiQl: ®laatänr(f)iD ^Jluiiflct. Iltutt; SEBitmaiiö, äB. 11.=«. m
9tt. 739.
Gerhardus Dei gratia Monasleriensis ecclesie episcopus et dominus
de Vechta omntbus presens scriptum visuris notum facitnus, quod nos
in jure piscandi quod dllectis in Christo preposito et conventui monasterü
in CapeDberg felicis raemorle quondam Herimannus comes in Ravens-
berg et ejus filü Otto, Herimannus et Ludewicus in ^Iveo Emese, ubi
captura rumborum sive sturionum existit, divlne remunerationis inluitu
jam multis transactis annis perpeluo concesserunt et sicut per litteras
eorum auctenticas Inde confectas et cxhibitas nobls apparuit, predictos
prepositum et conventum presentis scripti munimine perpetuo con-
flrmamus. Actum anno Domini M''CC"LX'' quarto; mense Februario.
©iegel oom ^pergomentflreifeii abgefallen.

318. - 1265, grtniftt 11.

atfdjof Gono ron aJIinben ilberftägt bem HJlorieftift uot ^(iiiben
boe eigent^uin au bcm Be^"'^" ^»e* S^bes in ßinne.

Otiamal: Stnatöan^lU 3nfln(ter. Ünitt: ^aa^tmq, SJcftf. U.-9). VI
9tr. 814.

Cono Dei gracia Mindensis ecclesie epiacopus omnibus tioc scriptum
visuris in perpeluum. Ada morlalium, ne dubia sint fuluris, voce testium
et scripti privilegio confirmantur. Noverint igitur preseutes et posteri,
quod cum Bertradis de Linne. relicta Winandi, et Bernhardus et Israhel,
filii ejus, Berlradis et Sophya, filie ipsius, orane jus quod iiabebant in
decima domus in Linne vendidissent ecdesle sancli Mauricii in Insula
pro quatuor niardä et dimidia, quicquid juris habuerunt in ipsa decima
resignaverunt In raanus nostras simpliciter et de piano. Nos vero cum
conseusu et voluntate nostri capituli proprielatem prefate decime dona-
vimus ecdesie memorate jure perpetuo possidendam. In cujus rei testi-
monium presentem paginani inde factam sigillis nostro et ecdesie nostre
firmiter roboratam jam dido cenobio dedimus ad mummen. Testes
hujus rei sunt: Elferus sacerdos, Heynricus Gogravius, Tydericus Rin-
wadius, milites; Gerhardus de Inferno, Johannes villicus, Rabodo de
Ratbere et aiü quam plures. Datum anno Domini M^CCLX" V";
crastino Scolaslice virginis.

aaeibe ©icflel felilen.

1

I

Li-
re

J

I

222 1265

319. - Jein*tt6«rfl, 1265 (1264). SHöti 12.

©rof Otto non SBent^eim unb @raf S^iiirit^ fon Dlbenburg be=
fiätigen als ©rofeii oon ^ecf[enburg SHentemSdjenlungen i^ie«
©ienftmannS, bea 3litter8 3o^oim non Sangen, an bie Älöftet
ßeeben unb Serlenbrücf au* ©ötern in Wethendorpt- unb aJolt=
läget?)

Mbft^rift tie& 14. go^rt). In TOfc. Itil, 1«.
Otto comes in Benthem et H. comes in Aldenburg, ambo comttes
in Tekenebui^, presens scriptum intuentibus salutem. Dilectus noster
ministerialis Johannes miles dictus de Langen cum consensu heredum
suorum redditus qualuor solidorum in villa Wethendorpe pro peccatis
suis claustro in Leden et reddilus duorum solidorum claustro in Bersenbr.,
qui jacent in villa Veltlo, iibere assignavil. Nos vero factum tale gratuin
et ratum liabemus, quod presenUbus proteslamur. Datum Tekenebur^r,
anno Dominl MöCCLXIin, die Gregorii.

320. - 1265, 9Rai 6.

Sie äbtiffin ^eliuigiä non ^leden^orfi überträgt bem Aloftei
$erjebro( baä bem Slo^annes »on gleipote abgetaufte ßrbe ^oggem
bürg nnb jroat gegen Übenoeilung bcfi ©rbes Surel.
Originell tm 5>f[t(tliii)cit SlrdjiOc jii fflljcbo.
In nomine sancte et indivldue Trlnitatis amen. Heilewigis Dei
gratia abbatissa in Vrekenhorst universis ad quos presens pagina delata
fuerit salutem in saluüs auclore. Quia veritas multociens calumpniam
patitur, expedit, ut fide testium et instrumentorum, que parem vim
habent, in agendis negotiis roboretur. Cognoscat igitur tarn presentium
quam futurorum discretio, quod Johannes dictus de Cleiepole bona
domus de Poggenborg receptis VI marcis cum Üliis et flllabus suis
coram nobis resignavit. Nos vero cum communi consensu conventus
nostri eadem bona Iibere nobis vacantia, singults annis in festo sancti
MychaheIJs summam sex solidorum solventia, recepta quadam domo
cum ejus altinentiis de Buckeslo cum paschuis et aquls et omni jure et
usu, quo prediclo Johanni compelebat, in nianus domine Cunegundis
venerabilis abbattsse et ejus conventus in Herssebroke resignavlmus in
perpetuum, tali tarnen interposita cautione, quod postquam Arnoldus
plebanus Herssebrocensls viam universe carnis ingressus fuerit. qui ob
hoc, ut una cum patre suo Rolchero sacerdote ibi in perpetua memoria
habeatur, eadem bona eidem comparavit ecclesie; quicunque successonim
suorum plebanus extiteril, de summa supranominata tres tantum sumet
denarios, cappellanus duos, campanarius unum, residua vero pars ad

I
I

^

1865

223

USUS dominarum convertatur. Ne jgitur hoc factum invidia aut ingno-
rantia valeat obumbrare, ne eciam alicujus processu temporis evanescat,
adhibiti sunt boni et discreti viri videlicet: Ancelmus decanus, Iwanus,
Godefridus, Hermannus de hospitali sacerdotes; Wernherus Cancer da-
pifer tunc temporis, Bertramnus de Walegarden, Fredericus Hundert-
marc, Bernhardus, Joliannes de Ruwenberge milites ; Otto de Win-
garden, Hermannus de Hart et ceteri quam plures. Insuper hoc scriptum
sigilii nostri munimine fecimus annotari. Acta sunt hec anno verbi in-
camati millesimo ducentesimo sesagesimo V; II Nonas Maji.
Unlenntltc^e ©iegel-Srudbftücte.

321. - OSuiiiiätf, 1265, SRai 7.

IBa^lfapitulatton bes mün|lerf(^en Somprop|leö Sßibefinb (oon
äBalbed) oU ecMt|[tcn iBtfd)ofd uon Osnabrüd.

im m. 99. Drud: anitift, n

Nos Wedekindus Monasteriensis ecciesie preposilus et ecclesie

Osnaburgensis electus sub religione sacramenti post electionera nostram

ipsi Osnaburgensi ecclesie facti presencium tenore nos obligamus et pro-

mittimus, quod consuetudines lionestas et jura ecclesie ejusdem Osna-

burgensis observabimus et defendemus pro posse nostro. Bona epi-

scopatus non atienabimus et alienata pro posse nostro revocabimus et

fideliter. Ecciesias quatuor, que capellanie dicuntur et bannos ecciesiarum

episcopatus et preposituras in Quakenbrugen et Wydenbrugen extra capi-

tulum majus nuJIi conferemus nee plures uni de illis quatuor ecclesiis

^L conferemus quam uni.') Bona et jura capiluH tamquam propria de-

^M fendemus. Prelaturas ecclesie nulli conferemus, nisi canonico esislenti

^B in perceptione sue prebende sive puerilis sive majoris. Magnis feudis

H »ne consensu et consUio capituli nullum infeudabimus. Item bonis

^^ ecclesie nunc vacantibus et tempore nostro vacaluris sine consensu

^& capituli nullum infeudabimus. Item nuUam guerram preter consensum

^1 et consilium dicte ecclesie inchoabimus. Item Adeltter procurabimus cum

^1 nostris officialibus. quod prebende, que dicuntur spentprevene pauperibus

^B prebendariis fideliter ministreniur. Et quia sigiltum nostrum ad presens

^M apud nos non habuimus, presens scriptum sigillo domini nostri 6(e

^^ hardi) Monasteriensis episcopi fecimus sigülari. Datum apud Osenbr.,

^M anno Domini MCCLXV, Nonas Maji.

■) [tott n

I

id Osenbr.,

322. - 1265 (nai^ Mai 7).

©et erroä[)Ite Sifi^Df Sibe(inb oon Osnabrüd befunttet, bofe her
2)om[)err ßiitbert aSofe baS Seelgebat^ttiiö feines Stuberä, bcö
^ropiles ®ie(elbert, mit bcm doh i^in etroorbeneii HE^iten in
©ranborf imb §arpenborf gelüftet fjabe itnb überroeift baa ©igen;
t^uin biefer ^fdn'en "icfi iVrjic^t befi biö^erigen Sefi^crs bem
ÜDomfopitel.

Oriflinnl: 'Somordiiu.
Widekinus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie electus omnibus hanc
litteram visuris in eo qui salus est omniutn saluteni. Ea que agiintur
in tempore, ne simul cum tempore dilabantur, etemari solent testimonio
litteranim. Hlnc est, quod presentes scire volumus et posteros nolumus
ignorare, qiiod Lutbertus dictus Vulpes canonicus ecclesie nostre emit a
Ludolfo de Echolte quaDdam decimam quatuor domonim, süicet in par-
rochia Damme in villa Granthor(pe) duarum domorum, de domo Jo-
hannis tres solidos et minutani decimam de domo Odekonls ibidem
XVIII denarios (cum) minuta decinia; item in parrocliia Stenvelde in
villa Harpenthorpe duarum domorum, de domo Alberti XVIII denarios
cum minuta decima et de domo Hermanni ibidem XVIII denarios cum
minuta decima, singulis annis in festo sanctorura Crispini et Crispiniani
summam predictam persolventem. Ludoirus vero de Echolte eandem
decimam in manus nostras libere resignavit. Post cujus resignationem
nos eandem decimam cum omni jure suo et proprielate de consensu et
voluntale Lutberti canonici supradieti capitulo ecclesie nostre majoris in
memoriam preposili Giselberti fratris sepedicti Lutberti contulinius libere
perpetuo possidendam. In cujus rei testimonium et robur perpetuum
presentem litteram sigilli nostri munimine dusimus roborandam. Datum
anno Domini M^CC^LXV*: presentes erant: Lodewicus prepositus sancÜ
Johannis Osnaburgensis, Bertrammus decanus et Gotscaicus thesaurarius
majoris ecclesie nostre; G(erhardus) de Varenthorpe, H(einricus) de Haren,
Hugo UrsQS, L(utbertus) de Linge milites; Absalon de Bersen et plures alü.
ffldtenficgel an ^ßetgamfirtflreifen (SeRf. ©iegrt 52, 5).

I

I

$truRta. 1266, 3ui 11.

iVipft Giemen« IV. twtroirft bie ^fhilalioit befl ©rufen ßngdbert
von ber SKart jum 9tfd)ot »oii Cänabttid unb forbeit baö osna:
bitldci AapUel jur ^eumabt oEwr ju neuer einmfltiiiger '^oftulotion
auf.

Xtu* 6ri ginh, ®. U.=9. V »r. 666 nac6 Mfgifttrtonti 32 be»

OQtKanift^ JCn^M SL H tti. 81.

I
J

12S5

925

I
I

I

, , decano et capitulo Osnaburgensibus.
Ecciesia veslra pastoris solatio destituta vo? ad tractandum de
futuri substilutione ponlificis, prout moris ps(, convenientes in untim
dilectum filium Engelberlum comitem de Marcha, nunc clericum sed tunc
temporis laicum, in ipsius ecciesie episcopum concordiier ac unanimiter
postulastis et dilectiä filiis maglstris Berlramo et Gerlaco concanonicis veatris
ad sedem apostoücani propter hoc specialiter destinatis primo per eos
felicis recordationis Urbano') pape predecessori nostro et demum nobis
in ejus locum licet immeritis substitutis, ut postulationeni eandem tatn-
quam de persona Deo grata, accepta clero et populo Osnaburgensibus
et ipsi ecciesie admodum prafutura, ab ipsis lauter celebratam digna-
remur admittere, fuil ex parte vestra huniiliter suppücalum. El quidem
moruni honestas, integrilas fidei et devotionis constantia, quibus insigniri
proponitur ideni comes, necnon singularis ejus industria ut ejus, per quam
a suis liberari possit oppressionibus ipsa ecciesia, potentiam taceanius,
multum interpellabant pro eo, immo nos cogebant quodamniodo con-
descendere volis vestris. Nam etsj sit insoljtum assuml laicos ad fastigium
pastorale, interdum tarnen px causa legitur esse factum, sicut de beatis
Severo et Ambrosio, quorum vüa sie fuit eorum suffragantibus meritis
gloriosa, quod exempla cunctis beatitudinis post se relinquentes in terris
hiis, qui presunt gregi dominico, formam vivendi specialiter Iribuunt et
exemplar. Kursus iion eleclus a vobis iniprovide fuerat ideni comes,
quod quidem sacri canones improbabant, immo humililer, quod non in-
venitur a jure proliibitum, postulatur. Ex iiÜs namque petitio vestra
multum sibi vendicabat favorls, ut jam dignc non videretur posse repelU
a gratia, que tot fulciebalur suffragiis et patrociniis juvabatur. Sed cum
a summo patrefamilias nobis dlspensatio ministeriorum sit credita domus
Dei et propter hoc, ne circa ministrorum ordinalionem ipsius quid in-
ordinate vel prepostere aut etiam indecenter agatur in ea, sollicitis
oporteat nos excubiis vigilare, quomodo tolerare seu dlssimulare pote-
rimus illum episcopum fieri, qui in nullo gradu prius obsecutus fuerat
sacerdoti, quodque ei gubernacula comraittantur ecciesie, qui ipsius in-
stitula non didicil nee aliquo tempore se exercult circa ipsa. Preserlim
cum legitime sancliones illum notent de ambitu, qui sine suffragio tem-
poris, sine laboris merito ad honores seculi non est veritus aspirare. Nee
quod de sanclis ipsis premisiniua ad obtinendam dignitatem hujusmodi
ei suffragari polerat in hac parte, tum ex eo, quod privilegia paucorum
gern communem non faciunt, tum ex eo etiam, quod sub lege non sunt
juxta verbum apostoli, qui spiritu Dei aguntur et eorum ordinalionem
seu provisionem non est dublum inspiratione factam fuisse divina, sicut
ex evidentibus signis et indiciis colligilur magnifestis. Ceterum et si postu-
latio bujusmodi non prohrbeatur a canone fieri, quia lamen admitti eam
t, Cen. urr.=9uii m. 15

22ß

126S

consuetudini Romane ecclesie dinoscitur adversari, nos ipsi consiietudini,
prout convenit, inherenles eandem postulationem non in odium postu-
lanttuni seu postulate persone, que mullis altolitur meritis probilatis, sed
propter honeslatem ecclesie de fralrum nostrorum consilio non duximus
admittendam. Ne vero eecJesia vestra deploret diutius viduitatis incom- 1
moda el in spiritualibus et temporalibus gravia ex defectu pasioris '
sustineat detrimenta, licet eideni ecclesie providere possemus, volentes
tarnen vobis in hoc gratiam facere specialem universitati veslre man-
damus, quatinus ipsi ecclesie vestre de alia quam comilis ipsius persona,
dum tarnen ydonea, curelis de consilio el assensu dilectorum filiorum , .
abbalis monasterü in Latlia(!)*) Gisterciensis ordinis Mindensis diocesis,
. . prioris fralrum Predicatorum Mindensium et . . guardiani fratrum
Uinorum Osnaburgensium per electionem canonicam seu postulationem
concordem sublato more dispendio Deum habentes pre oculis provideri.
Nos enim decernimus irrilum et inane, quidquid contra mandati nostri
tenorem super hoc contigerit attemptari. Datum Perusii, III Idus Junii, 1
anno primo.

') t 0

I. Dtlobcv 1264, — ") ftnJt Lncca = Öoccum.

U6er ISngelbertg iSia^l ju oergleii^en ßoegel, 3)ie Sifr^ofSma^len )U j
^Btünilet, DsiiabtüJ ufro. in »eittäge jiic @etd)i4itäf. I S. 217 ff.

L

324. — 9tt(rtn»tre, 12r>5, «usu^ 2.

35er (erroäf)tte) ©ifcfeof SSibctinb non DänaSriid befunbet bte oor
i^m erfolgte 5Beräid)tteifiung beä flna^peu äÖolt^et doii SJiibtnd
Quf fein 91edft am §ofe Serl.

9t6)"rf|rift btä 18. ga^tfi. tm StaatSarrlftiOe SKi'mfter.

Nos Widekindus Dei gratia Osnabrugensis ecclesiae episcopus
Omnibus praosentia visuris constare volumus, quod Walther de Dudinck
famulus noäter coram nobis renuntiavit omni juri suo, quod habuit vel
habere videbatur in curia Verler et in omni ipsiuä curiae usufructu.
Ad declarandam igitur hujus renunciationis evidentiam Alberto dapifero,
Hermanne de Mervelde, Rocho de Bökenevorde, Hermanno de Wulfhem,
Frederico Hundorfmarck, Bernhardo de Linnevelde, Oltone de Operslo,
Cunhardo de Veehllage, Thiderico dapifero, Alrado Nigro, Sifrido de
Huffe, militibus, et aliis quampluribus praesentibus coram nobis factam
praescntem paginam sigillo nostro duximus consignandam. Datum Ra-
dikenbergae, anno Domini MCCLX quinto, IUI Non. Augusti.

325. - moüti, 1265, «USllß 2. ^

S3i(i^of ©erijarb uon OTünHet befuiibel, bafe auf feine Sitte blc
Otafeii Otto oort S9eittl)eim uiib ^einrirf) Don Dlbenburg aU SSla^s I
fotger beö oerftorbenen ©rofen Otto con 2^ee[Ienbiirg auf bie an«
gemafete 33ogtei beS Srbrö ffiof)nE)orft bei Sabbergeii SBprjii^t gciciflet
f}aben. ,

Ovifliiiat: ®tnoii*orrfitü ÜJlimficr. Xirutf: SBiliimnS, SB. U.=ffl. in

«r, 747.

Gerhardus Dei gratia Monasteriensis episcopus omnibus presens I
scriptum inluenlibiis notum facimus, quod nobiles viri Otto de Benlhem
cum Ottone filio suo et Hinricus de Altenburgh, comites, successores et
heredes Ott{onis) quondam comitls de Tekenebufg defuncli ad pelitionem
nostram totaliter et perpetuo recesserunt ab advocalia, quam de facto
sibi usurpaverant minus juste, ut creditur, in domo dicta de Codenhorst,
perttnente ad dotem ecclesie in Latberge, omne jus, si quod habebant
vel habere poterant in advocatia domus prefate pro so et heredibus
suis coram nobis libere resignando. In cujus rei testimonium presentem
paginam nostro et predietorum comitum sigillis fecimus communirj.
Actum apud Waltbeice; presentibus hüs; Nicoiao de Beveren, Ludolpho
de Bruglerbeke, Svethero dicto de Mon(asterio), Volcwino Latte, Bern-
hardo de Sebelinge, militibus; scolasUco Wildeshusensi et aliis quam
pluribus; anno Domini M''CC''LX'' quinio; in craslino beati Petri ad vincula.

Siegel 1) beä Söif(I)ofs (lefditibigt mit Slürfficget (2S. S. 43, 6 unb
45, 10); 2) be« ©tafen oon Otbeniurg abgefoHen; 3) beö ©rafen Otto
oon Sent^eim defc^öbigt Oungiiis, Hist. Benth. lafet III); alle an 1ßet=
flamentftreifen.

326. — CSmit&ä, 126&, Qtlftmltt 20.

See ©tQbtrid)ter 5ioI)anneö Itvoint unb bie aiat^mäniiev con Osna=
brüd befunben bie jum UntetEjalte beö ^riefterS am ^ofpital ge;
roibmeten ©infiinfte. Sefitete ftnb unter ber Sebingiing einee SeeU
geböi^tniffes gefefjenlt oon ber ©ittroe aUertrabis oon Setin, ber
jeitigen Äran!enpf[egerin bc6 SpitölS, ooii Äonrab oon Stoi^tec:
becl, oon Siborius, bem jeitigen ^rieiler be8 Spitai«, iinb ron
Sti^eib »on 3iipind)oi)e.

Origtiml: ©taotöari^ili.

Nos Johannes dictus Tvent judex, consules ac tota universitas

civitatis Osnabui^ensis scire volumus tarn presentium quam futuromni

industriam ac presentibus etiam protestamur, hos esse redditus speciales

deputatos ad sustentacionem sacerdotis hospitalis Osnaburgensis ita, quod

15*

I
J

infirmi ipsius hospitalis de hüs nichil sibi poterunt vendicare: videlicel I
orlus Situs ultra Hasani juxta orlum ejusdem hospitalis, quem contulit '
Bertradis procuratrix ipsorum infirmonini eidem sacerdoti, ut agal memo-
riam mariti ipsius nomine Henrici de Belehem, cujus anniversarium occurit ,
in die pentecosten, aget etiam exinde memoriani ipäius Berlradis. Do- !
minus Gonradus de Brogterbeke et Amelgardis uxor ejus contulerant
Xmi marcas ad emendum domum quOndam dicti Heimanni Fabri sitam
apud portam nostre civitatis que dicilur Honporte, que deputala est ad
sustentacionem dicti sacerdoUs sicut in instnimento super erapcione et
vendicione ipsius domus confecto plenius contlnetur. Idem eciam Gon-
radus et Amelgardis contulerunl quatuor marcas ad comparanda lumi-
naria capelle hospitalis, cum quibus quatuor marcis empta est area
quedam sita apud sanclum Georgium, de cujus pensione videlicet quinque
solidorum sacerdos ipsius hospitalis luminaria ipsi capelle providebit et
aget memoriam prediclorum. Contulerunt etiant dicti Gonradus et Amel-
gardis jam diclo sacerdoti duorum solidorum redditus, quos colliget in
hunc modum ; de domo Johannis in Drop in nova civitate recipiet XVIII
denarios, ubi antea sex habebal, XII de orto Arnold! dicti Dunker sito
ante portam Hase, de quibus dabit ipse sacerdos XX denarios infirmis
hospitalis in octava beati Martini, reliquos quatuor denarios et sex, quos
antea in area Johannis de Drop habebat, utilifati proprie deputabit,
habebit eciani sepediclus sacerdos XII denarios de decima Segheste,
octo dabit ipsum Hospitale, alios quatuor sorores vicine ipsi hospitali de
domo sororum. Item de area Ecberli dicti Pletteverlinc habebit quatuor
denarios in festo sanctorum marlirum Crispini et Crispiniani et quatuor
infirmi, unde agetur memoria Bertradis et Alheydis. Item in vigilia
omnium sanctorum dabuntur ipsi sacerdoti tres obuli de quadam area,
que dicitur Pepermole. Item unum denarium habebit de quodam prato
sito ante portam Northorpe in exaltacione sancte crucis. Dominus
Liborius sacerdos hospitalis conluUt domum suam sitam apud capellam
ipsius hospitalis suis successoribiis, qui pro tempore fuerint perpetuo
possidendam. Gontulit eciam domina Halheydis de Ripinchove quatuor
denariorum roddilus dandos de area cujusdam mulieris, que Villica
vocatur, quondam uxor Martini de Curia episcopi, de quibus recipiet
duos denarios sacerdos et duos inßrmi hospitalis et hü dandi sunt in
novo foro. Ne autem super hujusmodi redditibus sacerdoti sepedicti
hospitalis ab aliquibus rectis dispositionibus contraire laborantibus aliquis
maliciose scrupulus qucstionis in posterum valeat suboriri firmique et
illibati sibi persistant, presentem paginam dictos redditus continentem

Lsigilli nostri munimine duximus roborandam. Actum et datum Osna-
bui^, anno incarnacionis Domini MOCCLX^V, in vigilia Mathei, Xu» ^ä
Eal. Octobris. H

®r(i;&es Stabtfiegel an ^ergamentftretfen. ^^

1265

mmtT. 1265, OHofiet 23.

3)ifci)of @er^arb oon WQnfter betunbel, bag ^öetmann von Hangen
bem egibientloftet in aJliinftet einen fiof in Slotbroalbe vtitaufi
^abe. 5)afl Raufgelb tft aus bem ©rtös für ben §of lltenlingeti
bei Singen entnommen, ben einfl ©tof Otto dou Xecftenburg beim
antritt feiner £od|ter Oba bem Alofter gef^entt ^tte.

Ortflmal: Slaotenr^tb anilnfiei, Drurf; SQJllmmig, aSeftf. U..». m

3lx. 748.

.... Nolumus etJam ignorari, quod bona sepedicta comparata
existunt pecunia recepta de curte dicfa Oldenlinge et ejus pertinentiis
vendilis olim a predicto monasterio, cui quondam nobilis vir dominus
Otto comes in Thekeneburg eandem curtem conlulerat ob dilectionem
fllie ejus venerabilis domine Ode nunc abbatisse loci ejusdem, cum ipsatn
religioni tradidit Domino in diclo monasterio servituram

328. — CSnoferfitf, 1265, ^timitt 1.

2>er ertDäf)[te Sifi^of 2ßtbeFinb non Oenobriidf beiirfunbet, bag
®taf Otto Don 3laDen6ber9 von bem ©betreten ^ermann oon Sötte
unb ben beiben Hermann von Sangen bie SJogtet über aQe @üter
befl 3D()annisftiflea jn Oanabrüil ettuorben fiabe; bie 39efi(jet fiaben
bie Sogtei an 6 31ittet oetle^nt ; nac^bem ber ®raf üom ©tifte fein
üufgemanbtes @elb jurüder^alten fjot, teiftet er in bie ^änbe beS
©ifdiofa Sierjii^l auf bie SSogtei ; bie ö Set)nfltrdger aber Uber=
tragen fie an 12 ^ienftmannen bes ^odifttfta unb biefe nerpfünben
Fie bem 3oI)anniflftifle für 800 SRarf.

2 Criginole im <Ztaotiax(t\\a, A unh B. Sirurf: 5rtbctici-©iübc,
©cfi^ii^te bcr ©tobt DönaBrürf I, 9!r. 32.
Widekindus Dei gracia Osnaburgensis ecciesie electus et con-
firmatus omnibus hoc scriptum visuris notum facimus, quod cum nobilis
vir Otto comes in Ravensberg advocatiam omnium bonorum ecciesie
saacti Johannis Osnabui^ensis ab honestis viris Hennanno nobili viro
de Holte, uxore sua et heredibus ipsorum Hermanno de Langen et
Hermanno nalo suo pro certa pecunie qua nti täte coraparasset, ipsi
dictam advocatiam sex militibus videlicet Ludewico dicto Haken, Here-
bordo dicto Vulpi, Hinrico diclo Vinken, Hinrico de Aspelecampe,
Remberto de Busche, Rofgero dicto Hathewig in feodo concesserunt,
qui milites eandem advocatiam predicto comiti pro octingentis marcis
usualis monete tytulo pignoria obllgarunt. Post hec vero prefalus comes
capitulo sancti Johannis sua recepta pecunia, quam pro advocalia
niemorata, consUtutus coram nobis eandem advocatiam in manus

I

^m a dicto
^^ dederat

330

noslras libere ol absolute de consensu heredum suorum resigiiavil nicliil'
juris in ea sibi retineudo.') Post hanc autem liberam resignationem
supradicti sex milites eandem advocatiam duodeciin ecclesie nostre mini-
sterialibus videlicet Bernhardo diclo Lethebur, Thiderico diclo Stempel,
Thiderico de Haren militibus, Hartberlo diclo de Scoricmere, Johann!
et Hinrico fratribus dictis de Asiorpe, Erenberto de Ichere, Fretherico
de Hopseten, Erlhvino de Haren, Thethardo diclo Leihebur, Brunoni
de Linge et Absoloni de Bersen in feodo concesserunt ; predicti vero
duodecim sie infeodali de voluntate predtctoruin seü milituni jam dictam
advocatiam memorato capitulo sancti Jobannis pro octingentis marcis
usualis itionele nostro, capituli nostri ac universalis ecclesie nostre et
omnium tarn nobiliutn quam ininisterialium quoruni interfuit unanimi
accedente consensu tytulo ypolhece sive pignorts obligarunt. In cujus
facti testimonium et robur perpetuuni presentem paginam') nostro ac
civitatis nostre slgillis feeimus conimuniri. Datum et actum Osenbrugge,
anno Domini millesimo ducentesimo sexagesirao quinto, Kalendas Decembris.

') B £|Ql t)tet fölHenben Sif^lS^ nichü jifis «bi retineng in esdem ezceptis
ilaabuH iloniibnii in villa Stochern sitie et una in Campe joita Quukenbrngge. —
') B lalltet Don ülci ab: »gilli noatri mnainiiDe feeimafl comniimiri.

2n beiben 3Iuefertiguiigeii an ^ergaineiitftretfen bas <£iege[ bed er:
iDoljIten Stfc^ofe (®eftf. ©iegel 52, 5); an A an jroeiter SteQc ein leerer
@tegelriemen ; ob baä Stabtfieciel jeinclä angetiangen I)q1, ift ntd)t me^r feft^
jufleHeii, mä) bem äufeeteii ^i'ftatibe beä Siegelriemens aber ttidjt anjiiiie£)men.

V

329. — C8na6ttttf, 1265, Seitmbtr 1.

Subioig (Don atoDensberg), 5Jiropfl ä" öt. 3ol)aiin^Dänflbrüd, «=
ÜÖrt \\ä) bereit, bie oon 25ec§ant uiib Sapitel i()ren aReierri «nb
etgenbel)ön9ert Auferlegte, juc Seräiiifung bet 'i!ogtei^91ntaiiffuinnie
beftimmte SReiite mn 17 fflacf ju oermalten.

Otigfnol: ©toatSairi^io. 3Drutf: ?fribetlci=©t(ioc, ©cfi^itöts bei Stobt I,

9?r. 18 jU 1245 nnd^ SDift. 201 S. 125.

Lodhewicus Dei gracia prepositus ecclesie sancti Jobannis Osna-
burgensis omnibus hoc scriptum visuris in eo qui salus omnium est
salutem. Noverint universi, quod cum honorabües viri . . decanus et
capitulum diele ecclesie sancti Jobannis bona sue ecclesie ab onere ad-
vocacie sua mediante pecunia absolvissent, dicti , , decanus et capitulum
piovide de consensu nostro vilUcorum et lilonum ipsius ecclesie dictis
bonis imposuerunt pensionem decem et seplem marcarum usualis monete
annis singulis in vigilia beati Andree aposloli persolvendam et per manus

136«

23t

prepositi qui pro tempore t'ueril fratribus ministiandaui. Cujusuiodi pen-
sionis impositionem nos ratani et gralam habentes, ipsam pensionem
annuatim nobis noslrisque successoribus diiabus marcis reservatis pre-
senli scriplo promiltimus fratribus ministrare. In cujus facti tcslimoniuni
et munimen sigillutn noslrum prcsenti scripto duxiinus apponenduni,
Datum et actum Osenbruge, anno Dotnini millesimo ducentesimo sexa-
gesimo quinto, Kaieadas Decembris.

©i«flel oom ^erflamentftretfen nbflefaHen.

P«30. — 1266.

Der eriuä^tte ©tfi^of SSibelinb oon Dfinabrüd befunbet, ba6 ber

Sefißftreil jmfcfieti Seinric^ DOn ^axen «nb bem So^ne Ser^arbfi
nun Sulenelbc über ein ffirbe in Mavl ju ©unften bes UtReren
entfdiieben fei unb beftätigt bie ©i^etiliing beä ©rbes an boft Ätofler
SRarieiifelb.

Ortgliiot: ©tanteati^ii) Jflünftei. 'X>nti: SJitmmiS, Scftf. U.=S. lU
9Zi. 776.

W(edekindus) Dei gratia Osnaburgensis electus universis Cbristi
fldelibus littere hujus inspectoribus inperpetuum. Ex teuere presentium
Dotum sit presentibus et futuris, quod dominus Heinricus dictus de Haren
miles ante plures annos emit quendam inansum in villa Merle a nobili
viro domino Gerhardo de Hulevelde; sed filius ejusdem Ger(hardi) post
annos multos litem movit prefato H(einrico) supei- mansi jam dicti pos-
sessione. Et cum de hac re inter partes contenlio frequens haberetur,
per sentenliam coram nobis datam et a multis honestis viris approbatam
sepedicti mansi possessio domino H(einrico) est adjudicata. Et quia eundem
mansum idem Heinricus sub privilegio pie memorie domini Brunonis pre-
decessoris nosiri cenobio Campi sancte Marie noscitur contulisse, nos
ipsam donacionem laudabiliter factam presenti littera sigillo nostro robo-
rata in perpetuum confirmamus. Actum anno Domini IWCCLX^Vl'',
Testes sunt: Lutgerus major prepositus, Godescalcus thesaurarius ; Ädolfus
comes de Woldekke, Ludolfus iiobilis de Stenvorde; Johannes Bare, Ger-
hardus de Varendorpe, Bernhardus de Beveren, Hugo Bare, Wcscelus
Vulf milites; Johannes judex de Tvent, Aspelanus et alii plures.

■ Vulf

) aJlnd 0

1 üliiiiimcrfcE.

eiettenfieget (SBeftf. ©. 52, 5).

3)er eble Subolf doii ©teiitfurt, (eine ^raii ©etttub unb fein
©ö^n ßubolf überttogen bcm Ä[o[ter ßeüeni bae fSigent^um oon
mtnn in befiel.

Ururt: ^ooaeraeH, iffietif. U.^S. VI 3Jt. 861-

^eugen: Henricus prepositus de Quakenbruke, Alfgrimnius, Ever-
hardu?, Rolandus canonici Osuaburgenses ; Lothewicus et Ludolfus dicti
Haken, Hermannus de Kappelen, Erdwinus de Ofleten, Ludolfus de
Therargten. Albertus et Johannes dicti Boc, Johannes de GetmuDde,
Henricus Ungnatlie, Albertus de Getmunde, Wecelus Vulf, Jobannes
Camerarius, Bernardus de Beveren railites ; Helmechus de Lunne et
Rotbolfus frater suus, Ecbertus de Donowe famuli ; Asspalanus quondam
judex, Henricus de Stenvordia, Wihmannus burgenses Osnaburgenses.

L

332. - 1266.

5propft fteinrirf) imb ^riorin ß^rifiiiitt oon äfebe befunben infolflt
her g^ii^iorge bec S^rtftina unb it)rer werftorbenen ©t^ioefter ©ertnib
unb unter ffleifiiilfe ber 3iorne iSitica eine» Sousvlafi in bcr 9Ieu=
ftabt Danobriid! für bie Äii|ierei jum Sntaufe uon iSia^i erroorlien
unb an ®erf)arb »on topften oerecbpa(^tet jit ijoben.

«ßfi^rlft miS Öem Enbe ÖeS 16. ^ß^rl). in TOfc. 180, Sl. 157.
Henricus prepositus, Cristina priorissa totusque conventus in Osede
presentem paginam inspecturis orationes devotas in Christo, Noverinl
tarn presenles quam posteri, quod ex provisione domine Grisline priorisse
et Gertrudis sororis ejus defuncte, tunc ulriusque custodibus, cooperante
Eilica consorore nostra arearei unam in nova civitale Osenbrugge, sitam
inter nostras areas, quas Johannes dictus Standermast et uxor sua Mar-
gareta bone meniorie pro rcniedio aniinarum suarum ecclesie nostre
contulerunt, custodie nostre ecclesie ad emendam ceram comparavimug,
eandem videlicet Gerhardo diclo de Hopseten et uxori sue suis heredibus
perpetuo locavimus, ut eadem area tali jure habeatur, sicut cetere aree
nostre circumjacentes nobis lenentur, predietus Ger. et sui successores
solvent singulis annls qualuor solidos usualis monete de predicta area,
duos vero solidos dabunt in festo pasche et duos solvent in festo sancti
Michaelis. Gustos enim nostre ecclesie tollet prefatos denarios et ad
ofücium custodie spectabit sepedicta area. Ne vero hec ordinatio per
nostros successores irritetur, presens scriptum sigillis nosiris conßrma-
vimus. Acta sunt hec anno Domini M^CCLX^^VI*.

I
J

I

333. — ^trußia, 1266, 3fttiuiit 13. "

^pft ©[eiiieiia !V. bsouftrQflt beii 3)oml^ef anrät (&oti\^alt) von
Dfinabtiict, bos fttofter SUicnt^at ijegeii Betäubungen unb Se[äftü
gungen }u fc(|li^en.

Onflinol: ©lontöartfuD ^dmiDöer; fcbv befrf)ä()igt, Refill bei ^Dtt(|pfl.

Clemens episcopus servus servorum Dei dilecto Quo . . thesaurario
Osnaburgensi salutem et apostolicam benedicUonetn. Piutn esse di-
noscitur, ut gloriantibus in malilia per nos taüler obsistatur, quod re-
pressis eomin insulfibus vacantes divino cultui liberius possinl in ob-
servantia mandalorum Domini deleclari. Cum igitur dilecte in Christo
Qtie abbatissa et conventus monasterii in Liliendale Cislerciensis ordinis
Bremensis diocesis a nonnuUis, qui nomen Domini recipere in vacuum
non formidant, gravibus [aJQIiganlur oiolesliis et jacturis, nos oarundeni
abbatisse et conventus providere quieti et perversorum maütüs obviare
volentes discretioni tue per apostolica scripta mandamus, quatinus dicUs
abbatisse et conventui contra raptoram, predonum et invasoruni audaciam
efficaciter presidio defensionis assistens non perraittas, eas in personis et
bonis suis a talibus moiestari, molestatores hujusmodi per censuram
ecclesiasticam appellatione postposita compescendo, attentiiis provisurus,
ne de hiis, que cause Cognitionen! exigunt vel que p[ersona]s et bona
non contingunt ipsarum, te ulJatenus intromiltas. Nos enimsi secus pre-
sumpseris tarn presentes litteras quam eciam processum, quem per te
ülarum auclontate habei'i contigerit, omnino carere juribus ac nullius
fore decernimus firmitatis. Hujusmodi ergo mandatum nostrum sie
sapienter et fldeliter exequaris, ut ejus flnes quomodolibet non escedas
presentibus post triennium minime valituris. Datum Perusii, Idus Ja-
nuarii, pontißcatus no£tfi anno primo.

Öleibulle an ©anffc^nur.

3luf ber Siüdjeile ber Utfunbe : abbatisse in Liliendale unb non
anbetet ^anb: Monasterium Liliendale sanctorum (?) scolarium. S)aruitter
Osenburg. ober Osnaburg.

1266 (1265), ^tmut 27.

Transactio inter conventum in Leeden et convcntum Sancti Aegidü
Monasterii super praedio Anreipe,') datirt 1265, 6 Calendas Februarii.

»ieficfi im Ceebenfiiim atcfttOiiiuenintiiim uoii 1630, SOIfc. 386, "«v. 71.

■) aiiborf, »r. Scr|Eii6tii(C?

a» 1288

336. - 91atien86tr(i, 1266 (1265), ^titmt 23.

©rat' Otto 0011 Saumsberfl ijeiuä^rleii'tet auf Bitte be« Qeintx^ 1
»Oll SRIieiiie bein ßlofter Sieiigering für feinen Iljeit ba3 SRedjt ber
fiotjlefe in ber iDiarf ©lanborf.

Oriflinol; Stnnlöni;rf)iü SKimflcr. Ilritit: autlmniis, Sßcflf- U.>S. Ul ■
9It. 758.

Olfto) comes in Ravensberg omnibus presens scriptum visuris rei
gesle notittam. Tenore presencium protestamur, quod no3 ad instanclam
domini Hinrici de Rene claustro Regerinu in marka Glanthorpe, quantum
in ncbis esl, ßrmaiii prestamus varandiam secandi ligna inulilia et
jacentia, super hoc preseates litteras sigilli nostri munimine roborantes.
Dalum Ravensberg, anno Domini M^CC^LX^V, VH" Kalendas Marcii.

Siegel ecljalten (aBeftf. © 35, 7) nebft 91iltffiege[ (§elm mit Sinben«
iroeigeii, aüeftf, ©., ebb. ©efi^reibimg),

336. — Stemdi, 1266, SHärj 5.

ajifc^of ^itbebolb oon Sremctt tranefinnirt (für bas Ätofler Slatrup)
bie 33u[[e bee ^apftes gtenicnö IV. uom 11. DEtober 1265 für bie
^omiiiifaiier, nad) weiten bin Sefuc^eni itirer Jtiri^eti für bt'
ftiminte 'Sa^e ein ^unberttägiger 3lb[ag bewilligt niirb.

Ctigtiiol: SloalSortfiin, Slgl. -Wottttoil, Regg. Pontt. -Wr. 19398.
Hildeboldus Dei gratla sancte Bremensis ecclesie archiepiscopus
universis Christi fidelibus presens scriptum intuentibus eternam in salutis
autore salulem. Litteras domini pape bullatas, non cancellatas nee
abolitas vidimus, legimus el perspeximus sub hac forma: Clemens epi-
scopus servus servorum Dei dilectis filüs . . magistro ac prioribus et
universis l'ratribus ordinis predicatomm salutem et apostolicam bene-
diclionem. Loca sanctorum omniuni pia et prompta devotione suot a
Christi fidelibus veneranda, ut dum Dei honoramus amicos ipsi nos
amicabiles Deo reddant') et illorum nobis vendicantes quodammodo
patrocinium apud ipsum, quod merita nostra non obtinenl, eorum
mereamur intercessionibus obtinere, Cupientes igitur ut ecclesie locorum
vestrorum congruis honoribus frequeiitentur, omnibus vere penitentibus
el confessis, qui ecciesias ipsas in dedicationibus ipsarum el anniversario
dedicalionum earum die ac usque ad octo dies sequentes necnon in
beale Marie virginis, sanctorum Dominici confessoris et Petri martiris ac
etiam aliorum sanctorum, in quorum bonore allaria majora in eeclesiis
ipsis sunt constructa, festivitatibus causa devotionis venerabiliter visitarint,

i

I
I

Ide omnipolentis Dei misericordia et beatorum Petri et Pauli aposlolorum ^|
ejus auclorilate confisi cenlum dies de injunctis penitentiis sibi annis ^|

535

I

siiigulis inisericordiler rclaxamus. Datum PerusÜ, V Idus Oclobris, ponli-
ücatus nostri anno prinio. In hujus i^itur rei testimonium traiisscriptum
lilteraruni hujusmodi nostri appensione sigilli fecimus communiri. Datum
Breme, anno Domini M^GCLXVl", 111 Nonas Martü.

') ftotl reddamOB.

3Int|ängeiib bad feljt gut auäge;)cägte am Staube bef<$äbigte manbel-
fötmige ©iegel. 5Der ßtjbifdiof oon Doriie im Drnate, auf einem Slappftit^l
mit ßömenlijpfeii, ouö loelt^eii Sianleiiornamenle ftatt ber ä^^fl*" ijexvot-
treten; et ^ält in ber (infen ^anb ben Stab, ^at bie teä)tt jum Segnen
ersten: f Hil s de! . eccl{es)ie archiep(is)c(opus).

337. — OSnalbrüdt, 1266 (1265), »tärj 16.

^ei Siitter @ife[bei:t Don Säittetiborf Derji4tel in bie ^änbe bee
älbtes von SRacienfelb auf ein Srbe in !}temfe, ba€ ei tiom Jtlofler
ju £el)n f)atte, nat^bem jntior älniolb Don SBiebeiibrüd gen. @ri()*)
borauf Seijtdjt geleiftet.

Oitglnal: ^taotenrcfitD SUHinticv. Imiif: ÜBilinanfi, SJffif. ü.iS. III

«Rt, 762.

Giselberlus miles dictus de Byssendhorpe universis Christi fidelibus
hanc litteram visuris vel audituris notum esse cupimus, quod Ärnoldus
de Widenbrugge diclus Grip <]uandam domum in villa Remese sitam,
quam de manu nostra in feodo tenuit, nobis libere et absolute re-
signavit. Nos igitur hujusmodi resignatione reccpta eandem domum
domino Johanni abbat! de Campo sancte Marie Cysterciensis ordinis
Monasleriensis dyocesis, de cujus manu ejusdem donius feodum tenuimus,
de consensu uxoris nostre et hereduni nostrorum resignavimus libere ac
absolute et hoc pagina presenti sigillo domini Ludgeri Osnaburgensis
preposili et nostro sigillata protestamur. Acta sunt hec Osenbrugge,
anno Domini M'*CC''LX''V'', in ^-igilia beate Gertrudis virginis, presentibus
domino Ludgero preposito Osnaburgensi, domino Gerhardo de Hulevelde
nobile, Hermanno de Cappelten, Johanne camerarlo, Thiderico de Alen,

Imilitibus, et aliis quam pluribus.
Sieget bee 9tu6ftelleta oom ^^Jergamentftreifeu abgefalleii, baä bes
^ropfleö Subger j. 2'^. erhalten.
Don <
SJefil
Ttaxi

\

I

') ffltaf Otto uon 9)oüciiö6ctB 6cfunb€t öcn Sicvlaiif jnidcv ©rbcii tu fflemft
Don Seiten bcö Slntolb ©riti oii öaö fltofter 2F(fliicnfcfb. 1265. titvtt: mimattä,
Sßefif. ü.--?ß. m air. 756 j ©raf Otto oon fflournöBcrö öEtuitbct, boß fein IHiniileriat
Ijetniüiin 6)rt)) boS Oüetroaicrtng^Stbc iiiifc ein onbereö in fflemic in bafl fttofli
annrieiiftlb aertauft I)ot. 1270. 5>riicf: iOJilmanS, 5ßcfif. U.=sa. 111 llx. 613.

J

388. - OSaiilriiif, 1266 (1265), anärj 17.

'l>tx ermä^lte Sifi^of SSibefinb uoii OänabrUd überträgt baS (Sigeii<
tE)um bes ije^rtten ju '-öarnftorf bem Äapilet jii aSitbes^aiifen.

Slbf^iift bcö 14. 3a^rg. im 3StLbee.^au|ei 9op\ax (iOllc. 107> in bei 1
©iblint^et faeS SKKTl^umeocreiii« jii SRünflet) ®. 27. Hrntf ; ©üben» |
borf, deittcfirifl für fiottrl. ©cft^idite VI ®. 26
Widekinus Dei gratia Osnabui^ensis ecciesie eleclus oninibus in
perpetuum. Ea que aguntur in tempore, ne sioiul cum tempore dila-
bantur, eternari solent leslimonio litterarum. Notum igilur esse volnmus
universis, quod dominus Johannes diclus Hoüandere canonicus ecciesie
Wildeshusensis et Hermannus frater suus declmam unam in Benestorpe')(!)
undecim niolcia singuüs annis solventem cum primiUis, que sie coUigenda
est: in ipsa vitia Bernestorpc tria moücia et octo modios, in Gotio')
quinque moicia et octo modios, in Regteren*) vinginti modios et in
domo Atelehorne*) decem et octo denarios graves. In die Jacobi, quam a
domino Gyselberto milite dicto de Byssendorpe emerunt, capitulo ecciesie
Wildeshusensis vendiderimt, pro quadam cerla pecunie quantitate et
eandem decimam in manus noslras ad manus capituU predicti re-
signaverunl. Post quorum liberam resignationem uos supradictam
decimam ob reverentiam Dei et beate Marie virginis ac sancti Älexandri
ipsius ecciesie patroni capÜulo Wildeshusensi sepediclo cum omni jure
suo contulimus liberaliter et absolute. In cujus rei testimonium evtdens
et robur perpetuum presentem litleram sigilli nostri munimine robo-
ravimus. Datum et actum Osenbr,, anno Domini M^CCLKV", in die
beate Gertrudis. Presentes erant: nobilis comes Adolphus de Waltecke;
Godescalcus custos, Henricus prepositus, Alfgrimus, Rolandus canonici
ecciesie nostre; Gerhardus de Varendorpe, Ludolphus de Thranthem«
milites et alü quam plures.

') ©ornflorf 6ci DUp^ölj. -
•} Wbelfiotn.

') Qiot^ei bei ÜMepljoli, - ') Mecfitrai bei lllep^olj. i

339. - 1266, «pril 13.

jRi(i)tet iinb 3lat()maimeit wo» Üßiebeiibritd beitrtunbeii bie ©ei»
legimg eine« Streites jmiic^en einem Siitger imb einer Sürget«
loittnie über einen ^auäptag.

Cdgtiial: ©tnatBortfilu aftüiificv.
Nos . . judex consules universitasque oppidanorum in Widen-
bru^e scire cupimus tarn presentes quam Tuturos, quod nos usi consilio
discretorum Conradum dictum de Vunstarpe, nostrum concivem,
Hildegundim viduam, concivem nostram, relictam Hescelt pie memorie

1266 237

t quondam nostri concivis, cum post mortem dicÜ Hesceli pro quadani
area apud nos sita, que dicitur area Holceli, discordarent, tali forma
effecimus unanimes et concordes vide]icet, ut dicta Hildegundis vidua
eandem areara usqiie ad lerminos vite sue possideat quiete more usu-
fructuum conservando, ila lamen quod diclo Conrado et heredibus
suis ut ratum habeant singulis annis circa festuni Michaelis quatuor
denarios pro pensione conferat areali, eadem Hil(degundis) vidua fortune
coQimittens, quis eandem aream valeat post suum obilum oblinere. Ut
autem tatis compositio inlcr tales facta inviolabilis perraanoat et illesa,
presentem paginam conscribi et sigiilo nostre civitatis in testimonium
fecimus communiri, talium preterea testimonio adhibito, videlicet Johannis
decani, Johannis thesaurarii et Brunonis sancti Vitt; Bernhard! militis
de Hunevelde, Alberti de Wordin,chusen, Everhardi de Veyglage et
Amoldi dicti Covot, müitum; Arnoldi Creden et Johannis villici aliorum-

("le consulum et civium universitati.*) Datum et actum anno Domini
*CC'L'XVI, feria tercia post Misencordia Domini, Idus Apritis.

') Die imm BeibEii Siid^ftnben li auf Wafiir.
Sieflcl nebft bcm au« ber Urfiutbe gefc^nitleiien ^crflamentflteifen

- Stnt^tim, 1266, ^uni 8.

®raf Ctto öoii Senttieim oetfaiift an ggbert pon föröningen bdS
©igentfium on Üünbereieii in Hanime.

JJrud: Oorkomienlioek van Groningen en Drente 9ir. 140 iinrfi
einer aSfc^rlfi im Meicfieatc^io ju ©tonliifleii.
Nos Otto comes de Benthem umrersis presentes litteras tnspecturts
notum facimus, quod nos Egberto de Groninge, niiliti, omnem proprie-
latem terre, quam in Hamme habuimus, cum omni integritate juris ven-
didimus, perfeclam et veram eidem Egberto et suis heredibus in ipsa
terra prestantes warandiam presentium testimonio litterarum. Datum
apud Benthem, in die beati Medardi; factum anno Domint MCC sexa-
gesimo sexto.

341. -

L

CfinabrQiT, 1266, 3tmi 23.

3)er ern)äf)[te SifcEiof ißtbetinb »on Dänabröd überträgt bem
fliofter Serlenbrüd baft Etgeiil[)iim nn bet 3^fl"tlöfe qu6 bem Erbe
§amm, loeldie ber früher bamil belehnte ll^atb Siet^etbülg in feine
Sönbe teftflnirt ^otte.

Criginal: Staotäari^lB. Iiturf; ©anb^oR, Urlunben 9tr, 97.

Widekinus Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus in per-
peluum. Notuin sit universis presentes litteras visuris, quod dominus
Alhardus dictus Vethelbalg redemptionem cujusdam decime in domo
Hamme ') sedecim denarios et minutam deciraam solventem contulit
claustro in Bersenbruge et eandem decimam in manus nostras resignavit.
Post cujus resignationem decimam eandem cum proprietate et omni
jure claustro supradicto dedimus libere et absolute. Et ne sepedicto
claustro in posterum ab aliquo injuriosa materia questionis moveatur,
presentem litteram in sufficiens testimonium sigilli nostri munimine
fecimus consignari. Dalum et actum anno Domini M^'CCLXVT",
vigilia sancti Johannis baptiste, in domo domini E(rnesli) cantoris Osna-I
burgensis, multis probis viris presentibus.
') ©nmm, fltfpl. anlum?
Stell bee SlettenfiegeU an einem am ber Urfuiibe geidjfnittenen ^Bn»!
3Qmentftrei(en.

342. — 1266, 3uli lö.

^et erroä^Ite ©ifc^of 9Btbefinb von Dimbtiid befimbet einen mit '
bem ©rafen opn 33a[cn abgefi^Ioffenen STaufc^ con 3)iiniftenaten.
«6f*rtft beä 14, 618 1&. ^aiiii). fm ©tnntöoic^tu Utrccfit, 93if(^5|I.
avt^io 35» Sl. 146", biirtfi ^errn ©toataatd^ioot ©. 3JtuUet miU J
get^cilt.

W(idekindus) Dei gracia Osnaburgensis ecciesie electus comiti de
Daie. Omnibus ad quos presens scriptum pervenerit salutem in Domino,
Notum facimus, quod nos de consensu ministerialium') Wendensmdim')
uxorem Herbordi de Lutbergen et filiani ejus Alheydim uxorem Brunonis
dicli Lothen *) et puerum ejus Machorium ministerialem predicti comitis

in ministeriales ecciesie nostre,*) pari concambio pro eadem')

Datum anno Domini MCCLXVI, in die divlsionis apostolorum.

') felilt nostrorom. — ') etnc Slbfcörift btcfee Saftt^uitbcirtS in &em Subetf
botfftfien Üiac^lnfi'e im StaotöciTi^itie Ceita6riltr 9fr. 6 fint ^ier WendeMridim. —
') eficn&o Lochern. — *) ju craönjeii recepimna. — ') feßlt ber flonni;

343. — Oenubtfiif, 1266, älußult 6.

®er etroäf)ltc Sifi^of SBibetinb oon Osnabrücf iiberlrägt auf an»
trag bea It)efaurarfl ®ottfci)ci[f unb na^ aSerjitifitteifturtg beö gtittert
Sennanu iÖegefof oon SJec^ta bem ^otjanniSaltar ber 3)omltrii6fi
Menten aufl namentüdi aufgeführten S^^iitflütern unter geioiffcn
Sebingungen.

Otlainol: 3)Dmatcf|iti (jlnei SluBfEttiguiiflen A unb B).

I

I

239

I

I

Widekinus') Dei gratis Osnaburgensis electus omnibiiB, ad quos
presens scriptum pervenerit, salutem in Domino. Noverint universi, quod
Hermannus diclus Vegesac de Vechla miles veniens ad presentiam
nostram quosdam redditus sive denarios quosdam dccimales de voluntate
et pleno consensu heredum suoruni, vrdelicet Frederici') fratris sui
militis et Justacü filii ipsius nobis et ecclesie nostre libere resignavit.
Nos vero dicta resigiiatione recepla redditus sive decimales denarios")
predictos ad allare beati Johannis in ecclesia nostra majori ad devotam
instantiam Godescalci ipsius ecclesie nostre thesaurarü liberaliter con-
tulimus et assignaviraus, perpetua donatione viearie ipsius altaris annec-
tentes eosdem, ita tarnen iit sacerdos eideni allari deserviens perpetuus
chori nostri vicarius ipsos redditus sive denarios*) decimales pleno dein-
ceps jure possideat, colJigat et decem soHdos post discessum*) dicti
thesaurarii capilulo nosto majori in die obitus ejus singulis annis am-
ministret inter fratres dividendos, residuo, si quid sibi de premissis super-
creverit,^) ut et ipse benivoJentius choro deserviat, ad usus suos proprios
reservato. Sunt aulem memorati denarÜ decimales in hiis vülis subscriptis
coUigendi: in curia Holte') quatnor solidi, in Ploghus'') duo solidi, in
dole Holte*) duo solidi, in curia Uphof'^) in parrochia Borglo duo solidi,
in curia Osthof') in parrochia Welincholthusen quatuor solidi, in Suth-
molen*)'!) in parrochia Gesmele sex denarii, in curia Westerbekec) in
parrochia Westercapelen '} quatuor solidi, in dote Mettingen') XXVIII
denarii. Ut autem hec nostre donationis assignatio rata permaneat et
ßrma, presentem paginam nosiro ac capituli nostri majoris pariter sigilÜs
duximus roborandam, Datum Osenbruge, anno Domini M^GCLXOVT",
in die beati Sixti pape.

') B Widekindui. — *) S Friderici. — *) B denarios decimalea. — ') B
denarios ipsos. — ') B decessmn. — ') B Boper excreverit. — ') B Hosthof; bte
Sßorte in parrochia Wellincholtlinaen festen. — ') ®ut(^ Ü&€rii|iel6en bcrünbert,
Dot^ei ftanb Ulenmolen; B Uleamolen; ble Eingabe in parrochia Oesmele fc^It. —
*) B Cappelen.

«) ^oltc, amt Sfiiirg. — i*) ? — ^) UpfeBfeit, Shfpi. fflorglot). - ■>) Hl)len-
6n;g?, Stfpl. ®€öinolb. — •) 80efiet6e«. — 0 SDlettittaeH/ f^- aJerfUnBiira-

2Iuf bet glatte {A): Summa hujus XX solidi et X denarii. A: Selbe
©iegel uon beti ^ergamentftreifen abgefallen. B: Seibe Siegel, bas jtoeite
)um Sbril, ett)a[ten; 1. Sleltenfiegel bes %ltfd)ofS; 2. baa (alte) Stapitü'
Regel (SEßeftf. S. 101. 5).

I

I 344. - Sicitftn, 1266, flMmUt 14. ««^MI^^^H

^K @iaf Otto DOn Slauenäberg beftmbet, bag feine ^ienflmaniien bie

^H @ebiübei Otto, ^elmtd) unb Engelbert ißribog itireii »oii ^ermann

^H von State! ju Ze^n getragenen 3^l)>"c" Ji' ^oi"^ ^^'i' Alofier

^H &febe für 86 3Jiart oerfaufl ^aben.

^H Criaii'ol: ®tnQlSnr*tD. SJriirf: gtiitc, SÜefif. U.=», IV 5[r. 1088.

^P Otto comes in Ravensberg omnibus in perpetuum. Acta sollem-

^M pniter delef oblivto, nisi seripturarum fulciantur testiraonio. Noverint

^B itaque tarn posten quam presentes, quod Otto et Betmicus et Engel-

^m bertus fratres dicti Vrigedach nostri ministeriates amicorum suorum

^M accedenle consili'o decimam inDonouwe*) in parrocbia Bothinghusen

^1 sitam, quam de manu domini Hcrmanni de Braclo jure tenent feodati,

^M cenobio Osethen pro ocloginta marcis et sex raarcis cum consensu

^M domine Sophie matris ipsorum vendiderunt domino Hinrico ibidem pre-

^1 posito existente, Johannem de Busche militem, Hinricum Budel et Jo-

^1 hannem Brusere cum dicta decima ad manus premisse ecclesie infeo-

^M dantes. Item dicti fratres et mater ipsorum coram nobis promiserunt,

^m quod cum sepe dicta ecclesia a domino Hernianno de Brakßle jus

^M feodale oblinerc poterit, ipsi in proprits expensis ad sepe dictum H.

^M transibunt et sepe dictam decimam resignabunt, nichil juris sibi ipsis et

^1 posteris suis in ea reservantes et quamdiu hoc efTectum non man-

^1 cipabitur, tot personis quot sepe dicta ecclesia nominaverit vel habere

H voluerit, premissam decimam jure conferent feodali. Item adhoc fide

H data promiserunt Johannes de Busche miles, Sifridus Ruffus de Runnes-

H beke, Ecberlus de Rokinghosen, Johannes Claudus de Hervordia et

^M sepe dicti fratres et per fidem datam se invicem obligantes, quod si in

^M omnibus premissis atiquis defectus accideret, oppidum Bileveldense in-

^1 trabunt, inde non exiluri, donec omnia fuerint adimpleta. Horum fldem

^M receperunt: Rodolfus Nagel, Rolgerus Hathewich, Johannes de Busche

^1 tailites; Johannes Brusere, Hinricus Budel, Arnoldus Grip. Item bqjus

^M facti festes sunt : Johannes de Kersebroke, Rodolfus de Blasne, Regen-

^1 bode Top, Reinbertus de Busche, Gerlacus de Borgbeke milites; Jo-

^1 faannes Doleken, Willehelmus de Wevelinglhorpe, Giselbertus venator et

^B alii quam plures. Item ut in facto tarn legitimo nulla in posterum

^1 possit intervenire calumpnia, pres&nlem paginam ad instanciam ulriusque

H partis super eo fectmus conscribi et sigilli nostri munimine roborari.

^f Acta sunt hec coram nobis in oppido nostro Bilevelde, anno Domini

M«CG°LX°VI^ XVIIP Kai. Decembris. M

') tiono, $tirfp[. !7){)biiigi)aufen, ßr. ^eTforb. ^H

Läln ipergainentfireifen ant)ängenb baft S^ilbfiegel mit Slüdfiegel ^M
(aBeftf. Siegel 35, 7). ■

I

I

1286 S4i

> 345. — jDSnolbiiiif, 1266, 3lo^mUt 25.

■ ffier im&ljlte ötji^of SibetiriTi oon Dsnabttid befimbet, bn6 cor

I itiin bie gtdiieit ber oäuabrüiJet (j^E'fi^« oom QoÜ. auf ba6 ögit

I i^neii ge(d)lQ(^tete iinb im ©Charten oertniiftc S^ie^ buri^ gib bc=

I lüiefen fei iiiib beßätigt biefe (Jreiljnt.

f Original: ©tobtot^iO. SJnitte: SlüOe, a)e(^r. bei? |)P(ftfiiftä, Utdiiitcit

I vniD Hiiti ^diUppi, ®is ättcfleii o^nabtücfev öilbeurtmiben 1.

l Wedekindus Dei gratia Osnaburgensis electus dilectis in Chrislo

ßdelibus unirersis visuris presentia salutem in Domino sempiternam.
Noverint unlversi ac singTili, quod, cum nos impeteremus civitaiJs Osna-
burgensis carnifices requirentes ab eis, ut llieloneum nobis exsolverent
de animalibus, que mactarent et venderent in macello, Johannes dictus
Twent judex, Absalon de Eersen, Heinricus de Steinvordia, Heinricus
de Ringelo, Hermannus Ghüde, Everardus Albus, Volcmarus Lüns,
Heinricus Luscus, Heinricus de Dissene, Wichmannus de Vischbeke,
Everardus ftlius Petronille, Tlieodei-icus Holtsete et Gerardus de Gram-
bei^en, scabini civitatis jam dicte unanimes responderunt, predictos
I carnifices ad soluUonem thelonei hujusmodi non teneri et, ut Rdem
1 dictis eorum adhiberemus omniniodam mediante consilio et auxiiio
ministerialium Osnaburgensis ecclesie juraverunt assumptis in juramentum
ipsomni XXIIII'" viris de civitate predicta fide dignioribus obtinentes,
quod prefati carnifices tlieloneum aliqnod nunquam solvisseot nee aliquo
modo solvere lenerentur. Cum igitur judex et scabini predicli suo ac toi
personarum fidedignarum juramento intenlionem suaui super premissis
probaverint coram nobis et nos juramento recepto hujusmodi sußicienter
simus insti'ucti, quod ad nullius thelonei solutionem sepedicli carniSces
teneantur, nos ab impetitione cessantes eorum ab omni tbeloneo am-
malium, que mactari vel vendi contigeril in macello, ipsos perpetuo de-
cernimus absolutos et überos protestainur. In cujus rei certitudinem
pleniorem et in signum libertaLis eorum perpetue presentia nostri sigilli
munimine duximus roboranda. Datum et actum Osnabruge, anno Domini
millesimo ducentesimo LX sexto, in die beate virginis Katerine, pre-
sentibus venerabili viro domino Volcquino Mindensis ecclesie postulato;
domino Rodolpho de Thefholte, domino Ludolpho de Steinvordia, domino
Herraanno de Harslorpe viris nobilibus; Johanne Urso, Gerardo de
Varendorpe, Ludolplio Unco, Lodcwiclio, fratre suo, Hugone Urso,
Giselberto de Bissendorpe, Heinrico et Theoderico fratribus de Haien,
Thcoderico de Alen, Wescelone Lupo, Johanne Camerario, Hermanno
de Bramezche, Ottone Proyt, Udone de Lon, Harlberto de Asthorpe

Imilitibus, et aliis quam pluribus flde dignis.
Siegel oom 5ßetflamentflceifen obgefaQen.

243 1266

346. — 1266, ^timitt 19.

*BU|e[m uon Senf^eim, JRilter (Wilhelmus de Benüiem), Seuftfl

in ber IßrirtlesUnbeftatiguitg beä @ra|eii doii ^ollanb für Setbeti.«

bnti bcn ©crg^, OottonbcTibocI Ooii ^oUonb cn Sc^'^itb n 9tr. i&l-J

347. - 1267 (?)

2)et etiDQ^Ite a3tfd)of SJibettnb oon Dänabrücl beurfuubet, bog
SUtet^iitb, Kines Sriiber« bes ©rafen Seinri^ uon SSJotbed aßittnte,
mit il)ren ©Ö^iieii abolf, ©ottftieb iinb Dlto im Sloftcr 3)Iorien=
lijQt ju 3ie6e eine iDIemocie für feinen bofctbft beerbigten Sruber
geftiftet ^abe.

3)nitt 6ct gliite, ^, H.^S, IV 9It. 1129 nai) bcnt Onginal Im.
Sürftlii^ <ffialbE(f)"(5Eit Kii^luc ju StrDlfcii.
Widekiiius miseratione divina Osnabrugensis ecciesie episcopus*)
Omnibus hoc scriptum visuris salutem in vero salutari, Ne gesta tem-
porum simul iabantur cum tempore, fideli scriplo cohiraendantur. Noveril
tarn presens elas quam futura posteritas, quod domina Met]üldis, relicta
fratris mei Heinrici coniitis de Waldeke, felicis memorie, cum filiis swa
Adolfo, Golfrido, Oftone pro remedio anime predicte fratris mel eccle^e
et conventui VallJs Domine nostre in Netze Villi moldera annone contulit
perpetuo ibidem, quia ibi exspectabit resmrectionem justorum. Et ne
hoc factum successores possint revocare, presens scriptum sigillorum
nostrorum munimus appensione. Facta sunt hec in presentia domini
Adolß comitis de Waldeke et domini Gotfridi comitis de Amesberg.
Hujus rei testes sunt: Jo(hannes) preposilus de Werbe, Lodewicus
plebanus de Sassenhusen; Hermannus Brotrump, Andreas de Netze, Thy-
dericus de Wagenbach, Reimboldus de Rien, Arnoldus de Paderbome
mililes, et alii quam plures. Acta sunt hec anno Domini M^CCLXXOVn".
') unflermu ftntt electu»,
®Q« 5DQtinn 1277 ber Uttiinbe ift falf*, bn aSibetitib am 18. 9lo.
oember 1269 geflorben ifi. ©rof ^jeinri^ oon SBalbecT ftarb I2G7. es ift
Qlfo iiödifi roatjrfdieiitltcö ein X jii uiel. 3Jgl. burüber nnb über bie ^tfxtQf
linig aßeftf. U.;S. n. q. D.

I

I

1267.

eufiac^iiiö Don SiilEiolte beflöligl bie Stiflurifl eineä gümilien« '
©eelgeböc^tniffea im fliofter Serfeiibriid biirc^ feine» aialer &er» 1
mann mit ben &intliiiflen eines Srbes in 39iifc(ie[ (ilrfpl. SSahiin I
bei SJecbta).

aibjc^Tifl beS U. Satirft. In 3Hfc. IGl, 131. Drutf: eonb^off Wt. 99.J

UniTersis Christi fidelibus hanc liUeram visuris et audituris ego
Eustachius dictus de Sutliolte notum facio et proleslor, quod pater meus
dominus Hermannus meo consensu et volunlate accedente pro remedio
anime sue et parentum ac heredum suorum domuni unam in Buschelo
in parrochia Bacliem sitani cum proprietate, que sua erat juribus ac
Omnibus attinentüs ejus, conventui monasterii beate Marie vir^nis in
Bersenbr. liberaliter contulit perpetuo possidendam uxoris sue, parentum
ac heredum suorum memoriam orationibus sanctimonialium ibidem
Domino famulantium cum omni devotionis desiderio recommendans.
Et ne super donatione domus predicte dicto conventui a meis heredibus
aut coheredibus injuriosa vel calumpniosa materia questionis postmodum
valeat suboriri, presentem litteram meo proprio sigillo consignalam
contuli in testimonium premissorum. Actum et datum anno Domini

K49. - 1267, danuar 13.

^B Sfttter ^ermann uon.Sralel i^etjic^tet gegenüber feinem Ht^Mljextn,

^B bem @rafen Otto 0011 Serit^eim^ auf ben 3elinteii ju ^ono.

^P Original: ©tofltSntd^tö. SnicT: Siiitc, SÜJeftf. 11,^39, IV 3tr. 1101.

Nobili viro ac domino suo 0. comiti de Benethem Her. railes
dictus de ßrakle paratum et voluntarium in omnibus sue posstbilitatis
obsequium. Dominationi vestre consensu heredum nieorum nee non

■ coDsilio aliorum amicomm meorum decimam de vilia Donowe, quam
de manu vestra tenebam, cum omnibus attinentüs resigno, liberam cum
ipsa quicquid ordinaverilis habentes obttonem nichilhominus de alüs
bonis meis, que de manu vestra teneo, vobis sicuti actenus fui homayo
sum astrictus. Presentes erant Berloldus miles de Brakle, Her(raannus)
plebanus de Brakte; Th(eodericus) de Seybike, Jo(hanne3) de Busche
milites; C(onradus) Sapiens et alii quam plures. Hec ut verius credantur,
sigilli mei muniminc protestor. Datum anno Domini M^CCLX^VII", in
^ octava Ephyphanie(!).

H ^11 bem aus bei Urlinibe gefi^nittenen Sliemen bal fd(iilbföriuige

^ Siegel, burc^ bvei Süngsbalfen gefpolten, bottlber ein fc^materet Querbolten.
3)ie habiitdö cntftQiibeiieu lieferliegeiibeii G 2:^eile bes ©dftlbeä finb giftet:
nttifl fd(iroffitt. Sigilkim Herinianni de Brakele.

3ii(jallUd6 Rimmt mit biefcr UrtiniTje bie folgenbe nti^t battrte überein.
aSgt. ferner aiifeer ben folgenben Urtunben bie oon 1266, SMod. 14; 1268,
Ott. IS unb 9ioP. 11.

16«

L

244 1267

350. — (1267, Sanuat 13.)

Mittet ^etmoim ooii Srotet leiftet auf ben B^Ö"**" i" ^ona itti
bie Sänbs feines Se^ttsliertn, bea ©rnfeii (Otto) con Sent^eii
93eräid6t jii ©iinften bes Äloflerö Üfebe.

Oriflinol: SlntttSnri^ii)- Dmrf: gfiiitc, SScftf. 11.=©, IV ä» S(r, UOh
Dileclo ac diligendo domino suo — comUi de Benedhem H(er-
niannus) miles de Bracle promtam ad obsequia voluntatem. Nobilitali
veslre decimam in Donowe, quam de vestra manu lenuimus, tenore pre-
sencium resignamus proinde quam intime postulantes, quot(!) cenoblum
in Osede vestre pietalis oculo respicere velitis niisericorditer promovendo;
pro ceteris autem bonis, que adhuc a vobis tenemus, jure hominii vobis
esse volumus obügati.
Siegel roie Dornet.

351. - 1267, 3Bnuor 13.

5Rittet Seclolb uoii Öratel bctunbet, bnö (ein Önibetsfo^n, ber |
9titter Sermonii öon tratet, uor il)m auf fein 9te(J)t au ben !
3e!tinten ju 33ono ju Sänben bea ©rofen Otto von Seutfjeim »«= ]
jiditet \)at.

Ctiginal: ©tnatäarc^iD. !Cru*: gffnte, 5!Bc[tf. U.'®. IV SRr. 1102.
Bertoldus miles dictus de Brakele omnibus presens scriptum I
visuris testimonium veritatis acceptare. Noverint igitur universi, quod I
Hermannus miles de Brakele, filius fralris nostri, constitutus coram nobis
in Castro nostro Hyndenebercb ') comiti 0. de Benetheni decimam *) de J
vilia Donowe per litteras suas cum omnibus attinenliis resignavil. Hee J
ut verius credantur, sigilli nostri munimine protestaniur, Datum anno ^
Doraini M'CCLXVII», in occtava Epyphanie.
') jwelmal. — ') ^inuen6urg.

©iegel mit bem[etben 9Bappen wie »ocficr: f Si(gi)!lum Berto(Idi
d)e Brak(ele).

352. - (SraleO, 1267, ^anunr 13.

Stübtricdict Seinric() uiib bie ütal^manneti oon Srafel betunben, 1
ba6 ber SRitter fietmann Don Stnfe[ fc&rifllic() ouf ben 3''lf"ten JU I
3?otii) ju öänbeii bes ©rafen Dito uon Sent^eiin Sßerjiii&t gcleiflet ^at.
Orioiiint: ©toot§artf|iO. gtitfc, aUcftf. U.^S. IV 9ir. 1103,
Henricus judex ceterique consules Braklenses omnibus presens scrip- 1
tum visuris notum esse volumus, quod dominus noster Hermannus mil«

I

12S7 94S

dictus du Brakte decimani suaiti de villa Donowe cum omnibus attinentiis
nobili viro O. comiti de BenoUieni per litteras suas libere resignavil
et hoc presentibus liUeris proteslaraur nostris. Datum anno Domini
M°C''C:"LX°VII'', in octava Epyphanie.

Stablfiegel (2Beftf. Siegel 67, 4) an bem aii3 ber Utliinbe gci^nttteneit
$erflamentftreifeu.

353. - OSnabröff, 1267 (1266), ^tbtmt 13.

3)et ern)öl)lle Öildiof aBiöefttib uoti OäiiabriicC überträgt bet 3oi
ftannitenÄoinmcnbe in Sage bns eigent^uin bes Gi'tieä Rolen i«
Slnbetceune bei grereii unb eiitpfängt tanidtiüeije ein ®rbe in 33e=
bingtianjen bei ^iirilenaii.

Mfifc^rifl bfö 14. 3afit^. in tinem in ^tfUnlBer'? bcfiitblt^em Äopiot
bn fiomiiinibc ©tdTifurt. 3)nicl (mit auSlofSung bcä eingangs) 6ci
'S>av\>c im 01)nmnrinlproflrninm Don JHtitinc 1883 S, 15,
Widekindus Dei gralia Osnaburgensis ecdesie electus omnibus etc.
Cum monienlis suis liore fugientes onmiasecum raptant, que non fuerinl
aliqua finnitafe obnlxa, hac de cansa res geste tilteris signantur, ut apud
posteros memoria illarum perpetnala perseverare polerit iuconvulsa.
Noverint igitur tarn prcsenlium etas quam felix posteritas successorum,
quod nos proprletalem domus Rolen in Andervene cum omnibus attinentiis
in hominibus, in agris, in ügnis, in pascuis et in pratis magistro et fratribus
domus hospitalis s. Johannis Jherosolimitani in Laghe contulimus et per
presens conferimus pleno jure, recipientes ab ipsis in concambium pro-
prietatem domus in Bettinchusen, ut ecclesiara noslram, cujus utititati,
quantum cum Deo possumus et honestate, intendere tenemur, per omnia
servaremus indempnem. Ut autem hujusmodi permutationis contractus
inviolabiliter observetur, scriptum presens sigilli nostri munimine duximus
roborandum. Testes qui huic facto interfuerunt sunt nobilis vir comes
Adolphus de Woltdegge; Ludolphus dictus Uncus et frater suus Lode-
wicus, Rodolphus de Haren, Johannes Camerarius, Johannes dictus Ürsusj
Absalon de Berse et alÜ quam plures. Actum Osenburg, anno Domini
MCCLXVI, mense Februario, Ydus ejusdem.

354. — OSnii&taif, 1267 (1266), Februar 18.

33ec erroäf)Ile ^tfc^of SBibetiiib uoii DsitabriliJ befitnbet ben 58ec:
jii^t be§ SRitterö S"go von 3)e|)ine auf ein grbc in 3labber gu
®un{len beä ^^orijftifteä uoi ^J}iinben.

Originat; Stacueartfiiu aiiftnfler, Drud; ^looflmca, ffiefif. U.=6. VI

Vtx. 866.

Widekindus Dei gracia Osnaburgenais ecclesie eleclus omnibGi
boc scriptum visuris notum facimus, quod Hugo de Thehem milea
uxor sua et heredes eorum consUtuti coram nobis dornum
bere,') quam Jobannes dictus Duc tenuit in pensione a monasterio i
Insula Mindens!, libere et absolute resignavit cum omnibus perünendls '
in manus honorabilis viri Gerlaci dicti monasterii abbatis puplice re-
cogQoscentes, se in dicta domo nichil juris amplius retinere. Actum et
datura Osenbuf^, anno Domini M^CG" sexagesimo sexlo, sexta feria
ante Galhedram Petri; presenübus Wescelo diclo Lupo, Lutberto de
Thehem, Thiderico Rance, Johanne diclo Urso, Hugone fralre suo et
aliis quam pluribus.

') 3Ia66ci:, Str. »JiHlngc.

©iegel »au bem aiifl ber Urtunbe gefc^uitteiieu ^ergamentflreifen ob* ^
gefaUen.

355. - %tältnlati. 1267 (1266), man 6.

Dtto @raf oon ^eittlieim uiib S^edtenbitnj seraci^rleifiet auf Sitte 1
beä ^eiurii^ von 91f|eine bem Alo|ler SleitgeriiiQ \üt feinen X(|dl^^
bo« 9iec^t bec ^ol^UU in ber SKart ©Innbotf.

CrifltiiQi: ©tootenrc^lO fflfüitfttr, Jlrutf: SBIImniiä, 3Sfftf. ll.=S. ID 1

«i. 783.

Otto comes in Benthem et in Tekeneburg omnibus presens
scriptum visuris notum facimus, quod nos ad instanciam domini Hinrici
de Rene claustro in Regerinc in marka Glandorp, quantum in nobis
est, firmam prestamus varandiam secandi ligna inulilia et jacencia
colligendi. In cujus rei teslimonium presentes litteras diclo cenobio
nostro sigillo contulimus roboratas. Datum Tekeneburg, anno Domini
M^CCLX" sexto, dominica qua canlatur Invocavil.

©icflel md)t erhalten.

356. — CBna&r&it, 1267 (1266), 9ßitrj 12.

3!3ie Ebel[)erren Slbolf unb ^ermann oon ©lanfena behinben, bttfi
©uflo Qon S3el)me bem fl(oilec 3burg bie 3!ügtei über 2 Grbcii in
aße^tingborf Berfauft unb ilineii refignirt ^abe; fie rengniten bie
Sßofltci iljrcm D&erlef|iisi)crcn, bcm enoö^lten ©tfi^ofe 2öibeliab
oon Osnobrüd, meti^ec fie roiebev bem .filoflec übereignet.

sr&fc^rift beS 14. Snfjrft. in Tl\c. 163, 35, Sriict: OTilte. V, (g
Adolfus et Hermannus nobiles dieli de Blankena omnibus pre-
sentia visuris notum ^cimus, quod cum dominus Hugo de Dehem cum

1

pre- V

cum H

1267 247

heredibus suis jam natis advocatiam duarum domorum sitarum in
Werinctorpe^) nobis ad manus ecciesie sancti Clementis in Yburg ven-
ditam pro viginti quatuor marcis integre resignaret, nos precibus ejusdem
ecciesie inducti ipsam advocatiam, quam in feodo tenuimus ab ecclesia
Osnaburgensi, resignavimus in manus domini nostri Wedekini ipsius
ecciesie electi integre, libere et pure conscientie voluntate. Cum autem
hec sicut dictum est fecissemus, idem dominus noster electus donavit in
presentia nostra dicte advocatie Proprietät em ecciesie memorate de
Yburg jure perpetuo possidendam et hoc presentibus protestamur.
Astiterunt cum hec fierent dominus Ludolfus de Stenvorde, dominus
Thidericus Volenspet dapifer, dominus Bemhardus de Beveren, dominus
Albertus Buc, dominus Johannes Buc, .dominus Thidericus de Alen et
alii quam plures. Datum Osenbruche, anno Domini M^'GC^LX^'VP,
quarto Ydus Marcii.

») SBcl^rinöborf, 9x\pl ©ucr.

357. - 1267, SRiti 29.

2)er @bel^err ^ermann t)on ^arfbrpe überträgt bem 5tIofler SSerfen«
brüd eine (Sigenl^örige in 99oIeI.

Original: ©taatSard^tD. !Drutf: ©anbl^off, Urlunbcn ^x, 98.
Ego Hermannus vir nobilis de Harstorpe, quia conventum de
Bersenbrucge specialiter et sincere in Christo diligo et bona mea, quibus
carere possum et volo, ipsum habere desidero, universis iidelibus Christi,
quibus presens scriptum fuerit demonstratum, declarando significo, quod
Aleidem de Boclo,^) filiam Lutberti Dobelere, cum omnibus pueris suis
dicto conventui resignavi ac eosdem ipsos habere volo perpetua pos-
sessione. Ne quis vero factum hoc in posterum maliciose possit in-
firmare, presentem paginam sigilli nostri appensione placuit roborare.
Datum anno graue M<>CC<^LX®VII®, quarto Kalendas Aprilis. *

») ©ofcl, Ärf>)I. SCnfum.
©iegelrefi toie oben 9tr. 183 an ^ergamentfireifen.

358. — 1267, SRai 10.

2)er ertDä^Ite 99ifd^of 3Bibetinb von Odnabrüd belunbet^ bag er bem
Sol^annidfiifte }u Oönabrüd bad @igent]^um ber Hälfte bed 3^^nten
}u Süder (Jlrfpl. ©penge) nad^ SSer^id^t bed @bell^errn ^ermann
t)on Solte übertragen l^abe^ nad^bem bie anbere Hälfte bereits in-
folge bed aSer^id^ted bed ©erl^arb t)on SSarenborf bem ©tifte über-
eignet toar.

Wfd^rlft bc« 14. ga^r^. In 9Wfc. 201, 124. 3)rutf : mttf^. V (S. 128.

24«

1267

Widekindus Dei gracia eleclus ecciesie Osnaburgensis omnibus
hoc scriplum Intiientibus nolicia(!) rci gcste. Noverinl universi, quod
nos de commuai consensu ecciesie nostre ad überam resignacionem
nobilis viri Hermanni de Holle, usoris sue ac heredum corundem pro-
prietatem mediotatis decinie in Huckere sita in parrocliia Spenge ecciesie
beati Johannis nostre civitatis contuümus pleno jure, cujus decime me-
dietatcm antea contuleramus dicte ecciesie ad überam resignacionem
bone niemorie quondam Gerhard! dicti de Varendorpe, uxoris ejus ac
heredum suorum et sie totalis prefata decima cum omni intogritale apud
jam dictam ccclcsiam sancfi Johannis deinceps jure perpetuo pertnanebunt.
Datum et actum Osemb,, anno Domini M'CCLXVII", VI Idus Maji.
Presentibus Ludgero preposito, Hernesto cantore, Everhardo de Volmer-
stene raajoris ecciesie canonicis; Hermanne de Lange, Johanne Camerario, J
Thiderico de Alcn, Thiderico de Haren militibus et aliis quam pluribus.!

k

359. - OSnobrüif, 1267, 3uli 7.

il)er enuä()[te 39ifc()oF SibeFiiib uott Odiiabcücf überträgt beut Jtloflecl

IBettnibeiiberg bai SigeiitiiLim etned Srbes in ^aCimte, Tocl^es ^er<1

iimim ^ebec von i^m jii Hefyi befefleii inib i^m bafitr baB @i6e f

(Srot^aus in Weirepe j» £e^u oufgetrogen tiatte.

Otialiiat: ©toQtSavc^iü.

Noveril omnium presens scriptum intnentium industria, quod no8

Widekindus Dei gralia Osnaburgensis ecciesie electus proprietatem uniuS

domus in Bomwide, quam Hermannus diclus Wedher et omnes heredes

sui nomine et jure ministeriaüum a nobis habuerunt in feodum, ecciesie

sancte Gertrudis apud muros Osnaburgenses libere contuiimus quiete ac

pacifice perpetuo possidendam, recipientes nichilominus proprietatem

Magne domus in Werrepe ratione concambii pro eadeni. Ad declarandam

igitur hujus collationis ac commutationis evidentiam, Lutgero preposito,

"Emesto cantore, Alfgrimo, Heinrico preposito in Quakenbrucge, Rolando

de Alon canonicis; Johanne el Hugone fratribus diclis Beren, Arnoldo

et Helenberto fratribus de Horst, Wizelo Wulf, Ludolfo de Dranthera

militibus; Aspelano, Johanne de Tvint judice, Everhardo Petroniile,

Heinrico de Stenvorde, Johanne de Linge burgensibus, et aliis quam

pluribus presentibus, a nobis factam presentem paginam sigillo nostro

dedimus consignalam. Datum Osenbrucge, anno Domini IWGCLX'

septimo, Nonas Julii.

©iege[ nebR etilem 'Xl)e\k bes oiiä ber Uttiirtbe gcfdjnitlcnen 9lieinen»

i

1267

360. - SBfi XifüfblK, 1267. 3«(i 21.

Xtx etiuü^lle iSifc^of ÜBlbcfiub ooii Osiiabriicf a\^ 3"'fle in ber
Utfunbe aber bcn Üerlrag jiotfrfjcii bei» erjbifrfiofe Guödücrl von
RÖtii unb belli ©rafeii Slbolf uoii aBalbed.
Ururf; gititc, ^cflf. U.--91. IV -Jft. 1119.

361. - Stiit^eini, 1267, 3uli 25.

Sraf STlto oon Seiitlieim überfliebt feinem iöriibet iSgbert ieiiie
uameiitlid) atifgefütirteii tiiebeilänbifc^eii SBeri^iiiigeii.

9fn(^ bcm Stiiif 6ci 3u"Sti''*/ Historia BenllienienBis ©. 75 9tt. 36.
Universis tarn presentibiis quam futuris presentes litteras inspecluris
Oüo comes de Benlhom salulem in perpeluum et geste rei noscere veri-
tatem, Que aguntur in tempore, ne propter debilem hominum memoriam
simul cum processu temporis elabantur, provide solent sub Unguis tesliuni
deponi aut scriptl patrocinio coinmendari. Noverint igitur universi, quod
nos animo deliberato et de maluro düedorum nobis consilio, domini Lu-
dolfi de Stenvordia nepotis nostri, Oltonis filii nostri, fidelium hominum
ijoslrorum, niinisteriaÜum nostrorum caslellanorura in Bentbem et Teliene-
borg, dileclo frairi nostro Egberto, totum dominium nostrum in Malsen*)
cum fidelibus mlnislerialibus ac omni integritate juris ejusdem In Wester-
holte,*) in Meteren') et in Wadennoye,*) curtos nostras cum omnibus
cultis et colendis bona qup hactenus nosira fuerunt apud Trecbt*) et
Deile*) cum on p! t d ne juris nostri tam maximi quam minuti,
borggraviam sive do u boi^gravü, reddiluä seu proventus omnes et
singufos ex eo proven entes n Trajeclo cum attinenciis suis, bona nostra
in VIotene,') perfecte redd tus siquidera viginti et quinque marcas de
Iheloneo in Gervlete*) an s singulis et sexaginta libras de pelicione in
Vallacria,*) quos reddilus a coniite Holtandie manu lenemus, et ad-
vocatiam in Alborg") ex bonis prefatis appendencia et excresceneia
titulo et nomine homagii in partem bereditatis sue eum legitime con-
tingentem liberaliter contulimus et assignavimus perpetuo possidenda.
Ego inquam prefalus I^bertus de consilio predictorum bonis prelibatis
pro parte bereditatis mee, que me contingere poluit, conlentus sponte
ac de bona voluntate mea et libero arbitrio penitus renuncio juri omni
actioni seu impeticioni, quam babui contra fratrem meum comitem pre-
dictum et beredes suos super sorle bereditatis prefate. Ut autem bec
firma et illtbata permaneant nee inposterum quisquam nostrorum buic
ordinacioni nostre valeat contraire, tam nos comes quam Egbertus sepe-
dicti de communi conseiisu nostrorum doniinorum Johannis Trajectensis
electi, Gerardi Monasteriensis episcopi, prefati Ludolfi domini de Sten-

I

^^ dicti 1
^m electi,

vordia, nostri comitis sepedicti, Nycholai de Bcverea el Werenboldi (
Vegt inilitum sigillis presentcs lilteras ad ampliorem firmilatetn et noü«
ciani rogavimus communiri. Actum Benlhem, in die beati Jacobi aposli
Prosentibus sepedicio L(udolfo) domino de Stenvorde, Nicholao de I
veren, Bernardo do Sebelinye, Ludolfo de SIederlo, Werenboldo de Vecht,
Everhardo de Baclo, Bernero de Boc, Everhardo de Quendorpe, Fre-
derico de Engne, Egberto, Heniianno de Metelcn mllitibus de Benthem;
Lantberlo diclo Buddcn, Kesctingo, Rodolfo do Langen et Svedero dicto
de Monasterio militibus do Tekeneborg; Arnoldo diclo Bastun, Nycholao
de Turri, Rodolfo Bake, Erpone de Slenhus et aliis quam pluribus
probis viris. Datum anno Domini millesimo ducentesimo sexagesimo«
septinio. I

'— ' u. ') (ScLbraitalfcii, BJcflerftalt, ÜRctcrcii, asjobcrtoiieii iiitb Dcil in ©dbei«
[Qnb, Im aruict^ unö SDmmeler=3BnQtb. — ") S:rlii|t, ©tlbetloiili, ©lafft^oft Siiteii. —
')? — *) ©sctblici. — °) SBJnlc^crii. — '") äolboig, ^oUaiib, *2)voftaiiit |>euebcit.

- »ollmßtlert, 1267. September 7. ^

Sftitler aSerner uon SifcI)offlI}aiifen uetpfliditet fid^ gegenüber bem
Sifdiof Simon uon *(jQbei:l'otii imb bem abte S'ljiemo Don eoroeij,
am beren ©efangenfc^aft er enltaffen, ^iim Rtiegäbtenfte wätirenb
bes gortgnngs bet gc^be jiuif^en ben (Benannten einerfeit« iinb
bem (Sleften uon Dsnabriid Sibetinb ooii ffialbed nnb befjen SOater,
@raf Ibolf üon SBalbed, aitbecerfeiis.

■Erud: gtnie, «ßeftf. ü.-^. Vf SWt. 1122.

i

363. " 1267, OhoUt 21.

ÜDer 31itter Sctntjarb von ©esmolb lietunbel, bafe er jur älii»»

ftflltuiig (einer ©c^iDeflcrtod&ler gtebernnbiö uon SJorn^eiin bem

•Rtoflet Öfebe ein Erbe in Seiter (Stfpt. Suer) liberroiefeii ^abe.

Oitginnl: (Slnntäarc^iü.

Universis Christi fidelibus presentis pagine inspectoribus

Bernhardus miles dictus do Gesmelc notum esse cupio, quod de consensu

et volimtate filiorum meorum silicet{!) Ernesti et Ludolli heredumque

meorum domum in Woterc in parrochia Bure sitam cum omni jure et

integritate, qua ipsam habui, et unum puerum, quem eligere voluerint

de pueris viri inhabtlantis silicet(I) Johannis Grudere, contuli cenobio in

Osethe cum Frederunde filia sororis mee Methildis diele de Bornhem

ibidem moniali quiete et pacilice perpetuo possidendam. In cujus rei

testimonium et robur perpetuum presentem liltetam sigillo meo sigillatam

1

i

rei H
am ■

1267

ipsi cenobio contuli roboratam. Datum et actum amio Doniini IWGCLXVIP,
in die XI mille virginum, Presentes erant Ludolfus nobilis dictus de
Slenvorde, Gisico de Btssenlhorpe, Wescelus Lupus, Hartbertus de
Astorpe, Thidericus de Alen, Hinricus de Aspelecarape, Bernhardus
junior dictus de Gcsmele milites; Hartbertus Scorlemere, Jacobus de
Throlen ; Johannes Hasceking et alii plurcs.

Sicflel üom ^:]3ergamcntflrcifett aligefallen.

aSgt. unten bie Urtuiibe 3lx. 393.

I

I

H^ de J:
^B Aren

364. — OSnaJrüir, 1267, 91otiembtr 29.

^olianiicS Bar überträgt baS Gigetit[)uiii jiueiei' »oii il)itt Ittyu
rtitjtiger erben in Jalge bem Ätoftet S8er|enbrlicf, nai^betii fte faer
fröfier bomit beletjnte ^BurgOarb ooii 3;alge bem Äloftec »erfouft
^atte.

Otlgtiml: Stfldtöflnfiiü. Eriicf; Sniihdoff, Urtimbtii "Hr. 100.
Johannes dictus Baro, Hugo filius suus, milites et ministeriales
ecciesie Osnaburgensis omnibus Christi fidclibus salutcm in auctore
salutis. Quia labilis est memoria mortalium, summe necessarium est,
ut ea, quorum memoria apud posteros haberi desideratur, scripto com-
mittantur. Hinc est, quod discretioni vestre universitatls presenti pagina
declaramus, quod Burghardus dictus de Tallage cum uxore sua et
flliabus domum majorem et minorem sitas in Tallage >) cum omnibus
atttnentüs suis conventui in Bersenbmge pro ccntum marcis vendiderunt.
Et quia predicta bona a nobis in feodo tenuerunt, accesscnint ad noa
cum amicis et cognatls suis devote rogantes, quatinus earundem do-
morum propriotatem predicto conventui conferre dignaremur. Nos vero
pio desiderio ipsorum inclinati et maxime dilectione conventus, quem
sincere ut sorores in Christo diligimus, ammoniti proprielatem pre-
dictarum domorum Deo et beatc Marie necnon et Christi virginibus
Cysterciensis ordinis in Bersenbruge Deo faniulantibus contulimus pos-
sidcodam imperpetuum et habendam, ita ut nosiri et parentum nostroruni
ibidem memoria maneat perhennalis. Et ne quis in posterum donationi
tarn laudabili malitiose possit contradicere, presentem paginam super
hoc conscriptam sigillo nostro fecimus roborari. Presentes erant Conradus
Hake, Lutbertus Vulpos, Johannes de Ves canonici majoris ecciesie,
Wescelus sacerdos de sancto Georgio dictus de Loninge; Ludolfus vir
nobilis dictus de Stenvorde; Lodewicus Hake, Wescelus Vulf, Otto Friso,
Amoldus de Horst, Hugo de Thehem, Albertus de Thorne, Lutgerus
de Rusvorde, Hartbertus de Astorpe, Hinricus de Haien, Tydericas de
Aren milites; Johannes de Horst, Hugo de Oalmene; Johannes judex

I

253

Osnaburgensis dictus de Tvent, Hinticus Hascekinc, Tidericus Holest
Hinricus de Stenvorde, Joliannes de Norlhorpe, Godefridus Gamme drt
Osnaburgenses et alii quam plurcs. Datum in Oscnbruge; anno |
millesimo ducentesimo sexagesinio VH", 11!" Kai. Decembris.

') Xolflc, fitfi)!. @etirbc.
Siegel mit ^etgameiilftrcifeii abgefallen.

365. — 1268.

3iitlet ücmIö üori 3Jiei$elii ucrtauft bciri Rlofier Hiarieiifelb eini
5totteii.

Orißtital: ©taotSovf^tu Sniliiftcr. 2>viict: ajilmauö, ^efif. U.^S.
SSix. 821.
Ego Lovoldus luiles dictus de Mechlen presenti scripto publice
prolestor, quod de consensu uxoris raec et omnium liberorum nostroruni
et Insupor de bcneplacito fratris mei doniinl Conrad! el omnium liberorum
ipsius vendidi quandam casam in Clespheni ') cum agris suis et silvam
ipsi case altinentem domino abbat! et Tratribus de Campo sancte Marie,
quorum monaslerio dictoruni bonorum proprietas pertinebat, pro novem
marcis et dimldia jure perpetuo possidendam. Insuper ad robur hujus
facti accessimus frater meus et ego cum u-torJbus nostris el liberis ad
presenciam judicis Arnold! In Aten et coram maltis honestis viris, civibus
ejusdeni opidi, resignavimus predicta bona in manus domini Johannis
monachi et Hugonis conversl qui ad manus ecclesie sue bona eadem
susceperunt. Et quia sigilluni per me non liabui rogavi prescntem
paginam sigülo civtum in Alen pro lestimonio sigillari. Actum anno
Domini ÄfCCLXVIIP, Hujus rei testes sunti Albero miles de Alen,
Wernherus miles, Conradus miles de Mechlen ; Amoldus de Geslhuvele,
Gerwinus de Foro, Livoldus de Puteo, Nicholaus, Everhardus de Puleo,
Hennannus Stippe, Daniel Gcsthovele, Johannes dictus Cline, Ecbertus
de Asclo et alii quam plures.

') GleSmonn, Soiierft^üft Si!or&[)ovii, Rrfpl. ©ütetätoti.
Steflel öer Slabt 3Il)[eit {S^ftf. ©. 77, 2) an gcfloditeneiu öanfboiil

366. - 1268.

Anno 1268 ist durch verordnong des bischoves van Osnabnigge
Wilkiens verhandelt, dal der Kercken to Wardenborg') jerlicha
ein marck vara rector to Westerstede') I marck gangbarer
munte entrichtet werden schölle.

^liu^jug beS IG. 3ol)Tt). im oro&^. ©aus- imb ecntvoUStrc^iu ju
SDlbcii6iiTß' (Hsc, Ölilenli, npec. Wardenborg, UrtuiibciiOcrjcid)nia li

tua _.

1

öl. I2v S. U),

'} aiidQcgaiigcn bei ^Saibciiburg in Olbcnbuvji.

Sapeii, 3)ic 2BflIIfQ^rtfl[npclle jiit fflarbenbiirg, Dtbeiiburger 3nl)r=
bü6) V (XIV) S. 75, fiiiirt aiifeer beiii oHgen ütufläUß noc^ folflciibeii 1GI4
niiöefertiiiteii in bet ategiftratiir beö olbeiibiirflet DbcrEir^eiualtieö an :

„Anno 12G8 provisione et secreto Wetekinti episcopi Osnaburgensis
ist ahnordnung gotltart, dass der reclor zu Westerstede jehrlicli der Ca-
pelle zur Wardenburch eine Marck Geldes entrichten soll."

367. — ]

I[ 3iii^ter unb Schöffen doii Dönabtfld fietimbcii bie Übertrofluiig

pn

¥

einer 9Icnte noii 2 Schillingen aM einem ©runbftiiiJe in ber So^--
firaßc DOn Seiten ber äBittroe bes Sertolb Engetere, ^Kbcgunbis,
an baä Hlofler ©ertriibenberg unter 3Jorbe()aIt Icbenslängtii^et 'Slu^-
nie^nng bur^ i^re Xoc^ler, bie Sionne ^iegiibis.
Slbfc^Tift beö 15. i^atixi). in OTfc. 165 Sl. 11.
Nos jtides et scabini civitatis Osnaburgensis litteris presentibus
'protestaraur, quod domina Hillegundis relicta Bertoldi dicti Engelere de
consensu puerorutn ac heredum suorum contulit monasterio Montis
sancte Gertrudis redditus duorum solidoruni de quadam area in vico
qui Lostrate vocatur sila singulis annis persolvendos, tali videllcet con-
dicione, quod Mecgildis filia ejus ejusdem loci sanclimonialis quamdiu
vixerit redditus predictorum duorum solidoruni ad vesUturam suam possi-
debit libero et absolute. Post mortem vero predicte Megildis sepedicti
redditus duorum solidoruni prediclo conventui redibunt et ancillarum
Christi ibidem Deo servienciuni cedent et servienl ad vestitum. Pro
hujusmodi vero pia devotione prenominata Hillegundis et niaritus ejus
Bertoldus apud dictum monasterium et dominas erunt perpetuo memo-
riales. In cujus rei testimonium presens scriptum sigillo no3lre civitatis
Xoboravimus. Datum anno Domini M^CCLXVIII".

368. — 1268.

JRittcr Sermann uon Srafel betiinbet, ta% er auf ben i^m doii ben

tSrtibern iHribag refignirtcn 3s[jiite'i J" So"o i" ©nnfien beä
fllofters ßfebe in bie ^anbe beS ©rnfen (Otto) oon Öentljeim
Sßetjidit geleiftet I)abe.
Origliinl: etooteorcfiiu. S)mil; giutc, SüjEflf. U.=». IV 9Jr. 1154.
Ego Hermannuä miles de Brakel notum esse cupio universJs el
^tngutis, ad quos presens scriptum pervenerit, quod Engolbertus, Otto et
Heloiicus fralres dicti Vrigedag el Sophia raater eorundem et heredes
ipsorura quicquid in decima Donowe juris habere videbantur in manus

I

l

S54 1268

nostras resignaverunt. Nos quoque eandeni decimam domino comiti de

Benethem resignavimus sancte ecclesip') monialium in Oseihe perpetuo
possidendam et hoc scripto presenli publice protestamur. Actum anno
Domini MOCCOLXOVIIP.

') bar)inKr in.

©ieget an beut oiiB ber Urluiibe 9ef($nittcnein ^crgametitflreifeii
oben. SBgl. bie Uttunben 9!t. 344, 349 ff., 383 unb 384.

- Wttl, 1268.

Sifc^of SBibelinb oou Dsiiabtüd alä S^uge in einet ju 2I^Ien au8:
flefteCtcn Ur!iitibe bee asifc^ofä ®erl)arb dou SÖlünfter, butä) roeti^e
biefer bem Älofter aJIarienfetb bas eigent^iiin eines @uteö überträgt,
rcelc^ed bae Rlo^ex uon Jlonrab Don 'Sile^eln gefanft ^atte.
3)ru«: SBümonä, Sfficflf- U.=S. m 91r. 822.

njiX

370.

1268 (1267), Sonuar 21.

33er etroätilte Stfc^of iüiibefinb wn O&nabxM oer^'ac^tet an
ron DsiiQbrüct mit ^"ftinnnunfl bet ®rbej:en eine unbebaute S;anb=
fE&c^e jTDifctien bei Sleuftabt itnb ^ettlage gegen eine {e oon einem
SRorgen an baä iComtapitet ju leiftenbe @etreibeabgabe (^noigetis
(oni).

Oriflinol: Domatc^i«, S)ni(t: gfri&ericl=©HiOe, öefi^lc^tE bvx ©tobt t-

©. 164.

Widekinus Del gralia Osnaburgensis ecciesie eleclus omnibus in
pcrpetuum. Modernorum consuevit indusiria facta temporum scripti
patrocinio perennare, ne lapsu temporum in alleres tionem transeat ini-
micam. Hinc est quod presentes scire cupimus et futuros noiumus
ignorare, quod terram hactenus incullam in merica, que sila est inter
novam civitalem nostram Osnaburgensem et villam que vocatur Hotlagc
juxta communcm viam de consensu nostro, capituü nostri majoris, sancti
Johannis ecclesiarum Osnaburgensium et aliorum omnium, qui ejusdcm
ierre yulgari nomine errexen \ocabantur, el de consensu antique civitatis
nostre Osnaburgensis et nove pro necessitale et utilitate ecciesie nosire
per cerla jugera inter burgcnses predictarum civitalum nostrarum ad
certam et annuam perpetuo distribuendam decresimus pensionem, itft
videlicet, quod de unoquoque jugerc unus modius siliginis el uniu
modius ordei per diniidiam mensuram singulis annis in festo sancti
Martini capitulo nostro majoris ecciesie in supplementum albi panis, qui
singulis diebus in line anni ad spacium octo septimanarum deGcere

I

I

I

1268 255

consuevil, persolvanlur. Unde ne dubJtent tarn posteri quam presenles,
quod quicunque a nobis dicta jugera receperint ad hujustnodi annuam
pensionem a nobis et successoribus noslris et a prediclis capitulis et ab
aliis Omnibus, qui supradicte inculte terre ervexen (dicuntur), et a civi-
tatibus nostrts antedictis hab&ant perpeluo plenarlam warandiam. El ut
omnia premissa a nobis et a noslris successoribus rala et inconvuisa
permaneant, presentem paginam noslro, majoris capituli, sancti Johannas

et civitatis nostre Osnaburgensi
hec ex communi consensu omni
millesimo ducenlesioio seiagesi
Sieget an ^(Jergamentfltet

sigillis duximus roborandam. Acta sunt
um predictorum anno incarnationis Domini
imo septimo, duodecimo Kalendas Februarii.
ifen: 1) ©leftenfieget mit Slitdfiegcl (fe^r bt'

fc^äbigt), 2) altea flovitelfiegel (ffieflf. ©. 101, 5), 3 u. 4) abgefaüen.

I

371. — Sitnto, 1268, 3amn 30.

^ap^ Siemens IV. forbect alle beutfc^en ©eifllic^eu auf, ben
2lugufitnerieremiten bas 9Bof)nen in Stäbten, üiörfern unb Mutgen
nic^t ju Dcrroedren.

Otiainal: ©toatSotdfiiU ; on meuteren Siclleii nbatMflttert. ülniif:
Sinle, äßeft|. U.^S. V 9Ir. 676.
(Cle)mens episcopus servus servorum Dei venerabilibus fratribus
archiepiscopis et episcopis ac dilectls filüs, abbatibus, prioribus, decanis,
(archidiaco)nis et (aliis) ecciesiarum prelalis ac clericls per Älamanntam
constitutis salutem et aposlolicam bcnedictionem. Hiis qui relictis divitiis
et gtoria mundi hujus in habltu et spirilu pauperialis sc in sui crcatoris
obsequium converterunt, non infestos haben vos convenif, s(od) potlus
favorabiles et benignos, Sane dilecti filii . , generalis et aUi priores ac
fralres heremi{lanim) ordinis sancti Augustini nobis signific(are cura-
verunl), quod nonnulü vestrum asserentes, quod iidem priores et fratres
de(bent) in lo(cis) dumtaxat solitariis habitare, eos in civilatibus, castris
et villis non permittunt morari, non consideranles, ut convenit, quam
difficile foret ipsis quos oporiet diebus singulis sustentalionis sue pabuhim
mendicare in locls habitare solitariis et remolis. Quia (vero sunt) iidem
(priores) et f(ratres) eo majoris favoris bonivolentia confovendi, quo non
miaima paupertate (gra)vati magls (cogn)oscunlur aliorum beneficiis in-
digere, universilatem vestram rogamus, mon(emus) et hortamur attente
per apostolica vobis^) scripta mandantes, (quali)nus ipsos priores et
fratres tali prelextu non presumatis iinpedire, quominus ipsi in civitatibus,
castris et villis libere possint et debcant habitare, quin polius eis ad hoc
ob Ciirislt reverenliam benigni favoris auxilium et pie subventionis sub-

Datum Vilerliii, III Kalendas FebiuariJ, pontificatu

sidium impendalis.
nostri anno tertio.

StciduHe an Sinbfafaen.

Mec^tS auf beni Umbiisje: Jo. Anc. (?); liiiES iiiiler btm SJiige bei
3n|)Iii"9Söecmert: . .; oben in bec 5Ritle bie florrettiimerniette ac vob{i3^
Stuf ber aiüctfeite: Frater Riccarduä.

l

372. - mttU, 1268, mvüttt 12.

5ßQpfi Glemeiis IV. geftallet ber oSiiübröifer Äir^e auf beren SJittd
beut SRttiiä ber lälner ftird&e ö^mäö bic feierlii^e Scsje^iing bcr
geile Don aJIarin Sleinigiirg imb ^etri ©Iiitilfeiet burd) abrntflung
be8 Te deum unb Gloria in excelsis fetbft in bem Solle, bofi bie
gefle nac6 ©eptuaflerima faffeii. I

Ortgilinl im TtomnrÄi«. 3>niif: J>titff, 3SJe(lf. U,=S. V lix. G78. ■
Clemens episcopus servus servorum Dei dileclis filiis . . decano
el capitulo Osnaburgensibus salutem et apostolicam benedictionem. Ex-
hibita nobis vestra petitio conlinebat, quod in ccclesia Coloniensi metro-
politana vestra, cujus in ofßcüs divinis psallendis debeliä magisterio
informari, in purificationis beate Virginis et cathedre sancli Pctri
festivitalibus etiam quando ipsius purificationis festum in sepluagesima
occurrit, „Te deum laudanius" in matutinis et „Gloria in escelsis Deo"
in missarum sollempniis decantantur, Unde cum ecdesia vestra sit beati
Petri voeabulo insignita, ut ipsain Coloniensem ccciesiam super hoc
imitari possetis a nobis suppliciter postulastis. Nos igitur quod in hoc
eidem Coloniensi ecciesie, que in hac parte Romane ecclesie consue-
tudinem sequitur, vos conformare possitis, vobis auctoritate presenliura
indulgemus. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre
concessionis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autcm
hoc attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum
Petri et Pauli apostolorum ejus se novcrit incursurum. Datum Viterbü,
n Idus Februarii, pontificatus nostri anno tertio.

SitHe Doit getbrotijcii Seibenfäbeii abgefc^nittert. Unten reifte unter
bem Ölige bet 3ct)InngSüenrtert : . . 2tuf bem Suge linlä: R(egistrata),
recEifS ber e^reibernome ; G. de Assio(?). Suf ber 3lüdfeile in ber aHUte
bes obereil Manbea ber ^rofurotornaine : Paulus Interampnensis.

ici -tnuui -M

126S 257

— ffioKeir, 1268 (1267), ^ciruat 29.

Si(i|of ©erwarb uon *ä)iünfler geflatfel qI§ Sefißet bes Sofes
Obiiigbetg bei» flloftcr aiengeriiia baä 3tec^t ber Solsl^fe i" ber
maxt (älanbotl

Orlflinol: ©tnatänrd)iu ffliiiiiftcr. Stiirf: SSilmaiiö, aScftf. 11..58. III

91r. 804.
Gerhardus Dei gralia ecclesie Monasteriensis episcopus omnibus
presens scriptum visuris notum facimus, quod nos pietatis intuitu mon-
asterio sandimonialium in Rengerinc nostre dyocesis preslamus ratione
curtis nostre in Odenbei^e,*) quantum in nobis est, plenam warandlam,
in mai-ka Glanlhorpe secandi Jigna inulilia et super terram jacentia et
ad opus sui utendi eisdera, rogantes singulos ac universos jus in eadeni
inarka habentos, ut ipsi propter Deuni, salutem animarum suaruni et
precum nostrarum instantiam idem monasteriuni ad prcmissa benigne
absque tmpediniento admittant, in quo utique ipsi benefaciunt gratum
inde a Domino in die obitus sui premium reccpturi. In testimoniuni
igitur premissoruni prefato monasterio donavimus presens scriptum sigilli
nostri munimine roboratum. Actum et datum Woltbeke, anno Domini
IWCCLX" septirao, 11° Kalendas Martü.

k') Öbiiigljerg, SErf))!. ÖlQiibDvf.
Siegel erhalten.

374. - OTatSlietfl, 1268, äHät] 16.

Iäbt Ifiiemo »011 ßoroeij übeitoeift bos eigent|)uin jroeier ©rben
(iDitffius iiiib £ubenborf) in bein fiiri^fpiele Söiier an Eec^ant unb
Stift ju St. SoEjann^Dsnabriid unb beanftrogt ben ^farrec ^o-
^anneö an ber Äal^atinentirdjf gu Oänabtücf, für iön bie SJerjii^l-
leiftung ber baiutt Selelinten entgegenjunef)inen unb bte (£igi
t^umStibertrogunfl auszuführen.
Otiaiim!: ©tooieniifiiu ((cfjr M^ooiflt)- J. 3:[)cil noc^ aßfc. 201
®. 113 «aanjt.

(Omnibus presentes)') litteras inspecturis Themo Dei gratia abbas
ecclesie Corbeyensis salutem in Domino. (Dilectorum in Christo)') . .
decani et capitull ecclesie sancli Johannis Osnaburgensis, quos favore
(prosequiiiiur)') special!, precibus inclinati proprietatem duarum domorum
sitarum in p*TOchia (Bure Osnaburge)')usis dyocesis, que Diclius et
Sudbendorp vulgariler nuncupantur, cum omnibus (altinentiis) •) suis
ipsis duximus liberaliter (conferendam),') injuugenles dilecto in Christo
domino (Johanni)') (rectori)^) ecclesie sancte Katerine Osnaburgensis, ut

^ Vit, JDi)K. Utt.-Su<« 111. 17

258 1268

predictarum domorum a laycis, qui (eas) (a)^) nobis et ecclesia nostif
in feodo delinent, resignalionem recipiat vice nostra et proprietatem
earundeiii nostro nomine prediclis ecciesie et capitulo conferat et assignet.
In cujus rei testimonium sigilluni nostrum prefatis litteris est appensum.
Datum apud montem Martts, Idus Martii, anno Domini M''C''C''LX''Vin',
') auö 3)!fc. 201 cteönst. — *) fo ju eraöitjcn, ött 9Iame i)'t In aJIfc. 201 qu8«i
gelaftcii, Jdo nuv domino rectori flefit; im Ojrtalnal (Ic^t nod| bi mit ä6[flriung(
flTiifi, »gl. fiBer hcii iHcltot go^oiintS SKiltfi. XIV @. 968 *Kt. 172 ju 1269.
©teget abgefotten.

, - aWünper, 1268, «pril 4.

33er etioQ^Ite Siji^of ©ibefinb ron Dönabrücl als S^u^e tu einet'
Urtiinbe be6 Sift^ofS ©erfjarb ron 3)Iünfter für baß bortigc 5)om='
fapitel: In evidens vero testimonium premissomm tarn nostro
quam nepotis nostri Widekindi Osnaburgcnsis electi et ecciesie

Monasteriensis sigillis presens pagin» communitur.

-Dtiiit : SBiimonö, BJeftf. U.=SB. m 91r. 808.

!t.

\

sie^l

1268, 9l)>ril 12.

@taf Dito CD» Soreiiebetg überträgt bet Stobt Setfum baä ei9en=
t^um ber ooii i^m teiinriitjrigeti, oon ©erwarb oon Cniern^eim an
bie Stabt netlauften ©liier Thusterbeke unb Placcnmühle bei
Scrfum unb jroar mit @enef)migung feiner ^vm iinb Ätnber unb
feines ^ruber@, bes ^ropftes ßubtoig von St. ^o^ann in Dänabrft^
■Driirf: äßtlmane, aßcftf. U.^». Hl Ih. 809.

377. - SQUbtSlauftn, 1268. Sloi 22.

©rof öeiiirtc^ oou Olbenbnrg nnb feine SJrQU Slifabetti (geborene I
©räfiu Don Kcillenburg) fi^mleu bcm Älofler ßalibe ©ütet in ©filpte. J
X)nicC: ^oüflcroefl, 9Scftf. U.'SB, IV Stt. 902.

378. - OSnoJrüiI, 1268. 3uni 2.

!Der etroätiile Öifcbof Sibetinb oon Oenabriicl belunbet, bafe fein
3?rort, ber 9Iitter 9Bil[)e[nt con Simberg, [\^ ber oönabruder flirtiie
als freier 3JtinifteriaI übergeben unb feinen ,'Qof OftEjaus ber fltr(^e
jn ße^n aufgetragen ^abe ; glei(ijeitig übergiebt er bemjelben 3iitter
bie Uüüblc iu 2Biebenbrürf an ber langen Srütte alö 3iecfenberger

k^urg[et)n mit bem ^orbe^alt ber 91blöfung ber auf beii Sßieber-
aufbau ber 3]i?ü^[e oerroenbeten Jloften. H

Stbfc^tlft bee 18. 3olttl). in ^cnfclete II rfunbEii= Sammlung Ul ©. 179.* fl

1268 259

Widekinus Dei gratia Osnaburgcnsis ecclesiae electus omnibus hoc
scriptum visuris in salutis auctore salutem. £a quae rite et ratio-
nabiliter' ordinantur firma esse debent et illibata et ne successu temporis
in oblivionem transeant, necessarium est, ut scripturarum testimonio
confirmentur. Sane igitur tarn praesentibus quam futuris notum esse
cupimus, quöd Willheimus miles dictus de Limberg dapifcr noster,
vir liberae conditionis existens, in nostra, capituli ac ministerialium
ecclesiae nostrae constitutus praesentia beato Petro sanctisque niar-
tyribus Crispino et Crispiniano patronis ac ecclesiae nostrae Osna-
burgensi se liberum in ministerialem obtulit nobisque secundum
ministerialium consuetudinem homaium fidelitatis praestitit ac quaedam
bona sua propria videlicet curiam in Hosthus pro centum et sexaginta
mards comparatam cum omnibus attinentiis et juribus suis una secum
dictis patronis et ecclesiae nostrae erogavit, quam postmodum a manu
nostra in feodo recepit et perpetuo libere possidebit suisque legitimis
heredibus jure hereditario successuram. Nos vero dicti capituli ac mini-
sterialium ecclesiae nostrae unanimi consensu accedente molendinum
nostrum in oppido Withenbrugge juxta longum pontem situm in recom-
pensationem dicti beneficii ecclesiae nostrae impensi praefato Willehelmo
militi pro castrensi feodo in Redekenberg, quod vulgo hurglen dicitur,
contulimus quamdiu vixerit liberaliter possidendum et in eodem Castro
bargmannus remanebit. Post obitum vero ipsius Wilhelmi nos si super-
stites fuerimus aut nostri successores dictum molendinum a suis liberis,
si habuerit, aut a Godefrido et Bernhardo fratribus suis patruelibus ac
eorum heredibus pro sexaginta marcis usualis monetae, quas idem Wil-
helmus in reaedificatione dicti molendini probabiliter expendit, dum
voluerimus redimemus. Cum dictis tarnen sexaginta marcis bona nostrae
comparabuntur ecclesiae, quae saepedicti Wilhelmi liberi si vixerint aut
praenominati Godefridus et Bernhardus fratres et ipsorum heredes a
manu nostra vel successorum nostrorum pro castrensi feodo in Redeken-
berg, quod vulgo bürgten dicitur, in feodum retinebunt ac jure here-
ditario possidebunt et in Castro praenominato borgmanni remanebunt.
Ad declarandam vero hujus rei evidentiam praesentem paginam nostro
ac ecclesiae nostrae Osnaburgensis sigillis in sufficiens testimonium
dedimus consignatam. Datum et actum Osenbruge, anno Domini
MöCGOLXVIIP, quarto Nonas Junii.

17*

379. - 1268, 3uni U. ^^^B^H

äbt ©et^orb ooii Sieöbocn necfc^ceibt bein ^ei^otifeii 3o(|oimee

Don aBiebenbtttil auf Sebenejeit ben Srttng etnee 3^1)"'*" ""^

Sinäcl, iiüi^bem berjelbe bem Rloftcr Sieäborn jut Einlöfuttg eineä

an bas Ä[Dfter Goppel Betpfänbeten Qti)nten 30 ^iar! .flegeben ^atte.

Drtfliiial: Staatgarc^io 5DJiiit(lci. ^nid: SQJilnmnS, SBeftf. U.=». m

5tr. 811.

Gerhardus Dei gratia abbas et conventus monasterü Lysbernensis

insinuamus universis scire volentibus, quod cum decimam nostram in

Gronhorsf, quam ab Hermanno diclo de Wardesio centum marcis com-

paraveramus, a preposito et conventu Cappellensi, quibus pro certa pe-

cunie summa media pars ipsius decime obligata fuerat, redimere inten-

derenius et defeclum pecunie haberemus, Johannes, decanus Widei

brugiensis ecclesie, necessitati nostre conipatiens certam pecunie sunimaiOt'

triginta videlicet marcas, nobis exhibuit ad redimendos predicte decime

fructus, qui Cappellensibus competebant, pro quo beneficio eidem Jo-

(hanni) decano concesslmus et concedimus, ut fructus decime nostre in

Lingensele') cun:i novem solidis, minuta decima, et cum omni integritate

tempore vite sue toUat el post mortem ipsius ad ecclesiam nostram

redeat, ita ut de decima m Gronhorst post mortem ipsius memoria

ejusdem decani apud nos perpetuo habeatur. Concesslmus etiam eidem

ex gratia speciali, ut si femina quedam Gunegundis nomine, que in

habitu religionis pluribus annis ei devote servierat, post mortem ipsius

decani vixeril, novem solidi predicte decime in Lingensele attinentes

tempore vile ipsius Gunegundis cedant eidem, Testes hujus rei sunt;

Ernestus plebanus in Lysbern, Godefridus reclor ecclesie in Langeberg,

Amoldus dictus Gredo, Jordanus älius Elize, Godefridus dictus Galea.

Actum anno Domini JWCG^LX" octavo, in vigilia beati Viti martiris.

') Cinjel, Sir. Sectimi.

Siegel nii^t me^r oor^anben.

'1^

380. — 1268, 3uni 20.

^ie Som^erreu Ernft unb SJIagifter Sotbaimifi foiuic bie Sita«
■Wabobo unb ©niet[)er aiti osimbrüder iDome beEimben al6 5ßoll-
ftreder bes [e^teii SÖJiUcns bes liomfi^Qömeifte« ©obeiealt bie
Sdinbuiig einer neue» $Eii)muitarie unter ©ei^iilfe ber Gitern befl
erften Sefißers biefer aSifarie, beä oenabriidet ööclerß ^enuann
aßolgebon unb feiner jjtau 9IIl)eibis, roeldic bafür in bie @ebet:
bcüberf(!^aft bcö 3)omö aufgenommen loerben.

9l6!cf)rift Bon 1436 in OTfc. 188, 9S1. 1. Stiicf: ©ubenbatf,

acltfdjrtft V, S. 239.

int:
lea.H

'tf, Sßeftf^H

261

I Nos Erneslus, magister Jordannis') canonici, Rabodo et Swelherus,

%'icarii ecclesie Osnaburgensis, Gxequtores ultime voluntatis a bone rae-
inorie Godescalco quondam Osnaburgensis ecclesie thesaurario constituti
notum facimus, qiiod dictus Godescalcus salubriler et pie cogitans in
ecclesia Osnaburgensi cullum divini notninis aucmentare, ut vocem divine
laudis, quam post mortem suam Id propria persona dum modo non
poterat exhibere, saltem per vicarium perpetuum exhiberet, nobis in-
junxit, ut in ecclesia Osnaburgensi novum vicarium statuamus et certos
redditus, unde sustentationem congruam habeat, comparemus. Ad quod
implendum nobis certani pecunie quantitatem videlicet quadraginta
niarcas deputavit. Nos igitur super institutione vicarü ac reddituum
comparatione multorum mullociens habito concilio tandem Jacobuin
clericum, qui de moribus et studio probitatis pro etatis sue tempore
commendatur in perpetuum vicarium Osnaburgensis ecclesie capitulo
nostro duximus presenlanduni, eidem redditus, qui pro octaginta niarcis
usualis monete comparari poterunt, in perpetuum Stipendium unde vivat
deputantes. Verum quia redditus, qui pro dicta surama comparari solent,
ad congruam vicarü sustentacionem minus sufficere videbantur, Her-
mannus institor diclus Wolghedan et Alheydis uxor sua, cives Osna-
burgenses, gaudentes super eo, quod in eorum filio divine laudis auc-
mentuni primitus inchoaret, ad augendos ejusdem vicarü redditus quin-
qut^inta marcas usualis monete pia devocione contulerunt sub ea foima,
ut si dictum Jacobum eorum filium priusquam ipsos decedere contigerit
prefati cives vel alter eorum qui superviverel pro modo quantitatis
pecunie, quam dederunt, de bonis ad eandem vicariam comparalis ad
tempus vite sue percipiant vel porcipiat portionem, vicarius autem, qui
post eorum ülium a capitulo fueril substitutus, omnia bona cum dictis
denariis comparata babebit integraliter in sua possessione et frucLus pre-
fatis civibus pro modo pecunie, quam dederuni, de bonis ad eandem
vicariam comparatis quoad vixerint ministrabit. Postquam autem dicti
cives de medio sublati fuerint, omnes fructus ad vicarium qui pro tem-
pore fuerit integraliter et jure perpetuo pertinebunt. Insuper predicti
cives proprietatem cujusdam orti siti juxta montem sancte Gertrudis et
proprietatem quorundam agrorum in eodem monte juxta Kersüanesbus
prefate vicarie in perpetuum adjecerunt sub ea forma, quod fructus de
dictis agris et orto ad tempus vite sue quiete percipient, mortuo autem
utroque eorum civium ortus et agri cum omni sua commoditate et
fructibus ad sepedictam vicariam debebunt jure perpetuo pertinere. Idem
vero Jacobus pro sua persona liberum habebit arbitrium in quo sacrorum
ordinum maluerit Stipendium suum deservire, eo quidem defuncto ejus-
dem vicarie collatio et ordinacio apud Osnabui^ense capitulum jure per-
petuo pertinebunt, Et ut pietas pietati respondeatur, equum videtur,

262 1268

ut idem Jacobus pro sua persona ceteris vicariis in cohercionibus inser-
viendis amicius et benignius pertractetur et parentes sui apud ecclesiam
Osnaburgensem in confraternitatera perpetuam admittantur. Nos Lut-
gerus prepositus, Bertramus decanus et capitulum ecclesie Osnaburgensis
in predictorum consensum et robur presentem litteram nostro sigillo
fecimus sigillari et nos Hermannus et Alheydis cives Osnaburgenses et
ego Jacobus eorum filius unicus, ut ea, que pia et plena voluntate ad
predictam vicariam contulimus, rata permaneant et firma, presentem
literam reverendi domini nostri Wedekini Osnaburgensis electi in fidem
et testimonium omnium, que premissa sunt, rogamus et procuramus
communiri. Nos etiam manufideles sigillo capituli fuimus content!.
Actum [et] datum anno Domini MCCLXVIII, in die translacionis sanc-
torum martirum Crispini et Crispiniani.

>) 3?0l. 'Jlx. 38 xxnb aJlitt^cil. S3b. IX <S. 384.

381. — Sonn, 1268, «IttBttff 26.

2)er päpfllidde Stuntiud Bernardus de Castanelo erneuert ben
Sannfprud^ gegen ben 33ifd(|of Don SRünfler roegen ©efangen^aüung
bed 93ifd(|offS Don ^^aberborn unb beauftragt bie @eift(id^leit in ben
©iöjcfen Äöln, aWünftcr, \Xtxe6)t, Dönabrüd, ÜKinben unb 5ßaber::
born mit ber äJeröffentlid^ung in ben Äird^en unter ben üblid^en
geierlid^feiten.

IDrucf: Socomblet, ^f^ieberr^cin. U.^S5 U, Jlx, 582.

382. — min^tx, 1268, @e)itetn(er 10.

3)ie ©täbte SJortmunb, ©oeft, Dönabrüd unb Sippftabt erweitern

bei i^rer 3wfamnienfunft mit aWünfter i^ren Sunb oom 17. 3uli

1253.

Original: (Stobtord^ib. !Drucfc: ©efd^id^tc bcr @tabt Oönobriicf I
<B. 166 unb nad^ ben cntfpred^cnbcn anbeten 33orlagcn : gal^nc, U.-33.
b. Dortmunb I 9^r. 15; S^lefcrt, U.=©. III @. 313 unb SBilmancf,
SBcflf. U.=5B. m 'Jlx. 816; ouöfül^rlic^cd ^Rcgcft bei |)ö]^lbQum, ^am
ftfd^cö U.::5B. I ^x. 662.

5Rad& abfd&rift beö »ünbnijfes oon 1253 (f. oben iKr. 88) folgt:
Postmodum nobis videlicet Tremoniensibus, Susatiensibus, Osna-
burgensibus et Lippensibus civibus in civitate Monastoriensi anno Domini
M^C^C^LXVoiII, feria secunda post nativitatem beate Marie virginis,
convenientibus cum civitate Monasteriensi unanimiter decrevimus, quod
compromissum et confederatio supradicta procedet hoc modo: videlicet,

1268 263

quod domini nobiles terre, ministeriales nosü*aruin civitatum et quilibet
alter in jure sibi competenti ac debito permanebit. Preterea si aliquis
dominorum nostre civitatis aliquam civitatum nostrarum injuriose im-
pugnare vel indebite opprimere voluerit, quatuor.alie civitates prenotate
dominum illius civitatis oppressorem scilicet nuntiis et litteris suis ydoneis
attente monebunt, ut ab indebitä molestatione hujusmodi civitatis con-
quiescens amicabilia plaoita sive justiciam recipiat ab eadem. Si vero
idem dominus taliter commonitus ab hujusmodi indebitä molestatione
desistere noluerit, relique nostre civitates pulsata ad hoc campana, prout
moris existit, sub optentu vite et bonorum talem prohibitionem publice
facient, quod nullus eidem domino seu promotoribus et adjutoribus suis
in hac parte nichil penitus mutuabit vel vendet seu ipsum vel ipsos in*
aliqua parte promovebit. Insuper quamdiu eadem civitas domino suo
supradicto in jure suo secundum aliarum nostrarum civitatum consilium
optemperare voluerit dominusque ejusdem civitatis jure suo contentus
esse noluerit, relique civitates nostre illam civitatem, omni dolo malo
excluso, in quantum salvo honore suo facere poterunt, fideliter pro-
movebunt nee eadem cum domino suo durante discordia relique nostre
civitates ejusdem civitatis domino et auxiliatoribus suis de debitis suis,
que idem dominus et auxiliatores sui nobis debent, aliquas inducias
dabimus uUo modo. Preterea quicunque aliquem ^x nobis captivaverit
seu spoliaverlt et in cohfinio reliquarum civitatum nostrarum se re-
ceperit, postquam illi civitati, cui hujusniodi malefactor proximior fuerit,
ab ea civitate, que dampnum passa est, denuntiatur extunc hujusmodi
civitas, cui denuntiatio facta fuerit, bona fide ad hoc quocunque modo
laborabit et etiam pecuniam, si aliter fieri vel optineri non poterit, pro
eo promittet, quod idem malefactor seu predones captiventur et in
morte vel in vita illi civitati, cui dampnum illatum est, presententur et
quicquid sive quantum hoc consteterit illa civitas, occasione cigus factum
sive procuratum fuerit, hoc refundet sive hujusque captivitatis civitas
procuratrix captivos vivos sive mortuos tam diu detinebit, quousque alia
dvitas, quam specialiter tangit hoc negotium, illi civitati occurrere possit
in aliquo loco captivum vel captivos prenotatos libere receptura. Item
si aliquis dvium civitatum nostrarum captivatus fuerit sive bona alicujus
ablata fuerint et super aliquod castrum adductus vel adducta fuerint,
civitas illi castro proxima litteris suis monebit dominum illius castri vel
etiam castellanos, si idem castrum dominum non habet, quod captivus
sive captivi* vel etiam bona accepta super justa placita liberentur vel
restituantur, cum civitas illa parata debeat esse stare juri nee captivum
vel bona spoliata a se dimittant, quamdiu ipsi ab ipsa civitate justicie
plenitudinem poterunt optinere; et si eadem civitas taliter scribendo
non profecerit, cetere civitates eundem tenorem illius castri domino seu

L

264 1268 ■

castellanis scribere non omittenl ; et si nee sie relique civitales scribendo 1
proficiunt, ejusdem casiri domino seu castellanis et cisdeni aiisilianlibus
eedem civitates cujuslibet mutui conlractum et quamlibet promotionem
pcnitus denegabunt. Insuper si omnis monilio ac prohibitio prenolata
non profuerit, illa civitas, que danjpnum passa est, extunc malefactores
seu predones proscribet et proscriptidnem bujusmodi so fecisse ceteris
civitatibus per suas patentes litteras intimabit; iidemque malefactores
seu predones ab eisdeni civitatibus pro proscriptis et exlegibus habo-
buntur. Preterea si principalis aclof aÜquem ex nialefacloribus seu pre-
donibus in aliqua nostraruni civitatum quocumque modo arrestare vel
detinere potueril, nos ei onmeni civitatis nostre justiciam, sicut uni
nostrorum concivium procurabimus exhiberi; licitumque sit cuilibet actoris
amico malefactores seu predones hujusmodi in qualibet civitatum nostra-
runi arrestare vel detinere, quousque capitalis actor supervenire polucrit
causam ipsius prosecuturus. Item si duas ex civitatibus nostris adinvicem
dissenlire conligerit, relique civitates se de hoc interponenl ipsamque
discordiam in amicitia vel in jure concordabunl. Insuper si aliquis ex
civibns unius civitatis contra civ-em alterius civitatis causam habuerit,
actor transmittetur in civitateni illam, in qua reus facit residentiam,
que civitas acton secundnm jus suuni, prout suo concivi faceret justiciam,
procurabit plenius exhiberi. Iterci si, quod absit, quandocunque nostre
civitates ad liabendum colloquium conveniunt, aliquis ex nuntiis nostrarum
civitatum captivatus fuerit, hoc omnes nostre civitates sibi equaliter
attrahent et unanlmiter vindicabunt. Preterea si aliqua nostraruni civi-
tatum aliquem ex prescriptis articulis violaverit, illa civitas, que aliquem
premissorura articalorum violaverit, quotienscuuque hoc fecerit, tocieas
centum mareas solvet inter reliquas civitates nostras equaliter dividendas
confederatione et promissione hujusmodi nichilominus in suo robore per-
manente, item si civitates nostre prelibate ad habendum colloquium
pro tempore aliquando conveiiire decreverint et aliqua ex nobis ad diem
et loeum condictum non accesseril, peuam prediclam videlicet centum
marcarum committet, nisi nuntius ejusdem civitatis cum litteris suis
palentibus Habens plenum mandalum jurandi in animas scabinorum
civitatis ejusdem pro ipsa comparcndo juret, quod propter legitimum
raetum, qui potest cadere in constantem, eadem civitas nunlios suos
ydoneos ad diem et locum condictum observandum minime polerat de-
sttnare. In cujus rei lestimonium presentem paginam nostram civitatum
sigtUis communimus. Datum die et loco ut supra.

9In abn)e(!&(eliil) rolI)eii utib grünen Seibenfäben l^ängen bie meift gut
ec^alleiieii großen Stabtfieget dou 2)IüHfier, SJottimmb, «Soeft, ßippftabt inib
ICöttabrücf.

IZ6S 265

1^983. - Stiil^ttm, 1268, Ottoiti 18.

^ermeit über bie S^ecjic^tleiftuiti) auf ben 3Bt)iiteii ju Xano biir^
fierinanii oon SÖrafel gegenübec förof Dtto oon Senttieün oor ben
Surgmüinien ju öentlieim.

CrißUiQl: ©tonlönri^iii. Drurf: gintc, aßeftf. U.=a, IV 9(r. 1146.
Dominus Hermannus de Brakele resignavit ctomino Ottoni comiti
de Benthem deciniam de Donowe cum omnibus attinenciis coram castel-
lanis in Benthem Everhardo de Kuendorpe, Bernardo de Sebeünge,
Werenboldo de Vocht, Ecberlo fratre comitis, Frederico de Ignen, domhio
Wedekindo de Weslerwinkele, Ilinrico preposito de Osedhc, Alberlo
capellano de Benthem et aüis pluribus. Aiino Doniini M''G''C''LX''VIII'',
I die Luce ewaiigoHste.
D^iie Siegel.
Bgl. oben bie 3it. 3ir. 344, 349 ff, 368 iiiib 384.

— %m mtineitiisen Saum, 1268, StatiemtieT 11.

T)er iTiua^lte :Öifd)of Üßibfünb oo» Döiiotiriict itbettttigt baö etgcii^
t^um bea iym büiii (iJrofen Otto uon SSeiitfjeim rcftgitirleii 3el)»teii8
ju 3>oi!D an bafl Sloftec Öfebe.
CTlfliiiol: (5taQt6otd)iö.
Widekindus Dei gratia Osnabui^ensis ecciesie electus omnibus hoc
Scriptum visuris notum facimus, quod cum nobllis vir Olto comes in
Benelheni decimam Donowe cum suis attinenciis, quam de nostra tenuit
ecclesia, In manus nostras libere resignasset, proprietatem dicte decime
ob honorem Jesu Christi monasterio in Oseihe ordinis sancti Benedicti
nostre dyocesis contnlimus libere et absolute. In cujus facti testimonium
presens scriptum nostro sigiilo fecimus communiri. Actum in loco qui
dicitur menethigenhome. anno Domini M^CCLX'VIII", in die beati Mar-
tini episcopi; presentibus comite Adolfa de Waltecke, nobilibus frafribus
Ludolfo et Baldewino dominis in Stenvordia; Lulgero preposito Osna-
burgensr, Hinrico preposito in Quakenbruggen, Hinrico preposito in
Osethe, Rolando thesaurario, Alfgrimnno de Yburch canonico ecciesie
Osnaburgensis; Johanne dicto Urso, Ludolfo diclo Unco, Wilhelmo dapi-
fero, Lamberto diclo Budde, Widekindo de Westerwinkele, Svethero de
Monasterio, Ludolfo de Brochterbekc inilltibus, et alüs quam pluribus.
, ©iettenfiegel qii ^ergomentfireifen ; auf ber SRödfeite eine .^ö^tung

tfßr ein nic^lanfgebuidtes Slüifrtegel (SBeftf. Siegel 52, 5),
iögl. oben bie Urfunben Str. 31r. 344, 349 ff., 368 u. 383.

266 1268

385. — 1268, »onentier 22.

3)te ©rofen Otto von )9entl)etm unb Otto Don SRaoendberg taufd^en
aWinificrialinncn.

3)ru(f: ^oogctocö, SBcftf. U.*S. VI Sfh. 916 no(^ Somctj, ®cf(^. bct
©rofcn bort SRobcndbcrö 9lr. 45 unb 53.

Nos Otto comes de Benthem protestamur in his scriptis, quod
Cunegundim filiam Brunsboni dicti Heere, ministerialem nostram, de-
dimus domino Ottoni comiti de Ravensberg perpetuo in ministerialem,
Alheydim uxorem Hermann! dicti Ange ipsius comitis ministerialem
justo concambii titulo pro eadem Cunegundi recipientes. Datum anno
Domini MCCLX octavo, ipsa die beate Cecilie virginis, presentibus amicis
nostris,fidelibus viris Ludolfo et Baldewino dorainis in Stenvordia, Nicoiao
milite dicto Boydeken, Lamberto milite dicto Budde.

386. — 1268, »oHetitBer 26.

Sifd^of ©erwarb Don SRünfter befunbet bie @igent^umsübertragung
eines @rbed in Espelo fettend ber ^ermann Don Sangen, Sater
unb ®o^n, an 93ern^arb t)on ©rönenberg, roeld^er fie|tere bad
@tgent^um bem ftlofler SRalgarten übertragen l^at.

Stbfd^rift bcö 15. Qol^r]^. In SWfc. 177 @. 8. !Drucf: SWttt^ellungen I

(5. 69.

(N)os Gerhardus Dei gratia Monasteriensis episcopus literis pre-
sentibus notum facimus universis, quod Hermannus de Langene miles
et Hermannus filius suus coram nobis personaliter constituti proprietatem
domus in Espelo^) ad manus Bernhardi de Grunenberge militis libere
resignaverunt et dominus Bernhardus postmodum ipsam proprietatem
monasterio sanctimonialium in Malegarden contulit pleno jure. In cujus
rei testimonium presentes literas nostro ac dicti Hermanni militis pariter
sigillis fecimus sigillari. Datum anno Domini .M^CC^LXVIU®, crastino
beate Katherine virginis.

0 eingegangen Bei Oönabrücf.

387. — 1268, SeseniBer 1.

(Sd&Iufe einer Urfimbc in einem Äopiar bcö Äloftcrö SWolgarten an&
bem 15. 3a^r^., SWfc. 177 ©. 17. ©ebrucft SRittl^cilungcn I ©. 69.

mannus et Alhardus de Kakessen, Meinhardus dictus Dyabolus, Otto et

1268 . 267

Alhardus fralres, filii villici, et ceteri consules Wildeshusenses et tota
universitas ejusdem civitatis et alii quam plures. Acta sunt hec in choro
Wildeshusensis ecclesie anno Domini M^CG^LX octavo, in crastino beati
Andree apostoli, coram multis.

388. — 1268, SejemBer L

3)cr criDä^Ite Sifd(|of aBibelinb Don Dönabrüd befunbet, bafe ber
^ricficr bcr ÄopcHe unb be« 3Htar« bcr Jungfrau SDlaria im 5)om,
;^ubbert Don ^Rettingen, bad Hulshus-®rbe in SSe^d nebjl 3"^^^^^
Don Surgl^arb uon )6eften getauft ^abe unb übertragt nad^ bed
Sedieren äSerjid^t bad (Stgent^um jened (Srbed ber genannten JtapeQe
jur Stu^niegung burd^ ben jemeUigen 2ln^aber bed Slltard.

Original: 3)omarc^it).

Widekinus Del gratia Osnaburgensis ecclesie electus. Omnibus in
perpetuum notum esse cupimus, quod Lutbertus dictus de Mettingen,
sacerdos capelle et altaris beate Marie virginis in majori ecclesia nostra,
justo tytulo emptionis enift a Burghardo dicto de Besten unam domum
in villa Wese,*) que vocatur Hulshus, cum omnibus altinentiis suis
videlicet nemoribus, pratis, agris et pascuis, integralem decimam trium
domorum et unius case in eadem villa prenominaia. Quam decimam
dictus Burghardus, uxor sua Ida ac omnes heredes ipsorum, videlicet
Hermannus, Brunstenus et Heilewigis, in manus nostras libere resigna-
verunt. Post quorum liberam resignationem nos proprietatem ipsius
decime ad instantiam capituli nostri majoris contulimus capelle meroorate,
ita tarnen ut sacerdos eidem capelle et altari deserviens predictam deci-
mam et domum cum omni integritate pensionis seu fructuum habeat et
ad sustentacionem suam libere perpetuo possideat. In cujus rei testi-
monium et robur perpetuum presentem litteram nostro et capituli nostri
majoris sigillis dedimus consignatam. Actum et datum anno Domini
M^CC^LXVIIP, in crastino sancti Andree apostoli. Huic resignationi et
donationi presentes erant Lutgerus prepositus, Bertrammus decanus,
Alfrimmus, Helmoldus, Gerlacus, Conradus, Everhardus, Hinricus pre-
positus, Hinricus de Monte, Lutbertus Vulpes, Hugo, Rolandus, Thide-
ricus Flos canonici; Johannes Ursus et Hugo frater suus, Wlllekinus*)
dapifer noster, Everhardus de Varenthorpe, Hermannus de Glosinghem,
Johannes Hyrcus et plures alii.

>) SBc^i^, $hfpl. SabBctgen. — *) Don ßimberg, bgl. Urf. 1278, SWoi 31.

:3eibe Siegel oon ben ^ergamentflreifen abgefaOen.

389. - 1268-1272.

^ermann (Sbell)eir DOii ^olte uerjiciitel auf ^eiit ucimeintlid^eä $a:

Ironalrettit ü&cr bte ffiitt^e j" fflcflerftebe ju (Sunflen beä Ätojleifi

Setfenbriirf, iio(^bem er burt^ euie Urtunbe feiner 3?orfal)ren von

1234 poii bet Uiiritfiligfett feinet aiiifpriic^e iibericugt roorben iji.

Crifliiinl: Slontsattfiiw.

Universis Chrisli fidelibus ad quos presens scriptum pervenerit

Hermannus nobilis dictus de Holte miles noticiam rei geste in perpetuum.

Cum olim ego credens jus palronalus ecclesie in Westerstede ad nie

jure hereditario devolutum patronum me gererera ecclesie prclibate,

venerunt ad nieam presenciarn cum fratro meo Wicboldo preposilo

sancti Mauricii exlra muros Monasterienses domina quoque Clemencia*)

abbatissa in Bersenbruge et Wolderadis soror mea ejusdem loci monialis

ostendendo mihi Privilegium bone memorie Ludolplii Monasteriensis epi-

scopi, Wilhelm! Osnabui^ensis prcposiU ol Adolphi viri nobilis dicÜ de

Holte, patruorum nieoruni patrlsque mei sigillis sigillatum cujus tenor

lalis est: goEgt Urtimbe oon 1234 f. oben Ob. II 5«r. 317. — Viso enim

hujusmodi privilegio tam pie a progeniloribus meis concesso illi contra-

dicere erubui cupiensque cum ipsis mercedem consequi relributionis

eterne in honorem Dei et gloriose virginis Marie collationem predictam

diclo monasterio in Bersenbruge modo, quo predictum est, factam, sicuti

pie facta fuit et est, gralam et ratara habui et haben perpetuis tem-

poribus valiturau). In cujus ratidabitionis meo tidem et testimonium

presens scriptum sigilli mei munlmine duxi roborandura. Hiis testibus:

magislro B(ertrammo)') decano Üsnaburgensi, preposito Wicboldo, Lud-

berto, canonicis Monasteriensibus, Wernone preposito de Bersebruge et

suo cappellano Gerhardo, Johanne plebano sancle Katerine Osnabur-

gensis; Godefrido Hospranc, Johanne et Lanibertu de Northorpe, civibus

Osnaburgensibus et alüs quam pluribus.

') —1272. — ') 1268—1281.

Siegel mit ^crgainenfflreifcu ab.

rpe, civibus

I

L

- CStwbtäif, 1269.

3)er crioät)Ite Sifdiof SBibeEinb bdii Osiiabtücf beftätigt ein Statut
bes St. 3öl)flii"iöftiftö, na^ loelctiein bie jroeijäfjrigen ßintünfte non
allen erlefaigleii ^ßräbenbeii für ben Äirii)eiibaii ') »crroenbet werben
foUen.

Ottgiiml :

') S)« ©au bn ie^iflc» fflrc^e (nova ecclesia) begann 1257, titc Ginioaißung
t 1289 ODUenbct. iBgl. OSnoßracfct ©eft^idjtaqucUen I ©. 3.

Nos Widekinus ecclesie Osnaburgensis electus sfatutum in ecclesia
sancti Johannis editum, ut slmctura diele ecclesie biennium in prebendis
optineat vacaturis, confirmainus el eideni statuto robur perpetuum pre-
sentis scripti patroclnio impertiniur, omneiii contradictorem anathematis
vinculo innodantes. Datum et actum Osenbiug, anno Domini M'CC"LX'IX".

Sas abgefallene Siesel liegt bei.

391. - (SBtilHa), 1269.

I

Sroft uiib Surgmaiineii ju ^eii^ta betunbeti, bafe ber Mttter feet^
borb üon Sprcboioe oor i^iien unb uor bem gceiflrofeii iinb bem
Stabtric^tcr baä @t()ent^iini tei @rbeö Godescalci in Saturn bem
Stofler Setfenbtüd übertragen fjabe.

Otißinal: StaotSavc^itj. 3)nid(: ©onb^off, Urtiinbrii 9ft. 101.
Johannes DeJ gratia dapifer domini Monasteriensis episcopi uni-
versique castellani in Vechta oninibus Christi fidelibus imperpetuuin.
Notuni esse desideranms universis, ad quos presens scriptum pervenerit,
quod Herbordus miles dictus de Spredowe et pueri sui cum heredum
suoruni consensu in presentia nostra et judicis tiberorum judicisque
civium in Vechta constituti domuni Godescalci sitam in Bachern, com-
paratam pro quinquaginia marcis, solventem annuatim quinque moltia
siliginis, quinque moltia ordei, duas umas butiri, unum porcum vafentem
tres solidos, cum omnibus suis attinenliis conventui in Bersenbruge re-
signaverunt volentes, ut ipsius domus proprietas, que ipsorum erat, a
conventii predicto perpetuo possideatur. Et ne res ista rationabiliter
gesta in oblivionem veniat posteris, presenlem litteram sigillo nostro
placuit roborari. Acta sunt hec anno gratie mtllesimo ducentesimo sexa-
gesimo IX". Presentes erant Albertus et Franco sacerdotes; Johannes
Spric, Hermannus et Fridericus fratres, Alexander et Nicholaus fratres,>)
Bruno de Kelinchusen, Rabodo Dusinc, Fredericus de SJedesen, Otto de
Brochove militos; Bernhardus Kanne, Justacius Grip, Sifridus et Helerus
servi domini Herbordi, Fredericus filius Conrad), Hermannus de Hustede
et alii quam plures.

_ ') SSgl. iiitteit bie llttuitbc Uorn 29. gaiuinr 1277, tuo bic belbcii arübcr niif=

^vgcfli^it rartbeii als: Alexitndro et Nicliolao raiiitibua dictis Hovet.

©iegel ooni ^ergamentftreifen abflefaHen.

270 1209

392. — »ei SBarenborf^ 1269, daimiir 27.

f^riebendDertrag bed Sifd^ofd Simon t)on ^aberbom unb beft
@rafen {^riebrid^ von 9lietberg mit bem ^ Sifd^of @erl^arb von
aRünflcr.

!J)rutf: SBlIman«, SB. U.=93. m i«r. 826.

S)cr öifd^of ©imon (unb g^ebrid^ t)on Slictberg) rcrfpred&cn l^icr
unter anberem :

Item promisimus per fidem et juravimus, quod null! hominum de
mundo in aliqua causa sive g^erra aliquod auxilium prestabimus contra
dominum G(erhardum) episcopum Monasteriensem vel quocunque pro-
motionis gcnere promovebimus, fraude et dolo exclusis. Preterea non
juvabimus quemquam contra dominum Widekindum ecclesie Osnabur-
gensis electum et nobiles viros Engelbertum de Marka et Ädolfum de
Waltecge comites, exceptis nobilibus viris Ottone de Ravensberg, Hinrico
de Hoya et Fretherico de Retberg, Bemhardo et Hermanno fratribus
dominis de Lippia, Ludolfo domino de Stenvorde et Hinrico advocato
de Monte, quos ita nobis juvare licebit, si guerra principaliter tangit eos.

SBgl. bie Urfel^be beö ©rofcn griebrid^ t)on Slietberg, §errn ron
Öorfimar, t)on bemfelben Xaqt mit ber gleid^en auf ben Sifd^of t)on Döna^
brüdt bejüglid^en (grflärung bei SBilmanfi, SBefif. U..-». III 3lx. 825.

393. - SBUbeS^anfett, 1269 (1268), 9thxnat 13.

^einrid^ ®raf t)on Dlbenburg flberträgt baft @igent^um eined @rbed
}u SBetter an bad Jtlofier £)[ebe.

Original: @toatiSorc6ib.

Henricus comes de Oldenburg omnibus presens scriptum nsuris
in eo qui est salus omnium salutem. Noverint tarn posteri quam pre-
sentes, nos ob reverentiam Dei proprietatem domus unius in Wetere*)
sitam cenobio in Osethe possidendam in perpetuum dimisisse presentibus
in testimonium rei sigilli nostri munimine consignatis. Datum Wildeshusen,
anno Domini M*CC®LX®VIII®, feria quarta post dominicam Invocavit.

») SBetter, Ärfpl. »uer.

Siegel t)on bem aud ber Urlunbe gefd^nittenen ^ergamentftreifen ab-
gefallen.

SBgl. bie Urfunbe 3lx. 363.

1269 271

394. - 1269 (1268), ^ebntat 14.

93em]^arb @bell^err t)on 9l^aud Derpfänbet bem Jtlofler @rat)enl^orfl
bad @rbe 93em]^Qrbd in ^antrup bei Sengend^ auf ber äBadage.

Original: ©taatSard^ib aWinftcr.

Bernhardus nobilis de Ahus omnibus in perpetuum. Sciant uni-
versi, quod domum nostram Bernhard! in Honthorpe sita(!) in pigrochia
Lenkereke cum voluntate matris nostre Alheydis et uxoris nostre Sophie
ac heredum nostrorum cenobio in Gravenhorst cum omni utilitate in-
pignoravimus libere possidendam sub tali videlicet conditione, quousque
domino Friderico comiti de Retberghe pro duobus molceis siliginis, que
habet in domo nostra Honen, quam vendidimus predicto cenobio, re-
spondeamus. Ut autem nostra impignoratio et fidejussio rata et incon-
Yulsa permaneat, presentem paginam sigilli nostri munimine roboramus.
Hü sunt fidejussores et teste«, qui data fide promiserunt: dominus
Stephanus, dominus Rotgherus, dominus Nicolaus, dominus Gonradus
dictus Spegel, dominus Philippus de Bursen, dominus Godefridus de
Graz; hü sunt miUtes et castrenses in Ahus: Thidericus de Gronio,
Engelbertus dapifer, Ortwinus de Graz et alü quam plures. Acta sunt
hec anno Domini millesimo CC^LX® octavo, in die Valentim marlyris.

Siegel an • ^ergamentfireifen (SBeflf. ©iegel 23, 5).

395. — 1269 (1268). mtndt IL

93ern]^arb Sbell^err von äll^auö übertragt bem.ftlofier ®rat)enl^orfi
baö eigentl^um ber t)on i^m bem ftlofler rerfauften ®üter in ben
^Pfarreien Stl^cine unb Sleuenfird^en.

Original: ©taatSard^ib SRünfter. S)ru(f: ««icfcrt, Beiträge I • ©. 367.

Bernhardus nobiüs de Ahus omnibus in perpetuum. Noverint
tam posteri quam presentes, quod cum consensu matris nostre Alheydis
et uxoris nostre Sophie ac heredum nostrorum bona nostra sita in par-
röchia Rene et Nienkerken, domum Herbordi in Snedwinkele,*) aüam
in Honen*) et decimam in Rothe') quinque domorum, quarum tres
solvunt totam minutam decimam cum redemptione, alie due redemp-
tionem tantum in cenobio in Gravenhorst cum omni utilitate et Inte-
gritate, silvis, agris, pascuis tam piscinis vendidimus libere et absolute
optlnenda. Hinc est, quod ad honorem domini nostri Jesu Christi et
matris ejus beate Marie perpetue virginis proprietatem bonorum nostrorum,
quo ad nos spectat, cum assensu heredum nostrorum prenotat[or]um
libere contulimus possidendam. Ut autem nostra hec ordinatio rata et

272

1283

inconvuUa permaneat, presenlem paginam sigilli noslri munitnme rot»-
ramus. Testes sunt hü: dominus SIephanus, dominus Rolgherus, dominus
Nicolaus, dominus Conradus dictus Spcgel, dominus Philippus de Bursen,
dominus Godefridus de Graz; hü sunt railites et castrenses in Ahus:
Tliidericus de Gronlo, Engelbertus dapifer, Ortwinus de Graz et alii
quam plures. Acta sunt hec anno Domini millesimo CCLX' octavo, in
die Valentini martiris.

') jclät aiciicntitt^ei! 6et JHficiiic, Ufll, 86. U 91r. 411.
SScm^cim? - >} Otob&i- 6ei ifiliciiic.

Siegel an ^pergamentfiteifen (SBeflf. Siegel 23, 5).

[)ne, ©raff^fl

L

396. — Wolitä, 1269 (1268), ^tbtuat 17.

33ifc[)Df Öerfjarb von 3Jiiinftet überträgt faeni fliofier ©cauen^orft
baS ©igentijiim bes Se^ntenö oon 5 §ufen in 31obbe im Äiri^ipiet
IR^eine, uadjbem er burdi be« bisiier boiuit bete^nten Seriiijorb
»on 3I£)au& bur^) Übergabe einer S)ii(e bei ber ©tabt 3*reben eiit=
fc^äbigt loorben roar.

Orifliimt: ©tQQtßordjtti münfter. Xtud: mimaiii; Sfficfif. U.
9!r. 829.

G(erhardiis) Dei gratia ecclesie Monasteriensis episcopus omnibus
presens scriptum visuris notum facimus, quod nos cum expresso capituü
ecclesie nostre consensu decimam quinque inansorum sitorum Rothe in
parrochia ecclesie in Rene, quorum tres solvunt redemplionem sive lose
cum minuta decima, rehqui vero duo lose tantum, quam quondam
nobilis vir dominus Bernardus de Ahus a nobis tenuorat in fcodo, con-
tulimus monasterio in Gravenhorst Osnaburgensis dyocesis proprietatis
jure tenendam. Indempnitali tarnen nostre ecclesie in hac parte caventes
a nobili viro predicto niansum dictum Merste^) cum suis atlinentüs
situm juxta opidum Vrethen, quem ipse in locum dicte decime nobis et
ecclesie nostre proprietatis jure versa vice dedit cum consensu suorum
coheredum, recepimus ab eodem. In cujus roi testimonium scriptum
presens nostro, ecclesie nostre et nobilis viri antedicti sigillis pariter est
munitum. Actum apud castruni Woltbeke, anno Domini M^CCLX"
octavo, XIII<* KaJendas Martii.

') »Qucifd^oft 9Koft?

Siegel bcs ^ifc^ofs abgefallen; bie bes Jtavitele nnb bcä Sbeltierrni]
Serii^arb an ^ßersaincnlftreifen crljolten.

ermH

I

1269 'JW

397. - ai[ttn(erfl( iti mmjttx. 1269, aJIai 8.

SJer ©ble Sieniljarb uoti 9lt)aus ubergiebl ber 5Hblet ÜBerben (etiicii

Sof )ii ßengericf) auf bcr aBoUdge nebft SßSibum, Rird&e iiiib Q\\-.

be^öE utib taufdit bagegen einen gof mit gleichem 3ube[)ör iiiib

bem Tye-6rbe in 8aer ein.

St6)c^rift QU« bct 2. ©ftlftc bcS 16. Sat)!^. int ©taotSat^iOE ^annoöci
(ßellr 33ci. )39). SJcui: (itotbicftmitit, ©eft^. bcr Öinffifi. eingcn ®. 565
iinb gjtitt^eiluiiaEH IV ©. 364; 5Bilmoil6, SBcfIf. U.=SB. m Mx. 1757,
Nos Bernardus nobllis railes diclus de Ähauss omnibus Christi
fldelibiis hanc literam visurJs notuni esse vülumus et constare, quod nos
de consensu matris noslrae, usoris, heredum et coheredum nostroruiii
quorumlibet curtim nostram ia Lengericke, dotem, ecciesiam, liberas
venationes, piscationes, judicia, prata, agros cuUos et incuJtos, cum
Omnibus aliis suis altlnentüs, jurisdiclionibus seu potestatibus indistincte,
quibus jam dicta pHmitus tarn per nos quam nostros progenitores pos-
sessa noscuntur, propler turbationes varias et incommoda, rapinas ei
incendia, quae liinc inde sustinuinius, sanctae Mariao sanctoque Ludgerot
domino abbati et conventui Werdinensi perpetuo, libere, titulo concambi,
dedimus et absolute, recipientes a diclo domino abbale et conventu in
reeompensationera predictorum et reslaurationem curtim, dotem, ecciesiam
et mansum qui vocatur Tye in Lere ') cum omnibus suis attinentüs
ficissitudine libere altinencie et firmitatis. In cujus rei testimonium pre-
sentem paginam jam diclo abbati et conventui dedimus nominibus
testium, qui huic facto et Ordination] affuerunt, et sigillo nosiro com-
munilam. Testes sunt dominus Conradiis de Velen, Ludolpbus Haecke,
Lodovicus frater suus, Theodericus de Schonenbeke, Henricus de Willen,
Conradus Spegel, Philippus de Burse, Nicolaus de Horstelo,') Wilhelmus
de Hupingen, Hermannus de Capellen, Godefridus de Graiss, Hermannus
de Kaminata milites; famuli vero Hermannus Haecke, Hermannus de
Willen, Theodericus de G[r]onlo, Lodovicus de Oldenberglie et alii quam
plures. Acta sunt haec in ecciesia Oldenberghe, anno Domini (M)'>CC''LXJX,
Idus Maji.

') Soer, Ihciß Steinfii«, reo SSemönrb 0. 9löaii6 fpfit« urfunöet; Ogl. aSil=
r«flH8, Sflc[tf, U.=Sa m «r. 1315 unb 'Sinift, Uttiinbcn btt So^aiiititertDtnmenbe
6. 20, — ') baS r tfl übcrflcjrfinebtn.

). — 9tune, 1269, Snai 18.

^ropft Seriuann unb ^tbliffin (aßenbelbucg) von Mulle beurlunben,
bo6 fie roegen brlidenbet Sdjuiben mit ©eiie^mtgnng i^res Sßifi'
tators bes SSbtea Sottfrieb non ÜRarientinfe (§"be tn DIbenb.) bem
SPtiefier Seinrid^ oon Sielefelb bcn 3e|)nten jii Dfterbed (flrfpl. iBeflet=
tappe(n) flit 25 SüarE auf Sebeiifijeit rerfauft Ijaben («gt. 3ir. 399).
Ortainal: ©tootöort^iu.
SAT, rsn. Uif.^»uA m.

18

274 1269

üniversis Deum timentibus ad quos pervenerit presens scriptum
Her(niannus) Dei gratia prepositus, soror W(endelbui^is) abbalissa
lotuscjue conveiilus ecclesie sancte Mario virginis in Rulle orationes in
Christo huniilcs et devotas, Ne ea, quo ordinantur rationablliter, cum
processu femporis evanescani, expedit, ut elcrnenlur testimonio litterarum.
Pateat igitur presentlbus et fuluris, quod cum mullis gravareniur debitis
nos unanimiter accedente consilio domini Godefridi abbatis Porlus sancle
Marie tunc visitatoris nostri aüorumque amicorum iiostrorum, quorum
nomina subsequunlur, domiiio Hinrico, sacerdoti de Bilevelde,') pro
viginti quinque marcls vendidimus decimam in Oslerbeke in parrochia
Westercappele sitam et contulimus eidem cum oinnibus altinentiis tarn
minutis quam inajoribus temporibus vite sue possidendam libere et
quiete. Cum autem dictus H. more mortalium de hoc seculo fucrit
evocatus, in remediiim anime sue parenlumque suorum Hermann! Tide-
licet et Gerburgis memorata decima predicio conventui cedet integraliter
et vacabit et ne hoc infringat oblivio vel malignitas aliquorum, sepedicto
H. hanc ütteram in testimonium dedimus sigillis presentibus roboratam.
Datum et actum in Rulle, anno Domini M^CCLX Villi". Huic facto inter-
erant dominus Johannes de sancta Katerina,*) Lothewicus Uncus, Ever-
havdus de Hertmen et quam plures alÜ fidedigni; in sabbato, quo
canlatur „Karitas Dei".

') (Sin jmclteä 1 ttt Eile burifi imtcracicljlcii s|Jim(t fletilgt. — ') m DSnotrO

SHe btei ©iegel finb (ibgerÜfEn ; nod) 3itirfic^riFt niaren eö: 1) Her^J
manni prepositi, 2) abbalisse, 3) abbatis Portus sancte Marie tunc via^
tatoris.

399. - CSHObrßif, 1269, Wili 18.

2)oiin)i:opft Sutger uon Dönnbriict beiirfimbet (alä ätrcl&ibiflCoii) ben
aJerfauf beß 3et)nteii ju Dfterbed Seitens bes fltopera 31iille an _
bell ^tiefier Seiiiri^ uon Sielefelb auf SebenSieit (HqI 9Jr. 398X J
9l61(^nft hcS 14. Sofirt). in OT)C, 217, 63. ■

Lutgerus Dei gracia Osnaburgensis ecclesie prepositus omnibus
ad quos hoc scriptum pervenerit salutem in omnium salvatore. Facta
hominum inscribuntur litteris ad cautelam, ut ea que delet oblivio in
memoriam redeant per scripluram. Igitur tarn presentibus quam futuris
cupimus esse notum, quod conventTis bcale Marie virginis in Rulle, qui
lunc regebatur debitis, assunipto consilio amicorum suorum domina
Hinrico sacerdoti diclo de Bilvelde vendidit decimam in Oslerbeke sitam
apud Westercappolen in archidiaconatu nostro et contulit ibidem cum

H Hinrico sacerdoti diclo de Bilvel

^^ apud Westercappolen in archid

1269 275

omni fruclu possiclenda[ni] quiele temporibus vite sue, Eo auteni morluo
in remedium anime ipsiiis parentumque suorum videlicct Hcrmanni et
Gherburgis eadem decima integraliter vacabit conventui supradicto. Quod
nostraruni litterarum robore protestamur, ■ Datum Osenbrughe, anno
Domini M^CCLXIX, sabbalo Karitas Dei.

»400. - Ztiltaiati. 1269, 91oi 19.
. 3)ie SiirgmQiiiifi^Qft öon IcJteiibiirg betiinhet, baß ba6 ftloßer

SRiiUe bell Srübcrii (Berijarb iitib griebridi üoii Wetliiigeii bereu
I aiifpciid)« auf bie ©iitet in Suthenvclde but($ eine 3fl(jl""9 "on

10 annrf nbgelaiift t)at.
Orißtitol: ©lOQtöorrfitü.
Nos universi castellani in Tckeneburg omnibus presencia visuris
nolum facimus, cjuod cum Gerhardus et Fredericus fratres dicti de

»Mettingen abbalissam ot convenlum sanclimonialiuni in Rulle super
bonis Sutlienvelde silis in eadem parrochia impeterent graviler et
molestarent, nobis mediantibus amicabJlis composilo Intervenit talis vide-
licet, quod dicti abbatissa et conventus prefatis G. et F. decem marcas
contulerunt, ipsi vero in manua Hermann! prepositi ejusdem clauslri et
nostras omni juri, quod habebant vel habere videbantur, libere renun-
ciaverunt fide data, nicliilominus proinittentes, quod super bonis pre-
dictis ipäi conventui questionem de cetero non movorent. Datum et
actum Telteneburg, anno Domtni M''C''G*LX'' nono, in octava Pentekostes.
Siegel abgerifTeit.

401. — 1269, OenaftrfliI, aRfii 21.

Sprovfl, ^riorin uiib ber ganje flonoeiit bea fliofters OTalgatfen
übertragen bcni Sio^Qnniäfttft ju Dsiiabrucf bos eigeiilljiim beS
erbeä SÜlartenborf {Hrfp(. Siicr), auf meldjeß ber bamit belehnt
geiuefene Sliltcr öecmomi üoii Äappetn ä^erjid)! geleiftct.
Oriflinal; ©tontSart^io, 'Bruct; aJituö- I S- 69 Dir. 16.
. Prepositus . . priorissa totusque conventus in Malegarden
Osnaburgensis dyocesis omnibus hoc scriptum visuris notum facimus,
quod nos libera resignatione recepta a Hermanno dicto de Cappelen
milite domum iVIarquordtngdborpe sitam in parrocliia Bure cum horai-
nibus inhabitanlibus ac omnibus pertinentiis suis capitulo ecciesie sancti
Johannis Osnaburgensis conferimus jure perpetuo possidendam, cujus

18*

27G 1269

domus proprietatem presenti scriplo recognoscimus resignasse. In cujoi
facti testinioniiim presens scriptum sigillo convenlus nostri fecimus c
muniri. Dalum Osenbrugge, anno Domini M''G''C"LX''IX°, feria tertia
post octavam Penlecostes.

Siegel »cm bem mis ber Urtmibe fle(i$iütlenen ^pergameiitftreifen aUM
gefaQen.

m fiiius i

H Ludolp!

♦02. - 1269, 3lllll 1.

©rof Otto ooii Seiil^eim befunbcf, bofi bte So^aiinitcr in Stein:
fürt büS ©cbe Stooern im Ärfpl. Saljbergen uon feinem aiiini:
ftcrialen flonrab ^irfi^ geEauft uttb bag biefec mit ^uilimmung
feiner ©rben nor i^m tefignirt ^abe.

aöft^tlft bcö 18. Sa^rti- (tSiibc) in 2Rfc. 286. Snud: ©OTtse,
Eunben bn Qol^amiitKtomjneiibt In ®tclnfuTt Eictreffenbt ÜBerii^tt-'
ßungen (^ßtogtomtn oon ffl^eiiie 1883) ©. 17 naii einem ieljl
SDfilnftcr In ^Priöatbcri^ bjfinblltficii Roiiiar hcö 14. gn^t^. (B).
In nomine sancte et individue Trinitalis, amen, Otto De! gratia
comes de Benthem omnibus fidelibus') präsentem paginam inspeeluris
utriusque vite salutem.') Que geruntur in tempore, ne Jabantur cum
cursu temporis, scripture solent testimonio roborari. Ea propter universis
Christi tidelibus tarn presenlibus quam fulurls presens scriptum visuris
notum esse votumus, quod frater Bernardus magister domus hospilalis
sancti Johannis Jherosolymitani in Stenvorde cum fratribus suis a mini-
steriali nostro domino Conrado Cervo et uxore sua Jutta et sorore sua
Frederuna et ipsorum heredum*) et cum consensu omnium aliorum
heredum suorum mansum in parrochia Saltesbergho situm, qui Stoveren
nuncupatur, cum omnibus suis attinentüs pro VI marcis et II solidis
juste et rationabiliter comparavit. Prefatus vero Conradus et uxor sua
Jutta et soror sua Frederuna proprietatem prenominati mansi cum hiia
omnibus, que ad eundem mansum spectare noscuntur, consentientibus
predictis heredibus suis coram nobis et ministerialibus noslris libere re-
signarunt et omni juri et aclioni, quam in predicto manso habere vide-
bantur, plane renunciaverunt et domino Jesu Cliristo sanctoque Johann!
baptiste et dictis^) fratribus hospitalis in Slenvorde perpetuo libere et
absolute cum omni integrilate juris contulerunt perhenniter habendum
et possidendum. Üt autem hec semper rata et firma permaneant et ii
violabiliter observentur, presenteni cedulam cum subscriplione testiui
et sigilli nostri appensione placuit communire, Hujus facti t,estes suntf
Arnoldus de Dedem*) nobllis homo, Ludolphus de Niderlo, Nicolaus
US Boydekini, Werenboldus de Fecta,*) Gerardus diclus Aula*) et
Ludolphus de Rene ') militcs ; Nicolaus de Beveren, Bernardus de

'4

ua ™

1209 277

Sebelen et alii quam plures. Acta sunt hec anno Domini M^^CC^LX^
nono, Ealend. Junii.

>) Die SSßoTte fidelibns m salatem lögt B oud unb fe^t netc."" !£)ie SSßorte

Que geruntur 6lö Bcriptun visuris fmb bei S)arpe nic^t mit abgebrutft. — *) B ipsias

heredum. — •) -B antedictig. — *) B Thedem. — ») B Vechta. — •). -B Auca. —
») B Reine.

403. - (»erfeiArfi«), 126% dntti 26.

„1269. In die sanctorum Joannis et Pauli positus est primus lapis
dormitorii nostri/'

^(uf^eic^nuug betteffenb ba& S^lofter SerfenbrüdE in ber ©ommlung
bt» ©eleniUiS : Farragines XIV, 168 im ^iftorif d^en SCrc^ib ber ©tobt
Stallt.

404. - ftietterg, 1269, 3ntt 3.

@raf ^riebrid^ von Slietberg überträgt bem ft(ofier ©roDen^orfi
baö Sigentl^um bed oon il^m an bad ftlofter Derfauften ^ofed in
Selekinchof bei Sl^eine.

Original: (StootiSord^ib SD^lünfter.

Omnibus presencia visuris nos Fredericus comes de Redberg,
Beatrix uxor sua legitima et Otto et Conradus filii ejus ac alii sui
heredes notum facimus, quod nos de bona nostra voluntate ac heredum
nostrorum prödictorum ob reverenciam domini nostri Jesu Christi ac
beate virginis Marie curiam in Selekinchof sitam juxta Rene, quam
cenobio in Gravenhorst vendidimus, cum omni jure ac utilitate et inte-
gritate et cum omnibus hominibus attinentibus sive infra^) vel extra
prout ad nos spectare dinoscebatur proprietatem contulimus libere pos-
sidendam. Ac igitur nostra vendicio necnon proprietatis collatio ne a
nobis et nostris successoribus irritari pdssit in posterum*) presens
scriptum sigilli nostri munimine duximus roborandum. Testes sunt hü:
frater noster Otto, Hinricus sacerdos, Albertus de Mutdelen, Rolherus
de Sendene, Hugo de Gleycampe, Hinricus de Nemore milites; Pere-
grinus de Gleicampe et alii quam plures. Datum et actum Redberge,
anno Domini M^G^G^LX^VIIÜ^ in vigilia Ulrici confessoris.

*) aus imfra corr. — *) posterm Or.

äln ^ergamentflteifen bad Siegel mit dtüdftegel (SBeflf. Siegel 29, 5
unb 6).

278
405.

12S9

- WittittQ, 1269, 3uli 3.

©ruf gtiebrit^ uoii ^ielberg »erfpric^t nebß Jtaii iinb Söhnen 1
haö Älofier (BraDeti^otit fc(inb(os ju öalten im %a)le eineö ret^t» J
liefen 3liifp[ii(|ö in ^nfe^ung bee an bog jtloi^ec uerfoiiflett ^ofeti
Selekinchof bei SHijeine.

OtiQiiial: SinalSnvtfiiU iUlüitflct.
Fredericus comes de Redberg, Bealrix uxor ejus, Otto et Con- 1
radus filü sui ac alii sui heredes omnibus ad quos presens scriptum J
pervenerit notum esse cupimus, quod tarn nos quam filü noslri sire
heredes noslri fide prestita corporali sive militari cenobio Gravenhorst
reddidimus obligatos, siqui jam dictum cenobium super curia Selekinchof
jure aliquo impetere intendunt ipsum cenobium ab omni gravaniine
infra octo septimanas, cum nobis intimatum fuerit, eximenius. In cujus
rei sive facti testimonium presentes litteras sigilli nostri munimine
duximus roborandas. Hü sunt testes: frater noster Otto, Hinricus
sacerdos, Albertus de Muddelen, Rodherus de Sendene, Hugo de Clei-
campe, Hinricus de Nemore, milites; Peregi-inus de Cleicampe et alii
quam plures. Datum et actum Redberge, anno Domini M^CCLX "Villi*™
in vigiiia Ulrici confessoris.

©ieget mit SiiidfieaeE erijalten.

406. - 1269, «iißUfl 4.

Gomitis Qttonis [de Tecklenburg] concessio perpetua rivuli Ost*
haussen manantis per nemus Sunderen a loco scaluriginis usque
magnam piscinam cenobü in Leeden, datirt 1269 den vierten AugusÜ.

fflcflcft im a«beii((f)Cii Strt^iuliiunttotium Uoit 1630, aJtfc. 386, 9ir. 81 J

407. - 1269, SlUfluft 7.

@caf Otto Doti Seiitl;eini fc^reibt bem @Tnfen Otto von S^afen
Aber einen ooii itjnen beabric^tigten Taufdf uon im'i *0!iniiteria[en#j
tfi^tern.

aef^tift bcS 14. 6fö 15. ^aiixi). im StnnlSotcfjib Utrecht, Sifc^BRil
Stvc^ta 35» SI. 14TV ; 9)ilttf|etlniig bce $cmi i^taatSarc^itiatill

©. ajiuact.

Dilecto sororio suo O(ltoni) comiti de Dalen Ot(lo) comes de
Benlhem salutem et dileccionem. Noveritis, quod nos Aleydim filiam
Elardi de Weldamnie ministeriaJem noslram vobis in ministerialem
nomine permutacionis daraus, dunimodo nobis vestris patentlbus litteris
Margaretam filiam Johannis Datscbem miütis uxorem Ärnoldi Bauri

1269 279

mililis nunc vestram ininisterialem detis in nostram minislerialem Utulo
memoralo. In cujus rei testimonium presentes litteras sigilH nostri
munimine duximus roborandas. Datum anno Domini MGCLX nono, in

Io-astino beali SixU.
408. - Sitßebbt, 1269, 9totietnbei; 3.
©rflf Sriebrit^ von ^itetbevg unb beficn grati SealriE con fiorftinnr
oerraiifen tiie &er fleßleren a^Öö"!)* Sarg ^orfliimt iiebft 3"''ßÖöc
L au ben Söi^of oon 1Dtflii|let unb SJeatrij üerle^nt il)re pom ©rafeii

[ Dtto Don SBciittjeim [eljHrii^rißeu ©üler an bie münfterfi^en afiinU

i fletiolen ^ermniui DOii Songen mib Se^el oon Sembecfe utib ges

nelimigt beren aierpfiiiibuiig an bie iiiilnfterfc[)e Jlirc^e.
Untec ben ß^ug^»' Ludewicus prepositus sancti Johannis Osna-
burgeusis,

Dnice: SSJilmauä, 5ßcflf. U.=9. in 9ft:. 84Ü.

. — Sitfteblie, 1269, 9to)tmltt 3 unb 11.

'Bifi^of ©ccljarö oou 3Jluttftet uerpfänbet bcm ©rofeii g^iiebric^
Don aiielberg für beii öoiii ülufauf bet öertf^oft §orftmar rfla=
iläiibigen ÄauffdiiKinfl bie biicE)Öflii^eii ®iitet in 3ffetf|orft/ Seelen
unb £)btngberg.

Original: ©taotSatc^tU 2Kfinflei. SJtud: SJitmmiö, Sßefif. u.=©. m
9!r. 841.
6er(bardus) Dei gratia Monasteriensis ecclesie episcopus univerüis
presentes litteras visuris notuni facimus et publice protestaniur, quod
DOS ex coQsilJo, consensu el voluntate nostri capituli et ecclesie nostre
ministerialium dilecto consanguineo noslro Friderico coniiti in Redeberge,
Beatrici üxori ipsius ac ipsorum heredibus bona nostra in Iselhorst,') in
Belen*) et in Odenberge') cum liberis bonis justa fielen suis cum
omnibus pertinentüs suis pro septingentis et quinquaginta marcis Mon-
asteriensium dcnariorum, in quibus ipsis ratione emptionis castri in
Horstemere ac oninium bonorum et jurium singulorum et univei-sorura
ad idem castrum pertinentium, Ludekino de Bouderike cum bonis suis,
Godekino Goco et Bertoldo exceptis, quus dictus comes sibi retinuit,
sicut in litteris super hoc confectis plenius continetur, teneri recog-
noscimus, Utulo ypotece sive pignoris obligavimus sub hac forma: vide-
licet quod idem comes sive iUi, quos idem ad hoc deputaverit, singulis
annis, terminis certis, videlicet in Purificatione et in festo beati Michaelis,
centum niarcas Monasteriensium denariorum recipient talibus in locis et
hominibus, sicut in cedula huic littete appensa est conscriptum. Preterea

I

permutationibus hotninuni insUlulionibus et destilulioiiibus bonorum pn
dictorum, bedemtindis et omnibus obvenlionibus in eiädem bonis coi
Ungentibus tompore obligationis bona fide gaudebit ita videlicet, qui
neque perniulationes, instilutiones sive deslitutiones faciet vel complebit,
nisi vocatis et presentibus horainibus nostris, qui Tkegeder et Uygen
vocantur; quorum judicio ulruni bona fide fiant, fldeliler discernatur.
Item nullas penitus vaslationes, que wostinge vocantur in ipsis bonis
sive hominibus faciet vel a suis fieri sustinebit. Solutionen! vero pecunie
predicle ac bonorum ipsorum redemptionem in media quadragesima vel
octo diebus ante vel octo diebus post faciemus, nisi alio tempore fial
de predicli comitis voluntate. Officialem etiam ipsius comitis scpedicti
predicta recipfentem et colügentem sub prolectione et conductu nosiro
per nostre diocesis districtum recipientos conducemus, ipsa bona sepe-'
dicta sicut atia bona nostra ab omni perturbatione defendentes bona;
fide. Acta sunt hec in villa Disteden anno Domiai M^CCLXIX", pnH
xima dominica post festum omnium Sanctorum; et festes aderant subH
notati: Walramus prepositus Monasteriensis, Thitmarus Norandinus, JoJ
hannes de Reide prepositus Frisie, Conradus frater predicli comitis,*)
prepositus sancti Martini Monasteriensis, Ludewicus prepositus sancti
Johannis Osnaburgensis,'') Th(eodencus)s) prepositus sancti Petri Pader-
burnensis, ülto camerarius ibidem, Adolfus Norandin et magister Th, de
Blankenstein, canonici Monasterienses ; Heidenricus et Wernerus sancli
Ludgeri et sancli Martini Monasteriensis decani ; Ot(lo) de Ravensberg
et Lu(doirus) de Dassele comites, dominus Hermannus de Lippia dominus
B(erloldus) de Buren senior, Hermanus de Daverenberg, Hermanus de
Langene, Wetzelus de Lembeke, Th(eodericus) de Schonenbecke, Ro-
dolfus de Menhovele, Bilterus de Reide, Mattheus de Novo Castro,
Conradus Stric, Nicholaus de Beveren, Albertus Dapifer, Omerus de
Ostenfelde, Rutgerus de Bukenvorde, duo Hinrici Norandini, Johannes
de Reghede ministeriales ecclesie Monasterienses; Gerungus officiatus
M(onasteriensis), ') Henricus de VVolldorpe et Johannes PulHdus cives
Monasterienses et quam plures alii clerici et laici Monasteriensis et
Paderburnensis diocesum. In cujus rei et facti robur et firmitatem
presenles litteras nosiro et ecclesie noslre sigillis fecimus communiri.
Datum in die beati Martini episcopi anno Domini ul supra.

2)aS im Xtxi erroäl)nte ^ranäfij lautet :

Ab hiis in locis et hominibus centum marce recipientur: in Isel-
borst scollelus II marcas, Langenhart XVIII sol.; in Vorde Xllli sol; in
Koldenvelde V sol.; in Baikeis IUI" sol.; in Ramsle II sol.; in Holoho
VI sol.; in Ebdislo IX sol.; Duttinchusen I marca; in Segtinheim VIII sol.;
in Schonenbeke VI sol.; in Uphoven I raarca; Horst VI sol.; in HalleiH
bure VIII sol.; in Slrolheim VI sol.; in Vouctio VI sol.; in Hörne V sol.i

I

j

H VI soj.; in iLoa

^fe in Schonenbek

K bure Vm sol.;

1269 281

in Kodincdorpe VI sol.; in LikenbrokS XÜII sol.; in Vosheim XIII sol.;
in Budelincdorpe VI sol.; in Tutheim VI sol.; in Vrilincdorpe I marca;
in Schadhe VI sol.; in Thonlo VI sol.; in Geist XIII sol.; in Suther-
besehe X sol; in Dale IIII<>' sol.; in Slade XVIII sol.; in Tvenhusen X sol.;
in Hameke IIII<>' sol.; in Lohns VI sol.; Hinricus Gropelingen XI sol.;
Arnoldus ibidem manens XI sol; Ecbertus ibidem VII sol; Henricus
Hemminc VII sol; Giselbertus in Voogdorpe VIII sol; Elhardus ibidem
manens VI sol; Osterwide VI sol; Glandorpe curia X marce. In festo
beati Mathei Engelbertus ibidem VII sol; Thetmanis ibidem VII sol;
Biscop II sol; Brinchusen III sol; Rencinc Uli sol; scholtetus de Belen
XVIII sol Liberi manentes in parrochia Belen: Wolfardus in Weste-
marke Vin sol; puelle Volkerinc VI sol; Hinricus de Belen XVIII
denarii; Giseke campanarius III sol; Lenoldus in fabrica XII den.;
Gerardus de Oslorpe III sol; Gerardus Betzelinc VI sol; Hermannus
de Belen IX sol. VI den. minus; Johannes de Boke VI sol; duo fratres
in Uphoven et Horst I marca et IUI den.; domus Hallenburen VII sol
IIII<^' den.; mansus desertus XXX den.; Lenoldus Elekinc IIIIo' sol In
bonis supradictis invenientur XVIII marce pro amone redemptione.

0 3ffeI^0Tft, nörbl bon ©ötcrSIol^. — •) ©ccicu bei SBarcuborf. — ') öblng*
berg, ShfpL ©lanborf 6ci Sburg. — *) „fr. pr. com.* übcrgcfc^rlcbcn ftatt bc« ur*^
fprflngllc^cn frater noBter. — *) ^L. p. s. J. 0.* fpäter übcrgefd^rlcbcn. — •) Th. bl«
ibidem fte^t am (Snb^ ber Qm^enxti^t leintet cives Hon., ift ober burc^ Sheu^ nodg
oben bcttüiefen. — ') G. o. M. bon berfclben ^anb tele oben nad^gettagen.

3)ie Siegel ftnb abgefallen.

S)ie {^eflfledung ber Drtdnamen finbet [xdf, fomeit möglid^^ im Slegifler.

410. — »MettSberg, 1269, Xottember 8.

®raf Dtto von 9lat)endberg Derlanft mit 3ußimmung feiner f^rau
Sebmig unb feined Sruberd, bed ^ropfted Submig von @t. 2lo^ann
in Ddnabräd^ bem SRariasSRagbalenenftift in ^ilbedl^eim Sanb in
@rog' unb JtIein'S)ängen.

SRegeft bei C)oogcnjeg, SGBcftf. U.-93. VI 9^r. 940. ©benfo eine Urfunbe
5um Saläre 1270, 9Cug. 16, a. a. O. ^x. 969.

411. — 1269, Xottember 14.

S)ie 93urgmann[(i^aft }u @tromberg belnnb^t ben SSerfauf unb bie
Übertragung eined @rbed in Cotelbeke oon Seiten bed bortigen
^riefterft Sutbert gen. oon Satenl^orfi an bad ftlofier Slar^ol} unb
bie naiveren Sebingungen biefed Serfaufed.

Originol: gfürftlic^ed ^rc^ib in m^tba.

Heynricus burgravius et universitas caslrensium in Slrombetge
Omnibus hanc litteram audUuris rei geste noticiani. Universa negocia
niandata litteris et voci testium ab utrisquc Irahutil immobile firma-
menluni. Prolestaniur igitur prcsentibus et fuluris, quod, cum dominiij
Thetmarus canonicus Clarholtensis dictus de Sosato a domino Lutberto
sacerdote in Stromberge dicto de Batenhorst donium quandam in villa
Cotelbeke sitam comparavit taliter: Uterque scilicet Th(etmarus) et L{ut-
bertus) in nostra auiliencia convenerunt, quod dictus sacerdos ipsam
domum ecciesie Clarlioltensi cum tribus suis avuncults fratribus germanis
scilicet Lutberto, Alberone et Herraanno dictis de Beveren in banno
regio coram liberis et cum ipsorum acclamatione resignavit, ipso sacer-
doto duobusque suis avunculis videlicet Lutberto el Alberone in Ripinclo
resignantibus ; postea Hertnanno in Eningorlo coram liberis idem faciente;
pactis quibusdam subterjeclis, quod eadem domus in perpeluum*) carebit
advocato et a dicta ecclesia non debet in perpotuum alienari; alioquin
in pristinum dominium redigeretur ot hoc ob remedium animarum ven-
dentis et ementis et quod pensiones diele domus in quasdam consola-
tiones cedent canonicis ecciesie reiemorate. Que pensiones redacte sunt
in quandam pecuniariam summam videlicet viginti quatuor solidorum
minuia decima cum omnibus suis altinentiis eidem summe adjecta. Istts
Omnibus rite peractis sepedictus sacerdos colonos ejusdem domus cum
suis liberis, nullis exclusis, contra sepedictum Thetmarum in hunc
modum comparavit pro sex marcis usualis monele, quod ipsi vei alii,
quos ipsis dictus sacerdos substitael, dabunt tempore subscripto annalem
pensionem scilicet in festo Calhedre Petri sex*) solidos, in festo Peute-
costes octo*) solidos, in festo Gereonis et Victoris solidos duos pro
minuta decima et suis attinenciis et in festo beato vii^inis Katerine octo
solidos, que summa si tempore preordinato ab inquilinis dicte domus
non daretur, supradictus sacerdos vel cuicumque idem sacerdos suum
jus conferret dare deberet. Quod si secus fieret, ipse sacerdos vel ille,
cui suum jus dcdit, supradicto jure privarentur. Ut autem firma maneant
hec et inconvulsa, presens scriptum inde confectum sigillo nostro voluimus
communiri. Acta sunt hec prcsentibus; H(eynrico) burgravio, Fredcrico
Hundertmarc, Bertrammo de Walegarden, Henrico de Ketsler, Ecberto
de Batenhorst et Hermanno de Wulfhem militibus ; Hermanno fillo
doniini Frederici Hunderfmarc, Themone fdio domini Henrici de Ketsler,
Bicquino de Ostenvelde et aliis quam pluribus viris discretis et honesÜs;
anno Domini M^GCLX "Villi ", crastino sancti Briclii.

') fl6cr ber 3'"' iiarfjgclrogcn. — ') citf 9iQ|ur,

SriK^ftüd beß Siegels bet SBiicgmamifdiaft Cffieftf. Sieget 69,
^ergameniytreifen.

A^

2) «fl

1 412. — 1269, »Wtmber 18.

'^ex enoä^Ite S0iid)of ^iüibetiiib ron D^nabtiid ftirbt.
3)et S^obeatag SBibeftiibS ifl iiod) bein Jletrolog ber osnabriider 5Dom=
fird)e ber 18. 9ioüember. Söat. 3)!iltf)eilmi9en IV S. 192. 2lm 27. 3anuQr

1269 i)ü\ 2Sibe(inb nodi gelebt (ofll. oben 9lr. 392) uitb in bem(e(beti 3ai|re
iiod) geurdmbet (ogl. oben 3ir. 390). 3n ber Uriunbe oom 18. ^nniiat

1270 gebenft baä Soinfapilcl feiner als quondam ecclesie nostri electi
(og[. unten 9ir. 417).

^413. - 1269, ^timUt 31.

Siaä ^oiiitapilet ju Cenabriuf fraiiäjumii't einen Sdju^brief beä
^apfles 3lleEQnbei IV. für bie 3J!itglteber bes ^otionniterorbeiiS
Dom 7. aUat 1260.
aSal. oben 3ir. 229.

- 1270.

SJie ä'Ibtiffin Bon Setisbroif betiiiibet ben ißerjii^t bes SRittcrs Sä-
mann von Sie^eiin auf einen 3e&"tf'i '" SRemfe unb uertanf^l iljn
gegen bQ3 ©cbe Emeslms') im Äir^fpiel SßJiebenbrüd an baö
Alofter SRarienfelb.

Oriflinal; Staatäarc^ia mflnftcr. Xniif: aUilnioHä, aSefif, lt.=SS. in
Wr. 853,
Cunegundis abbatissa in Hersebroke universis fldelibus hoc
scriptum cognlLuris inperpetuuin. Notum esse cupimus presentibus et
futui-is, quod Hermannus miles dictus de Nehem cum duobus filiis
suis Johanne et Hermanno venit ad nos in Langenberg et ibi nobis
resignavit quandam decimani, quam feodali jure de manu noslra
tenuerat, filiis suis predictis ad hanc resignacionem plenum favorem ad-
hibentibus et consensum. Nos vero hiabita deliberacione et pleno con-
sensu capituii noslri ad hoc accedente proprietatem ejusdem decime
contulinius ecclesie Campi sancte Mnrie, cui decima ipsa in proximo
adjacebat, facta tarnen prius nobis recompensacione ab eadem ecciesia
per proprietatem cujusdam mansi qui appellatur Emeshus^) in parrochia
Widenbrugge, ut sie inter utramque ecclesiam nostrani videlicet et
Campum sancte Marie vicaria proprietalmn collacio stabilis inperpetuum
permaneret. Preterea presentem paginam exinde conscriptam sigillo
ecclesie nostre caulum duximus roborare. Hujus rei testes sunt: ex
parte ecclesie nostre dominus Ärnoldus plebanus noster et Everhardus

) SEtmutfiliA (Smemnuit uBrblid^ Bon sajicbenörüct. SSgl. imicn bic Hrfunbe
m 1280, aJlni 30.

^t >) $ctmutl|l

^■Hn 1280, Snni 30.

284

1270

capellanus noster, sacerdoles, Herenbertus et Hermannus converäi noslri;
ex parte vero altera dominus Johannes abbus Campi sancte Marie,
GiseJberlus sacorijoa et iiionachus, magister hospitum, Everhardus el
Anshelmus conversi: porro mediatores utriusque partis, dominus Regen-
bodo Top miles et fraler suus Heinricus, Hermannus de Ncheni el
Hermannus Grip et alii pluies, Ada sunt hec anno Domini millesimo
ducentesimo septuagesimo.

6tegel (^eflf. 112, I) an ^i$ma[em geflo^teiiein .^arifbanbe erhall

a^fll. unten 9!r. 421.

415. — Zimmern bei 3)i|ftn, 1270.

®rQf Otto Doii atacenöbctg übetträat bie aSogtei übet ba« ©tifl
'äorgljorft auf fo lange ben ©iirginännern ju Steinfiirt, Mä ber
^r}bif(!E)oi Don Wagbeburg bie SbUii uoii Steiniurt bamit beletint
[|abeu toeibe.

Drurf: Ültcfurt, U.=S. T ®. 51 unh ÜBtliitanä, Söeftf. U.=SB. HI 5Wr. 872.

Acla sunt anno Domini ifCCLXX*' in loco el

sub tilia Timeren coram viris idoneis vlro nobili Ludolpho de Stelnvorde
morante in Yburg, Hinrico Vinken, Ottono de Haren, Hugone de Thedem,
Godefrido de Herthe, Winando Dancevot, Gerardo de Wullen, mililibus ;
Godefrido de Nagel, Johanne de Slade et aliis quam multis.

I

L

416. - OSnaarütf, 1270. ■

Äourab 'tropft von 98ill>eöl)aufen, crn)ftE)ller Sifti^of uon SDänabcÜcCT
beiitlunbet, Xia'^ wor if)m bie Sriibcc Sof)ann iiitb ©erljorb Sßebet:
bogint aBe il)re 3ted)te auf einen flotten in Wichardinchusen,
bellen @etmbeabgaben feftgefegt fitib, an baä ^o^aiuiiäflift in
OSnabrncf oetfaiift tiaben.

MBIdirift bcB 14. 3nlJTfi. in aH)c. 201, 127. 33nict; SäJcflfflÜic^e 8*«=
i^rift IX ®. 307.
Conradus Wildeshusensis preposilus Dei gralia ad episcopatum
Osnaburgensem electus omnibus presens scriptum visuris notum facimus,
quod Johannes et Gerhardus dicti Wederbogint laici coram nobis per-
sonaliter constituti quandam casam Wichardinchusen sitam quatuor
modios siliginis et toUdem modioä ordei solventem annualim cum
Omnibus attinenlüs suis dilectis in Cliriäto decano et capitulo ecclesie
sancU Johannis Osnaburgensis justo vendicionis titulo pro certa summa
pecunie vendiderunt, rcnunciantes omni jure et dominio, quod ipsi el
eorura heredes in prelibalis bonis dinoscebantur habere vel habituri
essent forsan in futurum. In cujus facti lestimonium ad pelicionem

1270

285

partium predictorum sigillum noslrum presenlibus litteris est appensum.
Datum et actum Osemb., anno Domini M^CG" sepluagesimo, presentibus
honorabilibus viris preposilo Lodowico, decano, thesaurario ot Vrotnoldo,
canonicis ecciesie sancti Johannis pretMcto; Hiniico dapirero diclo Vinke,
Hermanno de Hustede, Hugone de Thehem militibus; Wertiero de Hol t-
zelen et Thilutberto(?) famulis et alüs quam pluribus.

417. - 1270 (1269), 3on«ot 18.

^ropfl, a^ei^anl iinb ilapitct oon Osnobriicf behmfaen, bai ber cer--
florberte eriuatilte Sifi^of 3ßtbe(inb bem illofter Sbiirg in feinem
S^eftamente ßiegenfiiiaften im iburaer 3™i"3^i^ oermac^t ^at, roeldie
er 0011 Sermonn Stoppe gefauft Iiotte. — 35ei: etroätitte ®i[d)of
Äoncüb beflättgt in einem Iran^fife biefe Sc^enfimg.

IDiifliiml: ©lootSotc^fc.
Nos prepQsitus, decanus et capitulum ecciesie Osnaburgensis litteris
presentibus recognoscimus et protestamur, nos vidisse et audivisse litteras
domini Widekindi quondam ecciesie nostre electi super teslamento suo
confectas et nobis directas, in quibus inter cetera continebatur, quod
bona quedam sita prope pomerium monasterii in Yburg, que videticet
olim ipse emerat a domiiio Hermanno dicto Tappen et tenentur de
manu abbatis in Yburg, dictus electus contulit et assignavit in scriptis
ipsi monasterio in Yburg in restaurum dampnorum et incomodorum,
que sepius ex parte sui dieto monasterio fueranl irrogata. Et quoniam
dictus dominus electus noster prefata bona per annum et ampiius in
possessione libera et quiela ante obitum suum tenuisse dinoscitur, nos
collationem dicti domini nostri factam dicto monasterio de bonis supra-
dictis cum attinentiis eorum gratam et ratam habentes super hoc ipsi
monasterio presens scriptum sigilli nostri munimine duximus roborandum.
Datum anno Domini millesimo ducenlesimo sexagesimo nono, die Prisce
virginis.

3uDorberft ein spergamentfttetfeii ot)He Sieget; bann ber SRiemen beö
a^tanfiiiEeö (f. unten) iinb ein britter 31temen mit bem Äapileiriegel ad
causas (fflefti. ©iegei 101, 6).

>Diit bem etetlenriegel Sonrabä {ISefif. Sieget 52, 4) ongetjangt ein
5Dtanöfii- oon (1270), 2«iirj 26:
I Nos Dei gratia Conradus Osnaburgensis ecciesie electus collationem

I et donationem') supra scriptam monasterio sancli dementia in Yburg
ab antecessore nostro feÜcis recordalionis Wedekindo Osnaburgensi electo
pie et canonice factam et a capitulo nostre majoris ecciesie ratificatam
et approbatam, proul misericorditer facta est, misericorditer auctoritate

286 1270

nostra confirmamus in nomine patris e[ spiritus sancli. Datum YbuiK
electionis nostre anno primo, in crastino annunciationis beate
virginis.

') lintiUitcv niouaat buvd) uiitcrflffc61c ^'iiiitte (iclilgt.

\

418. - 6ae8ftHi, 1270 (1269), 9Härj 10.

Sifc^of (Sertiarb ooit 3)Ittiifter toufdit mit beiti ©rafeu griebrii

oon Wietbetg iBIiniftetiolinuen aus.

Ctiflinal: ©tablarrfiit Soeft.

G(erhardus) Dei gratia ecclesie Monasteriensis episcopus oDinibai

presens scriptum visuris notum facimus, quod nos Margaretam filiam

Conradi dicti Spegil militis quondam ecclesie nostre ministerialem de-

dimus nobili viro domnio F(riderico) comiti de Retberg in ministerialem,

recipientes Gerlrudim filiani Arnoldi dicti Balken c[Uondam ipsius comitis

ministerialem in ministerialem nostre ecclesie pai'is perniulacionis tylulo

pro eadem, Superscriptionem hujus tlictionis nostre superius prenomi-

natam approbamus. Actum Cosvelde, anno Doraini M^'CCLXIX'*, VI'

Ydus Martii.

an «Pergaincntftreifen bas ©iegel bes Sifcdofö (SBefif. Sieget 43, l
»nb 45, 10).

419. - 36urfl, 1270, Kärj 26.

SBflI. 3it. 417.

420. — 1270, ai»ril 13.

Litterae venditionis Oltonis comitis de Tecklonburgh duanim
domuum juxta Leeden sitarum Ostra et Osterhausscn ') cum omnibus
pertinentiis [an ba6 fltoftet Seebeii], sub dato 1270 in vigilia TiburtJi et_
Valeriani,

Dlcgcfi im eccbcii|c&cii ^rrfjiaiimcntortiim Don 1C3Ü, Mic. 386 5Br. (

') Ofteitnmp (?) iinb OftcrtjucS, Dfll. üoit Öccbcii.

421. - 1270, ajitil 24.

®et aitttcr ^cnnann non 9Ie(ieim nerjid)tet auf einen Dom Älopl
SetjebrocE U^iirüfjrigeii Se^nlen t" 91ein(e.

Otigtital: StoaieQUÄita ÜKünJIcr. "DrucT; 2ß(lniQit3, Scflf- U-'®. 1

9Jr. 8&2.

1270 287

Honorabili domine . . abbalisse in Hersebroke et eju3 convenlui
Hermannus mües de Nihem ac ßlii ejus Johannes miles et Hermannus
paratam ad obsequia voluntalem. Vobis el Omnibus hoc scriptum visuris
notum facimus, quod docimarn in Remesede, quam de vestra ecclesia
jure feodali lenuimus, vobis libere resignamus. In cujus roi testlmonium
presens scriptum iJhislris domini G(oderridi) comitis Arnesbergensis sigillo
pelivimus roborari. Datum anno Domini M*'CC'' septuagesimo, VIII" Ka-
lendas Maji.

Sieget bc3 ßltofcn Sottfrieb DOn StrnSberg (Mcftf. S. 28, 6) an
belli aiiä ber Urftinbe gefcfjiutteneii ^JJergaiiientftreifm ert)alleii; ein sroeiteö
©iegel abgefaDcii.

422. — Wrrtenebttfl, 1270, 3uiii 26.

Dtto @rof Don Slauciiäberg überträgt bas (Sigctit^iim »oti 4 grbeii

HU ^errtu(\Ijniifeii, roelc&e 3tittcr 3ieinbert ooii beni 58ii(fc^e «u baö

et. 3oI)aniiiöflifl ju Osttabrüct »erfaiift tjatte, an ^roiift, 3^ed)ant

iiiib Kapitel biefec Kirche unter 3i'ft''nmung (eines SSruberö, bes

^topfteS ßubraig non St. So^«""-

Oriainol: StontSnv(^iü.

Olto comes in Bavensberg omnihus presens scriptum visuris rei

geste noliciam. Tenore presentium protestamur, quod Reinberlus miles

dictus de Busche de consensu et voluntale uxoris sue Hildegundis el

omnium heredura suorum quatuor mansos in Herejeringhusen ^) in par-

rochia Kappelen sitos cum omnibus attinencüs suis, tam agris quam

pratis, pasciiis, piscinis et silvis et cum omni integritate fructuum inde

provenienlium lionorabilibus viris preposito, decano tolique capitulo

ccciesie sancti Johannis Osnaburgensis pro ocloginta marcis usualis

monete liberaliler vendidit et liberalius coram nobis resignavit nee sibi

nee posteris suis aliquid juris in eiä reäervavit. Nos vero ad honorem

beati Johannis baptiste, palroni ecciesie nominate, et ob salutem anime

nostre dietorum bonorum proprielatem de consensu fratris nostri Loth-

wici superius memorati prelibalo capilulo et ecciesie jam predicte con-

tulinms in perpeluum possidendam et omni juri, quod in premissis bonis

habuimus, plane renunciavimus. Acta sunt hec in Castro nostro Ravens-

berg, presentibus Herbordo Vos, Johanne de Busche, Ottone de Haren,

Wernhero diclo Todliranc, Hinrieo Vinken, Hinrieo de Äspelcampe

militibus; ilem Everrardo Vinken, Johanne de Slichorst, Godefrido de

Amethen, Hermanno de Swege et alüs pluribus tarn elcrieis quam laicis.

Item ut in facto tam legitimo nulla in posterum possit intervenire

calumpnia, presentem paginam super premissis fecimus conscribi et

I

1270

'etil (in)s!|

sigilli nostri munimine roborari. Item ad majorem et iiberiorem
ludinem presens scriptum sigillo fralns noslri prepositi Loilitvici jam
sepius nominati fecitnus consignari. Dalum Ravensberg, anno Domini
M"CC<•LXX^ VI Kalendas JuliJ.

3n)ei Siegel an ^flergamenlftieifen ; 1. 3Scflf. Siegel 35, 7. 2.

eteH

bifltier ni(^f belannteö Sieget bea ^propfteß i^iibroig: maiibelförmig, in gotifii&ei
Umraf)mung unten fiiienb iitil ec^obenen §änbeii ber 3IuöfteDec, boröber
unter ie einem <S)iigtiogen vier ^eilige, bariiber bie @otteSmutter mit bem
flinbe Jitseiib. Siiirffieget : ©olteMomin mit flreujpanier. Uinfc^rift: . . • .
. . . ti Johis. Osnabrug. Um|(i)rift M Jiitdfiegeiä nii^l me^r ertennbar.
aigt. bie aaeftf. S. 135, 3; 51, 4 unb 02, 1 abgebilbeten Siegel. J

423. — 9imniUti, 1270, anouf) 9.')

©rof Otto uon SiaDeiiSberg oertouft mit 3"flinimung feine« SruberS,
be6 5(Jropflea uon St. S^^inii^O^nobniJ, mib feiner ^taü Sebiuig
bcm Rlofler ©rapenfiorft bie iui Sirdie in 91ie[cnbeä getjörenben
(Süter unb ®igenbei)öngeii unb bofi ©runbiiiid, onf roeli^em bie
Kirche erbaut i[t.

Ortaltittl; Stontönr(fii« SWiinft«, I)riirf: ^oDflerecfl, Sffieflf. U.-®. '^1
9ir. 1056 mii bcm 5)ntum 1276, Huauft 13. %l. iinlcn bie «mii.^
Ollo coines in Ravensberg Omnibus in perpetuum. Acta sollem-
pniler delet oblivio, nisi scriplurarura fulciantur testimonio, Noverint
itaque tarn posteri quam presentes, quod nos de consensu et voluntate
fratris nostri Ludewici prepositi ecclesie sancti Johannis in Osenbrucke,
Hathewigis uxons nosire, puerorum nosirorum Hcrmanni et Ludewici
necnon omnium heredum nostroi-um proprielatem bonorum et bominum
ad ecclesiam Risenbeke perlinentem lam in pralis, pascuis, piscinis,
agris et silvis cum omnibus juribus corporalibus et incorporalibus ad
ipsam pertincnlibus locum eciam, super quem ecclesia jam dicla fundata
est, claustro in Gravenhorst überaliter vendidimus et liberalius cidem
contulimus in perpetuum possidendani. Hujus facti nostri tesles sunt:
Ludewicus Hake, Hudo de Codentiorst, Hugo dictus Bere, Hinricus Vinke,
Otto de Haren, Hugo de Wede, Herbordus Vos, Reinberlus de Busche,
milites; item Nicolaus Eydarius et alü plures. Item ut in facto tarn
legilimo nulla in posterum possit intervenire calumpnia, presentem

\

') 35le ©(fitdBiDciic öcr Dntiruiifl läjjt jroclFclljoft, ofi 1276, Id. Aug. ober 1270,
V« Id. Aug. ju Icfcn 1(1, 3t^ finbe miil) für bafl Ce^jterc ciitldiiebcn, bn btc Ui bcr
Uthmbe üom 18. SioMmb« 1272, Sit. 4S9, juin auäbiiid [ommenbcit 9)€rf|tc bcS
StloficT« bic tu bcr obigen llttiiiibc CTiDorbcitcii ESeri^rci^tc jur 3SoiaiiS{cljiiita Ijobcn.

1270 289

paginam super premissis fecimus conscribi et sigilli nostri munimine
roborari. Item ad majorem et uberiorem firmitudinem sigilla vene-
rabilium virorum Conradr Osnaburgensis electi, Johannis abbatis Campi
sancte Marie, fratris nostri Ludewici superiu^ premissi necnon uxoris
nostre, in quorum presencia omnia premissa ordinata fuerunt, fecimus
apponi. Datum Ravensberg, anno Domini M«CC^LXX^ V<> Idus Augusti.

©icflcl beä Orafcn mit SRüdtricflcI, bcö 5propfieö Submg unb beö
abtcö mx aRarienfelb (SBcfif. ©icgel 125, 7), bcibc mit SRüdriegcln (Agnus
Dei), gicmliti^ erhalten, baö bed »ifti^ofö unb bcr ©räfin [xnh öon bcn ^ßcr^
gamentflrcifcn abgefallen.

424. - 1270, «ttgttfl 28.

S)er päpfilidSie SRuntiuö Bernardus de Castaneto tl^eitt bem ^ßropfl
imb S)elan öon Dänabrüd ben wegen ber fortbauernben ®efangen=
Haltung beö ©rabifti&ofö Engelbert von Äöln üerfti^ärften »annfprud^
gegen bie Orafen t)on 3üli(i&, ben Orafen üon Oeblern, ben öifd^of
von aWünfier unb bie ©tabt Äöln mit unb beauftragt fie, ben
a3annfpru(i& perfönlid^ im S)om unb in ber St. 3ol^anniöKr(i;e gu
öeröffentli(i&en unb bie SBerlefung bis auf weitere« an ©onn= unb
gefitagen in ben Äird^en ber S)iöcefe gu üeranlaffen.

3)rucf: ßocombict/ 9'ilcberrl^cln. U.=S3. n ^x. 601.

Viris providis et discretis . . preposito et . . decano Osnabur-
gensibus magister Bernardus de Castaneto, domini pape capellanus et
sedis apostolice nuncius, salutem et sinceram in Domino caritatem. Vobis
et cuilibet vestrum in virtute s. obedientie et sub pena excommuni-
cationis, quam in vos et vestrum quemlibet exnunc ut extunc ferimus in
hiis scriptis, si in exequendis mandatis nostris in hac parte negligentes
fueritis vel remissi, auctoritate qua fungimur in hac parte districte pre-
cipiendo mandamus, quatinus personaliter in majori et s. Johannis Osna-
burgensis civitatis ecclesiis convocato clero et populo infrascriptas sen-
tentias, quas hiis diebus tulimus, publicetis et faciatis singulis diebus
dominicis et festivis pulsatis campanis et candelis accensis omni affectata
mora postposita per singulas ecclesias civitatis et dyocesis Osnaburgensis
soUempniter publicari, donec super hoc a nobis aliud receperitis in man-
datis, contradictores per censuram ecclesiasticam compescendo. Sententie,
quas tulimus, de quibus superius mentio fit, tales sunt:

^olgt ber bei Sacomblet a. a. D. abgebrudte Sannfpruti^ unter
obigem S)atum.

9fir, D»n. nxUSßnif UL 19

290
425.

iro

- OSnabi&i, 1270, OftoIieT 25. ^W^M

Setmann ©belfert »ort öolte flbetträgt bem St. 3o^Qiini«|ltft in
Dsnobrütf fein 3tecE|t an bm ^ffl'iteu bes ©cbeö Sef^aub in 5Boren:
berge bei alaüensberg, rooraiif ber ooii i^m bamit belelinl gcroefene
glittet Suflo Don ^ome 33erjid|t geleitet ^at. I

Onaiiinl: ©laaiSatcfiiu. T^nitf: aRtttö. V ©. 129.
Hermannus nobilis vir de Holte omnibus presens scriptum visuris
notum esse volumus, quod cum Hugo dictus de Home, miles, decimam
domus Lefhardi in Vorenberge') prope castrum Ravensberge site sol-
ventem annualim pro redemptione unum moltium siliginis et duodecim
denarios, quam a nobis in feodo tenebat, in nianus nostras libere re-
slgnasset, nos ob nostram et antecessorum nosirorum satutem omne jus,
quod in dicla decima habuimus, ecclesie et capitulo sancti Johaunis
Osnaburgensis de consensu uxoris et heredum nostrorum contulinius
pleno jure. In cujus facti robur et teslimonium perpeluum presens
scriptum diclo capitulo nostro sigillo dedimus communitum. Datum et
actum Osenbrugge, in die Crispinl et Crispiniani martyrum, anno Domini

') itlät tiiD^l roilft. ^^

Sttn beut aus ber Utfimbe gefdimtteiten ^ergamentftreifen baß Siegel
roie an 9Ir. 10.

426.

jfii«^^

L

- Sti^ta, 1271.

a)er 31ittec ^erborb ooti Spreboroe befimbet, bafi er jiir SIul«'

ftattung einer Snfeiin bas Erbe Sirnolbi in Saturn (bei iUecdta)

bem Rlofter Serfenbrüd übertragen ^abs.

Crifltnol: ©tanlSnti^io.

Herbordus miles dictus de Spredowe universis Christi fideiibus

hanc litteram inspecturis salutetn in auctore salutis. Noverint universi

Christi fideles, ad quos presens scriptum pervenerit, quod ad honorem

Dei et gloriose genitricis ejus virginis Marie advocatiam domus Arnoldi

in Bachern*) cum consensu socerorum meorum domini Johannis videlicet

de Apen et domini Alberonis de Brenia et Bernardi dicli Kanne nee

non et ßUarum mearum uxorum predictorum filiorumquo eorundem

monasterio in Bersenbrugge cum filia predicti domini Johannis de Apen

contuli libere et absolute perpetuo possidendam. Ut autem hec in

posterum rata permaneant et inconvulsa, presentem litteram sigillo

1271 291

castellanorum in Vechta feci communiri. Datum in Vechta, anno Domini
Mo.CGo.LXoXI«.

>) über bcr 3cilc an ©tcHc bcö öcftrld^cncn in Dich, nad^öctroöcn.

©icflcl mit ^Pcrflamcntflreifcn ab.
»gl. mten 3lv. 441.

427. - OSnobrfift 1271 (1270), 3attttar 20.

Ser ertDQ^lte 93ifd^of jlonrab Don Odnabrüd belennt t)om Rapxtd
ju ©ngcr 200 aJiarf, locld^c cd bcm aibcro SBunc \d)nlbete, erhalten
ju l^abcn, übcnocifl bafür bcm aibcro eine i&f)xüd)e 3in«äö^Iung
von 26 aWarl unb t)crf(i&rcibt bcm ®omIapitcl, tocld^cö für bic
Ballung »ürgfd^aft übernimmt, einlünftc an^ bcn aJiü^lcn bei
©t. Sodann (neue aWü^le) unb an bem fiafct^ore. S)ic 3o^lungcn
tocrben bem SUbero nur auf Sebenöjeit geleifiet.

Originol: !Domorcl^lb.

Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie electus omnibus hoc
scriptum visuris salutem in Domino. Cum nos propter multa debita,
quibus ecclesiam nostram Osnaburgensem invenimus obligatam, re-
ceperimus a capitulo Angariensi nostre dyocesis ducentas marcas, in
quibus idem capitulum Alberoni dicto Bune tenebatur, propter quam
pecuniam per nos receptam obligavimus nos et per presentes litteras
obligamus eidem Al(beroni) ad dandum singulis annis in octava sancti
Michahelis novem marcas quatuor solidis minus, in octava purificationis
sancte Marie novem marcas quatuor solidis minus, in festo apostolorum
Pbilippi et Jacobi novem marcas quatuor solidis minus Osnaburgensis
monete, pro qua pensione eidem Al(beroni) solvenda per nos fidejussit
capitulum nostrum Osnaburgense pro nobis et specialiter fide data . .
prepositus et octo obedienciarii se obligaverunt hosque redditus nostros
in molendinis nostris apud sanctum Johannem et Haseporte obligavimus
et per presentes litteras obligamus ac fide data promisimüs et pro-
mittimus et dapifer noster similiter fide data promisit et omnes suc-
cessores ipsius, qui videlicet post ipsum erunt dapiferi, se obligabunt data
fide, quod in eisdcm redditibus molendinorum nostrorum idem capitulum,
prepositus et obedienciarii predicti nullum habebunt impedimentum.
Quos redditus assignamus eisdem capitulo preposito et obedienciariis,
ut illos in festo beati Jacobi apostoli futuri proximo sibi assumant.
Mortuo autem dicto Al(berone) fidejussio supradicta seu obligatio cessabit
et redditus dictorum molendinorum nostrorum ad mensam nostram seu
successorum nostrorum sicut antea pertinere consueverant, pertinebunt.

19*

l

292 1271

Dalum Osenbruglie, in die sanctorum martirum Fabiani et SebastH
anno Domini IWCC^LXX",

Sieget öom ^ergamentftreifeii abgefallen.

428. - DSnrirfltf, 1271 (1270), 3ttnu« 20.

Süet erroä^Ite Sifc^of Rontab ooii Dönabrüä überträgt bem ®om='
Eapitel baä ®igeult)um von jniei ©rben in ber S8auerfd)Qft Ülolle,
naddbem bec frlifier bamit belehnt geraefene Sllbeio genannt SBune
tu feine Sünbe barouf äJerjii^t geleiftet (jat. ^

Conradus Dei gralia Osnabui^ensts ecciesie electus omnibus hoc
scriptum visuris salutem in Domino. Noveritis, quod Albero dictus Bune
et sui heredes duas domos in Nolle,') quas in feodo a nobis idem Al-
(bero) tenuit, in manus nostras libere et integraliter resignarunt et nos
proprietatem eanindem domorum ad nos et ecclesiam nostram Osnabur-
gensem pertinentem pleno jure contulimus et conferimus capilulo nostre
ecciesie Osnaburgensis cum omnibus juribus et reddilibus eisdem domibus
pertinentibus inperpetunm possidendas et idem capitulum eidem AI(beroni},
quam diu vivel, dabit singulis annis in octava sancti Micliahelis sedecim
solidos, in octava purificationis sancte Marie sedecim soHdos et in festo
aposlolorum Philippi et Jacobi sedecim solidos Osnaburgensis monete;
mortuo autem diclo Al(berone) pensio supradicta totaliter cessabit et pre-
dictum capitulum nostrum ad iüann alicui domino seu heredi aut heredibus
in aliquG non tenebitur ullo modo. Datum Osenburgii, in die sanctorum
martirum Fabiani et Sebastiani, anno Domini M^GCLXX".

') 9!oUc, ftrfpl. SJifSeii.
Siegel oon ^pergamentpreifen abgefatlen.

d

1271 (1270). 3miuor 23.

©tfd)of ©erwarb con 9Jlün[ler beluiibet bie jroifd&en ©erwarb von

aBeRecroinfel ncbft grau unb Kinbern unb bcffen Sc^roeflec iiebfl
Riubern mit 3)Iarfi[ia öon 58ent^eiin, bcr aBtttroe beä SRitterB
Cubolf oon 911)eine, getroffene SBereinbanmg unb 2:^eitung i^ret
»on Sern^arb oon ©rioorben ererbten ©üter.

lon^H

3l&(rfinft in äßfc. H, 13 hcS Staatsarc^iüS SKüiiftci-. Vm<t: SBiln«
SSJeytf. U.^®. m Ih. 876,

In nomine Domini amen. Gcrhardus Dei gratia ecciesie Mon-
asterienais episcopus universis presentia visuris et audituris notum esse

1271 293

TOlumus tenore presentium protestanLes, quod Gerhardus de Wester-
winkele Tamulus et Gertrudis uxor ejus legitinia cum eorum pueris Ger-
harde et Bernhardo. Alexandro, Methilde, Sophia et Gesa et MechlJldis
soror Gerhard! de Westerwinckelo predtcli cum suis pueris Adolfo et
Aleyde, et cum alüs omnibus eorum utrorumque veris et legitimis here-
dibus, quibuscunque nominibus censeantur, in nostra presentia coram judi-
cio et scabinis civitatis nostrc Mon(asteriensis) et alüs quam pluribus Bde
dignis constituti recogooveriat, quod ipsi cum domina Marsilia de Bentbem,
relicta Ludolfi quondam de Rene militis, omnia bona, que ad eos com-
tnuniter ex morte domini Bernhard! de Drivorde dinoscebanlur here-
ditario jure fore devoluta in hunc modum ea conditione inter se divisisse,
quod domina Marsilia antedicta pro suo libitu partem, que sibi in bonis
predictis cedebat, simul et omnta bona sua patema posset et deberet
vendere, contribuere et divertere ad quoscunque et quibuscunque sib
placerel sine qualibet contradictione sive impedimento ipsorum seu
omnium suorum heredum vel etiam suorum successorum. Quam con-
dilionem') Gerhardus de Westerwinkete et Mechtildis sepedicti et eorum
utrorumque heredes acceplaverunt, scilicet quod ipsi id ipsum facere
possent tam cum sua parte bonorum pretactorum, quam cum bonis
suis paternis quibuscunque. Preterea recognoverunt se a predicta
domina Marsilia LXIII mai'cas Monasteriensium denariorum integraliter
recepisse, quorum denariorum Gerhardus et sui heredes predicli XXX
marcas se percepisse fatfibantur, Methildis vero et ejus heredes XXXIII
marcas; ex quibus denariis heredes Mechtildis prenominate partem suam
confessi sunt se integraliter percepisse. Pro quibus denariis et pro pre-
dicta conditionata divisione ad hec se firmiter obligarant, quod ipsi ne-
quaquam donationem sive venditionem, quam domina Marsilia sepedicta
cum omnibus suis bonis facere vellet, nee deberent nee possent in
aliquo impedire. Renunciaverunt igitur coram nobis et coram aliis
supradictis sponte, non coacti, libere et ex toto omni juri quod ipsi
videbantur habere seu imposterum eis vel eorum successoribus forte
competere posset in omnibus bonrs predicte domine Marsilie tam jure
hereditario ad eani devolutis, quam etiam ab ipsis vel ab aliis emptis
sive non emptis, ubicunque locorum sitis, mobilibus et immobilibus, que
predicta domina Marsilia tunc babebat, scilicet in domo Molenkote, in
domo Thorhaket, in domo Reynardi Reynerink in Drivorde, in curia
Sameren, in domo Marsilii tho Halteren ac in aliis omnibus bonis, quibus
ipsa tunc temporis fruebatur vel in futuro fruitura foret seu habitura.
Que quidem omnia bona et singula curiamque de Eipenhof, — que
justo venditionis titulo a Gerhardo de Westerwinckele et omnibus suis
heredibus antedictis est vendita et cum elemosina fratris Henrici de Dri-
vorde pro LX marcis monete predicte rationabiliter empta est et comparata

SM 1271

deo&rtis Ip*i« venditoribus plenarie persolutis, — quam coriam predictam de
Ziptoiiot et omnia bona pretacta sire naa lada cum omnibus eorum appen-
diciki et atlmencüs quibuscunque urtanimi consensu et assensu una cum
tepodfda doroiiia Harsitia conjunctis manibus supraportabant et confere-
bant libere et abstine omni conditione in manus fratris LuberlJ de Drivorde
el gerniani sui fnlris Ilcnrici ad perpetuos usus pauperum sacre domus
bo«]titalis Jhenualem, per commendalorem et fratres domus Stenvordensis
pro pura ttk-moelna liereditario jure absque qualibel ipsorum aut suorum
flucct-8ij0rum aut Iteredum conlradictione habenda et quiete perhenniter
pofiBidenda. Renunciaverunt Jnsuper ore manu et calamo omnibus juribus
cuiionidH el civllibu» tunc institulis seu imposterum instiiuendis et omni
actioni, exceplioni, defenEioni seu beneficio, restitulionis in integrum
lillcrl« impelralis aut impelrandis jus aut grallam continentibus, et gene-
rnliter omnibus rebus quibus bujusmodi collatio sive Iranslatio vitiari
pOM^cl aul Impugnari aut dicUs fratribus in eisdem bonis cum omnibus
oorurn appendidis aliquod prejudicium posset in poslerum generari.
Quibus peradiB predidi fratros Lubertus et Henricus unam aniam vini
pro Icslinionio hiyusmodi collalionis sive renundalionis ratiouabiliter
fflde, ordine juris in eisdem totaliter observato, antedictis judido et
srabiniB pro se i't pro suo ordino contulerunt et In majoris assecurationis
et firmitatis robur nos tierliurdus Dei gratia predicte ecdesie Moo-
(aatorionsis) episcopus ad rogatuni partium utrarumque, prout ea vidimus
et nudivimus, huic presenti instrumento omnia preniissa inscribi fedmus,
quod in ovidontiaiu et testinionium omniura suprascriptorum coramen-
datorl et rralribus scpcdicte domus Stenvordensis nostro nostrique capituli
sigillis tradidimus eummuiiitum. Datum anno Domini M^CCLXX", X Ka';_
Icndns Pebruarli.

') I>l( %'DVlaiir t)nt ijutt comlitioitc.

430. - S4in«I»drktit tä71 (tSTO). (^elru«).

&xai ^tmi<ii wo» IDtbnibiirfl t«r jüngere überträgt bem BIoP«
4*evfenbi»(f (ein l^inM brt tSiö*iitl)"mö an tinttn erbe in SuUrup,
totidati ^ft wa ii)ui baiiiit twlcbntr eöel^eii ü^nnaim von ^ar^
ftorix Um XUüti pertntijt tut.

ÄbiAiltl ^V^'' li-^VieiD- lti*tK. Itl.Jii, tmi: Sdiiööoff, Itit
'Nr. lltf.

llemrktM i-ouN« Juotor tu OUvoboif oauibtts prvseotia Ttsuris in
p«-rpetuuiu. Sciant viai<i«(< qfifiA W» pnpiMltMt qttUtuQ putem videlicet
doiuus iuSuthürpe, ittHtW <t» «MMM UMtMUWMUUas RobtÜs de Hastorpe

tvauit iu teoUo «t in ma»m WMlan» n^awrit^ ad petkiouem ipsios cU>-
miai Uk(buuhiO »t UvrboKÜ dt» S^Nidav« nttlfe aMUtst^no ia Bcrsoibr.

:rup,
nibntbofl

127t 295

et dominabus ibidem Deo servientibus libere couferimus presentium testi-
monio lilterarum. Testes Hinricus comes de Hoya, Bernardus nobilis de
Lon, Hinricus Slichting, Tlietmarus Ore, Herbordus de Spredowe milites,

tet alii quam plures. Datum Smalevorde, anno Domini M^CCLXX.
431. - äBilbcS^mtftii, 1271 (1270), (9t»»»).
, ©rof Seinricti hex Sitete von Olbeiiburg übertrögt beut RIolter

33er[enbtüct fetiie Hälfte beä ©tgenttiinns an einem ©r&e in ©iit^
trup, metc^eä ber ooii i^m bamit bcle()nte tSbet^err §ennann oon
Sarftorpe bem Älofter oertaiift fiat.
Diißinfll: SlaotSatclitt). S^nicE: <3Qn&t)off/ Uthmben 9ir. 102.
Henricus comes senior de Oldenbui^ omnibus presencia visuris
in perpetuum. Sciant universi, quod nos proprietatem, medietatem
videlicet domus in Suthorpe, quam de manu nostra dominus Hermannus
nobilis de Harstorpe tenuit in feodo et in manus nostras resignavit, ad
Petitionen! ipsius Her(manni) et domini Herbordi de Spredowe militis
monasterio in Bersenbruge et dominabus ibidem Deo servientibus libere
conferimus presentium testimonio litterarum. Testes sunt hujus facti:
Herbordus de Spredowe, Willelmus de Landecken, Albernus de Brema,
Ricbertus et Gerlacus fralres de Oldenburg milites. Datum Wildeshusen,
'anno Domini M^CC septuagesimo.

©iege[ öom ^etgamentftretfen ofagefaflen.

432. - SDilbcSliaiifeii, 1271 (1270), fftituat 6.

®raf Sfitiftian »oii DIbenburg überträgt bem ftlofter fflörflel ba«
etgentfiuin ber ^ü^le unb bes gitd^teic^s in ^alen (flrfpt. ^enälage).
Original im ®Mftöntcf|t«e SBrflel.
Cristianus comes de Aldenburg omnibus presencia visuris in per-
petuum. Sciant tarn posteri quam presentes, quod nos ob reverenciam
Dei et beate virginis Marie proprietatem malandini(!) piscine in') Haien')
el omnium atlinencium et usuum conventui in Burstolde conferimus
presentium testimonio litterarum. Testes sunt; Bolland dapifer noster,
Willelmns de Landecke, Albero de Brema, Bertrammus de Knehem,
Widoldus de Scherehorne milites et alii quam plures. Actum et datum
Wildeshusen, anno Domini M^CC" septuagesimo, feria sexta post Puri-
flcationem.

') üfict ber ßctlc iiotfigctrngcit.

2tn einem oiiS ber Urfunbe gcfi^nittenen ^ergamenfftreifen ein S9tu<i&=
ftüd bes ft^ilbfötmigeti ©tegelä : im Derjterten SiegeEfelbe sroei Duetbnlten :
S. Ck)mitis Cris

I

L

296 1271

433. — 1271 (1270), 9elnuur &

Subolf ebel^ von eteinfurt behinbet al« Sogt bed itloßerft
eiar^ol}^ bag bad Jlloßer bett ^of Faysaninchof oerpad^ten unb
bog er gegen j&^tlidiie Stttfd^igung leine Sogtetred^te an bem
Sofe ober bem Jlolon in 9nfpnid^ nehmen loerbe.

CrigmQl: gfütftt. ^rd^ib SH^cba.

Ego Ludolfüs nobilis dictos de Stenvordia, advocatus ecdesie Qa-
holtensis, omnibus presencia visuris duxi protestandum, quod cum dilectis
amicis meis preposito videlicet et conyentui Claholtensibos placuisset,
curiam ipsorum, que vulgariter Faysaninchof appellatur, ad tempos se-
culari locare colono, ita tarnen ut ego vel michi servientes ezhoc, sicut
antea, nichil juris racione advocacie^) in eadem curia nobis possemus
vendicare tali pacto consensi eisdem:- videlicet quod prefati prepositus
et conventus dictam curiam alicui soluto mancipio ecclesie porrigerent
tali scilicet servo et qui domus alterius cultor non esset, quam occasione
hujus locationis evacuari contingeret et ego per consequens in mea pen-
sione annis singuiis exinde dampnum sustinerem. Sane talis colonus
curie sepedicte cum sua uxore ab omni jure peticionis vel exactionis
necnon et omni dominio meo Über erit et immunis omni tempore, quo
curtem coluerit memoratam; hac conditione interposita, quam arbitrati
sunt prepositus et conventus, quod quicumque dominorum in Glaholte-
camerarius habebitur, michi pro ipsius curie colono simul et uxore ejus-
dem dabit tres solidos annuatim.et idem colonus curiam pretaxatam ab
omni meo gravamine libere possideat et quiete. Ut autem hec firma
permaneant, presens scriptum sigilli mei munimine roboratum ipsis dedi
in majoris roboris argumentum. Actum anno Domini M^CC^LXX^^,
dominica post Blasii.

*) ouf 9f^Qfur; frül^cr pencionis?

Siegel t)on bem aM ber Urlunbe gefti^ntltenen ^ergamentflreifen ab-
gefallen.

434. - »ttt^^anfen, 1271 (1270), ^tUnat 11.

®raf Subolf von Dlbenburg überträgt bem Älofier »erfenbrüd fein
aSiertel bed @igentl^um$ an einem @rbe in @uttrup^ toeld^ed ber
von i^m bamit • belel^nte Sbet^err ^ermann von ^arflorpe bem
Älofler tjerlauft l^at.

8(bf d^rlft bcö 14. ^af)x^. In 2Rf c. 161, 80. !Drutf : <5onb^off, Ur!unben
iRt. 102.

Ludolfus Dei gratia comes in Oldenborg omnibus, ad quorum pre-
sentiam presentia pervenerint, in memoriam in perpetuum. Nosse volumus

1271 297

universos, quod nos cum consensu heredum nostrorum ab amorem
Christi et ad preces domini Hermanni nobilis de Hastorpe ad liberam
resignationem ejusdem domini Her(manni) proprietatem quarte partis
domus in Suthorpe damus integraliter monasterio et conventui in Ber-
senbr. una cum domino H(enrico) comite fratre nostro sibi cum juris
integritate perpetuo possidendam. Ut igitur hec nostra donatio predicto
monasterio et conventui in Bersenbr. rata permaneat et inconvulsa, pre-
sens scriptum sibi dedimus nostri sigilli munimine roboratum. Hujus rei
testes: Thidericus de Stafhorst, Johannes dictus Stedhinc, Rodolfus de
Lutten, Bertoldus dictus Diabolus milites; item Johannes et Fredericus
de Eysen, &po de Lutten famuli, et alii quam plures. Datum Brochusen,
datum anno Domini M^CG^LXX®, in crastino Scolastice virginis feliciter
amen.

435. - aRunflet, 1271 (1270), aRit} 25.

SSifd^of ©erwarb von 3Rfinßer aberträgt bem Jtlofler (Star^ol} m^
Sntfd^abigung feineö @lifted bad @igentl^um eineö @rbe<^ bei SBaren-
borf, locld^eö bad Älofter von SBenbelburg von S)efenbrofc gefauft ^at.

Orlölnal: grürftlld^ci^ Slrd^ib m^tba.

Gerhardus Dei gratia ecclesie Monasteriensis episcopus omnibus
presens scriptum visuris notum facimus, quod nos proprietatem mansi
dicti Rupelo siti juxta opidum Warenthorpe, quem dilecti in Christo . .
prepositus et conventus monasterii in Ciaholte a Wendelburga filia
quondam Johannis de Dekenbroke militis annis minore de tutoris ejus
scilicet Engelberti de Dekenbroke sui patrui auctoritate et consensu
triginta marcis emerunt venditione legali, ipsi contulimus monasterio
perpetuo possidendam; recepta proprietate quorundam conducticiorum
agrorum sitorum Redincthorpe sub domo Godefridi: tria molt annone
annuatim solventium, que dicti militis fuerant, ut nostram in hac parte
ecclesiam servaremus illesam. Acta sunt hec Monasterii, presentibus
nobili viro comite de Dale, preposito Johanne et fratre ejus Bittero de
Rethe, Wetcelo de Lembeke, Hermanno de Veltseten, Ludolfo de Wemen,
Alberto dapifero et Hermanno quondam judice nostro in Monasterio
militibus; Brunone Brumerinc, Engelberto de Dekenbroke, Syffrido de
Warenthorpe et Hinrico de Belen; anno Domini M^CG^LXX^ ipso die
annunciationis Dominicc.

Siegel mit SRüdfiegel an 5pergamentflreifen.

ZWJ 1271

436. - (DgnßJriii!), 1271, anril 22.

3liä)tei iinb Mat^manneii Bon Dsiicbrüd beliiiiben, bafe ber quoIen=
brttder Sttftölierc Sifetbert uon ©Ren beut ÜJomf^afemeifter Stolanb
»on 3I(en eine quo fetner oäferltcfieri etbfctiaft ftammeiibe unb auf
beut Saufe bes öennoiin ^onife am 3)Iartte lafteiibe Slente ertili^
nerfüuft ^abe.

Originol: StaatSaTt^iD,
Nos judex, consules et universitas civium in Asenburg*) omnibus
hoc scriptum visuris noticiam rei geste. Ea que in judicio fiunt firma
debent esse et rata et, ne in oblivionem transeant, expedit provideri.
Noverint igitur tam fuluri quam presentes, quod Glselbertus clericus
canonicus in Quakonbrug filius quondain Giselberti de Essene vendidit
pro trjginia maicis et una domino Rolando de Alen thesaurarlo Osua-
burgensi pensioneni sive reditus duarum marcarum in quadam arca in
foro Sita, quam nunc Hermannus diclus Honike inhabilat, que fuit ad
dictum Giselbertum per mortem patris sui ex mera hereditate et suc-
cessione legitima devoluta. Hanc autem pensionem sive redditus pre-
dictus Rolandus slgulis annis et duobus terminis in pascha videlicet et
in festo beati Michaheüs de ipsa area recipiet et jure proprio ac per-
petuo possidebit. Insuper memorata pensio per inhabitatores seu pos-
sessores dicte aree minui non debebit ac etiam per sepe dictum Ro-
landum sive suos successores non valebit aucmentari. Si autem dictum
Hermannum vel suos successores ipsam aream vendere contigerit, emptor
prefate aree ad duplicatam pensionem, que vulgariler invart dicitur,
nullatenus compelletur, sed prefatus Rolandus cum diclis redditibus faciet
legando aut vendendo, quid sue fuerit voiuntatis. Post bec idem G(isel-
bertus) canonicus, Albero frater ejus concivis noster, Conegundis uxor
ipsius Alberonis et Alheydis tiüa ejus prefatam aream resjgnaverunt pure
et absolute voce et manu publice coram nobis, nichil sibi aut heredibus
suis juris vel proprielatis reservantes in eadeni. In cujus rei testimonium
et niuniraen presentem litteram sigÜio nostre civitatis fecimus roborari.
Acta sunt hec in presencia nostri judicii, anno Domini M^CC septua-
gesimo primo, in vigilia beati Georgii, presentibus viris discretis, quorum
nomina sunt hec: Hugo de Golteren, Thidericus dictus Flos, canonici
Osnaburgenses, Liborius de Cappelen, Wescelus de sancto Geor]
sacerdotes ; Thidericus de Alen miles, Arnoldus dictus Eyfellere judi
nostre civitatis, Everhardus Peternellinc, Wicmannus de Visbeke, Thi-
dericus Holsete, Hinricus de Stenvordia, Volmarus dictus Luns, Svederus
frater ejusdem Giselberti, Liborius et Gerhardus fratres de Ripinchove,
Henricus de Hembeke, Wicmannus diclus Hoke, Hermannus Honekin,

inici _
KiOM
ideJH

1271

299

Ämoldus de Rudlien, Bernigger (?), Gerhardus Hogeberning, Johannes "
de Loningen, Wescelus de Hulledhe, Gerlacus monetarius, Johannes de
Bnimsele et plures ahi cives nostre civitatis.

■) üüerftütriflCä 91 ßffttjimgeä eitlen.

tiefte bea @tabtriegel8 mit bem fc^i[bfÖimigen Slüdfieget.

437. — 1271, 3uni 17.

Stuf Otto üon Xedlenburö fibcttragt bem RloRer IHiiffe baä ®iflcn=
t^um eines üoh ifim [etjnru^rigeii ©rbes tu ÜBerneö') gegen bie
a?etpf[id)tun3 jur abifaltimg oon ©eelenmeneii für feine gamilie,
nadgbem Engelbert oon Selen, uon bem baa ftloßer jenes Sibe ge:
fanft, refigniit [jatte,

Mfifi^Tift ^cä 14. 3o6rt). in <DIfc. 217, 39.

Nos Otto comes de Tekeneburgh protestamur in hiis scriplis,
quod in honorem Dei et beato Marie virginis proprietatem domus in
Wervynghen,') quam abbatissa et conventus monasterii in Ruile, ordinis
Cysterciensis, dyocesis Osnaburgensis , contra Enghelbertum dictum de
Selen tytulo emplionis comparaverunt et quam idera Englebertus fraler
suus et soror sua in mauus nostras tibere resignaverunt, eisdem abbatisse
et conventui cum hominibus, pralis, pascuis, piscinis, nemoribus et
Omnibus suis attinentiis de consensu uxoris nostre contulimus et pre-
sentibus cotiferimus perpetuo possidendam, ita videltcet, ut memoria avi
nostri Oltonis comitis, parentum nostrorum ac nostri agatur ibidem. In
hujusmodi vero donationis testimonium et munimem sigtilum nostrum
presenlibus duximus apponendum. Acta sunt hec anno Domini MCCLXXI,

IXV Kai. Julit, presenlibus Wedeltino de Westerwikele, Rodolpho de
Langhen, Johanne de Ves, Giselberto de Scolde, Henrico diclo Unge-
nathe, Henrico de Scollbroke, Hermanno diclo Keseling miülibus; Ale-
xandro de Langhen, Godescalco diclo Budden, Thoma de Thetlen
famutis;') Johanne plebano in Tekeneburg, Hermanno rectore ecciesie
in Wersen, Johanne de Brunsele, Enghelberto dicto Blome, civibus Osna-
burgensibus, ac alüs quam phiribus fide dignis.
Ccifiti

') 9Ja(^ fpätcteu Urtimbm D. ^. 1305 liegt boS SiÖC Weringes (SEBEnieÖ) In
Scctitiiiöen. — •) bic S3orlQ0e tiot faraulua.

438. — DSMbtüiI, 1271, 3uli 13.

1)er erroä^tte Sif^of flonrab oon Oönabtütf überträgt ba« ©igem
t^uitt an belli S^Otiteti in Sliiborf iinb an beut B^^ite» ^on breL
(Srben in hinten bem Jlloitei iSörftel, nac^bein i^m bas @igeiitf)unt
eine« ^ofes in Srooen^oTft iinb je eines ©rbes in SJedß unb
Vrederlo, roeli^e bas fllofier DOli bem ebel^emi &«"""'" "on
Satflorpe getauft ^atte, tQii(c^roeife übergeben unb von it|m mieb«
alö Sefjii uertie^eu njotben ift.

Orlflinal im StiftSart^iüc Sörftel, Dtiirf: Siibenbotf, SeirtfiflC ®. 74.

Coiiradus Dei gratia Osnaburgensis ccclesie electus omnibus in
perpetuum. Notum esse cupimus, quod nos de communi ecciesie nostre
capituli consensu proprietatem decime in Änrepe') ac trium domorum
decime in Anten') contulinius cenobio monasterii sancle Marie in ßor-
slelo ordinis Gyslersiensis recipientes in concambio proprietatem curi»
in Gravenhorst et duarum domorum unius videlicet in villa Ves*) in.
parrochia Baibergen sitani et alterius in Vrederlo;*) dictam vero pro-
prietatem Hermannus vir nobilis dictus de Harstorpe predicto cenobio
vendidit et ad voluntatem ejus ecctesie nostre contuüt et in manus
nostras resignavit et nos eandem proprietatem sibi, sicuti alia ccclesie
nostre bona porrigi soJent, jure porreximus feodali. Et ne sepe dicto
cenobio super tam racionabili et evidenti concambio a nobis vel noslris
successoribus injuriosa questio postmodum valeat suboriri, presens
scriptum sigilli nostri muniniine consignatum dedimus in festimonium
premissorum. Actum et datuin Osenbruge, ipso die beate Margarete,
anno Domini M'CCLXX" primo. Presentibus: Bertrammo decano^
Ernesto cantore, Alfrimmo, Gerlaco, Conrado Hake, Gerhardo de Seling-j
thorpe, Everhardo de Horst, Arnoldo scolastico, Hinrico preposito in
Quakenbrugen, Lutberto Vos, Hinrico de Monte, Hugone de Goltorne,
Johanne de Ves, Wescelo de Stathen, Tliiderico dicto Flos, Brunone
de Hamme ecciesie nostre canonicis; Svethero dicto de Sledesen dapi-
fero nostro, Ludolfo et Lodcwico dictis Haken müitibus, et aliis pluribus
probis viris et honestis.

I

') amcii, Sriiil. Bctscit. — ■) «cos,

') «nborf, Rrfpl. mcitStflgc.
a9«bt>eTBeit. — *) ?

@iege[ an ^ergamentftieifen, jecbrod^en, aber fonft gientltc^
(liBeflf. ©iegel 52, 4 mit Müdfiegel i32, 10 ober U).

ec^alten-B

1271 301

439. - 1271, SttK 19.

2)ad RapM ber Itird^e )u SBiebenbrüd belunbet, bag ber Slitter
&>txf)axh Don äSegl^tlagl^e unb fein @d^n)tegert)ater 3ol^ann gen.
S)oIi{en auf bie Seute )u äSed^tel^ loeld^e fte bem ^efaurar Slemftib
am 3)om )u SDtänfter ßreitig mad^ten^ Derjid^tet l^aben.

^IBfci^rift bcö 14. 3o]^r]^. in 9Wfc. I, 1 @. 273 bc« ©toatgard^lbß
aiWinftcr.

Johannes Dei gracia decanus totumque capitulum Wydenburgensis
ecciesie universis hoc scriptum visuris salutem in eo qui est vera salus
omnium. Notum esse volumus presentibus et futuris, quod Evcrhardus
miles dictus de Veghtlaghe, Johannes socer suus dictus Doliken omni
juri suo quod dicebant se habere in hominibus de Veghtlaghe de quibus
inter ipsos et dominum Remfridum thesaurarium majoris ecciesie Mon-
asteriensis questio movebatur coram nobis ore et manu pure renuntia-
verunt ipsos dicto custodi dimittentes et in presentia nostra resignantes.
Ut autem hoc factum maneat stabile et firmum, presens scriptum sigillo
capituli nostri fecimus roborari. Datum anno Domini M^CC^ septua-
gesimo primo, XUII® Kai. Augusti.

440. - OSttatrfitf, 1271, «ttgttfl 6.

^ermann @bel^err t)on ^olte oerjid^tet auf feine 93ogteired^te an
einem bem 3)ed^anten t)on @t. ^ol^t^nn-Odnabrad gel^örigen @rbe
in Sinne (Ärfpl. ©d^Iebel^aufen).

Orlötnol: ^tootöarci^lb. ^Dtuc!: SWltt^. V, @. 130.

Hermannus nobilis vir dictus de Holte omnibus presens scriptum
inspecturis notum facimus, quod nos uxoris ac heredum nostrorum con-
sensu legitimo accedente omni juri et dominio, que in manso sito in
villa Linne in parrochia SIedesen ad decanatum ecciesie sancti Johannis
Osnaburgensis spectante ratione advocatie habuimus, renunciavimus ab-
solute advocatiam eandem in manus . . decani ecciesie prelibate libere
resignantes. In cujus rei testimonium sigillum nostrum presentibus
litteris est appensum. Datum et actum Osenbrugge, anno Domini
M^C^C^LXX^«, Vm« Idus Augusü.

(Siegel an ^ergamentftreifen anl^ängenb.

30f t2T| ^^^H

441. ~ XcAntarg, 1271, «Hg«« 2L ^^H

(Siaf Otto Don XctflenbuTS ftbertiagt auf Sitten {etneä Se^sniiinn^
be« ^Ittlert ^«toib doit &prebotti bem Aloner Seifenbrüd ben
^tilMRn ober bic Soglri aber 2 Srben in Sohim, na^twm bei
XittCT itim aU Srfdt bafüi bad Stgent^unt eine« Sibe« in %efier=
batum {u £e^n aufgetragen ^atte.

Ortflinol: StoQtJatrfiW. Xniil: Sfliibbori. Urtunbcn Sh- 104.
Otto com es de Tckeneburch omnibus preseotia visuris notnni
facinaua, quod nos ad pelicionem Herbordi mililis dicti de Spredüwe
castcllani in Vechla contulimus cum bona voluntate liberum bannum
sive advQcatiam duarum doinoniDi videlicet domus Golscalci et domus
Arnoldi in villa Bachern') silarum, quam advocatiam idem miles de
manu nostra tenuit, ecciesic in Bersenbruge jure perpetuo possidendi
rc-cjpienles in hujus rei recompensationem ab eodem milite dicto pi
prietatem domus Eigen de Weste rbachem, quam possidendam sibi jure
restituimus feodali, quod prcsentibus protestamur. Asliterunt cum hec
flerent: mililes Lambertus Buddo, Rodolfus de Langen, Gozwinus Eese-
linc, Ilemiannus Kesdinc, Ludoirus de Brochterbeke, Hinricus de Scolt-
brokc, Hugo de Hörnen, Hinricus Ungenade et alü quam plures. Datum
Tekencburg, anno Domini M''GG''LXX'' primo, XU Kai. Seplembris.
■) i&alum M ^sdita.

Siegel mit ^ergameniftireifeit abgefallen.
Sgl. oben 9Jr. 426.

' de _
lan^
pro^

I

L

- &mt unb Oänrtbtfld, lä71, auQuft 22.

SifcE)of Jtonrab doii Osiiabrüd festlegt mit bem @cjbif($ofe gnflttrj
bect II. von Släln ein Sünbnie ju gegenfeitifjet ^älfe jniifc^
3ti)cin imb SBefer.

Dli((dbovf. SJnitf: Cncom61ct, IXA
Gib.

Otloliinl :
«nicbmlicliifl TI «r.

Conradus Dei gracia Osnaburgensis ecclesie electus universis h<
scriptum visuris in perpetuum. Universos presontes et futuros scire
volumus, quod nos de consilio tocius capituli nosiri ac ministerialium
ecciesic nostre et fidelium noslrorum consensu cum venerabili in Christo
patro ac domlno nostro Engclberto s(ancte) Coloniensis ecclesie archl
eplscopo lalcm inivimus perpetui federis unionem, quod nos et nostri suc-
cessores fideliter ui suisque successoribus et eccltssie suo contra quemlibet
ipsis injnriam inferentera, cum requisiti fuerimus, perpetuo assistemus
BUxilium prestabimus sub nostris cxpensis inter Renum et Weseram.

US et, J

1271 303

"idenique dominus . , archiepiscopus suique successores sub suis expensis
nobis nostrisque successoribus el ecciosie nostre idem facient ecotiverso.
Ut autem hujusmodi confederacionis unio, quam in manus dicti domini
venerabilis . . archiepiscopi servandam promisimus et nobiscum dominus
Otto, camerarius Paderbornensis ecciesie, Fredericus comes in Retberg,
Hinricus prepositus in Quakenburgen, Alfrimmus canonicus Osnabur-
gensis, Ludolfus el Lodewicus fratres dicti Haken, Everhardus de Varen-
Ihorpe, Hartbertus de Astorpe, Svetherus de Sledesen, Rodoifus de
Haren, Otto et Wernherus fratres dicti de Odeslo, Johannes Hals,
milites, Johannes de Tvent et Hinricus de Dissine, cives Osnabui^enses,
fide data servandam promiserunt, a nobis nostrisque successoribus in-
violabiliter observetur et seeundum formani predicti federis inpleatur,
presentem paginam saper hoc confectani nostro ac capituli nostri sigillis
in testimonium duximus roborandam. Actum Suelde, dalum vero Osna-
burge, XI Kalendas Septembris, anno Domini millesinio CCLXX" primo.
31n ^ßergamcntftmfm Ijäitgen; 1) baä ©iegel heS Eletten ffloiitab
(aSeftf. ©. 52, 4) ofine SSücffiegel, 2) toaS Siegel beS 3)om[Qpi(e[ä (SBeflf.
. 101, 5).

- 1271, Wufluft 27.

©tat Citto öon a3etit[)eim befunbet, bafe (ein Surgmann Slernarb
BOR Sebelingeit feine @ütec bei liebem unb Seoenoer unter ge^
roiflen SBebingimflen an ben ©tafen ®ietrii$ üoif oon ©leue Der=
lauft tiabe.

Orisilinl: ©tontSnii^iu Slütfelhorf. SBgl. öic Bcmcrlunfl j" 2acont6Ict,

-Jftcberrf). U.=SS. U 91t. 922.
Nos Otto comes de Bontbem notum facimus universis presentes
litteras inspecturis, quod constitutus in presencia nostra ditectus castel-
lanus noster Bernardus de Sebelinge miles vendidit reverendo domino
consanguineo nostro domino Th(eoderico) dicto Loyf de Clyvo omnia
bona sua, que habuit apud Dhedheem et Sevenare, cum omnibus per-
lentiis eorundem perpetuo possidenda tali videlicet conditione, quod
idem Bernardus uxorem suam et heredes suos coram electo Trajectensi
infra biennium secum ducet, quandocunque prefatus dominus Th(eo-
dericus) ab ipso electo optinere poterit, quod dicla bona conferantur
eidem, ad eadein bona integraliter et libere resignanda, si autem optinere
non posset sibi conferri, sepedictus Bernardus bona ipsa conferre pro-
misit in manus tot personarum, quot idem dominus Th(eodericus) fuerit
arbitratus. Fidejussores predictorum una nobiscum sunt Matheus de
Novo Castro, Nicholaus de Beveren et Everhardus de Quendborpe
milites constituti, porro dictus dominus Loyf persolvit dicto B(emardo)

l|J boi
ktin.

. -1271,«

SnMecl aM «dtiiia^ Wdim ^a tarA m* tei SOtor« ha
IL Stalte iaSaK p Cfciliif. aRbigf ta« «m »11x9^
■M 9«ai crMdoK Cite Bridw ^ Setfe (flzfvL aSoUfane) an
Me flrfote ttd^ >^ C^nt M« fiilanalL

Univenis Glnisli OiUSbm fame B***»™ noris et aodituris ego
l^fbcrtos rector capeDe et attaris beste Xirie ngins in ecdeda C^na-
barfean dictos de KetÜDgen nobnn beio et aexiplo presenti protestor,
qnod domtnn in rilla Wese, qoe voabB' Hohfai», qioun ana cum decima
ipritu Tille proprits meis denans a Borgiivdo raüäe diclo de Besten et
sms beredibus emi justo tjiolo empcionis, qoe domos quia quasi in-
calla et &b omni jaTamine desolata ^L, nt eam coltam et michi utilem
et servilem facerem, de consensu omnium coheredum domus ipsius ac
amicorum locavi eo jure, quo bona propria apnd litones et homines
proprio« locari Eolent. et presliti eam Alhidi') filte Johannis quondam
coloni*) ipsiua domus, Ecberto legitimo marito ejus ac stngulis eorum
heredibus tam filüs quam filiabus colandam et perpeluo posstdendam.
IIa tamen, quod dicti Ecbertus, Alheidis aut eorum beredes, qui domum
cobierinl, solvant raichi aut meis successoribus, quibus ipja bona re-
llnquero, pro decima et omni pensione ac exactione singulis annis in
feeto »ancti Martini tria moltia et sex modios pure siliginis per mensuram
Anchem et unum porcum tres solidos valentem. Ulis persolutis liberi
et Bolull orunl a me et meis successoribus perpeluo ab omni gravamine,
pcHHiono ülia,*) violentia et exactione. Decimam eliam Ipsius ville locare
pONHUin ad colligeiidnm et deponcndam ubicunque mce fuerit volunlalis
HC mconim auccesBorum. In cujus rei testimoniura et robur perpeluum
prospntorn littoram sigillo mco contuli consignalam.*) Actum et datum
onno Doniini M''CC'*LXX'','') in craslino sancli Egidü. Prescntibus Hinrico
plcbano in Vulllo, Wicboldo, Olrico, Hinrico, Rotberto de Wese, Oldago,
Rodolfo do HurbuH, llelmico, Wicboldo, Jobanne fratribus Alheidis et
nllii pliiril)U8 de parrocbia VuUlo vidclicet Bernhardo Parvo, Rotbettoi,J
Johnnno Hoiiekore et aliis pluribus.

') B: Alheim. - ') B: coloni fK^t Oiif 9tfi[iir. - >) B: fl6cr0c[^riE6cn. -

roboritfttn. — *) B: HCCLXXl.

1271 305

Siegel an beiben Sdidfertigungen an bem aM ber Urtunbe gefd^nittenen
9liemen erhalten: manbelförmig, 3Stana mit bem Itinbe unter gotifd^er Über«
bad^ung. Umfd^rift: S. Lutberti de Mettiggen.

445. -- OSttakrfitf, 127t Xotiemlier 23.

3)er erioa^lte a3if($of Äonrob oon Dönobrildt taufd^t dou 3orban

Don 3Biebenbräd für einen oon ber odnabrädFer Itird^e lel^nrü^rigen

Don 3orbün an ba« Älofier SWarienfelb oerfouften ßel^nten t)on

oier Srben 10 9Korgen oor ber @tabt SBiebenbrttdF ein.

Original: ©taatöard^lt) SWünftcr. 3)ru(f : SBlImanö, SBcftf. U.-». m
^x. 905.

Nos Conradus Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus tenorem

presencium visuris seu audituris notum facimus et presentibus publice

protestamur, quod de unanimi nostri capituli consensu et assensu pro-

prietatem decime quatuor domorum solventium octo solides cum minuta

decima damus et dedimus ecclesie Campi sancte Marie, quam decimam

Jordanus de Widenbrugge de manu nostra tenuerat, recipientes ab

codem Jordano proprietatem decem jugerum ante oppidum nostrum

Widenbrucge sitorum justi concambii pro restauro, ut contractus de

eadem decima inter predictam ecclesiam et Jordanum jam dictum cele-

bratus, qui quatuordecim marcas dicitur constitisse, valeat esse ratus.

Hunc contractum Jordanus cum eadem ecclesia iniit, cum adhuc esset

absque liberis, matre sua et conjuge unanimem ei in hoc facto consensum

prestantibus et assensum. Quatuor domuum nomina sunt hec: Giveten-

horst, Hemmincsele, Lintlo, Rokinchusen.^) Presens concambium nostri

sigilli robore confirmantes. Nos vero capitulum Osnaburgense ad majus

robur et evidentiam pleniorem supradicta nostro sigillo duximus appro-

banda. Datum Osenbrugge, anno Domini M^CC^LXX^^ primo, nono Ka-

lendas Decembris.

^) 93auerfci^aften &t't)^d^r(fyox\t, Sintel unb [Röcfingl^aufen im Sh. SBiebenbrOc!.

a)afi eieftenriegel Äonrabfi nebfi aiüdtriegel (SBefif. ©. 52, 4 unb 62,
10) itnb bad bed 3)omIaptte(d (101, 5) an ben aud ber Urtunbe gefd^nittenen
5ßergamentjireifen erl^alten. -— SRüdtfd^rift be« 13. ^a^tf).: De decima
Hemmincsyle et domibus adjacentibus; 16. 3<il^^^. : De decima in Hem-
zeet et dorn. adj. prope Widenb.

446. — OSnakrfitf, 1271^ Sesemker 8.

35er erroäl^lte Sifd^of Äonrab t)on Dönabrüdt übertragt ber Äird^e in
©nger ba« ©igentl^um befi 3^^"^^" J" Sengern unb Ubbinchusen, ben
bie Äird^e t)on feinem SWlnifierialen SKbero genannt 33une gefauft l^at.

Origtnol: ©toatöord^lbSWünftcr. S)ru(f : 8finfe,Söeftf.U.«»,IV 9h. 1266.

306 1271

In nomine Domint amen. Conradus Dei gralia electus ecciesiel
Osnaburgensis omnibus presens scriptum visoris in salutis auctore
saluteni, Quia labilur occulte fallitque volubilis etas, necesse est, ul,
quo in memoria sine lapsu oblivionis haberi debent, firaientur teslibus
et scriptura. Noverint igitur tarn posteri quam presentes, quod Albero
diclus Bune, ministerialis noster, decimam Leningeren et Übbinchusen
inlegram, quam de manu nostra in feodo tenuit, ad instanciam . .
decani et capituli ecclesie Angaronsis, qui eandem decimam a dicto
Alberone pro ducentis marcis emerant, in manus nostras libere et in-
tegraliter resignavit cum omni utilitate et jure, quod in eadem decima
habebat vel habere polerat, Alberone et Gerhardo fratribus ac alüs
coheredibus suis coram nobis libere sponte et volunlarie renuncianlibus,
si quid juris in prefata dedma haberent vel habere contingeret in
futurum. Et nos post hujusmodi resignationem et renunciationem liberam
a dictis Alberone et suis heredibus ob reverenciam beate virginis Marie
et sancti Dyonisii, in quorum honore dedicata est ecclesia Angarensis,
et ob devocionem canonicorum in eadem ecclesia Deo famulancium nobis
et predecessoribus nostris exhibltam decimam memoratam cum ejus
propiietate et cum omni juris et fructuum integritale, consensu . . pre-
positi et capituli ecclesie nostre ad hoc speciaüter accedenle, dictis
canonicis et ecclesie Angarensi contulimus et assignavimus perpetuo
possidendam ad augmentum prebendaruni suarum, que per violenciam
advocatorum tenues sunt effecte. Ne ilaque dicta ecclesia ab aüquo in
posterum super empcione ipsius decime et collacione calumpniari valeat
seu turbari, presentem paginam hujusmodi rei seriem continentem ipsis
canonicis et ecclesie Angarensi sigillis nostro et ecclesie nostre dedimus
roboratam. Testes hujus rei aderant: nobilis vir . . advocatus de Monte,
socer noster, Joliannes de Rüdenberg, Johannes Ursus, Hugo frater suus,
Hugo filius suus, Svederus dapifer noster, Theodericus Stempel, Hugo
de Wede, Bernardus de Beveren, Henricus de Aspelecampe, Otto Proyt
et Ludewicus Uncus milites; Johannes judex dictus Tvent, Henricus de
Dissene, Johannes Braut, Engelbertus Flos, Nicolaus de Dissene et alii
quam plures adesse rogati. Acta sunt hec coram nobis in domo . .
cantoris in civitate Osnaburgensi, presenlibus domtnis nostris, videlicet
Lulgero preposito, Ernesto cantore, Älfrimmo, Conrado Unco, Everardo
de Horsl, magistro Jordano, Henrico de Monte, Lutberto WIpe, Henrico
preposito ecclesie Quakenb(rugensis) et Rolando thesaurario ecclesie
nostre. Datum Osembrucke, anno Domini M'CC" septuagesimo primo,
tercio Nonas Decembris.

eifttenfieget an Sßergameiitfl reifen {®eftf. Siegel 52, 4 unb 62, 10)^
bee 3)omfapitel6 ifl a&gefaQeii.

jnb 62, 10)^

J

I>

I27I Stff

447. — fflr«*öfluffn, 1271. Xejember 6.

r Subolf ®rof DO» Olbenburg bcurtimbet, bofe er feine Siec^le am

r 3e()"le» i» Ülnborf tu bie ^änbe beä Sifdjoffl unb fiapitdä ju

I Denabrüd ji: @uiiflen bes Aloflerd Vorfiel gegen Ballung uon

[ 7 anarl rerignirt t)abe.

Oriainol: SlIftöorifiiB SBÖrftcl. Driitf: ©iibenborf, SdtrSflc (». 73,

Ludolfus Dei gratia coines in Aldenburg crisUfidelibus universis,
ad quorum presentiam presens pagina pervenerit, elernam in Domino
salulem et rei geste noüdam iramortaleni. Cum quid meaioria dignuni
geritur scriptis et testibus solidatur, ut oblivionis exclusa jactura et
omnimodi erroris pernicie a posteris inviolabiliter observetur, nosse igitur
volumus universos, quod nos una cum uxore nostra domina Hathewige
comitissa et filiis nostris Hildeboldo et Borchardo ad honorem Dei et
sancte ejus genetricis Marie ob dilectionem etiam cenobii in Borstolo
integraliter et legitime resignavimus omne jus, quod habuimus in decima
in Anrepe,') in maniis domini nostri episcopi et capituli Osnabui^ensis,
quam decimam ab eadem ecciesia Osnaburgensi olim tenuimus in pheodo
et Johannes et Swetherus fratres de Lustringen de manu nostra similiter
pheodaliter tenuerunt. Predictum etiam cenobiuni in Borstolo pro hac
resignatione legitime celebrata nobis dedit septem marcas gravium de-
nariorum usualis monete in recompcnsam, quia eam emptionis titulo
comparaverunt contra dominum Alberonem de fielen militem lunc legi-
timiim possessorem sibi cum omni juris inlegrilate perpeluo possidendam.
Ne igitur huic resignationi nostre in prejudicium dicti cenobii aliquis in
poslerum valeat lemere contraire, presens scriptum super hoc confectum
nostri sigilli robore conslgnatum sibi dedimus in testinionium et munimen.
Hujus rei lestes sunt: Thidericus de Stafhorst, Woltherus de Hasbergen,
Berloldus dictus Dyabolus, Heinrieus diclus Ctencoc, Joliannes dictus
Stdliing(!), Thidericus de Mercele milites; Albertus dictus Graseget, Ro-
landus de Nienborch, Swetherus de Holtthorpe, Geroldus de Holtthorpe,
Avericus diclus Plump, famuli et ceteri castellani nostri In Brochusen
et alii quam plures. Datum in Brochusen, anno Domini M^CCLXX"
piimo, in die beati Nicholai confessoris feliciter amen.

') Sliibort, ffvftil. SÖleiic-laflc.

^crgameittflrctfeii boö riinbe Siegel befi @röfeii; in bem burij
©itterroert uerjietteii Siegetfelbe ein breimnl iiuerget^eiUer Srf)ilb, baß oberfle
unb votierte ^el'o bamaacirt: f Sigill(um comilis Lu)dolti de Aldenborc.

k

20«

308
448.

1271

- Stu^^nuFtn, 1271, Sejtmfier 6.

Siibolf ®i'af Bon Dlbeiiburg oerj^tet in bie ^cinbe bcS erroälillen
SJifi^ofS Roiirab iiiib befi oSiiabrüder flapiteU auf fein SHei^t an
bem S^Mp" '" 9I"botf, rocl^en baö filofter SörfM com Sliltet
ailbero con Selen getauft \)at.

Ci-jfiiiinl: GtiflSovrfiiU JBBrfIcI. !Brurf: ©ubfribotf, ©dlraßf ©. 72.
Venerabili et dilecto domino suo C(t)nrado) üsnaburgensis ecciesie
[decto] ') et confirmato, preposito, decano et toti capilulo ecciesie ejus-
dem L(iidolfiii=) Dei gratia comes in Aldenburg cum otnninioda reverentJa
quicquid potest obsequü et honoris. Reverentiam vestram nosse cupimus,
quod nos una cum uxore nostra domina Halhewige comitissa et filiis
nostris Eildeboldo el Borchardo in matius vestras integraliter et legitime
resignamus omne jus. quod habemus in decima in Anrepe, quam heredi-
lario jure in pheodo teneraus ab ecclesia Osnabui^ensi, quam decimam
cenobium in Borstolo contra dominum ÄJberonem militem dictum de
Belen emplionis litulo comparavit. Quod presentium evtdentia sub sigiUi
nosiri lestimonio firmiter dicimus prolestando, Datum in Brochusen,
anno Domini M^CC'LXX* primo, in die beaÜ Nicholai confessoris, coram
castellanis nostris et aliis mnitis.

') fe^lt in bex Uxliinbt.

©iegetbnu^ftöd oii ^ergainetitftreifen.

J

V

449. - »rui^^aufen, 1271, Sejttnbtr 6.

SiiböIf Srof non DIbenburg, lueld)« beii Splinten ju Slnborf oom
Stifte Csiiabrücf jU J*e^n trug unb roeiter an bte (iJebrüber ^oljaini
imb ©iüetf)er von tiiftringen DeclieEien ^alte, loetft bie betbeii ©rüber
nad) (einer ajerjicbtieiftiing jii ©uuften bes Äloflers SJörftel mit
i^rcr Se^nanolime an baa Stift Dsnnbriicf.

Ortflinal: StiftSoi^tU SSÖTficI. ®tiicf: ©iibmbotf, Setitäfle S. 72.
L{udolfus) Dei gratia [comes]') in Aldenbui^ honeslis famulis et
dilectis Jo(hanni) et S(wetliero) fratribus dictis de Lustringen salutem in
Domino cum affectu benivoJo et sincero. Noveritis, quod nos una cum
uxore nostra domina Hathewige comitissa el filiis nostris Hildeboldo et
Borchardo legitime resignavimus omne jus, quod habuimus in decima in
Anrepe, quam de ecclesia Osnaburgensi habuimus in pheodo et vos de
manu nostra ipsani decimam eodem jure pheodaliter lenuisfis, quam
cenobium in Borstoto a domino Alberone milite de Belen emplionis
titulo comparavil. Quare vobis declaramus, quod nunc ab eadem

1272 809

Osnaburgensi ecclesia ipsam decimam recipere vos oportet. Et hoc pre-
senti scripto sub sigilli nostri tcstimonio vobis declaramus firmiter pro-
testando. Datum in Brochusen, anno Domini M^CC^LXX^ primo, in die
beati Nichoiai confessoris.

») fe^lt tm Drtötnal.

3)ad @iegel ift oon bem ^rgamentftreifen abgefallen.

450. - 9aberkont, 1272*

S)ompropfi ^einrid^ t>on ^aberbom belunbet^ bag er ald 93ormunb
ber coroe^et ilitd^e Snbread oon 93entlage unb beffen ^^tau 9eatri£
}n)ar mit cotoeper ©fitem belel^nt l^abe^ nid^t aber mit benen^ roeld^e
bad Itlofter ^arbel^aufen gelauft ^atte.

Orlglnol: ^Domard^lb. 3)ru(f: gtnlc, SBcftf. U.*93. IV i«r. 1292.

Heinricus Dei gratia prepositus Paderbornensis notum facimus
tarn presentibus quam futuris, quod nobis existentibus tutore ecclesie
Corbejensis Andree de Bentlage ac Beatrici uxori sue contulimus bonai
que de manu nostra teuere debuit et ecclesia Corbejensi, bona^) vero,
que abbas et conventus ecclesie Herswidehusensis ab ecclesia Corbejensi
legitime pro sua pecunia comparaverant, in predictorum abbatis et con-
ventus prejudicium et gravamen ipsis A(ndree) et B(eatrici) minime con-
ferentes. Quod presentibus cum appensione sigilli nostri publice pro-
Atemur. Datum Pader., anno Domini MOGCOLXXIP.

^) @^lci(!^5eitige SHücffc^rift: de bonis in Loningen.

Unlenntlid^er ©iegelreft an bem aud ber Urtunbe gefd^nittenen $er«
gamentfireifen.

451. — Srettfleittfnrt, 1272.

©ofipa, SBittroe t)on ®e«molb In 3)renfieinfurt/) fiberträgt ju il^rer
SRemorie bem bortigen 5ßfarrer unb beffen ©ruber auf beren Sebend^
}eit )n)ei ^audplä^e^ einen in 93rinle unb einen in 3)renfteinfurt,
mit ber n)eiteren äSerffigung^ bag nad^ beren Xoht jener an bad
Itlofler ^arabied in (Bot% biefer an bad Itlofter Seeben fallen foQ.

«bft^rift bc« 14. 3o^r5. tn SWfc. VH, 6107, ©. 65 tm ©toatgard^ib
aifiünfter.

Universis Christi fidelibus ad quos presentes littere pervenerint
Gostya vidua dicta de Gesmele in Stenvordia^) manens salutem in
Domino sempitemam. Universi tarn presentes quam futuri litterarum

310 1272

presencium noverinl inspectores, quod ego Gostia dicta de Gesmele ial
litteris hie prehabita duas areas unam in Brinke,') alteram vero „antiquam
vaccarum doiuum" diclam in StenTordencis*) ecclesie villa sitas de libero
Ber(nhardi) militis dicti de Gesmele asislentis(!) filU mei et aliorum ■
beredum meorura consensu Hermanno ejusdem ecclesie pastori eil
Matbie sacerdoti fratri suo prcsenlium exhibitoribus contuli, ut ipsat^
areas meam el meorum omnium in oralionibus suis memoriani facientes
cum omni ipsorum fructu, quamdiu vixerint, libere possideant el quiete,
bac conditione apposila, ut post obitum ulrorumque area in Brinke cum
omni fructu suo claustro in Paradyso prope Süsalum solvat porpeluo,
ita tarnen, quod de dimidia parte pensionis aree predicte fratribus Pre-
dicatoribus in Susalo, quod ipsius claustri claustralibus in conscicntüs
suis committo, in oblatis et vino ad sacrificium providoanl, reliquam
partem ad altaris sui sacrificium retinentes. Area vero antiqua vaccarum
domus dicia cum omni fructu suo claustro in Leden cedet ab ipso per-
petuo possidenda. Ut autem hec pagina mee donacionis rata permanesU-'J
et inconvulsa, sigilluni filii mei BeT(nhardi) niiUlis dicti de Gesmele dux!l
litterarum presencium pagine apponendum. Datum et actum in Sten-J^
Tordia, prcsenlibus Arnoldo Judice vilüco in Nordhove et aliis quam
pluribus ipsi(!) ville scabinis; anno Domini ly.CCLXX" secundo.

■) 3lai^ bell llxfunöeit 1273, MUßUfl 29 imb 1285 ift Steovordia snper Dreniu» ]
gemeint. — *} Sititle, Sr. ^aüt. — ') pntl Stenvordensis.

■ 1272.

©er eciüQl)Ite ©ifc^of floiitob doii Oflitabriitf fctieibet böS Erbe
Rokeslo aM bem uon [einem iBatex, beni (Srafen Äoiirab woii
Mietberg, bet oäimbriicfer Sirene jii fiel)» Qufgeltageiieii Erben
iDiebcr aiiä unb nimmt als Erfo^ bafiir aiia bec Däterlii^en @rb«
fdiaft ein ©tbe in 3JaI)[f)Qiiä.

Orlgtitat: ©taotöcirtfitu 3Ki"titilct. ©rud: aBiliiiniiS, ^cfif. U.'S
Wt. 932.

Conradus Dei gratia Osnabrngensis eleclus omnibus hoc scriptum
visuris notum esse cupimus, quod cum pater noster Conradus comes
de Retberg quorundam mansoruni ad se pertinencium proprietatem
propler causas aliquas in manus pie memorie domini Eggelberti Osna-
burgensis episcopi resignasset et feodi loco ipsos mansos ab eodem
domino recepisset, eo tempore quo nos eidem ecclesie Domino favente
prefuimus placuit nobis, unum de predictis niansis, qui appellatur
Rokeslo') a conditione tali excipere, pro quo alium mansum
husen*) de hereditate pateina, consenciente Frederico fratre

I

I in Val&-'^|

1272

311

I

comite in Re(t)berg, recepimus, ne jure suo nostra ecclesia privarelur.
In hujus rei testimonJuni presentem paginani conscribi fecimus (et) sigilli
nostri el fratris nostri comitis Frederici appensione roborari. Datum anno
Domini millesimo ducentesimo septuagesitno secundo.

') 9tnc«j aSIlmnnö im flrjpl. Scrfiiin. — ■■) Soiicrfct). 9*ti51^niiS, flrf))!. aSahcvälD^.
2)a9 euiteiiRegcl Sonrabs (SBeftf. ©. 52, 4 uiib 62, 10) tinb baa
griebrii^s uon ütietberg (29, 5 unb 6) an fi^maUii geflochtenen Sanfbönberu
erljallen.

»453. - 1272.
Sufieic^nimg übet @ütereriDerbungen beö Alofters Serfenbrud unter
» $iop|l Sßerno 11. unb bei: Sbtifftn Uutmobi€.

* 916(rfirifl &c5 U. Sotirfi. in ■OTfc. 161, 151.

Anno Domini M'CCLXXU" Wernone preposilo secundo et domina
Lutmode abbatissa memoratis*) succedentibus addidorunt ad emptionem
predicte domus in Suthorpe') LXX' marcas. Eniemnt etiam ipsi tem-
poribus suis subscripta bona: domum in Webei^e') pro XLII marcis,
decimam unius domus in Ossenbelte *) pro XIII marcis, domum in
Ähusen *) pro L marcis, ibidem domum minorem pro XXII marcis,
domum in Hesle*) pro XXXIIII, decimam in Vinnete') pro C et XL
marcis, decimam in Tallage*) pro LXXVI marcis, decimam in Threle*)
pro XLII marcis, domum in Rusvorde'") pro C el XII marcis, redditus
im solidorum in Adesdorpe") pro IUI et dimidia marca, redditus IX
soiidorum pro IX marcis et dimidia, redditus IIII'"^ solidorum in Rus-
vorde'") pro IUI marcis et tribus solidis, casam Irans Hasam pro XVIII
solidis, curiam in Santbrinlie") cum Omnibus attinentiis suis pro ducentis
el X marcis, pro proprietate Xin marcas.

»') mmlidi «piopfl SHJenio 1. iinb abtiiflii Rlemcntto; üßl. U.=a5. 93ti, II SUi, 270;
bfli. a6cr auä) unten blc Ui(. 5Rr. 459. — ') ©uttnip, Sh. lBer(cn6rM; öfll. oben b\c
Ultunbcn 431, 434. — ') SQJcfiBerBtn, Ät. S8Ei:|En6n"ict. — •) Offeiibctf, MnU 9*ecf|ln. -
•) a^oufcn, Si. Scrfenbrüil. — ') jieRel, »t. Serfcnfirü*. — ') SSfnlc, Strlpl. ^ewiu
tixäim im Jiülfen. — ') ^ai^e, flifpl. ®clitbc. — *) Die^le, Bifpl. 9Ieuenlii[6en Sei
Sorben. — ") fflftefort, Shtpl, eJc^tbc. — ") ajitup, ftrfpt. aiciieiilii^tn Sei SSÖrÖcit. —
") fiel J^öiinfirfttt am fflertinbcnBerg.

- OSnobraif, 1272 (1271), anätj 1.

Der 3tittet Subolf fiote beuttiinbet, bafe feine ©c^mefler Ellfobet^,
mttroc bcfl Wtters §artrant SBuIf, bem Älo|lec Serfenbrücf beim
eintritle i^rer i:o(i5itet ^Jiei^tilb ein erbe in ©eefte, roelc^efl fie ge-
fauft ^atte, ala ©igentlium iiberroiefen ^at.

Cviginal: istaatSati^iP. tixud: Sanb^off/ Uttunben Vlx. 103.

i

312 1272

Universis presencia visuris Ludolfus miles diclus Hake perpetuam '
rei geste noliciam. Presenlibus üttoris me vidisse et audivisse proteslor,
quod soror mea Elysabelh, ([uondain relicla Harderandi militis dicli
Lupus, (!) constitula coram nie domiim in Segeste,') quam suis denariis
comparaverat, et proprietalcni ejusdem cum omnibus suis porlinenUIs
monasterio et conventui in Berscnbrugke de consensu omnium heredum
suorum cum filia sua Medithilde contuüt et assignavit perpeluo pos-
sidendam volens, ut dicta domus cum omni intcgrilate amodo memo-
rato monasterio et conventui pertineat, nichil juris in ea suis heredibus
reservando. Et ne super hoc facto diclo monasterio et conventui ex
parle dicte Eiysabeth vel heredum suorum possil in posterum aliqua
molestia seu dubietas oboriri, presens scriptum super hoc duxi sigilli
mei munimine roborandum. Datum et actum Osenbruge, anno Domini
M''CC''LXX''l", Kalendis Martii, presentibus domino Johanne plebano de
sancta Katerina,') domino Hermanno paslore in Wersen;*) Lodwiko
Hake, Wezcolo Lupo, Rodolfo de Langen, Gisclberto de Bissenlhorpe,
Rodolfo de Haren, Johanne Camerario, Hinrico de Äspelcaiupe niilitibus;
item Arnoldo judice,*) Äbsalone de Bersen, Godefrido Gamme, Nicholao ]
de*) Gotlandc burgensibus, et Herbordo de Langen, Joseph de Dhede-
lingthorpe et aliis quam pluribus.

') ©«flc, ffr. a:«[leiteurfl. — ') in OönoBrütf. — ') SScrfcii &el gßcficrfnppffit ]
Sti. a:€c(len6iirfl. — *) bte 9?orIoge älDcimal de.

©ieget mit tpergainentRreifen Abgefallen.

455. - 8ti «aftlünne, 1272 (1271), Vtiti 25.

fflifi^of ®erf)ürb ooti 3J[iiuftet beftiitigt bett Siirgerti üoh .^afeliinm
bie il)neu uoit ben ©rafeii ^ennami unb Otto uon SlaucnSberg er:
t^eilten ^riDilegien.

ab[(f)vift beä 15. ^af)'ü). in ajtfc, I, 18 Sl. 109 6cS ©iQOteatt^tDfl
®. 209 iiitb aBiliimnä, SEÖeftf. U.=99. m 9?r, 1759.
Gerhardus Dei gratia ecclesie Monasteriensis episcopus omnibus
presens scriptum visuris notum esse cupimus, quod nos dilectis nobis
opidanis sive civibus opidi nostri in Lunne hujusmodi Privilegium, quod
bone memorie nobiles viri Hermannus et Otto de Ravensborch comites
tpsis ab antiquo indulserant, denuo innovando in subscriptis indulgemus
ariiculis videlicet: quod nullum aliud herwede, dum cives ejusdem opids
inascuii morientur, ibidem dabitur, nisi equus ipsius optimus, si quis
habetur, et vestimenla ejus optima, in quibus solebat procedere ad.
ecclesiam in die nativitatis Domini sive Pasche; femine quoque ci«

1272 313

ipsius opidi morientis ibidem alie non dabuntur exuvie, quas vulgus
gerathe nominat, nisi^) tantum vestes ipsius optime, in quibus ipsa solita
fuit procedere ad ecciesiam in diebus predictis. Item usum pascue in
markis communibus sitis circa ipsum opidum civibus memoratis con-
cedimus, nee iidem etiam cives dabunt bedemundum, ut vulgus dicit,
infra opidum memoratum. De agris insuper ibidem sitis cultis^) et
colendis idem jus habebunt, quod hactenus habuerunt. In evidens igitur
testimonium premissorum presentes litteras sigilli nostri munimine fecimus
roborari. Actum solempniter apud opidum supradictum, ipso die annun-
tiationis Domini, anno ejusdem M^^CC^ septuagesimo primo.

*) ^Jorlagc l^at nee. — ') SSorlage eulturis.

456. - OSnoirfitf, 127^ SRiti 29.

Subolf @bler t)on @teinfurt belunbet ben Set}id^t bed ^uftaciud
9Künd^ auf bem Itlofter fieoetn äbereignete @ütet in 3)e|iel.

3)ru(f: ^ooflciocö, SBcftf. U.^». VI ^i. 995.

Hujus rei testes sunt: Albero de Bernewede, Ro-

dolfus de Haren, Wezcelus dictus Hircus, Hugo de Wede milites; Jo-
hannes de Horst, Giselbertus de Horst, Thidericus de Horst, Justacius
de Rothen, Rabodo de Getmunde, Bertholdus de Rusle, Herwicus de
Harlikeshusen, Hermannus Stacke, Heinricus de Russenthorpe, Volc-
winus de Linthorpe, Burchardus de Sture et alii quam plures. Datum
et actum in Osenbruge, anno Domini M^CG^LXX^IP, quarto Kalendas
Aprilis.

♦57. - 1272, 3iiiii 23.

®raf @Ibert x>on 93entl^eim befunbet bie in feinem (Serid^te }u
@d^flttorf erfolgte Übertragung von ®tttern im ilird^fpiel äBettringen
an bad @tift Sangenl^orfi.

Ortgtnal Im gürftl. @oIm*$)orftmarf(!^cn ^xä)it>t. S^ad^ bcm 3)ru(!:
Söllmanö, Söeftf. U.=S3. IE Vir. 920.

Ekbertus Dei gratia comes de Benthem omnibus hoc scriptum
visuris notum esse cupimus, quod constituti coram judicio nostro Scot-
torpe Rodolphus dictus Vromethemucke, Hadewigis uxor ipsius et Wil-
helmus filius eorundem omne jus, quod habebant vel habere poterant
in bonis que dicuntur Modehove, sitis in parrochia Wetringe,^) publice
absolute et libere resignarunt, dominium et proprietatem dictorum
bonorum in manus . . priorisse et conventus in Lagenhorst jure per-
petuo sine diminucione qualibet transferentes, ita quod ipsi et eorum
coheredes ab omni impeticione dictorum bonorum omnino cessabunt nee

314 1272

juris aliquid habere poterunt ainplius in eisdem. In cujus rei testiDionium
nostro sigilio presens pagtna communilur. Presenles fuerunt testes, qui
ob evidenciam premissorum bibemnt vinum, quod vulgariter dicJtur
tcinJcop: Egidius prepositus in Rothe*) sancte Mario ordinis sancti Bene-
dicli, Reinfridis conversus ibidem; Bernerus de Doch, Kusinus de Bacio,
Rulgerus juxla Walle, Harlwigus de Laye, Erpo deSamercn, Ludolphus
de Linge, qui judicio presedit, et Ernestus de Holebome; item burgenses
Johannes dictus Koperslagere el fraler suus Bernardus et Godefridus
filius Wendetburgls et alii qtiam plures. Datum [eha quinta proxima
ante festum beaü Johannis baptiste, anno Domini M^CCLXX' secuni
') ffläettttngcu, Sx. ©tcinfuit. — ') äöictTiiarfc^m.

458. - 1272, 3uni 24.

3)cc etniQf)lte Sif^of Äoiircib ooii Dsiiabriid überträgt bem Älofti
IRacieiifelb ba^ @ic|entl|um eineä @rbeä iu ^e^Ul, melc^ed dlitter
Ctto Don Dbefllo bem Ä[o[ter ticrfniift I)at.

Ciifiinal: ©toat^arc^iU iPlflnflcr. ^nid; ffiJilmniie, SJcfIf. U.'-fB. UI
9!r, 921.
Conradus Dei gratia Osnaburgensis electus omnibus hoc scriptum
visuris notum esse cupimus, quod Otto miles de Odeslo consencienfe
uxore sua el filia unica nccnon et fratribus suis videlicet Wernhero
milite, Amelungo et Gonrado sacerdotibus et sorore sua Metheldc in
idem consencientibus quendam niansum in Wechtlere') legaliter vendJdil
cum omni utilitate et jure quod sibi in eodem manso competebat pro
viginti et octo marcis numerate sibi pecunie fratribus de Campo sancte
Marie liberaliter et absolute in perpetuani possessionem. Qua sane ven-
ditione adhuc pendente idem Otto assumptis secum personis jani pre-
dictis ad nostram accedens presenciam de consensu omnium eundem
mansum nobis pure et liberaliter cum omni integritate sua contulit et
nos auctorilate nostra ipsum mansum eo modo quo nobis oblatus fuerat
perpetua donatione eccJesie assignavimus prelibate. Ad hujus Igitur rci
evidenciam in posterum habendam et ad omnem amovendam calump-
niam presentem paginam exinde conscriptam sigillo nostro cautum
duximus communire. Nomina testium sunt: Johannes decanus, Florinus
canonicus, Johannes Ihesaurarius, Hermannus scolasticus in Widenbrug«
item Arnoldus Covol, Henricus de Woide, Johannes Hals milites ; itera
Ludolfus de Boderige, Henricus Snctberg et alii quam plures. Acta
hec anno Doniini millesimo ducentesimo septuagesimo secundo,
nativitatis sancti Johannis baptiste,

') SJetmett nii( bex JHücffeltc: in parrochia Wadersloe; olto töo^l ^c^tel.

Siegel abgefallen.

fte«

bruge;
; item
a suiri^H

1272 315

1459. - mtUnitM. 1272, 3uli 4.
35ie Sbtiliin Stlemciitia uub bec ^IJcopft Sßcruo oon ?)ec(eiibrüd
befiinben, baß 9Iniol6 oon Saturn uor bein ^"ifltflff" Soljannes
Sllbiis in SeBeren (bei ©ffen) bas Sigent^itm feines ©rbeft ocrfauft,
fic^ uttb ieiiieii flinberii bte greifieU norbeljalfen, baS Grbe felbft
ober »om fltoftet ßcgen bcflimiiite jä^rlii^e SeiRunaeii in ^ac&t 9e=
nomrnen imb bem Ätoftei' baß Siottaufsred)! geftdiett ^abe.
9t6yrf|xlft beö U. ^Q^tfi. in ÜRfc. 161, 132.
" Soror ClemenÜa abbatissa, Wer(no) prepositus in Bersenb(rt]ge)

Omnibus presentia visuris notum esse desidcramus, quod Arnoldus de
Bachern cum uxore sua et pueris in presentia judlcis Ilberorum Johannts
videlicet Albi in Boveren constitutus proprielatem domus sue sitam in
Bachern nobis resignaverunt tau condiüone mediante, ut eandera domum
a nobis tenorent sub annuali pensione, que est HI" moltia siliginis, 11"
mollia bracii et urna butiri, Idem autem Arnoldus cum uxore et liberis
suisque successoribus in sua manebit übertäte et pro advocatia ejusdem
domus, quam nos comparavimus a domino Herbordo milite diclo de Spre-
dowe pro XVIII marcis, predictam dabunt annuatini pensionem. Preterea
si idem Arnoldus vel successores sui vendere voluerint domum prefatam,
quia nostra est proprietas, prius eam nobis eshibebunt coniparandani.
Ut autcni hec rata maneanl et nunquara irritanda, presens scriptum
sigilli nostri appensione fecimus roborari. Datum in Bersenbruge, anno
gratie M'CCLXXII", HII Nonas Julii.

460. - Oenobrüif, 1272, 3uH 8.

Da crma^tie SiJ^of flonrab oon Dönabrütf beftätigt mit 3"=
ftimniung feineä Äaptlelä bem RIofler Serjenbriid bafl bemfelben

■ oon ben Sbeltjerren oon ^olte gefc^entte ^atroiialrec^t über bie

■ Äiti^c in fflefterftebe.

CTtiiiiint: Stnniöordfjiu. 5)turf: ©anb^off, Uttimbcii 3Ir. 106.
Conradus Dei gralia Osnaburgensis ecclesie electus dilectis in
Christo . . abbatisse et conventui in Bersenbrugke salutem in co, qui
est vera Salus omnium. Et st libenter, quantum cum Deo possumus et
honestate, gratiam nostram cum omni humilitate et devotione postu-
lantibus impendamus, maxime tamen hüs favorabiles in suis pelicionibus
nos convenit exhibere, qui abnegatis hujus mundi vanitatibus amori
celestium et contemptui terrenorum vacantes Domino sub regulari habitu
elegerunt famulai'i. Eshibita siquidem nobis vestra peticio continebat
quod bone memorie venerabilis in Christo pater et dominus Ludolfus
Monasleriensis ecclesie episcopus, Wilhelmus Osnaburgensis ecclesie pre-

31G 1272

poBttus ac nobiles vir! Adolfus et Wicboldus fratres dicti de Holle de
celesli vita ac anime sue remedio devolius cogjtanles vobis de conseosu
heredum suorum unaniaii voto et largilione concordi jus patronatus
ccclesie in Westerstede') ad eos pertinens cum oinnibus juribus et per-
tinentJis suis in remcdium suarum et parcntum suoruni animarum pia
ac provida liberalilale contulerunt, prout in litteris Jnde confectis ac
eorum sigillis signatis plenius continetur, Nos itaque vcstris suppüca-
lionibus incünaU, quod a predlclis pie ac provide factum est, ratum et
gratum capituli nostri accedonte consensu habentes illud vobis et per
vos inonasterio veslro auctoritale ordinaria per presens scriptum con-
firmamus. Ut autem hujusmodi factum noslrum inviolabile perpetuo
perseveret nee aliquis error vel discordJa super lioc in posterura per
oblivionem seu aliciijus maliciam possit eniergi, presens scriptum super
boc confcctum nostro et capituli nostri sigillis fecimus communiri. Datum
anno dominice incarnationis millesimo ducentesimo septuagesimo secundo,
mense Julii, VIIl" Ydus ejusdem, in civitate Osnaburgensi.
') ctiigegnngcn 6ci SJarbriibura (CtbciiBurg).
Siegel iiiib ^crgaiiientiiemeii abgefnlleii.

461. - aiutB, 1272, »Ufluft 13.

^t>t 3)ur^arb doii ^burg betiittbet, bafi ber JtLaftermeter ^ermann
Don Slijötng^of bem Älofter für tiitfflänbtge ißaditgetb« bie Sin^
itnljme aus beii jiDei @tben üßenueg unb Blies im Äini&fptel
5üer8molb oerpfänbet ^at.

Stfitt^rift bce U. Qa^iil. in SBlfc. 169, 36.
Nos Burchardus Dei gratia abbas ecciesie sancti Clementis in
Yburg Omnibus tarn modernis quam futuris notum esse cupimus, quod
Hermannus de Ebbedincbove, villicus noster, pro pensione prebendali,
quam dudum solvere neglexerat, nobis duos mansos, quibus jure feodali
utebatur, videlicet mansum Osterwede pro duodecim marcis et duobus
solidis et mansum Bries in parrocliia Versmele silum pro semptem marcis
et dimidia, obligavit sub titulo ypotece. Acta sunt hec in ^"burg, in pre-
sentia conventus, castellanorum, Johannis judicis et universorum
danorum ibidem, anno M^CCLXXII, in die Ypoliti.

ido, ,

k

462. — 1272, «upfl 28.

ätat^mannen unb @c[)üffen oon Oäiiabrüd belunben, bag @n)i
Slit^tetiiig fein ©eetgebdi^tmfl beim öotpitale Wiä) Überioeifung
einer SReiite an beii $vie|let beä Sofpitals gefliftet ^abc.
Ci-igdiol: ©tootöort^iD.

]

1272 317

Nos consules et scabini civitatis Osnaburgensis notum esse cupimus
universis, quod Svetherus dictus Rihtterinc in honorem Dei et beate
virginis redditus quatuor denariorum et unius pulIi, quos habuit in area,
quam inhabitat Conradus dictus de Edinchusen, de consensu heredum
suorum sacerdoti hospitalis Osnaburgensis, ut uxoris sue et sue ibidem
singulis annis memoria peragatur. In cujus testimonium presentem
paginam nostro sigillo fecimus roborari. Datum Osenbrucghe, anno
Domini M*CC*LXX* secundo, V Kalendas Septembris.

@iegel von bem aud ber Urlunbe gefd^nittenen ^ergamentflreifen ab-
gefaQen.

463. — Seitt^eiin, 1272, Qtptm%tt L

@raf Dtto von 93ent^eim Derjid^tet gegenüber ber odnabrfidfer Jtird^e

auf ben von xf)x te^nrfl^rigen 3^^nten eineö ^ofeö in ©d^lebenbrfldF,

nad()bem mit feiner unb feineö @o^neö Otto^ beö @rafen von

^edlenburg, 3uftintmung fein Unterte^nSmann 9tifolaud t)om 2^.^orne

ben 3^^i^ten an bad Jltofter SRarienfelb verlauft unb Dor i^m

gleid^faQö 9Ser}i(i^t geleiftet ^at.

Original: @taat«ar(^lb SWfmftcr. 3)ru(f : Sßllmang, äöcftf. U.-S3. in
Sfhc. 926.

Otto Dei gratia comes in Benthem omnibus in perpetuum presens
scriptum visuris notum esse cupimus, quod Nicolaus dictus de Turri,
noster castellanus, qui decimam curtis in Sletbrucge^) site in Osnaburgensi
dyocesi annuatim nomine redemptionis decimarum decem et octo mudde
siliginis mensure Widenbrucgensis et decem et octo denarios Monaste-
riensis monete solventem, quam ipse tenens a nobis in feodo monasterio
Campi sancte Marie Monasteriensis dyocesis venditione legali quatuor-
decim marcis pecunie sibi numerate vendiderat, accedente ad id Jutte
uxoris sue nostroque et Ottonis nostri primogeniti in Tekeneburg comitis
ac ceterorum nostrorum heredum pleno et expresso consensu dictam
decimam in nostris libere et absolute manibus resignavit Nosque dein-
ccps ipsam decimam Osnabrucgensi ecciesie, a qua in feodo tenueramus
eandem, resignavimus cum consensu dicti Ottonis et presentibus litteris
nostro et ipsius Ottonis sigillis simul munitis resignamus, abrenunciantes
cum eodem Oltone simpliciter omni juri, quod nobis in ipsa competebat
decima vel quoquo modo posset competere in futurum. Acta sunt hec
apud Benthem, presentibus Bemhardo de Sebelingen et Ärnoldo de
Thedem militibus; Gerlaco de Beveren, Everhardo de Quenthorpe, Lu-
dolpho de Sconenvelde et aliis compluribus, anno Domini millesimo
GC^LXXIP, dominica immediate ante nativitatem beate virginis.

^) (Sd^lebenbrücf smlfc^en äBlebenbrfidf unb @(fiter$(o§.

318

1272

Siegel beS älteren ©rafeii Dtto n&gefalleit; iai bei iliiigereu t
lueife etlialten (Söeftf. ©. 20, 3) mit bem bort bef^rtebenen giiirfitegel an
geflo^tenem fdiinaten ^aiifbanbe.

I

I

k

464. — Crtielfl, 1272, @el»tem6er 6. ^

©«gor X. ernennt ben ^'öefaurar ber Sirene }ti DSnnbrficf äiim
9iid)ter in ber J!lage)ad|e toes ©o^rotn oon Sortmunb, ber »on ben
^atronal^etren bes 3D()aniie«ültars in ber 3teinoIbitirdie in ^ort=
ntimb bem Slrc^ibiaton prafentirt, uon biefem ober jucfifgeiDie)aia
tootben roor.

Ijrurf; SHiibcI, Dortinunbcr U.-®. I 143 c. inib Weflcft bei Sinl

aßeflf. ll.^S. V «r. 685.

3)aä 9täf)ere über ben ©ntfi^eib biefer filüge finbel fn^ b<i Söl
©ortmunber Urt.^». I 3ir. 142''.

465. - 1272, Qt^tmUx 30.

ÜCer 9iilter Sngo »on Äappe[n unb fein ilieffc ^ermann betunbm^
ben Dor bem g^reibtng jn «SünlelbedT erfolgten Verlauf bed (Sxbtt
5fiottum int Äird)fpiel Singen feitens beä 3Iitter6 Bordiarb oon
ä3eFlen an bas Hlofter ^raoen^orrt.

abjc^rifi imt 1500 In 9Kfc. I, 97 ©. 267 bc§ SlaatöaTd^ioS 9JHin!l«.
Nos Hugo miles dictus de Kappelen et Hermannus filius fratiis
noslri doniini Hermanni beate memorie omnibus presencia visuns sivs ■
audituris nolum esse volumus et presentibus prolestamur, BorcharduniJ
militem de Beaten et duos filios suos et fillani suam vendidisse doraum^
Rothani et proprietatem ejusdem donius cum bominibus pertinentibus
ad ipsam et omnibus fructibus et proventtbus, sicut est in cespite et in
tronde, sitam in parrochia Linge doniine abbatisse Ode in Gravenhorst
el conventui ibidem et eani coram nobis, cum judicio presideremus
quod vulgo dicitur vrigedinc, in loco apud Osenbrugge, qui dicitur]
Sunsebeke, resignasse libere, presenlibus Everliardo el Everhardo
Malebergen, Willelico, Johanne cl: Johanne nostris liberis; Allexandro
de Langen, Wilhelmo de Heghe, Hermanno de Glosincham') militlbus;
Willekino de Glosincham,') Hermanno de Walienbroke, Everhardo de
Bramhorno, Hogone de Hörne el aliis quam pluribus viris probis et
bonestis. In cujus rei testimonium presentem karlam nostrorum sigillorum
munimine roboramus, anno Domini M''CC'*LXX1I°, in crastino Michaelis, J

■) Xtc Slßfi^clfl ^at Slosiacham.

1

IS

n
>t

citur^l
I de H

1272

9f9

■ 466. — Otbttfa, 1272, Oftober &.

^m $apfi Siegor X. beauftragt beii ^TopR ^^'c Si\xä)e gii 33et(j(eem

^P unb Slcnolb ooti Sdiiimn, 3(r(f)ibiafon von 3t^Ibeii, mit ber Unter--

fuc^iing badiber, ob ber osiiabrürfet Sioiitbet^ant SJcrtraiii jii JRe^t
Bon bem ennQ^Iten SJifc^ofe floiirab loegen ©elnirtßmaiiflels abgefeftt
fei, uiib nerfitgt feine SBteberciiifetuiig, faUfl nii^t ctroa ein anbercr
getDädIt, inbem er bie ^idpenfation roegen @ebiirlämaiigelä tioi$=
mal« ert^eilt.

tniict 6d ginte, SB. U.=S. V 9?v. 686 imd^ SHegiflcvtionf) 37, 951. 24,
m. 77 bc3 DciticQuIid^en Sttcf)iOi3.

. . preposilo ccciesie In Bethleem Trajectensis dioccsis ot Arnoklo
de Scinna archidiaconu de Älethen in ccclesta Mindensi.

Sua nobis dilectus filius magister Bertramus presbyter, decanus
ecclesie Osnabui^eosis, peliüone monstravit, quod cum olini felicis re-
cordationis Gregoriu-s papa »onus predecessor noster bone memorte
Conrado Osnaburgensi episcopo suis dedisset lilteris in mandali^, ut
cum eodem magislro B(ertramo) lunc lantum in mlnoribus ordinibus
constituto aucloritale aposlolica dispensaret, ul non obslante defectu
nataliuni, quem palitur de subdiacono genitus et solula, possei ad sacros
ordines promoveri et ecclesiasticum beneficium obtinere, ita tarnen, quod,
si ad episcopalus dignitalem esset evocatus, ülain nequaquam reciperel
sine aposlolice sedis licentia speciali, diclus episcopus super premissis
cum eodem magistro auctoritate Htterarum hujusmodi legitime dispensavit.
Cumque postmodum decanatus ejusde-m ecclesie vacavisset, capitulum
ecclesie predicle, ad quos decani electio in ipsa spectare dinoscilur,
bone niemorie Wedekundo Osnaburgensi electo providondi persona
ydonee de capitulo ipsius ecclesie de predicto decanatu concesserunt
unanimiter et concorditer polestatem. Qui decanatum ipsum eJdem
magistru B(ertramo) canonico ecclesie prefale auctoritate concessionis
hujusmodi duxil canonice couferendum. Ac predicti capitulum eundem
magistrum ad decanatum ipsum sine conlradiclione aliqua liberaliter ad-
miserunt. Verum cum idem decanus vellel in canonicos ejusdem ecclesie,
prout spectabat ad eum, correctionis officium oxercere, Everardo de
Horst prefato ecclesie canonico asserente, quod idem decanus propler
defectum prediclum pro decano ipsius ecclesie non erat habendns nee
hujusmodi officium poterat exercere de jure, et ad electum appellante
prefatum, idem eleclus docanum ipsum propter hoc ad suani presentiam
evocavit, Coram quo eodem decano predictas ütleras apostolicas ex-
hibente niemoratus etectus eas in prcsenlia Osnaburgensis capituli legi

C* ■ s et reputans cum eodem decano super receptione ac retentione
decanatus fore litterarum predictanim auctoritate legitime dispen-

320 1272

salum, Everardo et capitulo predictis injunsit, ut ab ipsius decani su]
hoc moleslatione cessarenl. Sicque ipsi ab hujustnodi ejusdem decani
molestalionibus desliterunt dielusque magisler B{ertramus) postmodum
decanatuni predicium per quinque annos et amplius posscdit pacjfice et
quiete. Sane prediclo electo viam universe carnis ingresso cantor et
qiiidam canonici ecclesie prcdicto sui in hac parte sequaces prefatum
decanum oblato sibi libello coram dtlecto filio C(onrado) Osnaburgensi
electo, successore predicti W(edekindi) electi, petendo ipsum ab eodem
decanalu amovori pro eo, quod defeclum patiebatur in natalibus, ut
premittitur, convenerunt. Et licet cantor et sequaces prefati hujusmodi
libello, ad cujus responsJonem diclo decano dies fuerat assignata, re-
nuntiassent totaliter et expresse, surgentibus tarnen tribus ex ipsis ac
petentibus ab eodem electo, quod decanum ipsum compelleret ad osten-
dendum dispensalionem, si quam habebat, super defectu predicto, quem
esse notorium asserebant, dictus electus super petilis terminum partibus
assignavit. Extante iiaque termJno ipso pars cantoris, que desliteral, ul
dictum est, et denuntiatorum prediclorum coram eodem elecio raliones,
quare decanus ipse dispcnsationem, si quam habobat, super eodem de-
fectu deberet ostendere, proponere procuravit, eodem decano ex adverso
rationes et jura proponeute, quod ad instantiam predictorum ad hoc
minime tenebalur protestando iamen, quod paratus erat eandem dis-
pcnsationem ostendere, si de jure deberet. Sed memoratus eleclus
juribus et rationibus hujusmodi aliquatenus noti discussis prelendens,
quod nominatus decanus dispensationom ostendere contumaciter non
curavit, ipsum ab eodem decanalu a quodani sibi assidenle fecit contra
justiciam senlenlialiter amoveri. Propter quod idem decanus ad sedem
aposlolicam appellavit. Sed cantor et sequaces hujusmodi predicti appel-
lationi minime deferentes decanatus predicti necnon prebende sue ipsius
ecclesie fructus, redditus et proventus temere occuparunt et occupatos
detinent in ipsius decani prejudiciuni et gravameu. Quare idem decanus
nobis humililer supplicavit, ut provideri sibi super hoc paterna sollici-
tudine curaremus. Quocirca mandamus, quatinus vocalis, qui fuerioL
evocandi, si vobis de piano et sine strepitu judicii constilerit jta es
prcfatum magistrum B(ertramum) ad decanatum predictum sine qualil
diflicullate restiluentes facialis ipsum pro decano ecclesie predicto (!)
haberi sibique lanquam decano intendi el obediri necnon de fructibus
perceptis ex decanalu et prebenda predictis et qui percipi potuerunt
satisfactionem plenariam exhiberi. Conlradictores etc. Non obslante, si
aliquibus — impediri valeat, vel differri. Verum quia super dispensatione
posset ab aliquibus dubitari, nos ad removendam omnem circa hoc

Ldubitationis materiam premissis veris esistenttbus defeclum, si quis fuB^fl
in dispensatione predicla, supplemus de apostolice plenitudine potestatift^H

1272 321

ita quod prefalus niagister B(ertramus) decanatum predicium non ob-
stante defectu predicto, quem patilur, possit licite relincre. Celerum
quia dictus B(ertramus) de probitale multipliciter commendatus') de-
canatum ipsum, etiamsi ob predictum defectuui esset illo rite privatus,
dunimodo rite collatus alii non existal, nee ad eura aliquts canonice sil
electus, sibi presentiuni aiictoritate conrerimus, iteralo vestre discretioni
mandantes, quatinus eum juxta ejusdem nosire collalionis lenorem
faciatis ipso decanatu pacifica possessione gaudere, contradictores censura
siniili appellatione posiposita compescendo. Quod si non arabo etc.
■' Datum apud Urbem velerem, III Nonas Octobris, anno I*.

. - Oenofirütf, 1272, Ottoiti 18.

Der erniä^Ite Sifdjof floiirab non Danobriid überträgt bem fliofter
©ertcubeiibetg baö Sigertt^um non itjm le^nvü^nger ^eljnten in
Sötte iinb Süt^e, mdä)t bie gerltubeiiberger 9?öime Utifabetl) »on
bem bamit belehnten ©etfiarb von Sünnefetb imb feinem afterle^nß:
mann 3ofepfi doh ©ielingborf jum Sejlen ber Ääfterei erworben
Iiatte.

Crlflinal: ©tanfSarc^iu.
C(onradus) Dei gralia Osnaburgensis ecclesie electus omnibus pre-
sentem paginam ') inspecturis salutem in vero salutari. Cum honarum
sit mencium per exempla pii operis presencie sue signa rcünquere, ut
unde glorificetur Deus ae proficiat proximus pre oculis habeatur, con-
stare volumus presentibus et posteros non latere, quod Elyzabeth sancti-
monialis Montis beate Gertrudis zelo pietatis accensa hiis inlendens ob
deliclorum suorum indulgenciani ac futurorum memoriam quasdam pen-
siones decimales in villa Lolhe dicta ac in Dhuthe: trla videlicet maicia
siliginis tribus modus minus et novem solidos usualis monete tribus
donarüs minus ad honorem beate Gertrudis ac emendationem custodie
ibidem pro triginta marcarum summa, iina lantum marca addita, tam de
propriis facultalibus quam aliorum devotorum elemosinis ad hoc con-
gregatis perpetualiter comparavit, de quibus possit ecclesie in luminaribus
ac in aljis necessariis provideri. Dictas vero pensiones Joseph de Dhe-
delingdhorpe memorate Elyzabeth vendidit ad prefatos usus intervenienle
ratihabicione et expresso consensu Gerardi de Hulevelde, cui ratione
earundem jure homajo fuerat obligatus, qui omne jus quod habuerat in
pensionibus prelibatis una cum dicto Joseph nobis nomine ecclesie re-
cipiente absolute ac h'bere resignavit, proprietatem ipsius in nos penitus
transferendo. Nos vero eo jure ac lit>erlate, qua eas reeepimus, pre-
tacle ecclesie dimisimus in perpeluuni possldendas. Ne igitur adeo

322 1272

racionabiliter acta memoriis liominum labentibus processu temporis
dubium convertantur, preseotem pa^rnam super hiis confectam sigillo
nostro dusimuH muniendain. Acta sunt hec in curia nostra apud
sanctum Jolianneni, anno incarnalionis dominice M'^CCLXXII'', in die
sancti LucG ewangeliste; domino Fromoldo decano, Johanne scolastico,
Amelungo custode, Segehardo, Henrico Stempello canonicis beati Jo-
hannis, Johanne preposito montis beate Gertrudis ; domino Ludolfo
Unco, fratre suo Lothewico, Rodolfo de Langene, Golhzwino et Her-
tnanno Keserling (!), Johanne Canierario, Tyderico de Haren, Tyderico
de Alen militibus et alüs probatis viris in nostra presencia constÜutis:.
') lieber bcr 3^"^ nncflBcttagcii.

9tn 5pergQnieiitflreifeii bas ©[etleiifiegel inil 3Iüdriegel, jebodji nti^l
iiie^r in ber urfpcünglidien Sefeftigiing.

CO

468, — Ofinnbrüd, 1272, 9to\tmitt 16.

®er ermahne ©ifcE)of Äonrab oon Dstiabrüif beftäligt bem Älofter
©ranentjorft bie eriuerbung ber Sßogtei in Stiefenbed, md^e bas
Älofter »om ®rafen Otto »on Jtauenäbctg unter 3iifttnitming feine«
©tiibets beö tpropftes Subioig ju ©t. ^o^aiuuDanabrücf unb ber
©rofln Sabroig gefauft ^at.

Oriflinal; StaatgQTcfiiD 2Ftünftcv, S)nt(f: ^oogemeß, SBeflf. 11.^8. VI
9h. 1008.

Conradus Dei gratia Osnabrugcnsis ecciesie electus et confirmatus
universis Christi {idelibus, ad quos presens scriptum ') pervenerit, in
Domino salutem. Ofiicii nostri debitum exsequimur, cum indem pnitatibus
ecclesiamm nostre dyocesis precaventes earum, prout possumus, pro-
spicimus increraentis. Igitur ad noticiam tarn futurorum quam presentium
pervenire cupimus, quod nos emptionem advocatie bonorum et pro-
prietatis universe cum suis attinentiis in Rysenbeke, quam domina , .
abbatissa et conventus anciilarum Christi novelle plantationis in Graven-
horst ab illusiri viro Oltone comite de Ravensberch cum consensu et
voluntate fratris sui Lodhewici prepositi sancti Johannis necnon nobilis
domine Hathewigis comitisse omniumque heredum suorum pro centum
marcis denariorum usualis moneto comparavit, ratam ac gratam tenentes
ipsam aucforitatis nostre muniniine in nomine Domini confirmamus di-
strictius sub vinculo anathematis inhibentes, ne quis dictum collegium
in Gravenhorst in prefata empfione presumat aliquatenus moleslare,
Datum Osenbrugge, anno Domini M^CCLXX*!!", XVI" Kai. Decembris.
') übet bct 3ei'f-

Siegel »om ^pergamenlftreifeii abgefaüeii.

d

469. — Oänabrüif, 1272. Wotttmiper 18.

3)er eriOQ^Ite Sifdiof Ronrab oou Oönabriid, ®ompropft unb
Jtapitel betunbeii, bag bas Jllofler @TaDertl)Oi)!t cor i^nen im !t)om
jufolge bed ifiiit jiiftel)ettbeii JtoUatioiiSredtteS über bie Airc^e in
StiefenbeJ btcfe unb iljrc ©intüitfte — ausgenommen bas 6tbe
S9ium[ei in bcinfelben Jtiid)fpie[ tinb bad Srbe Imiriin);dorpe
fönttiip?) im Äiri^fpiel ßengetiiit — beni ^riefter §eintic^ üticr:
tragen ^at mit folgenbec Seftiinmung: ber ^riefler Seinrirfj jöiill
bem Stlolier jä^ilid) 3 3ilad; bie @inffinfte oon beii uidjt an-
flefeifenen ©flc'ifjöngen („enlucke") roecben gefljeiU.
Ociglitnl; StaatSnrcfltu aBimflcr.

Conradus Dei graüa electus, Liudgerus prepositus et capituluni
ecclesie Osnaburgensis universis presentia visuris salutem et pacem in
Domino sempiternam. Notum facimus et protestamur, qiiod abbatisaa
et conventus sanctimonialium monasterii in Gravenhorst nostre dyocesls,
ordinis vero Cysterciensis, constilute in nostra presentia libera voluntate
ac unanimi consensu ecclesiam in Bisenbeke, cujus collatio ad eas
spectare dinoscitur, cum omnibus attinentiis et proventibus suis, exceptis
duabus domibus, quarum una sita est in eadem parrochla, Brurolage,
et una Ymmingdorpe sita in parrochla Lengerike, Hinrico presbitero
hactonus eidem ecclesie deservienti de nostro consensu cum advoeatia
libere et absolute porrexerunt tali modo, ut de duabus dotibus(!) de-
nariisque arealibus et alüs ejusdcm ecclesie proventibus dictus Hinricus
supradicto cenoblo Lres marcas duabus vicibus in anno: scilicet in
octava Epypbanie decem et octo soHdos et in octava Pentecosten, ut eo
hospilaliores esse valeant, decem et octo solidos sine dilatione persolvat.
Omnis vero proventus de hominibus, qui enlucke vocanlur, inter predictos
cenobium et presbiterum equaljter dividetur, Ut autem hec ordtnatio
ipsi Hinrico et suis successoribus perpetuo maneat inconvulsa, presens
scriptum super hoc sigillorum nostrorum duximus munimine roborandum,
Datum et actum anno Domini MtiCCLXX" secundo, in octava Martini
episcopi, in ecclesia nostra.

1) eieftenfiegel bes Sifdiofs mit SRücffiegel. 2) Siegel bcö Dom-
propfte« (monbelförmig), oben ^etrufl, Erifpinus unb ßrifpinionuS, in bet
nnleten ^Ölfte unter gotifi^er SÖerjierunQ ber ©iegler (nieenb, mit runbem
iHiidfiegct, in beffen ^dte fid^ ber Siffenborfer fiöroe jeigt; f Secretum
Lugeri prepositi Osnaburgen?is.

b

324
470.

1272

I

L

1272, Jiejembfr 8.

3)er oSiittbtüJer ^ompropR ßulget urtb bas Sonifapitel betuiibeii,
bfl6 Seniiann ^olgebaii^ bef^eii grau 9lll|eibia unb beiber ©o^ii
Salob, S-MEat ber ©omtiri^e, bie aSogtct übet beit Äapitel«bof
Sliemslo^ Don ^eintit^ SJiiile für ba6 Äapitet oiigetaufl, lid) afcer
eilte iä^r[t($e ©etreibecente auf SebeiiSjeit baraue Doibe^alteu ^aben.
31ödi intern 2^obe fofl qus ben ©tufünften ber Siogtei com Sefttiei
ber Dbebieiij ben 3!)omf)ecren eine iäf)tlidie Spenbe gejalilt rocrben.

aSfrfinfi bcs 18, SofiiE). in $)cit|elcte lUtunbeii^Sammlunfl Hl ©.211,

Driiif: aBE(lf. 3cit[(firi(l IS ©. 308.

Ludjerus Dei gratia praeposilus totumque Osnaburgensis ecclesiae
capitulum omnibiis ad quos praesens scriptum pervenerit graliani Jesu
Christi. Quoniam memoria homtnum labilis est et caduca, ideo perutile
Visum est, ut gosta hominum, quae digna sunt memoria, quatenus eonim
veritas apud posteros perpetuata inconvulsa persevcret, scripturae testi-
monio roborentur. Nolum igilur facimus omnibus Christi fldelibus, ad
quos hoc scriptum pervenerit, quod Hermannus dictus Wolgedanc, uxor
ejus Alheydis cives Osnaburgenscs ac Jacobus natus eorum ecclesiae
noslrae perpeluus vicarius advocatiam curLIs nostrae in Rlmeslo ac
omnium mansorum ad eam perlinentium in remedium animae suae
ecclesiae nostrae a domino Hinrico Vinken emptionis titulo compararunt,
hoc adjecto, ut eis omnibus tribus simul vel duobus eorum, si unus ex
eis mortuus fueril, vel uni eorum, cum duo ex eis mortui fuerint, ab
obedientiario in Rimeslo sex moicia siliginls per dimidiam mensuram et
sex moicia ordei per eandem mensuram singulis annis quoad vixerint
vel aliquis eorum vixerit integraliter infra fostum beati Mychaelis
archangeli et nativitalem Üomiiii persolvanl[ur]. Ad quam Solutionen!
eis benivole faciendam Alfrimus ecclesiae nostrae canonicus, qui nunc
est obedientiarius in Rimeslo, et quicumque canonicorum nostrorura ei
pro tempore in eadom obedienlia succedel se fide data obligabit. SI
vero ipse obedientiarius malitiose ve! ex quacumque alia causa eis prae-
dictam annonam in toto vel in parle non persolverit, nos ad per-
solvendum eis a nobis quicquid eis de ipsa annona defueril per praesens
scriptum obligamus, sed quodcumque damnum inde incurrerimus, obe-
dientiarius, qui pro tempore fueril, de darapno hujusmodi nobis satis-
faciet el integraliter respondebit. Ipsis vero omnibus tribus jussu divino
e medio suhlatis obedientiarius de Riraesio, qui pro tempore fuerit,
null! amodo ad duodecim moicia praedicta nee in parte nee in toto
tenebitur persolvenda, sed fralribus capituli nostri quinque moicia
siliginis per dimidiam mensuram ita quod cuilibet fralrum duos modios
ejusdem mensurae in perpetuum in eorum Irium memoriam de dicta

1272 325

emptione ministrabit. Nos vero pro tali beneficio sie Dobis a saepe-
dictis tribus pie oblato ipsos omnium bonorum quae in ecciesia nostra
fiunt participes constituimus, et eorum obitus memoriam perpetuo
volumus observare. Ne aulem super hiis in posterum aliquis dubietatis
scrupulus valeat suboriri, praesens scriptum super hoc confectum sigUlo
Dostro duximus roborandum. Actum et datum anno Domini M^CC^LXXII^,
VF Idus Decembris.

471. — OSitoirfiil, 1272, Sejemler 10.

S)er ertDäl^Ue Sifd^of Jtonrab von Odnabrüd überträgt bem ^om^
fapitel nad^ 93er}id^t • ber bid^erigen fiel^ndträger bie äSogtei bed
Srbed 2Bulften(?)^ tDeld^e ber S)oml^err Jtonrab QaU, Seither ber
Obebienj (SOerbed^ von bem bamit belehnten 9iitter @n)eber Don
@(ebefen unb beffen fiel^ndl^errn, bem @be(^errn ^ermann ^obe,
93ogt Don 93(anlena^ getauft ^atte.

Original: 2)omar(^lb. 3)ni(f: SWittl^cllunöcn V @. 318.

In nomine Domini amen. Conradus Del gratia Osnaburgensis
ecciesie electus omnibus sancte matris ecclesie filiis salutem in eo, qui
est Vera salus omnium. Quoniam propter hominum labilem memoriam
multa, que rite et laudabiliter fiunt, tractu temporis per oblivionem
abolentur, maxime cum fragilitas humana firmum nequeat in tanto
seculi lubrico teuere vestigium, necesse est, ut ea, que integra et in-
violabilia servari debent, scripti munimine roborentur. Noverit igitur
tam modernorum quam nostri temporis industria successorum, quod
nobills vir Hermannus dictus Hode, advocatus de Blankena, advocatiam
cujusdam domus in Wlfamen ad obedientiam in Älrebeke^) spectantem,
quam de manu nostra tenuit, et Swederus dictus de Sledesen miles,
qui eandem advocatiam ab ipso advocato in feodo tenebat, ambo nobis
nichil sibi in ea juris retinentes libere resignarunt et absolute. Nos vero,
cum ex officio nostro utilitatibus ecclesie nobis commisse quantum cum
Deo possumus et honestate providere teneamur, advocatiam ipsam, cum
eam Conradus dictus Uncus ecclesie nostre canonicus, tunc obedientiarius
in Älrebeke, a dicto Swedero pro certe emerit pecunie quantitate, ad
honorem Dei omnipotentis et beati Petri apostoli ac beatorum martirum
Crispini et Crispiniani patronorum nostrorum capitulo nostro multa in
hoc ejus utilitate pensata contulimus et per presens scriptum libera ac
perpetua conferimus donatione. Ut autem super higusmodi facto calump-
niantium fomes obmutescat omnino, presentem paginam, que ipsam rem
gestam immutabili veritate perpetuo loquatur, sigilli nostri munimine
duximus roborandam. Acta sunt hec Osenbrugke, anno Domini

3S6 1272

IWCCLXXII'', in vigilia Damasi pape et martiris, presentibus Liudgero"
majore preposito, Erneslo cantore, Lodewico preposlto sancU Johannis,
Gerhardo de Selingdorpe, Wezcelo de Sladhen, Everhardo de Horst
ecclesie nostre canonicis; Hinrico dicto Vinken, Hugone et Thiderico
fratribus de Horne, Hugone de Kappelen, Giselberto de Bissendorpe,
Ludolfo et Lodewico ü-atribiis dictis Haken laicis et alüs quam pluribus,

') eUctfietf, Sh. Csnafirfli.

®Q« iefit mit bem ^ßergaineiitftreifen abgeriffene Siefle! ^iiig ju
Senfelerä S^it "°^ "ii. ©r fdireibt (Urlunbeutommtinifl III S. 214);
S, Conradi Osnaburgensis ecciic electi; ex adversa parte:
Secretum Conradi; insigne: rota.

Unter bec 3liidfi$rift ift eine fotc^e' bes 16. 3a^r!junbertÄ bemerfens^
mxÜ): ubi prepositus sancti JoLannis norainatur non immediate posl
decanum. _

472. - OSnaftrfid, 1272, ^timbn 13.

2)er enonttlle Sifdiof Äotirab betiitibet, hofe glifabetfi, bie aBittroe
beä ßl&evt 0011 Seiigetage, mit 3"fti'"itiun3 i^rer ajotmünbet bet
Mittet Äoiitab, Siitggraf oon 9lec&ebc, unb §iigo »on ©appeln
gegen 3tt^'""9 ""» 6 ^]JIart auf aße Siechte an beii Sof Seugelage
DerjicEitet fiat.

StSfc^iift beä U. ^ti^t^. in 1fi\z. 169, 43. I

Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie elecfus omnibus in
perpetuum notum facimus, quod Elizabeth vidua, relicla Elberti de
Hengelage, de consensu et consilio tutorum ejus Conradi vldelicet burg-
gravii in Regelhe *) et Hngonis de Cappelen, militum, usufruclui et
omni juri, quod in dicta curia Heilgelage*) habebat, acceptis a Burchardo
abbate sancti dementia monasterii In Yburg sex niarcis usualis monete
penitus corani nobis renuntiavit el in manus nostras libere resignavit et ne
dicto B(urchardo) abbati aut ecclesie sue a dicta Elizabeth aut luloribus
ejus predictis vel ab aliquo ejus consanguineo super tali renuntiatione
el resignatione injuriosa materia questionis postmodum valeat suboriri,
presentem paginam sigillo nostro dedimus consignatani in testimonium
premissorum. Actum Osenbur., datum vero anno Domini M^CC-^oLXXII,
in die beato Lüde virginis. Presentibus Lodewico preposito sancti Jo-
hannis, Ernesto cantore, Alfriramo, Conrado dicto Hake, Hinrico de
Monte, Hinrico preposito Quakenburgensi, Rolando thesaurario, Rodolfo
de Rusle, Wernero de Tremonia ecclesie nostre canontcis; Svethero
dapifero, Ludolfo et Lodewico Haken, Rodolfo de Haren, Hugone de

!272

327

Gappelen, Johanne Kamerario, Engelberto de Horstelo, Thiderico de
Alen, Ilugone de Hörnen, Alberto et Jobanne fratribus dictis Bücke,
militibus et alits pluribus probis viris et honesüs.

') SHe^ebe, Str. Sübiiigfiautni.

•).i

itQctoflc bei SietSiiiDlb, Br. Sgalk i

473. — 3ButB, 1273.

S'er (etniäl)ltc) Sifdiof Äonrab uoii Osiinbrütf befimbet, bofe eine
luegeii bea §ofes Senngborf von ber gamitie SSJiiitfjuä gegen ben
äbt Don Slbutg mit ©ronbRiftiing gefti^rte gefibe na^ S^i^t^iifl
Don Reben Wart feitenä bes 9tbtea beigeltgt roocbeii ift.

afift^rift bo3 U. Qai,tti. tu 3Kfc. 16£t, 30.
Conradus Dei gratia Osnabiirgensis episcopus(!) omnibus tarn
presentibus quam fuluris presens scriptum visuris salutem in Domino.
Constare volumus presentibus nee posteros ignorare, omnera niateriam
questionis, que int er abbatem et ecclesiam Ybui^ ex parle una et
parentelam de Winthus ex altera pro curti Herinctorpe vertebatur,
taliter esse compositam et sedatam coram nobis et judiclo nostro
IMsscne, ut ab ipso abbate et suis amicis quibusdam consanguineis
ipsoruai de Winthus ecclesiam prefatam Yburg incendiis graviter mole-
stantibus Septem marce usualis raonete donarentur et ipsa parentela
nobis et abbati cautelam faceret habundantem nee per se vel per ali-
quos de sua progenie tuuc forte absentes sive per predictos incendarios
ecciesia memorata ullis omnino dampnis vel incendüs amplius turbaretur.
Ipsa etiam parentela omni juri, si quod in dicta curti habebat, in forma
judicii Yborg perpeluo liberaliter renuntiavit. Et quoniam quidam er
ipsis tunc absentes erant, Gde data promiserunt Gerhardus Faber, Jo-
hannes de Winthus cum filiis suis Hermanno, Johanne et Gerharde,
Hermannus civis Osnaburgensis et Wicboldus, fratres ejus, cum filiis
suis Hermanno et Wicboldo, Herbordus civis de Dissene, villicus de
Lohove, Johannes de Rivo, Lutbertus Vacker in Dissene, ut dicta com-
positio rata et inconvulsa perpetuo servaretur. Si autem dicta compositio
ab aliquo violaretur vel prefata ecciesia aliquibus molestiis turbaretur,
prefati fidejussores Yburg intrabunt, in de non recessuri, donec prefate
ecciesie satisfieret et indempnis ab omnibus dampnis et molestiis per-
raaneret. Datum et actum Yborg, anno Domini millesimo CCLXXIII",
presentibus domino Bernbardo de Beveren, Johanne judice, Hermanno
Funken, Johanne Brusere, Henrico Eygel, Burchardo Vegel, Gerharde
Fabro de Gereten, Johanne de Winthus, Hermanno et Wicboldo fratribus
ejusdem, Hermanno et Hermanno filiis ipsorum, Timmone et Johanne
Camerario, civibus in Yburg, et aliis quam pluribus.

328 1273

474. — 1273.

SDer erroä^[te Sifc^of florcab Don Deiiabriltf fc^enft bem ÄloRer

3Jlatienfet6 jimi ©eeteiitieit feiner bort begrabenen ''Biutter beii

Sehnten beä £)ofed in @(^tebenbcüd. ■

DTifliilol: ©toateori^io SUfliifter, Dnicf; 0. Ce&cöiir, S(rtfiiD XVfl

®. 64; SBlIiiiniiö, aSeflf, U.-SB. lU «r. 939. ^

In nomine Domini amen. Conradus miseratione divina Osna-

burgensis electus omnibus inperpetuum presens scriptum visuris notum

esse cupimus, qiiod nos decimam curtis in Sletbrucge, ') quam vir nobJlis

Otto comes in Benthem in feodo de manu nostra tenuerat, nobis ab

eodem resignatam liberaüler et absolute contulJmus monasterio Campi

sancte Marie ab eadem ecdesia in perpetuum possidendam, tum pro

favore religionis tum pro salute dilecte matris *) nostre, cujus corpus in

eodcm loco quiescit traditum sepulture. In cujus rei testimonium presens

scriptum eidem ecclesie dedimus sigilli nostri appensione roboratum.

Acta sunt hec anno Domini NfCCLXXIII", in presentia discrelorum

Yirorum, quorum nomina presenti cedule sunt inserta, videlicet : Vru-

moldi decani sancli Johannis, Godefridi prepositi in Osethe, Conradi

quondam comitis in Retberg; Ludolfl et Lodewici fratrum dictorum

Hake et LudoIG junioris, Rudolfi de Langenen, Johannis de Bninsele

et aliorum qui interfueiunl.

') St^iebeiibiüct bei Sffiiebcii6tü(f.

') Cbn.

SIeftenfiegel mit SKicffietjet au fd&ma(em geffocEiteneiit Sonfboitbe i
gum ZI)eil ettialten.

H aoi

■
■

475. - 1273.

aiermert übet ben ©rroerb üoii Oiitern in fiec^tingen bureji '

Ätoßet 3iune imb bie baoon ju (eiftenben abgaben (aSgl. 9lt. 486), '

ÜÜEberft^rifi beä 14, QoEjri). tu Stjc, 217, 2.

Anno Doniini M''CC" septuagesimo III" sub Her(manno) pre-

memorato preposito comparavimus bona in Lechtingen,') tres scilicet

domos cum colonis pro centum et triginta marcis, domum scilicet Ro-

dolphi, que solvit maniputum et porcos, unum plaustrum feni, Iria

plaustra straminum et octo plaustra lignorum, domus Gherhardi facit

idem, domus In Welle solvit manipulum, item domus in Lechtingen,

quam dedit nobis dominus Hermannus Unkus, solvit VII solidos.

) Cei^tliiflcii, flrfiJ. SBaüEitöDift.

u

1278 329

476. - (1273).0

S)er Sbel^rr ^ennann von ^aflrup reflgnirt bem Sbel^erm

(Seml^arb) von %fyiM bie 93ogtei eine« @rbed in Adorpe —

nad^bem aud^ ^o^anned 93oB alö ^arflorpfd^er Slfterle^ndmann

barauf SSerjid^t geleiflet — mit ber Sebingung, Pe bem Älofier
Serfenbrfid }u flbertragen.

«bft^rlft bc« 14. So^r^. In SKfc. 161, 76. ^xnd: ©onb^off (ju 1276)
mx. 115.

Viro nobili de Ahus HermaDDUs nobilis de Hastorpe paratam ad
beneplacita voluntatem. Nobilitati vestre cupio constare, quod ad-
vocaiiam unius domus in Adorpe,') quam de manu vestra jure ieneo
feodali, domino Johanni Vulpi eontuli eodem jure. Quam idem Johannes
mihi et ego nobilitati vestre in remissionem peecatorum nostrorum sub
tali conditione proponimus resignare, ut vos in remedium anime vestre
dietam advocatiam gloriose virgini Marie necnon et Christi virginibus in
Bersenbrugge Deo famulantibus conferre velitis. Unde pro ipsis et cum
ipsis supplico vestre pietati, quominus per presens scriptum predictam
advocatiam a nobis recipere velitis et gloriose virgini Marie et Christi
virginibus prefatis perpeluo possidendam conferre et Privilegium vestrum
super hac donatione confectum ipsis dignemini liberaliter impertiri,
scientes, quod alia bona a vobis teneo, domum unam videlicet in
Beveren') cum advocatia et omnibus attinentiis, quam Johannes miles
dictus Vulpis a me tenet in feodo, duas domos, quas eodem jure tenet
Thidericus miles dictus Mute in villa Alen,^) item unam domum, quam
tenet Ludolfus de Brochterbeke juxta villam, que vocatur Copbenovere,*)
duas domos in Beveren, quas tenet Bertrammus miles de Enehem. Pro
hüs et multis aliis fidelitatis homagio vobis sum aslrictus. Dietam ad-
vocatiam non resignamus, si ipsam statim non dederitis conventui
memorato.

*) «ßl. unten blc Urfunbc öom 9. ©eptcmbcr 1273 ^. 496. — •) 3)lc Über*
fd^rift im S!opior (outet: de Adesdorpe; übet ber ^fc^rift ber entfpred^enben Urlunbe
t)om 9. September 1273 ftcl^t: Item de Westerstede mit Sesugnol^me auf eine bor«
l^ergcl^enbe Urfunbe bom 31. 3^>^u^^ 1^1, meldte de daabas cartis(!) sitis in par-
rochia Westerstede nomine Adesethorpe l^onbelt. ^Demnod^ mügte Adorpe otö ^ftrup
füblid^ bon Sßarbcnburg, ^mt Olbenburg, ongefprod^en werben. Änbcrerfeitö fonn
axid^ ein 3^^nm bz& S^opioriS borliegen unb bann !önnte Adorpe oud^ oliS bod
nöl^crlieöenbe nnb fprod^lid^ mo^rfd^einlid^ere Äbbrup, ©emcinbe @ffen, Amt Ööningen,
gebeutet merbeu/ mo oud^ bod unten genannte Gebern ju fud^en fein mürbe. —
•) ©eberu/ ®em. (Sffen, «mt ßöningen. — *) Äl^Ien, Sh. ©edfum ober Bei ©teinBilb,
9x. Slfd^enborf ober ^o^ien bei SWenöloge ober ^alen bei ^Cloppenburg? — ») ?

um 1273.1)

3)« Bomtantor ©citft betiiribet als 3lriSibiflfon in 33ecfeii6tÖiJ oet'
fci)iebene Sdienfuiigen bec uerftotdeiien Iläiiiittertn Sophia uiib tu
Ömubett doii Siotlrup an bas Klofter Setfenbrilct.

Ctlßliiol: ©tnalSnrrfilO. 5)ru«: ©niibticiff, Urlun&cii 91r, 108.
Ernestus Dei gratia canlor Osnaburgensis, archidiaconus in Bersi
brugge, universis Christi fidelibus in auclore saluUs salutem. Quoniam
labilis est morfalis memoria et quo sub sole geruntur transeunt univorsa,
perulile est, ut rei geste verilas, cujus perpeluitas apud posteros haberi
desideratur, scripture lestimonio commendetur. Notum igitur esse volumus
universis, quibus scriptum presens exhibetur, quod Sophia beate memorie
quondam cameraria in Bersenbrugge consiHo abbatisse et prepositi
ibidem decimam duarum domorum in Weberg'} ad vestiturara domi-
narum dicti conventus comparavit solventem VI moltia siltginis, II moUia
avene, XXll denarios, II porcos lercio anno valentes duos sohdos vel
arapiius et non minus, annuatim II anseres et II pullos; item decimam
domus in Hamme ') solventem XVI denarios et decimam personalem ;
item decimam domus in Bokenberg*) solventem manipulum et decimam
personalem. Preterea Lambertus de Northorpe in remedium anime sue
redditus domus in Bochorne*) videlicet II moltia siliginis, III solidos pro
decima, porcum valentem III solidos, quam pro Xll niarcis emerat, ad
vestituram conventus camerarie assignavit, Goloni vero prediclarum
domoram videlicet Bokenberg et Boehorne in alüs servitiis et emergentiis
sicut cetera bona ecciesie suo jure subjacebunt. Ut autera hec ordinatio
utilis et necessaria rata maneat et sine contradictione perhennis, abba-
tissa et prepositus totusque conventus eam coram nobis sunt proteslati
et petiverunt sigilli nostri munimine roborari.

') Sgl. in Setrcff bcö auaflcaciS bte Scuacii bcr Uvtiiitbc Uoii 1272, Dej- :
Uitb 1273, SDlttl 23, 9tt, 472 u. 488. — *) aBc^bctflcii, Stfpl. »frfeiibrü*.
') ^ciitini, Sauevfi^. 9toittup, ffrfpl. ünlum. — *)'? — ') Solern ober SfteimSJote
ftrfpl. ©t^moflSborf.

©iegel mit ^etgamentflretfen fel^lt.

iCSb^l

478. - Onitto, 1273, jioif^en Januar 6 unb 13.

Sßapfi ©regor X. nimmt baä Ätoftet Sörflel in feinen Sc&ufi unfcj
ectfieift ilim eine ©efonimtbeftätigimg ieinec Sßcioilegien.

OrtginnI; ©tlftäocc^iO ®ör[ld. Dnid: ©itbcnborf, SBcttrfiac ©. 7fc

^m im aSeflf. U.=S3. V.
Gregorius episcopus servus servorum Dei dilectis in Christo filiabus

et conventui monasterii in Borstello Cislerciensis ordinis

I

' 1273 33!

Osnabui^ensis diocesis salufem et apostolicam benedicUonem. Cum a
nobis petilur, quod justum est et hon«stum, tani vigor equitatis quam
ordo exigit rationis, ut id per sollicitudinem officii nostri ad debitum
perducatur effectum. Eapropter dilecle in Domino filie vestris justis
poslulationibuä gralo concurreates assensu omnes liberlales et immuni-
tates a predecessorJbus nostris Romaitis pontiflcibus sive per privilegia
seu alias indulgentias vobis et monasterio vestro concessas necnon Hber-
tates et exeniptiones secularium exactionum a regibus, principibus et
aliis Christi fidelibus rationabiliter vobis indullas, sicut eas juste et paci-
fice obtinetis, vobis ^) et ') per vos predicto monasterio auctoritate
apostolica conßrmamus et presentis sc(i'iptj) patrocinio communimus.
Nulü ergo omnino hominum liceat lianc paginam nostre eonfirmationis
in(fringere aut) ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare
presumpserit, indignalionem (omnipotentis Dei) et beatorum Petri et
Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum apud Urbem
ve(terem), (. . . Idus) Januarii, pontificatus nostri anno primo.

') auf SHafur,

Oben in her SKifte jiDeimol buciiftrii^en cor; unten linU unter bem
»uge luib re^ta in ber ©de auf bem ^öuge but^ ©toifflede unleferlictie
auffd)nften. Slnf bet Siüdi'eile In ber aHitte befl oberen 3lanbeä: Assum,
in ber aWitte beS Slattcfl: Borstelo; aBeä gleic^jeitig mit bem Zttti 36=
fii^rietien.

^^leibuHe an rotfigelben ©eibenfäben.

479. - aSerftnbttiir, 1273 (1272), 3fln«or 25.

!iDer ebel^err §erniann von feaftrup überträgt unter 2IbioetcE)ung
Don einem früheren 3lbEommen gegen S^^tii^fl """ ^^ Wart bem
Äiofter S8er(enbrüet bie ^äifte ber ©iiitünfle Quä einem pon ben
©rafen con Dlbenburg [e[)nrüEirisen iinb oon bie(en bem Blofter
bereits eigentpmüd) jugeroieienen ®rbe in ©uttrup. iSr trifft nu
ßleii^ Seftimmung roegen ber Sliiöfli^rung beS früheren Slbfornmens
im Jolle feines Xobes.

Oriflinal: StnntSarrfiiB. "Druct: ©onbeoff, Uttunbtii 9?r. 105.
Ego Hermannus vir nobilis dictus de Harstorpe omnibus presens
scriptum visuris salutem in Domino. Noverint universi, quod domum
meam in Suthorpe, quam tenebam in feodo de manibus comitum in
Oldenburg, in manus ipsorum resignavi rogans, ut ipsam domum cum
hominibus eam colentibus et pueris omnibus eorundem et attinentiis
ipsius domus universis conventui in Bersenbrucge conferre dignarentur.

\

33S

1273

Qui peticioni mee pie acquiescentes dicte domus proprielalem supradicto'^
conventui in Bersenbmcge sigülaUs litteris conlulerunt, deceni marcas
ab ipsis pro donatione proprietatis recipienles. Ego autem domum
memoralam de manu abbatisse de Bersenbruge recepi sub tali con-
ditione, ut, cum ipsis bonis vellem carere, sepediclus conventus centum
marcas usualis monete infra dimidium annum, cum ipsis predicerem,
michi daret. Interim preveni lenipus et rogavi conventum, ut quin-
quaginta marcas michi darent et medietatem pensionum dicte domus
Suthorpe et omnium de ipsa emergentium reciperent, donec residuum
pecunie videUcet alias quinquaginla marcas michi darent et dicta bona
inlegraliter possiderent, Mansum vero quendam, qui scissus et fundatus
est de ipsa domo, Constanlinus dictus Dange a monasterio in Bersen-
brucge eo jure et gratia, qua a me tenuerat, deinceps tenebit; casam
autem silam in ipsa viJla Sulhorpe, quam Rodolfus et uxor sua nunc
inhabitant, ipse Rodolfus el uxor ejus eo jure, quo nunc possident,
quamdiu vixerint habebunt. Post mortem vero utriusque ipsorum dicta
casa predictam domuni pleno jure sequelur. Quod si de medio sublatus
fuero, antequam ista omnia prout ordinata sunt terniinentur, honorabiles ,
vtri prepositus, decanus, Wescelus de Stathen, canonicus ecclesie OsDa4
burgensis, Johannes sacerdos ecclesie sancte Katerine ibidem, residuui
centum marcarum videltcet quiquaginta marcas infra dimidü anni
spacium, proul eis commiserani, percipiant et conventus in Bersenbrucge
ipsa bona libere possideat et absolute. Datum in Bersenbrucge, anno
gratis M^CCLXX"!!", in conversione sanctl Pauli. In cujus rei testi-
monium presentem litteram sigillo meo volui communirt.
Sieael iiebft ^ergomentftreifen fet)!t.

- Onieto, 1273, 3anuat 27.

©regor X. beauftragt ben STtjefautat von Soeft mit ber Untet=
fu^ung ber filage beS Älofietä grijnbenberg gegen töltier, iniiuftetfddt
luib oänabrüdec Ateiilei unb Sateti ivegen 3J0Tetitt)aItung ber f<$uU
btgen Stbgaben.

tmd: ginte, aSeftf, ll.^S. V 5ir. 688.

uuix^l
-nni

cge
mo
sÜ-

481.

»riK^^aufen, 1273 (1272), anäi] 12.

Siibolf @taf mn Ctbenbutg überträgt ba8 ßigeuttjum etuefl ®rl
in CS^ren bem fitofter ^atienberg (Sörflet).

Ortaitmli (5tiftöard)iü a3ür[icl, Dvud: Siibmöotf, SSeiträßt

Ludolfüs Dei gratia comes in Aldenburg omnibus, ad quos presens

scriptum perveneril, salulem In domlno Jesu Christo. Nosse cupimus

I

1273 333

universos, quod nos cura voluntate libera et consensu heredum nostrorum
ob reverenciam Dei et beate ejus genitricis semperque virginis Marie et
ob dilectionem domini prepositi specialis amici nostri et reverende
domine abbatisse et conventus Montis sancte Marie proprietatem nostram
domus in Ederen^) cum omnibus suis justis pertinentiis et omni juris
integritate damus eidem ecclesic Montis sancte Marie perpetuo liberaliter
possidendara. In cujus rei evidentiam et firmitatem intemerabilem presens
scriptum sibi dedimus nostri sigilli munimine roboratum. Datum Broc-
husen, anno Domini M®CC®LXX<^ secundo, in die beati Gregorii pape.
Hujus*) rei*) testes*) sunt: Thidericus de Stafhorst, Hinricus et Jo-
hannes fratres dicti Clencoc, Johannes dictus Stedhing, Woltherus de
Hasbergen, Thidericus de Mercele milites; Rolandus de Nienburg,
Albertus dictus Grasegel, Hinricus et Gerhardus fratres de Stafhorst
famuli, et alii quam plures.

*) entert, Stx\pl fiönlngcn. — •) auf JRafut.

@iegel t)om ^ergamentflreifen abgefallen.

482. - 1273, 3»ar| 27.

^ropfl fiubioig t)on ©t. ^6f)am genel^migt^ bag S)ed^ant unb
Äapitel feiner Äird^e jtoei (Srben in ©todfum mit einer jä^rlid^en
abgäbe t)on 6 ©ddillingen belegen, um bamit bie S^n]en ber ©umme
Don 40 SWarl ju bedfen, für roeld&e il^nen bie aSogtei biefer (Srben
Don bem Derftorbenen 3flitter ©uflo (33ar) t)on ©todfum ©erpfänbet
xoax, unb ©erpflid&tet fidd für bie rid^tige (Sriegung ber 6 ©d^ittinge
©orge }u tragen.

Original : ^taat^Satd^ib.
L(udovicus) ^) Dei gratia prepositus sancti Johannis Osnaburgensis
omnibus hoc scriptum visuris notum facimus, quod cum decanus et
capitulum dicte ecclesie advocatiam duarum domorum in Stochem a
bone memorie Hugone milite dicto de Stochem et suis heredibus pro
XL» marcis usualis monete in pignore recepissent, dicti decanus et
capitulum de voluntate et consensu nostro pensionem sex solidorum in
festo Crispini solvendorum annuatim dictis domibus imponebant. Quam
pensionem singulis annis in prefato termino faciemus supradicto capitulo
presentari. Ut autem hec rata permaneant et a nemine infringantur,
presentem paginam super hoc conscriptam dedimus capitulo nostri sigilli
munimine roboratam. Datum anno Domini M®GC®LXX<^III®, sexto Ka-
lendas Aprilis.

*) fiubtülg ®Taf t)on iRabcn^betg. — *) ©todfum, ^. OSnabrücf.

©iegel mit Siüdfliegel wie oben an 3lx. 422 an bem au« ber Urlunbe
gefd^nittenen ^ergamentflreifen.

354
483.

1-278

1273, S9rU 1.

3)er ectDö^Ite Sift^of jtonrab oon Cinabtüd b«fuiibet, bafe (Sofia,
bie SSittioe beft 31itteT« Siugo von Stotfum, genannt S3ai, \>tn
^fanboertrcg i^res oet^oibenea 3^anrieä über bie ^'ogtei jneiei
ßibcn in Stoäum ernwerl fyibt.
Cngirial: StaoIsoK^it.
Conradus Dei gratia Osnaburgeiisis ecclesie electus otnnibus hoc
scriptum visuris geste rei memoriam. Notum igitur esse cupimus uni-
versis, quod Hugo niiles de Stochern dictus Ürsus senior, cum adhuc
viveret et compos sui esset, ex consensu uxoris sae Gozte ac omnium
heredum suonim laiit filionim quam filiamm capitulo ecclesie sancti
Joiiannis nove civitatis nostre advocaliam duarum domorum in villa
Stochern, quam a nobili viro Ottone comite ia Ravensber^ tenebat in
feodo, eidem capitulo pro darapno, quod sibi inlulerat in villa Stochem
et Telingbusen ') in parrochia Vene pro quadraginta et ses marcis
usualis monele tytulo pignoris obligavit. Post mortem vero dicti Hugonis
militjs dicta Gozia cum heredibus ejus eandem obligationem innovans
in nianus nostras libere resignavit sicut H(ugo) mües maritus ejus pre-
ordinavorat coram pluribus probis viris, ita quod heredes ejus eandein
advocatiam pro eisdem denariis redimere polerunt, sin autem predicto
capitulo pro summa memorala nnanebit perpetuo obllgala. El ne sepe-
diclo capitulo super tam evtdenti obtigatiooe calumpniosa materia que-
stionis postmodum a quoquam valeat suboriri, presens scriptum nostro
sigillo consignatum dedimus in teslimoniuni premissorum. Actum et
datum anno Domini M^CCLXXIII*, octava annunciationis beate Marie
virginis; presenlibus Hugone de Goltorne, Rolando thesaurario canonicls
ecclesie nostre, Johanne scriptore nostro canonico Wildeshusano, Lut-
berto sacerdote diclo de Mettingen; Johanne Urso, Hinrico Vinken,
Hinrico de Tvisle, Hugone de Wede mililibus; Ecberto de Rokinghusen,
Hugune de Bardeleve, ßernhardo Valke, Everhardo de Achenburen,
Vulfhardo de Thranthem et aliis pluribus probis viris et lioneslts hec
audientes(!) et videnles(!).

') ©toctiim, fft. Oönabtüct. — ') 3;öl[f)Qii6, fflaucrid). »roytcit, fttfpl. Si
Siegel mit bem Sperßamentftreifen abgeriffcn.

k

484. — 1273, april 6.

33er eriDöttlte Stlt^of Äonrab »on Osiiabrüii flberträgt bem ÄIoRet
Ö(ebe baS ©igent^um bcS oon feinem Se^nSmanne ©ueber oon
Slebcfen bem flloi^ec werlaitften unb it)m refignirlen S^^nteiia
brei Srbeii in Utilenbetg.

'"o^H

J

W 1273 335

II Universis presentes litleras inspecluris Conradus Dei gratia ecclesie

Osnabui^ensis electus salutem in Domino. Noverilis, quod in nostra
presentia constituti Svedherus de SIedesen miles et domina Engheia,
ipsius mater, decimam trium dotnorum In Ulenborg') cum niinula
decima, quam de manu nostra lenebanl in feodo, in manus nostras
libere et solule resignantes preposito, priorisse ac conventui ecclesie
sancti Johannis baptiste in Oscdhe nosire dyocesis vendiderunt et
penilus dimiscrunt in jure coram nobis de celero in perpetuum pacifice
possidendam. Quam vero decimam predictam dicti Svedlierus miles et
Engheia ejus mater promiserunt corani nobis et tenentur prenominatis
. . preposito priorisse tolique conventui in Osedhe erga omnes et contra
omnes fidelitei- imperpetuum garanlire et quantum ad dictam garanciam
perlinet indempnes modis omnihus conservare. Acta sunt hec coram
nobis presentibus Rolando thesaurario Oänaburgensi; Arnotdo et Helem-
berto de Horst, Lodhewico Unco et Lulberto de Linghe militibus, et
Thetmaro camerario nostro et aliis quam pluribus fide dignis, Nos vero
ad incremenlum ecclesie sancti Johannis prefate, tum propter Deum
tum quia sanctimoniales ibidem Domino famulanles ecclesie nostre Osna-
burgensi se frequentur obsequiosas eshibent, diele declme proprielatem
contulimus et presentibus conferimus imperpetuum possidendam. In
cujus rei mcnioriam et testimonium ad requisitionem dictorum Svedheri
et Enghaie (!) matris ipsius sigillo nostro fecimus sigillari. Dalum anno
Domini M^CCLXX" tercio, feria quarta post ramos palmarum, mense

^Aprili.

L

r

t bes ©letlenfiegelö an ^^lecgomentflreifen.

. — OSnnbrüif, 1273, »pril 17.

^er eriDötjUe aSifc&of Soruüb noii Oaiiabrüd beRätigt bie S^tieifimg
gioeier ÄQnont[er=¥räbenbeu an ber St 3o^annialir^e.

Otiglnol: ©to(it6ai(^H) ((e^r äerftött). «bfc^rlft bcS 15. Sa^rEi. in

gjifc. 201 S. 124.

I

Conradus Dei gralia Osnaburgensis ecclesie electus omnibus hoc

scriptum visuris noticiam rei geste. Cum decanus et capitulum ecclesie
sancti Johannis nosire civilalis de duabus prebendis, quarum reddilus
et proventus per induslriam canonicorum tanlum excreverunt, quod
pDSSunt qualuor personis sufficere, con(peten)')ler quatuor prebendas
in perpeluum dnxer(inl)') ordinandas, ita quod quicumque processu
temporis aliquam illarum assequeretur prebendarum, secundum (con-)')
suetudinem majoris ecclesie nostre gradatim asscenderet ad majorem.

336

1273

Nos d]'(vini cultus nominis ampliari cupientos ordinafionem ipsam rafam
et)') gratam*) habentes auctoritate ordinaria confirmamus. Ne igilur
hoc statiituni provide factum a quoquam infringi vaieat, presenlem
paginani super hoc conscripfam nostri sigiili muniminc duximus robo-
randam omnes el singulos contradictores excommunicalionis vinculo in-
nodantes. Actum (Osenbrucke), quinto decimo Kalendas Maji, anno
Domini M'CCLXXIII".

') QiiS awjc. 201 Etganjt. — *) 9JMc. 201 ö"! grataro e
1[1 aber sratain nii jnicitcr ©teile notf» le66oT.

[ mit jperflQmeiilftreifeii fe^tt.

ratam, tm Cttginol

I

l

486. - 1273, annl 16.

©ifc^of Roiirab ooit Dsnabrüii oerteitil bem ffilofter 9iuDe bü»
Sigeiit^um bteier doti t£)iii te^nrfl^tigec Erben in Seditingen, roetdie
bie SBittme bes 91ilter§ ®er[jarb dou Sedjtingen, ^taigaret^a, iinb
beren Äinber bem ftfofter für 130 2ßar[ oerEauft Rotten.')

Drigtiial: ©lantPQVcfiHi ; crgfluät aus 3J((c. 217 ©. T uitb II.
Conradus Dei gralia Osnaburgensis ecclesie (elect)us universis
Christi fidelibus presens scriptum Jntuentibus salutem in omnium sal-
vatore. Quoniam ea, que geruntur in tempore, propter diutumltatem
temporis et memorie lubricum multociens in oblivionem deducuntur,
eis que rite et rationabi titer coram nobis fuerinl acta tali modo duximus
providendum, ut ad perpetuam eorum noticiam et firmam stabilitatem
scripta rei geste seriem continentia super eisdem conficiantur. Scire
igitur volumus universos, quod domina Margareta relicta quondam Ger-
hardi dicEi de Lechtinghen militis, Johannes et Heinricus scolares, Ger-
hardus, Hermannus, Wichmaniius laici, Alheidis conversa et Margareta
juvencula, ßlii ejus et fiJie, constituU coram nobis (res mansos sitos in
Villa Lechtinghen, mansum scilicet Bodolfi et mansuro Geriiardi cum
minore manso, qui dicitur Welle, quos pro cenlum et triginta marcis
usualis monete cum colonis majorum mansorum, süvis, pratis, pascuis,
piscinis et agris omnibusque atlinentüs dilectis in Christo abbatisse et
conventui in Ruile Cystersiensis ordinis noslre diocesys vendidcrunt, in
manus nostras resignarunt et nos recepta resignatione juris (feodi, quod
de nobis tenebant), proprielatem dictorum mansorum abbatisse et con-
ventui predictis perpctua donatione contuljmus sfatuentes, ut mansi pre-
fati in usus et propnetatem memorati conventus absque ulla contra-
dictione vel calumpnia prediclorum sive coheredum suorum perpetuo

1

')a

. o6en 9Ir. 476,

1273 337

convertantur. Hec ut rata permaneant et inconvulsa, presens scriptum
nostro sigillo fecimus communiri. (Acta sunt hec anno) Doniini
millesimo GC«LXXI1P, XVIP Kalendas Junii. Testes qui huic facto
intererant hii sunt: Äbbas portus sancte Marie (cum monacho) suo
Godescalco custode, Johannes de sancta Eaterina;^) Johannes Ursus,
Herbordus de Spredowe, Ludolfus de Thranthem, Lothewicus Uncus,
Lutbertus Buddo, Johannes Camerarius, Hermannus de Bramezche,')
Ererhardus de Varenthorpe milites; Bernardus de Varenthorpe, Heinricus
de Gramberghen servi, Lutgerus de Vechte burgensis et ah'i quam plures.

») in Oöno^rücf. — «) bßl. unten blc Urhmbc 9^r. 502.

Siegel obgeriffen.

487. — «tt ber 2ilfpmitt Srfiife, 1273, äRai 17.

®raf f^riebrid^ Don 9liclbcrg belel^nt ©crtoin Don 3flinIcrobe unb
beffcn ©d^tocfier mit bcm §ofe in Dafill^of; aufecrbcm überträgt er
i^m geroiffe ältere Se^ngüter unb ber 9Wutter be« Selel^nten bie
ü^eibjud^t in benfelben.

Original Im frel^errl. bon Söfelagerfd^cn $lrd^lbe ju ^ecfeen. ®cbr.
3. %f^. (Äöfter), ^Iplomatlfd^^praftlfd^e ©elträgc jum ^eutft^en ße^n«
rct^t I @. 77.

Notum sit Omnibus presens scriptum visuris tam presentibus quam
futuris, quod nos Fredericus (comes de) Rethberich Gerewino de Rinke-
rode et ejus sorori Lise loco hominii curtem in DalhoH) in feodum per-
petuum contulimus; insuper ipsi Gerewino certa bona, que antiquitus
ejus pater a nostro patre et a nobis tenuerat, concessimus et matri
ipsius Gerewini domine Mechtild in predictis usufructum, qui vulgo lif-
tucht nuncupatur. Et in horum evidenciam ac firmitatem perpetuam
presens scriptum sigilli nostri munimine roboramus. Testes horum:
dominus Lutfridus prepositus Lippensis; dominus Rotherus de Sindene,
dominus Godefridus de Huckerde, milites; Lodewicus Rysseber, Gode-
fridus de Berestrate, Lodewicus Brothenoch, Hermannus de Buschstide,
Wessel de Alstide, Hirko Bullo, Gerewinus Kernekote,*) Hermannus de
Tvinta, magister Johannes falconarius et alii quamplures. Actum anno
Domini M^CC® septuagesimo tercio, in vigilia ascensionis Domini, in loco
ante pontem oppidi Lippensis.

») bernmt^lid^ bct a" «U-SKcactid^ gehörige ©auer^of ^al^I^of im Shelfc ßi^jp«
[tobt. — *) ober Hemekote.

@iegel t)on ^ergamentflreifen ab.

»Ar, Ofn. Uvt«»u(^ m. 22

1273 ^^^^^^^^H

488. - OSnafttüif, 1273, 9nai 23. ^^^H^^l

55er enoä^Ite iÖifc^of Roiirab »on CfiiiQ&rfnf üScrttägl bae Eigene
tfiiim eines uon it)m an eoer^arb öon Herten Detlieljeiien 6tbe6 in
^e^liecgen auf beffeii Sitte an bae Alofler Serfenbiüd, nadibem
@Deri)arb i&m ein Grbe in ^redfe jii ße^n aufgetiageu ^at.
Ctigtital: Smat^orcftiO. 3^nict: Smi&l)on, Uriiinbeii 'Kr. 107.
Conradus pietale dirina electus Osnaburgensis omnibus presenlia
visuris salutem in eo, qui est omnium vita et salus. Cum omnium babere
rnenioriam potius sit divinum quam humanuni, nccessariani judicamus
tenacilatem lillerarum, Notum igitur sit presentibus et futuris, quod
Heverhardus dictus de Herten de consensu sue uxoris et heredura
abbatisse preposito et conventui sanclimonialium ordinis Cysterciensis
Deo famulantium in Bersenbrucge domum quandam sitam in Webergen')
cum altinentiis suis cullis et incultis vendidil pro recepUs ab eisdem
quadraginia et duabus marcis. Unde cum boc in feodo de manu nostra
teneref, proprietalem dandam claustralibus jam dictis precibus a nobis
oblinere non potuil, nisi conditione medianle, qua proprietalem alferins
domus nobis offeret, quam feodali jure de manu noslra conservarel.
Quam ob causam domum silam in villa Drele') dictam Vorenbolle,
quam libere possederat, dominio nostro subjecit eamque sub mini-
sterialium jure recepil. Nos vero diele domus Webergen proprietalem
predictis monasticis personis porresimus imperpetuum possidendam, Ne
quis autem ex noslris successoribus hanc ordinalionem presumal ausn
lemerario violare, siglllo nostro presentem paginam dusimus affirmare.
Acta sunt bec anno Domini millesimo ducentesimo septuagesimo terÜo,
decimo Kalendas Junii, in civitate Osnaburgense, coram testibus sub-
notatis: Herneslo cantore, Rolando thesaurario ecclesie nostre canonlcis;
Lutgero de Rusvorde, Helenberto de Horst dapifero, Alberto de Bere
militibus; Nicoiao diclo Eyfelere et aliis quam pluribus.

') SßcIibEtßcn, Sti. Bei[en6rft(f.
Siegel abgefoEen.

') Dte£|te, ßr. »criciiBiücr.

er ©ertnibac^

k

1273, and 25.

!Dcr Sbelljcrr Siidefin oon fcotte tiberträgt bem Älofter (
berg baß eigentöiim eine« »on it)in letinrü^rigen erbe« mit .Rotten
in Säle (flr(pl. §oIte), weti^es Serninnii uon SaDelo bem Äloflet
©ertrubenberg oertauft utib oor bem ^Jinggrafen §ngo
Eappetn om ^errennintsbaum onfgeloffen f)Qtte.
Oriflinat; (Stnatäart^lü.

A

[

1

1273 339

Universis Christi fidelibus hane paginam Intuentibus Willekinus
vir Dobilis dictus de Holte geste roi menioriam. Tempus fluit et fluens
deficit et cum ejus fluxu perpetuo defluente temporales defluunl actiones;
ul sint ergo stabilia, que aguntur in tempore, nonunquam stabili litlera-
rum solent testimonio porliennari. Sans igilur presentes scire cupimus et
futuros nolumus ignorare, quod Johannes preposltus, Beatrix priorissa
et conventus sanctimonialium monasterii Monlis sancte Gertrudis juxta
muros civitatis Osnaburgensis emerunt justo tytulo emptionis a Her-
manno de Hallelo et heredibus suis domura unam in ipsa villa sitam
cum casa, que adjacet, cujus proprietas ad nos et heredes nostros per-
tinebat, pro quadam certa pecunie quantitale, Dictus vero Hermannus,
nxor sua ac omnes heredes ejus tarn filÜ quam filie domum eandem
cum casa coram Hugone milite dicto de Cappelen judice, qui thinggreve
■Tocatur, in loco et sub arbore, que vocalur Perremunt, voce et manu
libere resignaverunl, nichil sibi juris aut heredibus suis in eisdem bonis
penitus reservantes. Post quorum liberam resignationem nos cum Adolfo
filio et unico berede nostro, quia heredes alios non habemus, pro-
prietatem dicte domus et case dicto ctaustro ob reverentiam Dei, beate
Marie virginis et sancte Gertrudis necnon aniniarum nostrarum salute
acceptis ab eodem claustro viginti et quatuor marcis contulimus libera-
liter perpetuo possidendam et coram dicto Hugone milite thinggravio
pupblice resignavimus, nichil juris nobis aut nostris heredibus, si quos
habituri sumus, in ea penitus reservantes. Et ne cenobio predicto super
tarn evidenti et racionabili emptione, resignatione ac nostra donatione
calumpniosa materia quesUonis dictorum bonorum a quoquam valeat
postmodum suboriri, presentem paginam noslro una cum sigillo ipsius
Hugonis militis antedicti communiri fecimus in sufficiens testimonium
premissorum. Actum et datum anno Domini millesirao ducentesimo
septuagesimo tertio, in die sancti Urbani; presentibus Wescelo sacerdote
sancti Georgii; Giselberto de Bissenthorpe, Lodewico Haken, Johanne
Camerario, Thiderico de Alen, Thiderico Stempel, Tliiderico de Haren,
Svethero de Siedesen, Everhardo de Varenthorpe militibus ; famulis vero :
Bernhardo de Varenthorpe, Thethardo dicto Lethebur, Hartberto dicto
Kule, Hinrico de Harpenvelde, Wescelo dicto VuUethe et aliis pluribus
probis viris et honestis hec videntes(l) et audientes (!).

Seibe ©iegel erl)alten.

9luf ber 31üdEfeite ftctit oon einer ettuas fpäteten Sonb : Item dusse
reeff spreket up dat erve to Halle unde up enen kotten, de dar by
llycht, dat erve wert nu geheyten des bysscopes hus to Halle.

I

340 1278

490. - 1273, 9Ui 29.

2>ad ^ondofntA }u SRfinfitr, vMfyt» fax einmotten SBo^l eine«
Sifd^ofd bid^ nid^t f^aüt gelangen tonnen, loo^ {ur Sefeitigung
ber baburd^ entfianbenen öffentlU^n UnfU^er^ ben @rafen Otto
oon £edlenburg }um Stift^oenoefer unb fet^t i^m einen Stegent?
fd^ftdrat^ jur Seite.

7>xud: ^idtx, 9»tn{terf(^ (^{^u^töqueaen l, 366 unb SBUmaniS/
»fftf. U.-». m 9hr. 936.

Propter quam moram et strictam necessitatem et qoia sicut episcopi
ita et tutoris sive defensoris electio ad nos pertinet tam de consuetudine
quam de jure, de consilio et auxilio Engelberti nobilis vir! oomitis de
Marca, qui in tribulationibus nostris fidelis et magnificus defensor exstitlt
et adjutor, item habito super hoc consilio domini Osnabrugensis electi,
nobilis viri comitis de Benthem et nobilis viri Hermanni de Lippia ac
aliorum proborum virorum, nobOem domicellum Ottonem comitem de
Techeneborgh in tutorem et defensorem nostrum et ecclesie nostre, non
contradicentibus magistro Bertramo decano Osnabnigensi et magistro
Lutberto concanonicis notris, quorum consensus super hoc requisitus
fuerat, in nomine patris filii et spiritus sancti duximus eligendum.

491. — CSnabraif, 1273, 3ttiii 30.

©er ertoä^Ite Sifddof Äonrab oon Dönabtüdf belunbet einen mit
bem ©rofen Don ©alen abgefd^Ioffenen SBUnifterialentaufd^.

mfc^rift beig 14. m 15. Siaf)xf). im (StaotiSaTc^ib Utrecht, »Ifc^afl.
«rd^it) 35* 931. 146^; burd^ ©erm ®. SKuttct mltgct^cllt.

Conradus Dei gratia ecclesie Osnaburgensis electus omnibus
presens scriptum intuentibus notum esse cupimus, quod nos Liborium
filium Gerardi de Besten, ecclesie nostre quondam ministerialem, de-
dimus nobili viro Ottoni comiti de Dale in ministerialem, recipientes ab
eodem comite Brunonem filium Hermanni de Becampe, ^) olim ipsius
comitis ministerialem, in ecclesie nostre ministerialem paris permutationis
titulo pro eodem. Datum Osenburghe, in crastino beatorum Petri et
Pauli apostolorum, anno Domini MCCLXXUI.

*) (Sine ^bfd^rift biefeiS ^a^rl^unbertiS in htm ©ubenborffd^en ^lad^laffe im
(^taatdatd^it) Odnabtücf 9^1. 6 ^at Becampe.

1273 341

492. - 1278, 3wH 1.

Sbell^err iQemtann t)on 9(anlena genannt iQube überträgt bem
JUofler Ouern^eim bad (Sigentl^um an einem ßrbe in ©eoing^
l^aufen, nad^bem ed ber t)on il^m bid^er bomit belehnte ©erwarb
genannt Sudf unb beffen grau Sert^a bem Älofter abgetreten.

«6fd§rift bcö 16. ^a^r^. in SKfc. VII, 3506 @. 82 Im ©taatöard^it)
fünfter. !Dru(t: SWlttl^. V ®. 318. ©oogcmcg, SBeftf. U.=93. VI
irir. 1017. t). 4)obcnber9, ©obenberger U.^S. ®. 69.

Omnibus presens scriptum visuris Hermannus nobills de Blanckena
dictus Hude salutem et omne bonum. Perit memoria hominum nisi
scripturarum auctenticarum munimine fulcitur.^) Hinc est, (quod) sclre
volumus, quod, cum Gherhardus dictus Bück et Hertha uxor sua tem-
poralis vite commodo providentes et eterne domum in Glievynckhusen^)
et agros quosdam ibidem sitos dictos Halslec cum omnibus juribus suis,
quos a nobis in feodum tenentur(!), claustro in Quernem dederint per-
petuo possidendos, nos ob amorem Dei et beate Marie genitricis ejus
et pro remedio anime nostre proprietatem domus et agrorum dictorum
claustro conferimus memorato. Et ne hujusmodi coUacio possit in
posterum infringi, presens scriptum fieri fecimus et sigillo muniri, ro-
gantes venerabilem dominum electum Osnaburgensem, ut sigillum suum
presenti scripto apponere dignetur in testimonium, ut dicta collacio
nostra eo magis stabilis permaneat et sincera. Datum anno Domini
M^GC^ septuagesimo tercio et(!) Ealendas Julii.

*) blc 33orlage l^at fulcitamm. — *) ©ebingl^aufen ein Z^^l ber Saucrft^aft
@nmglol^ U\ Sünbe.

493. — 1278, 3tai 2.

S)er ermäl^Ite Sifd^of Jtonrab t)on DdnabrUd aberträgt bem S)om«

lapitel bad Sigent^um bed t)on ©ofla, ber äBittme bed $ugo 93ar^

bemfelben oerlauften 3^^"*^«* ^^n 6 (Srben ju SWünbrup unb be«

{unbet, ba6 ber odnabrUder 93ürger ^ermann SBolgeban^ beffen

grau unb i^r ©o^n, ber S)ommIar ^alob, roeld^e ben 3^^"^«

namen« be« S)omIapiteI« für i^r @elb gefauft, fid^ bie ©infünfte

auf Sebend}eit t)orbel^a(ten unb ein Seelgebäd^tniö im S)om geftiftet

l^aben.

Slbfd^rlft be« 18. ga^rl^. In 4)cnfclcr« Urf.-@ommlung m @. 223.
!Dru(f: (Stammtafeln bon bem ©efd^lcd^te ber 95ar, Urfunbcn @. 10.

Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesiae electus omnibus, ad
quos praesens pervenerit, salutem in Domino. Notum facimus universis,

342

1278

quod domina Gozta, vidua relicta Hugonis Ursi milJtis, accedente plein
consensu el volunlale filiorum suonim videlicet Johannis, Hermanni, 1
Everbardi, Giselberti, Hinrici et filiae suae Alburgis decimam sex do- 1
moniDi, quani de manu nostra tenebal in pheodo, sitam videlicel in
villa Muddenthorpe,') capitulo ecciesiae nostrae raajoris pro sesaginta
marcis vendidit cum omni inlegritate, juribus et emolumenlis suis, ttullo
sibi penitus jure retenio in eadem. Pro Rodolpho vero Ollo suo tunc
non existente in patria et pro Wendela filia sua puellula adhuc jacente
in cunis Hugo de Golthorne, dictae majoris ecciesiae nostrae canonicus,
Hugo Ursus, Heleniberlus de Horst et Hugo de Wede niilites una cum
ipsa domina et quinque filiis ejus supradictis de praestando ab eis con-
sensu super diclac venditionis contractu Bde data se ipsi capitulo majoris
ecciesiae nostrae obligarunt prornittentes, quod poslquam praedictus
Rodolphus reversus fuorit ad patriam, extunc infra annuin facient ipsum
ad praediclum venditionis contractum plenum praestare consensum. Nos
vero proprietatem dictae declniae a domina Gozta et diclis sex pueris
ejus in manus nostras resignatae prael'ato capitulo nostro majori per-
petua donatione contulimus et praesenti scripto conferimus et assignamus,
IIa tarnen, ut Hermannus dictus Wolgedan et Alheydis uxor ejus, cives
Osnaburgenses, nee non et Jacobus, ecciesiae nostrae perpetuus vicarius,
filius eorundem, qui praedictam decimam ad usus futuros praefali capituli
nostri suis denariis nomine capituli compararunt et de manu ipsiua |
capituli in feodo eandem receperunt, possessione ipsius decimae et usi^*
fructu libcre, quoad vixerint, gaudeant et fruantur. Sed ipse Jacobus
quamdiu ipsi ambo parentes sui vel unus eorum supervixerit nihil sibi
juris in ipsa decima vendicabit. Saepedictum autem capitulum ipsos in
ipsa decima ab impetitione cujuslibet minus jasta pro posse suo fideliter
defendere repromisit, Post obitum autem ipsoruni trium praelibata
decima ad usus memorati capituli nostri majoris cum omni integritate
libere revertelur et ipsi defuncti pro hujusmodi sua pia devotione in
ipsam ecclesiam nostram memoriales perpetuo specialiler habebuntur.
In cujus rei testimonium et robur perpetuum praesentem paginam nostro
si^llo una cum sigilio ipsius capituli feciaius communiri. Acta sunt haec
anno Doraini millesimo ducentesimo septuagesimu tertio, die sanctonim
Processi et Marliniani, praesentibus hiis subscriptis: Johanne Urso, Her^
manno de Glostngham militibus; magistro Johanne notario, Nicola
Eyfelario, Gerharde de Hulevelde «t aliis quam pluribus.

') aJlüiibnip, Str. OäiiaBrütf.

1273 348

SIollo, 1273, «UBufl 6.

ßbeloogt Seiririd) uom Serge betiinbet, bafe ber Knappe 3o&aiiii
ooii bem Susjdje auf bie S^erMgimg feinet 91nfptfli$e an ben Öof
Boydinghoff bei SJilnbe gegeitiib« bem miiibener Bomlapitel »er:
f,\dj\ti i)ai.

91o(^ öcin Dnttf dci .^oDgeiDCfl, BJcflf. U.^». VI gir. 1019.
Henricus Dei gratia nobilis aclvocalus de Minda omnibus hoc
scriptum visuris salulem in domino. Cum res gesla commendalur
litteris, univorsa calumpniG preveiiitur materia, ne presletur Ulis occasio
successori. Noverint igilur universi, quod constitulüs corara nobis Jo-
haones de Biissche famuliis actionem, quam contra decanum et capitulum
Mindense super curia Boydinghoff sita prope Bunethe Osnaburgensis
diocGsis intentabat, remisit renuntians omni juri, si quod ei el suis
amicis vel heredibus in predieta curia coinpetere videbalur. Ad evidentem
voro hujus rei certitudinem nosti'um sigillum presentibus dusimus appen-
dendum. Testes sunt : Hermannus de Haren, Godefridus de Quernhem,
Johannes dlclus Galücus et Johannes de Esen milltes, el alii quam plures,
Datum Wlotouwe, anno Domini millesimo ducentesimo septuagesimo
tertio, in die beati Sixti.

495. - 1273, aufluR 29.

9)ilter 3BeniI)arb von ©esmolb beurfunbel, bofe er bafl eigent^um

groeier ©tben in atltenmelle unb Öetben, luel^e fein a^oter Subo[f

Don eiröiienberg oont fliofler .^erjebrocf nu £e^u befafi, oon bem

filolter gegen bas (Sigeiit^um jtoeter ©rbeii tu Srenfteinfutt unb

jToeier Si^iUtitge 3in3 oon einem -^aitsplatj bafelbfl eingetaufd)t ^abe.

2lb[i^tLfl btä 15. ^alfvi). im <5 taatöciri^iu aRüiifln, aK(c. I, 98 ®. 28

imö beö 16. Sa^vf)- im "DornnrcfitD, ^ctjrtioclcr fflopiat S. 44.

Universis Christi 6de1ibus presencia visuris Bernardus miles dictus

de Gesmelle salutem in salulis auctore. Quia veritas multociens calumpniam

palitur, expedit, ut fide teslium et instrumentoruni, que parem vim habent

in agendis negotiis, roborelur. Cognoscat igitur tarn fulurorum quam pre-

sentium discretio, quod nos de consensu Sophye uxoris nostre et alJorum

hercdum nostroruni proprielatem duarum domorum, quarum proprietas

ad nos pertinet, in villa Stenvorde/) unius domus, que dicitur Westorpe;

alterius, que sita est in Grenctorpe, •) et duorum solldorum pensionem de

quadam area sita in villa Stenvorde supradicta conventui in Hertzebroke

in recorapensalionem proprielalis duarum domorum, unius in Aldenmelle,*)

que duos solides solvit, et alterius site in Gerden,') quas dileclus pater

noster Ludolphus miles dictus de Gronenberge ab ipso conventu in feodo

I

344 1273

tenuit, libere eidem contulimus perpetuo possidendam. Ne igitur huic
facto in posterum suboriri possit calumpnia et ne alicujus diutornitate
temporis evanescat, hanc presentem paginam sigilli nostri impressione
duximus confinnare. Acta sunt hec anno Domini M®CC®LXXIII®, IUI*
Kalendas Septembris.

*) Ü6crfd^rtft in -B: üp twe gnder to Stenvorde oppen Drene. — ») ©tcnttup
bei 2)rcnftclnfurt. — •) «Itcnmcac unb ©erben im Ärfpl. aWette.

496, - 1273, @e>te«ier 9.

Sern^orb @bel^ert oon ai^aud fd^enft bem filofler Serfenbrud bie
t)on ^ermann t)on iöafirup il^m rejtgnirte SSogtei eineö (Srbeö in
Adorpi) mit ber Sitte, bafe feine SRutter unb feine grau in bie
(Sebetbruberfd^aft beö filoflerd aufgenommen n)erben.

Slbfd^rift bcö 14. 3a^r^. In SWfc. 161, 50.

Venerabilibus dominabus abbatisse totique conventui in Bersen-
bruge Bernardus nobilis de Ahus in Domino salutem. Universität! vestre
notum esse cupimus, quod dominus Her(mannus) de Hastorp domum
quandam, que vocatur Adorp,^) de qua ei advocatiam concessimus,
nobis sicuti ei concessimus redonavit nosque vobis id quod super eam
juris habuimus intuitu Dei vobis relaxamus, rogantes intime, quatinus
matrem nostram et uxorem in confraternitatem vestram reeipiatis. üt
auiem hec firma et rata habeantur, presentem paginam sigilli nostri
munimine firmiter duximus roborandam. Hujus rei testes sunt: A(l-
heidis) mater nostra, dominus R.') de Ravensberg, dominus G(onradu$)
Speculum et alii quam plures. Datum anno Domini M^^CC^LXXIII, sab-
bato post nativitatem beate Marie.

») 239I. oben bie Urf. t). 1273 iThc. 476. — ») !Die SJorlogc ^at R. de atoctmaL
Rayensberg erfd^eint ^tveifell^aft.

497. — Xedtetiierft, 1273, »ottentiet 30.

S)er ern^ä^Ite 93ifd^of Jtpnrab x>on Ddnabrfld fKftet mit feinem
Sruber^ bem ©rafen ^riebrid^ t)on Stietberg^ auf 93eranlaffung
il^red Derfiorbenen SSaterd Jtonrab ein etoigeft fiid^t im Jtlofler
aiarienfelb jum ©eelenl^ett i^rer bort beerbigten SWutter.

Original: ®toat«ard^lt) SWünftcr. !Drucf: SBilman«, SBcftf. U.»». m
9^r. 938.

In nomine sancte et individue Trinitatis amen. Nos Gonradus
Dei miseratione Osnaburgensis electus omnibus hoc scriptum intuentibus
in Perpetuum. Cum res gesta mandatur litteris, universa calumpnie

1273 345

prevenitur materia, ne prestclur maligna litis occasio successori. Sciant
igitur presentes ac posteri, quod dilectus pater noster Conradus, quon-
dam comes in Retberg, postquam divina vocante et trahente gratia re-
ligionis habitum assumpsit, eadem ut speramus inspiratus gratia, qua
tractus fuerat et vocatus, a nobis et a fratre nostro, nobili viro Friderico
comite, instanter exegit, ut lumen cereum de patema hereditate per nos
comparatum in monasterio, quod dicitur Campus sancte Marie locaremus,
quod ad honorem dominici corporis in eadem ecclesia ad gradum
majoris altaris diebus ac noctibus jugiter in perpetuum arderet, ob
salutem Tidelicet animai*um nostrarum et omnium parentum et con-
sanguineorum nostrorum et precipue dilecte matris nostre,^) cujus corpus
in prediclo monasterio quiescit, traditum sepulture. Hujus rei gratia
mansum quendam in Remese') a Nicoiao cognomento Bianca pro tri-
ginta marcis ad predictum lumen comparavimus, consenciente per omnia
uxore ipsius Nicolai et liberis ejus necnon et Thetmaro congnomento
Vulf et filio fratris sui Winandi, qui omnes jus suum, quod vel ratione
pignoris vel feodi in eodem manso habuerunt, in manus fratris nostri
predicti comitis, a quo tenuerant, resignarunt. Ipse vero frater noster
ejusdem mansi proprietatem, accedente ad hoc bona voluntatc conjugis
sue et liberorum, jam dicto monasterio libcraliter contulit ad cum, quem
prediximus, usum usque in finem seculi permansurum. Ad eundem
nichilominus usum domum quandam, quam nostris usibus pater noster
oiim deputaverat, jam dicte dedimus ecclesie libere et absolute, con-
sensum suum ex bona voluntate ad hoc ipsum prestantibus tribus
fratribus nostris, videlicet Ottone preposito in Bosdincdorpe,') Friderico
comite in Retberg et Hermanno canonico in Paderborne, insuper in
idem consenciente Beatrice dicti comitis conjuge et liberis eorum, id est
Conrado, Ottone, Symone, quorum omnium una fuit sententia, ut pre-
dicta rata et inconvulsa in perpetuum permanerent. Ad cujus rei memo-
riam et firmitatem in posterum habendam presens scriptum ecclesie jam
sepedicte dedimus sigillis duorum fratrum nostrorum et nostro pro testi-
monio roboratum. Acta sunt hec anno Domini M^GG^LXX^in®, die sancti
Andree apostoli, in Castro Ridekenberg, ubi coram nobis et fratribus
nostris predictis presentes erant: Jobannes de Rubo, Otto de Odeslo,
Heinricus de Wolde, Arnoldus Covot, Johannes Hals milites et alii
plures. Domus predicta, quam ad usum luminis contulimus, sita est
in Villa Lutterbeke^) et in parrochia Bekehem. Quando pueri de Ret-
berg bona prefata resignaverunt, presentes erant Wichmannus magister
eorum, Amelungus de Yburg, Lodewicus Bulemast, Albero Grevet.

») Obo. — >) gRcmfe, Shfpl. iWartcnfcIb. — ») 95u«borf. — *) 3m (B.-^O. bet
©tobt Sedfum ift nod§ ^eute bet Suttetbedfet ^eg (^tlmaitiS q. a. O.)

346 1273

3)ie brei Sieget erl)Qlteit: 1) haS ©leftcnfiegel mit Jlücfrieget (2öe|if. '
©iegel 52, 4 tmb 62, 10), 2) bes ©rofen griebrid) oon iRietbecg (29, 5
mib C), 3) bes ^^itopftes Dtto uon aJiiöborf; ^ettiiä mit Sreiij unb Sc^lüffel,
gißdfiegd: Mblei. (ffiertf. Siegei 135, 4.)

«8. - MittBir«, 1273, Slmmitt 30. ■

3)er ^^Jropft jii Sirshorf, Dito Pjraf üoii SHietberg, uetduift mit
®enei)migmig feiiiei ^BeriBatibteii bas iSube iöoftl^aus, flirdif))iel
Sßüberslo, an bdö Kloflet *üHQrienfeIb.

SJriicf: iESilmnitä, !ISe[if. U,.S. in «r. 987.

Huic sane venditionj per omnia consenserunt et eam fideliter pro-
moverunt tres fratres nostri, videlicet venerabilis dominus Conradui
Osnaburgensis electus, Fridericus comes in Retberg et Herniannus clericuft^

♦99. — 3burfl, 1273, Stjember 20.

5Der erroäfflle Sifi^of Äonrob oon Oänabriirf befittibet, bog bi«j

Sfieleiite @erI)Qrb iiiib Slgnea oon ©ettenbej bem illoflet 3bui

jioei ©(^iUiiig 3lente aus bet gellenbeder 3J!iit)(e ge(c^etttt ^abt

unb iibetweifi fetnerfeits bem Älojler bas ©igeiittjum.

9(6rtfirtft beS U. ^a[}xt]. in ütjc. 169, 24.

Nos Gonradus Dei gratla Osnaburgensis ecciesie electus notui

facinius tenore presentium protestando, quod Gerhardus et Agnes uxor

ejusdem dicti de Gelenbeke ad no3 concorditer accesserunt, dominum . .

abbaten! in Ybur(!) et conventum nostre presentie offerenles donando

eidem abbat! et conventui perpetua donatione annuatim duos soiidos

denariorum usualis monete, eisdeni soüdis in molendino suo Gelenbeke')

demonstratis, qui in festo beatorum inartimm Crispini et Crispiniani

absque dilatione quaübet sunt solvendi. Nos vero, ut hec donatio eo

firmior permaneat, diclo abbat! el conventui intuitu remunerationis

divine dictoruni bonorum dedimus nichiloniinus proprietatem et in

sufliciens testimonium, ne utraque donatio tarn nostra quam prefatoruni.]

Gerhard! et Agnetis a nostris posteris vel a suis heredibus sive con-3

sanguineis valeat nullatenus in posterum retractarr, litteram hanc super

eadem confectam sigillo nostro fecimus sigülari. Acta sunt hec in Yburg

coram nobis, anno Damini millesimo CC^oLXX'*!!!*', quarta feria post

festum beate Luc!e vlrginis, presenlibus Ludolfo, Lodewico Uncis etc.

') ©eaeiibect, Rrfpl. Iiofleii, Sit. ^bmg.

A

1273 347

500. — Dinatxuä, 1273, Seiember 80.

S)cr erwählte Sifd^of Äonrab x>on Dönabrüdt überträgt axi\ Sitten
ber SBittroc aWargaret^e Sud^ bcm Älofler Scrfenbrüdt ben 3^^nten
t)on einem ©rbe in Dffenbedt (Ar. aSed^ta).

Orißinol: ©taatiSord^ib. 5)nt(f: ©anbl^off, Urf unbcn S^r. 109.

Conradus miscratiohe divina Osnaburgensis electus omnibus hoc
scriptum intuentibus salutem in Domino. Quoniam rerum gestarum
ordinatio propter lubricum memorie multociens transit in oblivionem
necesse est, ut rite ordinata scripto roborentur. Notum igitur sit tam
futuris quam presentibus, quod domina Margareta relicta Rikecen dicti
Buch et ipsius filii Johannes et Mathias decimam unius domus in Osen-
beke domine abbatisse et conventui in Bersenbrucge, quam a nobis in
feodo tenuerant, pro XII marcis et dimidia vendiderunt ac in manus
nostras resignaverunt rogantes, ut predictam decimam prefate domine
abbatisse et suo conventui conferre dignaremur. Quorum petitioni
benigne acquiescentes ad honorem domini nostri Jesu Christi et gloriose
genitricis ejus virginis Marie in remedium anime nostre predictam
decimam sepe dicte abbatisse ac suo conventui libere et absolute con-
tulimus perpetua donatione. Et ne quis in posterum contra factum istud
calumpniari presumat, presens scriptum sigilli nostri testimonio con-
firmato roboramus. Datum in Osenbrucge, anno Domini M^GC^LXXIIP,
sequenti die Thome martiris. Testes, qui huic facto intererant, hü sunt:
Johannes sacerdos plebanus ecclesie sancte Eaterine in Osenbrucge;
Helenbertus de Horst, dapifer noster, Hinricus Vinke, milites; Hinricus
dictus Buch, Nicholaus Eyflarius, civis Osnaburgensis, et alii quam plures.

Sleltenftegel mit Slüdfiegel an ^ergamentflreifen.

501. - 1278, gnbe.

S)ietrid^ t)on ^orft belunbet^ bag bie ^rau bed 9Bicbolb Scoped-
fculbere namentUd^ aufgeführte @rben unb @üter bem 5tlofler
®rat)en^orji verlauft unb am 15. ^nnx vox bem g^eibing ju
SBimmer aufgelaffen l^at unb bag bie SBittroe i^red Sniberö unb
beren ®rben am 25. September bem 33erfaufe auf bem g^eibing
beigetreten finb.

Ortglnal: @toot«ord§it) SWünftcr. ©rmäl^nt: ßtnbner, S3cmc @. 185.

Ego Thidericus dictus de Horst tenore presentium protestor, quod
uxor Wicboldi Scapesculdere cum omnibns pueris suis domum unam
in Retlage, ^) domum unam in Honovere,') domum unam in Esteringe,')
domum unam in Varenrothe^) cum universis bonis, que pater suus

348 1273

possederal in Liiige el circa dicLam villam, preler domura, quam ii^
habitare solebat, et preter toar in Lo*) in judicio, quod dicitur vrige-
thinc, in ioco, qui vocalur Wimmere/) coram liberis ibidem et famulo
meo Hermanno videlicet Bunten abbatisse el convenlui in Gravenhorsl
cum Omnibus allinencJis libere in die ViU et Modesti resignavei-unt, hec
predicia titulo venditionis in monasterium plenarie transferendo. Idemque
uxor fralris sui Conrad! el ßlia sua, uxor scilicet Silridi, cum omnibus
cohoredibus suis in predicto Ioco Wimmere feria secunda ante Michaelis
feccrunt. Hec sunt nomina liberorum virorum, qui aderant: Rodolfus
de Wimmere ac Johannes filius suus, Hinricus ac frater suus Johannes
de Wimmere. Ne igitur hec in posterum ab aliquo infringantur, pre-
senlem paginam appensionis munimino fecimus roborari. Testes hujus
rei sunt: Hinricus plebanus de Aldenthorpe, Eckericus de Getmunde,
Hermannus de Harlikeshusen, Hinricus filius domini Johannis de Get-
munde, Herraannus de Ratberc, Ludolfus preco, Gcrhardus Jordaninc.
Acta sunt hec anno incarnationis Domini M^CCL^XXIIl".

') Stt^tillaflc, atfpl. St^cpöbotf, Sr. Grn«6ürai. — ') 9 Bei Stomf^e an Kl
Gmö; Bgl. nficii 9tr. 16!». — ') efiiiiiBe"/ flrfpl- Ctitßcii. — '} SJotenrobc, Strfpr'
^[Qntlünnc. — ') bie Tlait So ift roofil tu Co^ne, Ar. emSSüven, nlfo gcflcitöbn
Pliiflcii all tud^eii. — ■) SSininicr, öitlit^ »oit Dficrcnppclii, ftr(pi. Cintotf.

©i^itbfdrmigeö EiegeE an ^ergameiUft reifen. 3n ocrjieclcni Siegel^
fetbe ber mit einem bie obere €i$ilbf[ä^e eiiuie^inenben i^eberhanje beftedte
feelm: + Si(gi)llum Thid(er)ici de Ho(rst).

i

502. - (nO(| 1273.)

SRitter Hermann oon Sramf^e befunbet, bafi feine Serroanbt«
©crtjnrb unb üßigmann non Seiljtinoen i^re Oütec in fiei^tingen
an bas Sloftcr Sutle »erfauft unb ben Äaufpreiö bafür ertialteii

OTigtiinl: ©loatSarcfii».
E(go Her)mannus de Bramesche miles universis presentia visui
et audituris notum esse volo, quod una cum probis viris tnterfui, vidi
et audivi, quod Gerhardus et Wigmannus de Legtingen cognati mei
legahter vendiderunt bona sua Legtingen cum omnibus suis attinentiis
. . abbatisse et convcntui in Ruile Osnaburgensis dyocesis et resigna-
verunt eadem bona, prout fieri consuetum est, ad manus abbatisse et
conventus predictorum renunciando omni juri, quod ipsis vel eorum
alten competiit vel competere potuerit in bonis memoratis. Protestor
etiam quod summa, pro qua ipsa bona vendita fuerant, ipsis fralribus

Dtei^

irIfH

1274 349

per eosdem . . abbatissam et conventum fuit plenarie et integraliter
persoluta. In cujus rei testimonium sigillum meum de certa mea
sciencia duxi presentibus apponendum.
©icflcl abgcriffcn.

503. - 1274 (1273), dattuar 26.

2)cr erroä^lte Sifd^of Äonrab t)on Ddnabrüdt überträgt bem Älojlcr
Snorienfelb bod eigent^um bed Srbed SSa^l^aud unb empfängt ald
erfa^ bad @rbe 5tattenflrot^.

Original: ©tootgord^lb SKünfter. S)ru(f: SBIlmonö, SBeftf. U.=93. lll
i«r. 941.

Conradus Dei gratia Osnaburgensis« ecclesie electus omnibus in
perpetuuni notum facimus, quod nos monasterio in Campo sancte Marie
ordinis Cystersiensis proprietatem domus in Valehusen in parrochia
Wardeslo site contulimus perpetuo llbere possidendam, recipientes in
concambio proprietatem domus in Cattenstrol^) in parrochia Widenbruge
Site, quam Gotscalcus et Hinricus milites dictr de Wolde tenent in feodo,
ita ut eo jure, quo proprietas domus in Valehusen ecclesie nostre
hactenus pertinebat, proprietas domus in Cattenstrot debet amplius
perpetuo pertinere. Et ut hec rata et indubitata permaneant, presentem
litteram nostro sigillo consignalam dedimus in testimonium sufficiens
premissorum. Actum et datum anno Domini M^CG^LXXIIP, in crastino
conversionis beati Pauli apostoli, presentibus Ernesto cantore, Conrado
dicto Hake ecclesie nostre canonicis, Johanne de Remc canonico ecclesie
Monasteriensis ; Ludolfo et Lodewico Haken, Herbordo dicto Vos militibus;
Lutgero de Vegte judice nostro, Hinrico de Ringelo et aliis pluribus
probis viris et honestis.

») Äattcnfttotl^, Ar. aöiebcnbrütf.

®leltenfiegel mit SRüdtfiegel an ^ergamentfireifen.

504. — 1274 (1273), 3MMt 26.

9Ibt 3o^cuined dou SRorienfelb toufd^t t)on bem ertoo^lten ^ifd^ofe
5tonrab von Dsnabrüd bad @igent^um eineö @rbed in SSo^l^aud
(Ar. Sedfum) gegen baö eine« ßtbeö in Äattenjlrot (Ar. ©ieben^
brüdt) ein.

Slbfd^rlft bc« 18. gal^rl^. in ©enfeler« Ur!.=©ommlun0 m ©. 217.

Johannes Dei gratia abbas monasterii Campi sanctae Mariae
ordinis Cistercicnsis omnibus in perpetuum notum facimus, quod nos

350 1274

pro prieta lern domus in Cattenstrol in parochia Wtdenbrugge, qtiM»
Gotscaicus el Hinricus milites dicti de Wolde ab ecciesia noslra tenent
in pheodo, contulimus venerabili doniino Gonrado Osnaburgensi electo
et ecclesiae suae perpetuo libere possidendam, recipientes ab eodem
domino C{onrado) electo et ecciesia proprielatem domus in Walchusen
in parochia Wardeslo, ita ut eo jure, quo domus in Caltenstrot hactenus
ecclesiae et cenobio noslro perlinebal, domus in Walchusen debel
ecclesiae Osnaburgensi amplius pertinere. Et »l haec rala permaneant
et indubiiata, praesentem literani nostro sigillo consignalam dedimus in
testimonium evideus praemissoruin. Actum et datum anno Domini
M'CCLXXIIl", in crastino conversionis beali Pauli apostoli; praesentibus
Ernesto cantore, Gonrado dicto Hake canonicis Osnaburgensis ecclesiae;
Johanne de Renie ') canonjco Monasteriensis ecclesiae ; Ludolpho et
Ludowico Haken, Herbordo dicto Vos militibus; Ludgero de Vechle')
judice Osnabrugensi, Hinrico de Ringelo et aliis pluribus viris honesüs».

') ®ie ^aiibftfiv. Tjot Eorae. — ') Veosle S&fiftM.

I

l

505. - OSnoirüfl, 1274 (1273), Sonwot 27.

Sler erraä^lte 93ifcE)of Honrab oon Csnatirüd lUerträflt ber
3ol)(iiuu£firc^e ju Csnabcüd baä @tgenll)inn einea oon i(im (el
rührigen 3«!)"'^" "on etitem dibe unb ftotteti in 9ld)met, iiad&bem
ber ßelinaträger 31ittcr ^ietriiJj Stempel bnrauf SJerjidjt geleiilet
E)atte. ■

aefrfiTift tiEä 18. So^fö- in ^mfclerS UTr.^Sanimliing m ©. 21B (.^9
aiBfcftrift bte 17. Qoiixlf. In W\c. 207 bcS ©taoteorc^lUS (B). ■■

Gonradus Dei gratia episcopus Osnabrugensis ecclesiae electus
Omnibus hoc scriptum visuris notum facimus, quod Thidericus dictus
Stempel miles et sui heredes constituti coram nobis decimam domus in
Achenburen et casae pertinentis in parochia Bramsche sitaiß, quam de
manu nostra in feodo tenuerunt, libere resignarunl et nos post eonim
resignationem proprielatem dicte decime ad instantiam Henrici dicti
Stempel, fratris prefati Thiderici, vicarii,') ecclesiae beati Johannis nostrae
civitatis contulimus pleno jure, in cujus facti testimonium presens
scriptum *) nostro sigillo fecimus roborari. Datum Osenburgae, anno
Domini MCG septuagesimo tertio, sexto') Kalend. Febniarii; presentibus
Ernesto cantore, Rolando custode, Gerhardo de Selendorpe,*) Hugone
de Goltere ') ecclesiae nostrae canonicis, Fronioldo decano, Johanne
scolastjco sancti Johannis; Thiderico de Haren milite, Johanne de

1274 351

Asfarpe Herbordo*) diclo Biiddeti, Dethardo diclo Ledobur ot aliis quam
pluribus.

') Ä; (eljU B. — ') A; BJgillnm fl. — ') A; fEfill B. - *) B; ZelenUtp Ä. —
») B; Boltereu A. — ') B; Hnlierto A.

506. ^ 1274 (1273), ^tituat 7.

'Zeäjant uiib Äapitcl ber St. 5ia^aniuö[irc^c ju Dfinabrfld! 6efunbeu,
bofe Hermann SBolgeban unb fettte %iau aLtjeibis i^rer Äird&e
4 borgen Sanbeä ütereigiiel, [x^ »oii beii eiiiEüttflen für i^re »nb
itireä ©o^neä 3ü(ob Sebeiisjeit unb für bas ^üomtöpitel eine @e:

W tteiberente »orbe^atten ^aben unb ba6 tiocl) tfirem Xobc boe £eel;

■ gebäi$lnis in bec 3of)aitnis[trd)e begangen luetben folle.

' 9lbf(^ttft btö !5. 3nör^. tit 3«it. 189 (S. 4».

Decanus totumque ecciesie sancti Johannis Osnaburgensis capitulum
Omnibus presencia visuris in vero saJutari salutem. Noveril tam pre-
sentium elas quam Tuluroruni felix successio, quod Herinannus dictus
Wolgedane et Älheydis uxor ejus cives Osnaburgenses pie sua novissima
memorantes volenlesque ad adipiscenda eterna Seminare in lerris, quod
cum fractu nmltiplicato recolligere vateant in celis, ecciesie nostre
quatuor jugera agrorum in remedium anime sue pia liberalilate con-
tulerunl, ila tamen, quod ipsis duobus et Jacobo eorum nalo singuHs
annis quoad vixerinl duo niolcia et capilulo majori ocio modii, que eis
ab ipsis agris nomine pensionis debentur, quomm omnium medielas sit
siligo el tnedielas ordium, a nobis de agris persolvantur eisdem, quorum
uno de hac inslabüi luce sublato reliqui duo, quorum altero sublato
uttimus duo moicia percipient supradicta; ultimo vero viam universe
carnis ingresso ecclesia nosira nulli ammodo lenobitur ad tpsa duo
motcia persolvcnda, pensione dictorum oclo modiorum diclo capilulo
majori aemper salva remanente. Nos vero pro lali beneficio sie nobis
devote a predictis oblato secundum desiderium eorum ipsis volentes
facere recompensam, omnium bonorum, que in ecclesia nosira fiunt
quocumque modo ve) de cetero fient Domino inspiranle, ipsos parlicipes
esse volumus el consorles ac eorum obitus memoriam, cum nobis nun-
ciatus fuerit, tamquam unius confratria nostri in perpetuum volumus
observare. Ne (er)go liujusmodi facto malignancium astucia aliquos
dubietalis scrupulos adinvenire possit imposterum, ad omnia supradicta
fideliter adimplenda nos et ecclesia m nostram per presens scriptum
dictis benefacloribus noslris a nobis concessum sigillo capituli nostri
signatum obligamus. Datum VII Ydus Februarü, anno Domini M dncen-
tesimo septuagesimo tercio.

V 1S74 ^^^H

H 507. — CSttaferait, 1271, Wir] 27. ^^H

^H Slilter ^oi^'i"»« Don Sit\jt iinb So^n nerpfäiiben beut SoTpitd

^H jum IjcUigeii @eirt in Cdnabtüd Sdei bei ^e^e utib jwar vox "Otm

^H Dom 33ifctiofe eingefe^len 3{ic^ter 3>>i»aRn S9ac uiib bein mit befl

^H 9Iinifleria(en ber fliri^e iinb ben @i$öffen bet Stobt befefttcfl

^M Rendite. 1

^^1 Otigiital: Slobtatc^iu. Xxuil: S lamm tafeln Don bciii 6)e[(^lcc^ie M

^H $ai, llTtuitben (£. 11. 1

^H Universis Christi fidelibus presentia visurls et audituris JordaauSi

^V dictus de Hege miles ac ejus filius Willekinus necnon et eorum heredes

^H perpetuam rei geste noticiam. Noverint tarn fuluri quam presentPS, quod

^H DOS constilutj corani Johaune dicto Bere milite, tunc judice a venerabitl

^M domino Conrado electo Osnaburgensi constiluto et a nobis ad h(

^1 specialiter electo, a^sidentibus eidem ministerialtbus et scabinis eccles

^M et civilatis Osnaburgensis, de unanimi consensu quinque jugera agrorum,

^M quorum quatuor pariter et unimi sigulariter, quod Gere vocatur, jacent

^1 quasi in uno situ prope Hege, que videlicet trone memorie Everhardus

^M dictus Born, quondam civis Osnaburgensis, olim a nobis enierat, hospilali

^1 sancti Spiritus infra muros Osnabur^enses pro septuagtnta marcis usuaits

^B monete tytulo pignoris obligavimus, promitlentes et ad hoc nos una

^B cum Hugone de Wede, Jolianne de Ves, Hermanno de Gtosingheui,

^M militibus, et Willekino, fratre ejusdem Hcrnianni, (ide data obligantes,

H^ quod, quam primum porrecturam predictorum agrorum a dicto domino

nostro electo poterimus optinere, ipsos agros voluntarie et absque ulla

contradictione ad perpetuos U5us dicti hospitalis resignabimus libere et

absolute, ea videlicet distinctione, ut quam primum de duobus jugeribus

dictis quatuor agris adjacentibus apud Elysabetli vero dictam Hon-

reiegersche in pignore obügatis et a nobis redernptls per cqualem divi-

sionem ipsl liospilaM medielatem el proplorem predicli agri laco, qui

Gere vocatur, assignaverimus; idem Gere ad nos libere reverlatur. Et

ne super hoc Facto nostro sepedicto hospilali a nobis et a nostris here-

dibus in posterum contradictio seu motio indebita generetur, presens

scriptum ad hoc confeclum dedimus ei et suis provisoribus videlicet

Willekino de Holtthorpe et Bernhardo Kopperslagere tunc ejusdem

curam agentibus uoslri sigilli munimine roboratum. Nos quoque inini-

steriales et scabini ecclesie et civitatis Osnaburgensis ad ulriusque parlis

peticionem et evidentiam pleniorem, quia hec vidimus et audivimus,

huic etiam scriplo nostra sigilla duximus appouenda. Datum Osenbragge,

VI" Kalendas Aprilis, anno dominice incarnationis M^GCLXXTIII''.

I Testes qui presentes erant hü sunt: Lodewicus Hake, Ludolfus frater ^
suus, Helenbertus de Horst, Johannes Eamerarius, Lutbertus de LinfO^f
■ ^ ^M

1274 353

Rodolfus de Haren, Hermannus de Bramesche, Swetherus de Sledesen,
Vulverus de Dedekowe, Luderus Rethorn, Hugo de Home, Otto et
Constantinus dicti Proit fralres, Hinricus de Werve, Frethericus Vulpis
milites; item Volmarus de Haletheren; cives vero: Ludgerus de Vechta
tunc judex, scabini autem Everhardus Petronille filius, Hermannus
Stagke, Hinricus de Ringelo, Johannes de Brumsele, Liborius de Riping-
hove, Gerhardus Roding, Arnoldus de Stenvordia, Hinricus Elazzeking,
Hinricus de Dissene, Menricus de Meppen, Elferus, Nicholaus Eyfelarius;
item Hinricus de Hembeke, Johannes Brant, Engelbertus FIos, Johannes
de Meppen et alii quam plures.

©icgcl: 1) fd^ilbförmig: Strtn mit fiängcärmet einen SRing l^altenb:
f S. Jordanis de Hege militis; 2) ber 2)ienjlmannfd^aft (®ejlf. ©iegel
81, 4); baö ©iegel fommt l^ier jum erflen SKale t)or; 3) ber ©tabt mit
fd^ilbförmigem gtütfriegel (SBeflf. Siegel 75, 6 unb 85, 6).

508. - 1274, a>r« 18.

^ed^ant unb 5tQpitel t)on ©t. So^^nn^Cdnobräd befiätigen bie
©rünbung jweier neuen aSifarien an i^rer Äird^e burd^ bie ©tiftö*
Ferren ^einri4 ©tempel unb ©ege^arb unb übertoeifen ben ^tug^
niegem biefer Stiftungen S^i^ann unb S^^omad 4 9Rorgen fianbed,
toeld^e ^ermann 9BoIgeban ber 5tird^e gefd^enlt ^atte.

Ctiginal: (Staat^ard^Ü).

Decanus et capitulum ecciesie sancti Johannis Osnaburgensis
Omnibus Christi fidelibus ad quorum noticiam presens scriptum per-
venerit cum devotis orationibus in eo, qui salus omnium est, salutem.
Ex aprobata veterum consuetudine a prudentibus noscitur introductum,
ut actus moderni temporis propter future ambiguitatis scrupulum bene
firmentur testibus aut scriptura. Sane presentes scire volumus et futuros
nolumus ignorare, quod nos de imanimi consensu et voluntate ad in-
staurandas quodammodo duas vicarias, quas Henricus dictus Stempel et
Seghehardus ecciesie nostre canonici pro salute animarum suarum in
ecclesia nostra de novo fundaverunt, agros quosdam quatuor jugera,
que vulgo morgens dicuntur, quos Hermannus dictus Wolgedane, Al-
heydis uxor sua et Jacobus eorum filius nobis et ecciesie nostre con-
tulerunt dlctis vicariis et earum pro tempore servitoribus, liberaliter
assingnavimus(!) et sub presentis scripti testimonio assignamus, ita ut
Johannes et Thomas dictarum vicariarum possessores vel eorum pro
tempore successores capitulo majoris ecciesie singulis annis quatuor
modios siliginis et totidem ordei perpetuo persolvant, dictis vero Her-
manno, Alheidi et Jacobo quam diu vixerint moltium siliginis et moltium
ordei amministrent, post mortem vero horum trium sepedicti Jobannes

» a r ; 0«n. Urts»m^ HI. 23

354

1274

el Thomas sive ipsonira successores pensione majoris capiluli exci
dictis agris liberalifer et perpetuo perfruantur. In cujus facti robur et
evidentiam presentem paginam sigillo ecciesie nostre dedimus con-
signatam. Actum et datum anno Domint M"CC* septuagesimo quarto,
quartodecimo Kalendaa Maji.

%r\ ''fergainentftreifeti an^äiigeiib ta& Jtapiteldfiegel CSSeftf. Siegd
100, 8).

i

Set SoeP, 1274, 3uni 1.

Sie 3Ja([)ö)enbeboteii doh ©ocll, SJortmunb unb Sippflabt
füiiben als, ©c&ieböric&let bei ©träfe ooit GOO aJiart il)ren ©pnn| '
in einem ju geint'K'iötei'en Quägeortetcii Stceile jroifcfien ffllünjlfr
iinb Oönabrüd, ber babiiri^ entftanben mar, ba^ ber infuiflerfi^e
Sttröec ®errotn Mite bie 3''^'"n9 einer 6$ulb an mehrere oSno'
brüdet Siltger oerroetgett I)Qtte.')

!£nS ftit lange Octnii^tc Cvigtiinl, natij loelt^cni t^ro^ne bcn Stbbnid
lit feinem Urlunbenbiii^ ber freien iHeti^eflabt XiattmunE) 1 ^^^. 28
befolgt ^a[, ifl aiid) ieljE nii^t niiebei; atifgefutiben raorben; in ^I)ii(S
Wac^Ioß auf ber Sabiiciiburg bei S)öyfeli)orf i(t eß ntn^ anitißcitiinfl
beS 39efigcrS nit^t uur^anben. !Ser nac^fleEienbc !£iruif ((fliegt f"^
an goöncS Stbhrurf cm. ©c^t genaue fReßcftcn finhcii fi(t}: ©anfifdieä
U,=» I 9(t, 731 iinb Sftfibel, Sortmunbct H.=S. 9h. 146.
iJos consules universi bui^ensium Susatensium necnon et Tre-
i et Lippensium civitatum nuntii in predicto oppido Susatensi
congregati omnibus has litteras precepturis notum facimus et publice
protestamur, quod cum mola fuisset discordia inter civtlatem Mon-
asteriengem ex parte una et civitalem Osnabrugensem es altera et cum
dicte civitates super decisione hujusmodl discordie in nostras civilales
lanquam in arbitros compromisissent, arbitrio ipso pcna sexentarum
marcarum vallatu, quam pecuniam civilas arbitrium non servans solvet
nostris trlbus civitatibus arbitrantibus. Nos itaque habito diligenter
tractatu arbitrando dicimus, quod scabini et cives Monasterienses Ger-
winum eorum concivem dictunn Divitera lalem habebunt, quod ipse
pecuniam, quam debet civibus Osnabrugensibus, pro qua sua hereditär
tenetur in pignore, ipsis solvet tribus terminis subnotatis, videlicet tcrliam
partem in festo beali Michaelis proximo, reliquam tertiam partem in
Carnisprivio, quod inde sequetur, ullimam vero tertiam partem in festo
Pentecostes, Item cum predicte civitates tempore hujusmodi discordie
sibi invicem dampna fecerint, nos dampna ulrobique facta in irritum

') ^fll. boö «fixere Ü6cr Mefe ©tflbtefe^be: ßnrBonfcn, Sdtfi^r, f. uatcil. Scfc^.
u. StUetl^umetunbe &6, J, @. 113 |f.

1274 355

I revocamus statuentes, quod do ipsis inter ipsas civitales seu inter per-
I Bonas civitatum nulla manebit questio. Item quod scabini ef cives Osna-
I brugenses hoc efficaciter procurabunl, quod universi et singuli habitantes
in eomm civitalibus, tarn in nova civitate quam in veferi, sive sint
eonim concives sive non, quicunque in cives Monasterienses procura-
verunt proscriptionis senlentiani promulgari, ipsos proscriptos juri suo
reslilui facient indilale. Extra civitates vero Osnabrugenses habitantes,
ad quorum instantlam cives Monasterie-nses proscripli sunt, dicti scabini
et cives Osnaburgenses inducere studebunt omni diligentia, omni dolo
et fraude exclusis, ut et ipsi cives Monasterienses facianl restitui juri
suo, quod si nullo modo facere voluerint, nee ad hoc induci potuerint,
dicti scabini et cives Osnabrugenses omnibus contradicentibus inhiberi
bcient in civitatibus eorum contractus mutui omnesque promotiones et
omnia commoda, que secundum formam litlerarum de compromissionc
civitatum sunt molestatoribus deneganda. Item dicimus, quod econvcrso
scabini et cives Monasterienses efficaciter procurabunt, quod universi et
singuli inter rauros civitatis eorum habitantes, sint eorum concives sive
non, quicunque in cives Osnabrugenses procuravcrunt proscriptionis
sententiam promulgari, ipsos proscriptos juri suo restitui facient indilate,
extra muros vero Monasterienses habitantes inducere studebunt omni
diligentia, omni dolo et fraudo eselusis, ut ipsi cives Osnabrugenses
fäciant restitui et si nullo modo facere voluerint nee ad hoc inducj
potuerint, dicti scabini et cives Monasterienses omnibus contradictoribus,
sive sit Everhardus de Horst sive alii, quicunque fuerint, iniiiberi facient
in civitate Monasteriensi contractus mutui omnesque promoliones el
omnia commoda, que secundum formam litterarum de compromissione
civitatum sunt molestatoribus deneganda. Hiis itaque taliter ordinatis
compositione interposita et pacis osculo confirmata precipimus parlibus

[hinc et inde, ut omnia premissa studeant inviolabiliter observare et hoc
.sub pena sexentarum marcarum, quam pecuniam pars arbitrium non
servans solvet nostris civitatibus, arbitrio nichilominus in suo robore
permanente. Preterea cum dicte civitates Monasleriensis et Osnaburgensis
se mutuo inpugnantes federa compromissionis lurbarunt et popter hoc
teneri videntur rehquis civitatibus confederatis ad emendam, nos emen-
1- dam hujusmodi in suspenso tenendam duximus, quousque videatur,
[ qualiter se gerant in observatione arbitrii prenolati, qua emenda se
[ carere peterimus bono oraine, sin autem, ipse salisfacient prout in
f lilteris de confederatione civitatum conscriptis expressius continelur.
\ Quia singutarum civitatum sigilla non fuerunt presentia, sigillo Susatensis
opidi usi et contenti sumus in testimonium premissorum. Actum et
datum apud Susatum, ubi nuncii civitatum convenerunt, anno Domini
M*>CCLXXniP, Kalendas Junii.
[ 23*

356 1274

510. - mOtfOk, 1274, Stad IL

ffli^ex unb @finetiibf oon SieCffdb bffiniben, bag bie Srflber
Sunle unb U)xt e^iDffier Sl^eibiö auf aOe Xnfprfid^, md^ fte
auf ®runb bei Se rl^ita^ung bei 2efttfren mit 9KcoIaud von Serge
an ben iQof Serge bei 2Nrg er^den tonnten^ nad^ (Empfang von
3 9Rart gu ®unflen be« Jllofierft Sburg oerjid^tet ^ben.

Kbfc^Tift bei^ 14. 3o^. in 9Rfc. 169, 37.

Alezander judex totaque uniyersttas militnm burgensiuin et fomu-
lorum in Bilevelde omnibus presens visuris salutem in Domino. Noverit
omnium presens scriptum intuentium industria^ quod Hermannus Vunke
cum suis fratribus et una cum sorore ipsorum Alheyde et ejus fiba
Margareta coram nobis in judicio resignaverunt liberaliter et renuntia-
verunt omni juri sive actioni, si quid in curia Berge penes Tborg
ecciesie sancti Glementis attinente vel in agris privatis sive rebus mo-
bilibus habuerunt ratione matrimonii inter Nicolaum de Berge et pre-
fatam Alhcydim copulati, abbati et fratribus omnibus suprascripti cenobii
contradicentibus et invitis, unde se fatebantur tres marcas denariorum
legalis monete recepisse. Ne igitur aliquibus in posterum hec actio in
dubium verteretur, unanimi consensu et pie devotionis affectu presens
scriptum nostre communitatis sigillo decrevimus roborari. Datum Bile-
velde, anno Domini millesimo CG septuagesimo im, in vigiiia beatorum
Vili et Modesti martirum.

511. - 8t|0tt, 127i, 3tttt 16.

^^opfl ®regor X. beauftragt ben S)ompropfi (Sutger) t)on Ddna^
brüdt in bcr Älage beö Srjbifd^ofö (©ifelbert) t)on Sremen gegen
bie Jtel^binger ju entfd^eiben, verbietet i^m aber, o^ne befonbered
päpfilidEied 9){anbat über fie Sann ober Snterbitt }u oerl^angen.

CV^cbrucft: <Bubcnborf/ Urfunbcn5ud§ ber $)er5öge bon Sraunfd^meig
imb VJftncbutft G, 26, «Inm. ^u 9lr. 238. Slcgcft bei ginfe, SBcftf.
U.JÖ. V ^)lx, 6%.

512. - 127i, 3iiU 21.

@raf Ctto Don itetflcnbutg befunbet aU mänflerfdSKt Stiftoermefet
feine 6ül^ne mit ber ®tabt Coe«felb.

I^vurf: «LMlman«, »cftf, U. «. in 3^. 961.

1274 357

513. — CSnahtM, 127i, Slttfiitft 9.

3)cr ebcl^crr SRitter Hermann t)on fiafhrup ocriauft eine jd^rlidöe
dlentt t)on 12 2)enaren jur »efd^affung ber Sid^ter für bie SWartitiÄ-
lapeDe }u Cdnabtttd mit ber Seftimmung, bag 7 3)enare haoon
betn Sol^anned Sar unb feinen (Srben }uIommen foQen.

Original: !Domard^tt).

Ego Hermannus vir nobilis dictus de Harstorpe miles presenti
Scripte protestor, quod ego vendidi XII denariorum redditus ad luminaria
capelle sancti Martini in Osenbrugge singulis annis de domo mea Boclo^)
juxta Bersenbrugge in ascensione Domini coUigendos. Et de predictis
Xn denariis ^dabuntur Septem denarii domino Johanni dicto Urso et
post emn suo legitimo heredi. Huic contractui sive donationi inter-
fuerunt Alfrimmus, Gerlacus, Gerhardus de Selinctorpe et Bruno canonici
Osnaburgenses et dictus Johannes Ursus miles et alii quam plures. In
cujus rei testimonium presens scriptum meo sigillo feci sigillari. Actum
et datum anno Domini M^GG^LXXIIII^ in vigilia beati Laurentii, in
ecclesia majori Osnaburgensi.

») S3o!cI, Shfpl. «nlum.

@iegel an bem aud ber Urlunbe gefd^nittenen ^ergamentflreifen^ wie
oben SRr. 183.

514. - 9HBtii«, 1274, «uaitft 9.

^er SSogt unb bie Sflotl^mannen x>on Stibnife befunben, ba6 x>ox
i^nen i^r SWitbürger Sol^ann x>on Serfenbrüdt bem Älofler Serfen^
brüd gegenilber auf aOe feine Snfprfld^e an badfelbe unter ber
^ebingung 93er}id^t geleiflet l^at^ bag bie 9lonnen il^n unb feinen
aSater Sern^arb i^rer guten SSBerle tl^eil^aftig mad^en.

Originol: @toatiSard^it).

Universis ad quos presens scriptum pervenerit advocatus, consules
ceterique concives in Ribeniz salutem in eo, qui est omnium vera salus.
Recognoscimus et presentibus protestamur, Johannem filium Bemardi
de Bersenbrucke nostrum concivem imionem concordie cum cenobitis
fedsse de Bersenbrucke sub iiac forma: ita ut ipse in propria persona^)
vel aliquis amicorum suorum nullo uncquam tempore res aut personas
dicti cenobii pro quocumque impetat monitionibus aut comminationibus
inquietat (!), dicte vero virgines Deo et beate Marie in dicto claustro
deservientes omnium bonorum operum, que ibidem peraguntur, videlicet
orationum, vigiliarum, elemosinarum, castigationum, Bemardum patrem

358

Johannis dicti et ipsuni Johannem participem laciant el confratrem.
aulem hujus rei ordinatio maneat inconvulsa, presens scriptum dedimus
sigilli nostre munimine roboraLum civilatis. Testes hujus facti sunt
dominus Heinricus picbanus Ribeniz, dominus Georius niiles de Joreke,
Johannes de Bolhagen, Albertus, Hcrmanniis et ceteri quam plures
ydonei. Datum Ribeniz, anno gratie M^CCLXX.^IIII, in vigilia Laurenlii.

') jlQtt ofigcliirjt über bcr 3"'^ iiat^flctiogcu.
Stabtj^iegel an bem aus bec Urtunbe gef(^nittenen ^ergameiitftteif

3^

515. - Wibnii 1274, «ußuP 9.')

Ser i'ogt uiib bte Slat^iiiaimen von SJtbmß beiirtuitben bic fröl
ab9ef($Iof[ene Sii^iie hei Scübec Stöbert, aBerner imb (Oer^otb),
©Öfjnc bes 3o^atniE§ gober, mit bem fliofter fflerfenbrüd wegen
aSranbftiftimg.

Orlaliiol: Stnntänrcfiiü, Sturf: Sonb^off, Urhmbcii Sßr. 110, tm
Ijono^ tm 5ßc«l. U.=S. 91r, 1340. <■

Universis presentibus et futuris presens scriptum inspecturis ad-
vocatus consules ceterique concives in Ribeniz salutem In eo, qui est
omnium vera salus. Que aguntur in tempore, ne simul labantur cum
lapsu teniporis, solent unguis leslium et titteramm apicibus perhennari.
Noverint universi presontis secuii et futuri, Robertum quondam Wernerum
et fratrem suuni, filios Johannis Fabri, rancorem et dissensionem cum
cenobitis sanctemonialibus in Bersenbruche quondam habuisse, ex cujus
maligne radicis vigore malignitas animi prodigit operis in effectum ila
ut cenobium dictarum monialium cum rebus multarum villaruni, que
ibidem ob timorem dissensionis dominorum Weslfalle recondite fueranl,
incendiis devastarunt. Cujus rei enornius (!) excessus cum predictis
tribus et cum eorum affinibus eradicatus plane fuit et cedatus(!) taliter,
ut hii tres et eorum consanguinei *) renunciarent omnibus, si que
haberent, tractare et exsequi a dicti cenobii cenobitis coram viris tide
dignis, super hüs dantes scriptum suum signatum sigillo civitatis Ribeniz,
hujus effectus compositionis ex di(ut)urnitate temporis immemores denuo
exigebant emendam, nescientes qualera, litteras suas transmittentes,
quod iterum sicut prius resignaverunt, dantes domino Deo quidquid
haberent exsequendum, considerantes niciiil juris habere contra dicti
sepius claustri moniales. Ut autem hec compositio et concordia robur
sortiatur eternum, presentem paginani dedimus munimine sigilli civitatis
Ribeniz roboratani. Hujus rei ordinatio,^) coram domino Heinrico

1274 359

plebano civitatis Ribeniz, domino Harlmanno sacerdole, Kerstiano sacer-
dote, domino Georio milite de Jorekc, Segero tnilite, coram consulibus
eJLisdeni civitatis videlicet Theoderico Gvolone, Hermanno Albo, Jobanae
novo pistore, Johanne de Bolhagen, Marquardo, Johanne Pezecowe,
Bertoldo Gvolone, Nicholao Ratzetowe, Tethardo carnifice, Johanne
Muderselc, Enhellardo(!) piscatore, et ccteris quam pluribus concivibus
ejusdem civitatis est peracla et ne matura deliberatione hec peracta ab
hiis tribus aut eorum affinibus aut heredibus possint infinnari, hü pre-
dicti viri testimonium perhibebant.^) Datum anno gratie M^GCLXX"!!!!,
Ydus V Septcmbris/) vigijia Laurentij, preterea ad majoris hujus rei
ßrmitatem dominus Georius mlles sui appensione sigilli idem roboravit.

I) Septembris ift boin ©tötetbct in einer burc^ bic Soleiibciirei^nuiig crtlär=

lirficii SQJeife uetfdi rieben füi Aaguati. lAa» V Augusti oBcr ift bei 9. Sfuauft, nlfo

bie Stgiltc bcS PoiircntiuätogeS. ißgl. bic Bnr^ctge^en&c iinb btc folgenbc Itifunbc. —

*) bnöimct ad niiSgcfttic^En. ~ •} bo^intcr consulibus coram poaitis et nuägcitvit^cn. —

' ^ Unter bem erjieii b tin a getilgt.

W ain etiler Stette bas ©tabtrtegel ooii SRibitie, bann fo[9cti bie ein=

f^nitle für jitet Siegel, an oiertet Stelle 5Heft bes 9)orf)"c&eii (i^ilbförmigen

: SdjtägreditSbQlfen Geor(g)ii de

1516. - 1274, außufl 9.
SBolbetnar gürft oon Sloflod betunbet aufs 3(eue bie Süi)ne, nic[i$e
b iroifcften bein Älofter ®erfenbrücE iitib ben eigen^örigen ^Robert,

I SEerner iitib (Set^Qtb uor (einem Sater Sotroin unb ben 3iatti=

L mannen uon Stibnig gefc^loffen niac.

8t&(*rifl be§ 14. Qntjii). in SOIfc. 161, ®, 88. t)tüi:
llrrunbeii 9ir. 110 unb baiiot^ aUcdl. U.=!8. Kv. 1339.

Woldemarus Dei gratia dominus terre Rozstoc omnibus Christi
fidelibus hoc scriptum inspecturis salutem in Domino. Que geruntur
evanescunt simul cum tempore, nisi a voce testium vel litterarum notulis
recipiant firmamentum. Sciant ei^o presentes ac posteri, quod quidam
rancor discordiarum, qui versabalur inter sanctimoniales quamvis in-
nocentes et quosdani servos scilicet Rubertum et Wernerum et Ger-
bardum quondam coram patre nostro domino Borivino amicabili com-
positione consulibus civitatis Ribeniz ac burgenslbus ejusdem civitatis
fuerat annuJiatus in hunc modum, ut unionem pacis jam dicti servi cum
amicis suis juramento in reliquiis se servaturos perpetuo conflrmantes.
QuoQJam ex temporis diuturnitate a memoria predictorum pacis com-
positio pro paile fuerat avulsa, idcirco hoc factum coram nobis et

360

1274

consulibus civitatis jam dicte et quam plurJbus viris discreüs tarn clericis
quam militibus est amicabiliter innovatuni ; ut compositio tuac facla
perpetuo conservelur, hoc scriptum fecimus sigilJi nostri munimine
roborari. Datum anno Domini M^GCLXX''!!!!'', V Idus Augusti in^
vigilta sancli Laurentii.

d

517. - mvnn, 1274, austtfl 10.

©raf Dtfo ooii 3iaüenö6ei:g bde^nt ben Öermotin ooii Sramfi^c
mit @itteni in Ätötittitp alö Siirgle^ii iitib gteic^jeitig bcffeii So^n
^o^aimee, beii i^m bec 3Jater ali ^imfterialen gegeben I)at.
Oriflinal: StnatöorifiiU SRöitftcr. 3)ru(f; Com«), @cf(^. b. ®ii
0. fflnociiSbcrg 9It. 48. OoDßttDca, SBeftf. ll.=S. VI <«t. 1043.
Otto comes de Ravensberg omnibus presens scriptum cernentibus
in Domino saluteni. Nolum facinms imiversis, quod nos bona nostra
Clovelinglhorpe, quo doniina Gertrudis a nobis tenuit jure feodali,
Hermanno de Bramez jure feodi castrensis contuüraus sub tali conditione,
ut ipse pro eisdera noster castellanus maneat perpetuus. Item de pre-
missis bonis nobis obsequetur et contra omncs viventes nobis malignari
volentes nos bona fide adjuvabit. Si vero ratione alicujus indignationis
vel alterius alicujus cause bec facere rennueret et a nobis recederet,
dicla bona libera et absoluta permanebunl. Item filius suus Johannes,
quem nobis ministerialem dedit, noster perpetuus erit castellanus et
nobis ac beredibus uostris bona fide obsequetur contra oniues viventes
nobis ac nostris malignari volentes nos ßdeliter adjuvando salvo jure
justicie nostre. Si vero hee non fecerit et a nobis recesseril, sciat se
per hec bona premissa perdidisse. Item si dictus dominus Her(mannus)
et filius suus Johannes absque heredibus decesserint dcbitum nature
per mortem solvendo, et si aniici et consanguinei ipsorum unum de
fiiiis dicti domini Hermanni nobis ministerialem dederint, ille quocunque
nomine utttur sepe nominata bona jure premisso et modo supradicto
possidebit. In cujus rei testimonium sigillum nostnim presenlibus
duximus apponendum. Item ad majorem et uberiorem firmitudinem
presens scriptum sigillis venerabilis viri Conradi Osnaburgensis electi ac
nobilium virorum dominorum de Stenvorde necnon civitatis Osnaburgensis
fecimus communiri. Datum Beveren, anno domini M^CCLXXIIII', quarto
Idus Augusti.

aSoii bcn Dier an $ctgamentftreifen ongefiängt gcraefcnen Siegeln iß
nur an erffet ©teDe baö bes ©cafen Otto mit Küdfiegel ermatten ('ffieflf.
Sieget 35, 7).

4

1274 361

518. - gt|0ti, 1274, Senteitiber 17.

5ßapfi Orcgor X. forbcrt ben ©rjbifd^of von Äötn unb feine ©uffra:=
Qane auf, bad jlreu} }ur Befreiung bed j^eitigen Sanbed prebigen
ju laffen.

glnlc, SBcftf. U.=». V 9'lr. 698; bgl. ^ßottl^aft, Regg. pontt. 20920.
Goloniensi archiepiscopo et universis episcopis sue provintie.

519. - 1274, OKoBet 21.

3)ie tbtifftn ^ilbegunbid unb bet ^ropfl Libero x>on 9örflet be^
urfunben bie Stiftung eined ^amiliengebäd^tniffeö burd^ ^eiteioigid^
bie SBitttue 3ii^axH, aM beten Sefigungen in SUtentingen, 3Ref-
fingen, @d^anborf, ^elefe unb ^aloerbe; einen ^tH ber ®üter
foQ il^re jüngere 2lod^ter Stifabet auf Sebend}eit bel^atten.

Oriöinol: ©tiftöord^lb »örftcl.

Universis Christi fidelibus tarn presentibus quam futuris Hilde-
gundis abbatissa, Albero prepositus totusque conventus sanctimonialium
in Borstello orationes in Domino. Cum ea, que fiunt in tempore,
labantur cum tempore, expedit, ut ea que aguntur in scripta publica
redigantur. Hinc est quod notum fieri volumus universis Christi fidelibus
tam presentibus quam futuris, quod domina Heylewigis ob honorem
Dei omnipotentis et gloriose virginis Marie necnon et ob nimiam dilec-
tionem, quam ad cenobium nostrum habere videtur, quartam partem,
quam in presenti possidet in curia Oldenlinghe,^) post obitum ipsius ad
illuminandam ecclesiam in die scilicet et dormitorium in nocte contulit,
quod sacrista promovebit et vinum ad altare de pensione predicte domus
ministrabit, duas vero domos Messinghen^) et Schanthorpe') in cameram,
unde cameraria annuatim dominabus in pelliceis et ceteris vestibus pro-
curabit, duas etiam domos in Hekese^) in cellarium ad usus dominarum
expendit, unde celleraria quatuor servicia dominabus soUempniter pro-
videbit annuatim: primum scilicet in anniversario patris predicte domine
Heylewigis et matris, qui(!) evenire solet Tyburtii et Valeriani, sequens
vero in nativitate beate virginis in anniversario mariti ipsius pie memorie
Richardi, tercium in festivitate omnium sanctorum, quartum cum anni-
versaria dies ipsius jam dicte domine Heylewigis illuxerit; et domum in
Halrevorde*) contulit infirmarie necessaria infirmis providendo. Insuper
scire volumus universos, quod bona Messinghen et due domus Hekese
post mortem predicte domine Heylewigis cedent in usus filie ipsius
minoris Elizabet videlicet, sed cum ipsa obierit, ista bona cum predictis
bonis libere et absolute in usus cedent monasterii. Ne igitur id ab
aliquo succedentium prelatorum conventui infringatur, sed ratum et

362

1374

inconvulsum inperpeluuin permaneat, sigilli nostri appensione et sigillo
canoniconitn majoris ecclesie Osnaburgensis presens p^ina roboratur.
Datum et aclum anno Doraini MOCCLXX"!!!!*, indictione tertia.*) in
festo undecim niilium virginum.

') SCUciiliuflcii 6ei filiigeii. — ■) f jntrbBrf 3Jlcfriii8"'' ®taf!(^, l'inflcu. —
•) ©(^fluöorf, Srfiil, 3)IciieiOße. — *) .^letclc Bifyl. Stiitum. - ') ? ooii S^ßtlng/
Sefil). ie& Sliftcö BBvflCl, aJlltttl. XVIU ©, 338 nennt rS ^olbethc. - •) 12T4 &ot
inilictio II, J)icr ifi idpSI öcv aßct^fct btr ^nbtfiion om 1. Scptcmöci onflaniHimni.

ain elfter ©teile [jängt bas maiibelförmige Siegel ber Jlbtiffin. Unter
runbbogigcr einfaffuiiß 3Roria, gefrönt, mit bem 3efiistinöc auf einem
S^rone ii(jeiib, baruntet in einer ba(l)fömttg gefi^IoRenen Oiifi^c fnieeiib unb
anbetenb bie 'äbtiffin: S. abbatisse monasterii in Borslelo; ber oii jicctler
. ©teile befinblii^e ^ergamentriemen roeift feine ©puren nnf, bafe bna o6m--
bxüdex Äapilelfiegel jemals baran gel)üngen ^at.

520. - 1274, 9inmhtt 23.

®ie ©rafen IDlto öon Sent^eim unb Dtto oon lerflcnburg Munben,

ia^ bie Stüber boh 5)ebeiii beii §of Westergo unb ein ffirbe in

SSergesliÖiiebe bem SRitter Jltejanber con ßangen oerfauft tjaben.

Criflinal: Slaoieott^iO Silün|lei.

Nos Otto de Benthem et nos Otto de Tekeneborg comites notum

faciinus universis presentes litteras inspecturis, quod dominus Amoldus

et Gotscalcus et Wicboldus fratres de Dedem una cum uxore ipsius

Wicboldi et duabus filiabus suis Alexandra videlJcet et Aleyde curtem

Westergo') et domum in Bergeshovel •) cum proprietate et cum hominibus

dicta bona excolentibus ac universorum generuni utilitatibus ad eadem

perlinentibus resignaverunl Alexandre de Langen militi tibere coram

nobis. Que quidem bona dictus Alexander pro centuni et quadragiata

marcis ergo eos sibi emptionis titulo comparavil. Ne igitur hujusmodi

factum rationabilo alicujua malignantis calumpnia valeat infirmare, pre-

sentem litleram nostris sigillis duximus roborandam. Acta sunt hec

presentibus comite Ecberto, Gerlaco de Beveren, Hinrico de Rede,

Everhardo et iterum Everhardo de Quendorpe. Bernardo de Zebelingen,

Conrado Cervo, Ludoifo de Sconenveldc militibus et domino Hugone

ürso, Rodolfo Unco et Wernero de Rede famulis et aliis quam pluribus

fidedignis. Datum anno Domini M-'CG'LXX' quarto, ipso die dementia.

') Üfict bei a6f[§rifi bicicr Uxtunie im ®roucn&otftct »oplor tni ©loatsur
aSün(t«, r, 97 ©. 244 fttöt: Westergo offte lie grote hoeff. — ») 9ngt«^fitit6
»tfpl. 5B!e|en6e(f, Sit- 3:eilleii6uifl.

2)aä Sieget bes @iafen oon Sent^etm abgefallen, bas bes i
pon JedleiibHtß nrit Ätidrugcl erhallen (ffiefif. ©. 20, 3).

521. - 1274, SttmliCt 28.

'^Topfl iinb Aoiioeiit ju GlattiDlj uerjic^iteii auf alle ^lufprüii^e an
ein an bie läldec if)rcs IStbeä Kutelbeke ftofeenbeä ©e^ölj.
Crigtiml: ©tnatönri^iü aiimificr {Sl. OTaricnfclti),
Dei gratia nos Gerhardus preposilus totusquc convontus monasterü
in Clarholle omnibus presencia visuris inperpetuum protestamur, quod
ab omni jure et inpelidone, quam habere videbamur in lignis vel
arboribuB contingenlibus agros quosdam ad domum nostram Kutelbeke
pertinentes cessainus et justicia compellenle nos ntchü juris habere re-
cognosctmus in eisdein. Actum anno Domini M^CCL^XXIUIt", io die
Innocentum.

eiegel an bem aui ber Utlunbe gefd&nittenen ^ergamentftreifen jum
2:l)eil erlialten aber jerbto^en (Sefif. S. 112, 3).

522. - 1275.

Stufjeii^mingcn übet oerjcbiebene ©vroerbungen bes 5liropfteö (Öer=

mann) für baä Slofter 3lulle.

aiif,(Cii^iiiiit3Cii ÖC8 14. galjtti. tu 3)Ifc. 217, 2,
Anno Doniini M''CC septuageslnio quinto comparala sunt bona
Henrici de Twisle ab eodem preposito ') pro centum ut quadraginta
markis, domus scilicet Johannis, que solvit nianipulum et porcos, et
domus Alvaradis, que similiter solvit nianipulum et unum niolcium
siliginis de Molencamp, et decimam in Blamholte (?), que solvit unum
molcium siliginis et unum ordei et XII denarios; item domus Ludolphi
de Horste solvit nobis annuatim in festo assumptionis beate Marie 1111°^
solvit') decimales; decima in Osterbeke*) solvit ti"ia molcia siliginis et
tria molcia ordei, quinque solidos el decimam minorem, que afforst
dicitur. Item habemus decimam in Hag^henberghe *) per IUI" domos et
tres casas et domum unam in eadem villa, quam redemimus ab Al-
berone, que solvit V molcia siliginis ordei et avene. Item comparavimus
domum in Morseten,*) que solvit manipulura et domum in Hardinc-
husen,*) que solvit manipulum et V solidos pro porco et domum in
Linne/) quam eminus (de bonis)(?) Volcwni, que vero solvit manipulum
el quinque solidos pro porco, casa que (sita) ante silvam, que dicitur
Hoti,^) solvit quinque solidos, quos habebit celleraria ad usus conventus.
Item casa Bezellini, que solvit duos solidos, habebit ad fostum corporis
et sanguinis Domini.

') Sfll. oben yix. 476. — '} (latt wliitoa. — ") Cftcrfied, Rifpl. S}c(letrfippc[n.
— *) i^agenbetg, Slrfl)!. &lanc. — ") Morseteji in rilla Lechtingen ^ciöl eS in bcr
Urtunbc umn 7. ^anuai 1282. — ') ^lattigFioiifcn, Stifpl. I)Qmme. — ') Sinuc,
Stifpl. @d|Ub(l)aiifeii. ~ ') ^o^itraalb filMi^ Dw 9<uUe.

364
523.

1275

■ (1275).')

SJet inilnftetfdie 3)Din^ert Siibrotg oon Solle bittet hm erroöfilten
Sifc^of (Sonrab) ooit Dönabrüif, feine SüEjne mit bem Älofler
SerfenbriicE ju befiegeln.

aeft^rift bcö 14. ^aiiTt). in W\c. Ifil, IS,
Reverendo doniino suo Osnaburgensi electo Lodewicus dictus de
Holle, Monasteriensis canonicus, suus cognatus, qiiicquid poterit cum
debila reverenlia. Vestratn rogo serenitaleni, ut sigillum veslnini appo-
natis ordinationi compositionis facte inter abbatissam de Bersenbrugge
ejusque conventutn et me, ut ipsa compositio, que patet in prjvilegio
amplius, obscrvetur. Qiiia sigrllo careo, patris mei sigillo, quo utor, liec
liltera roboratui-. ^

524. - 1276. ^M

2ßi[^elin SRilter oon ßimbetg überträgt bem errod^Iten Sifc^ofe
JJonrab oon Dsiiobrüct ju freier SJerffigung baS 6igentt)um beS
^ofes Osthus, V3ää)ei er beiii oorigen Sifi^ofe aBibetiiib (im ^ro^
jeRe) abgenommen nnb roieber ju Se^n aufgetragen tiattc.*)
Cvigiiin!: Xomntd^in.
Venerabili doniino Conrado Osnaburgensis ecclesie electo ejusque
capitulo Willehelmus miles dictus de Lymburg proprietatem curtis in
OsUius, quam ego Osnaburgensi ecclesie temporibus domini Widekindi
predecessoris veslri erogaveram et de manu ipsius domini Widekindi
tunc Osnaburgensis ecclesie electi in feodo receperam, in hüs scriptis
vobis libere et absolute resigno ralum in perpetuum hablturus, quicquid
de ipsa proprietate pro vestris utilitatibus duxeritis faciendum. In cujus
rei testimonium presens scriptum vobis exhibeo sigillo domini Engel-
berti comitis de Marcha et raeo fideliter roboratum. Datum anno Domini
M"CC°LXX''V''.

©iefld 1) ift abgefallen; 2) ©tof Engelbertä oon ber aJiarl mit
9lücrrieget fe^c bef^äbigt (3Befif. Siegel 32, 9). ^M

■ OftfnButfl, 1275 (1274). 3mmt 2.

3iilter aibero uon Sremen uctfanft bem Äloftcr Slerfenbrücl bie
SJogtei über bie ®üter ber Sir^e j" SiSefterftebe.')
Otigitiot : ©taatöQic^iö.

') fflfll. &lE Uttunbe Uom 8. ®eptem6« 1275, 11t. 641.
') Sfl[. o6e» 3fT, 378 unb UiUcn 9?x. 534 nnb 666.
=) Sgl. bntü6« Sfiawn, Siic StßallfntjrtStapcne U. I. gl
Otbcnßmafi^c» Sa^tbuc^ St^cil XIV.

J

1275 365

In nomine sancLe et individue trinitatts. Universis presentia visuris
Albero mües dictus de ßrema omnibus in perpetuum. Tenacilas litterarum
servat memorie, ne calumpnia derogantium sollempniler acta apud po-
steros valeat obfuscare. Igitur omnibus notuni esse volo, quod advocatiam
bonorum ecciesie in Westerstede, quam de manu Jobannis oiiütis dJcU
de Eversen possedi, jure emptionis in manus doniine Lutmodis abbalisse
et convenlus sanctiraonialium ecclesio Dei genitricis in Bersenbrucge
Cysterciensis ordinis libere resignavi receptis ab eisdem triginla tribus
marcis Osnaburgensts monele. Ut autem nostra actio ab omnibus in-
convulsa jugiter perseveret, piesenlem paginam sigilli mei feci munimine
roborari. Ada sunt hec in Oldenboi^ coram testibus subnolatis, vide-
licet comite Christiano, Ottone abbate de Rasteden ceterisque castellanis,
quorum nomina sunt hec: Johannes dictus de IMansingen, Liborius de
Brema, Johannes de Apen junior, Gerhardus Fdso, Theodeneus Mulo,
Oltmannus junior, Johannes de Everaen, Everhardus de Lantegge, milites;
Everhardiis Cortelang, Willehelmus de Herbergen, Arnoldus Heniering,
Robertus Slet, Hildebrandus et Leo fratres predicatores aliique quam
plures. Datum anno ab incarnatione Domini M^CCLXXIIII", IIU" Nonas
Januarii, in oclava SIephani martiris gloriosi.

Siegel doih ''^ergomenlftreifen abgeriifeii,

^. — ClbenJurfl, 1275 (1274), 3oiiu«r 2.
Witter Sodann üoit Gcerieii Derji^tet auf btc SGogtei ü6er fate ©Itter
ber flitc^e ju aSefter^ebe ju ©uiiften bes Älofters Setfeiibriid.
Ctiflinol: ©tontSori^iu,
Universis ad quos presens pagina pervenerit Johannes miles dictus
de Eversen salutem omnibus imperpetuum. Cum pium sit, justis affectibus
aspirare, ob reverenliam Dei et beate Marie virginis et ob spem re-
missionis peccamtnum meorum omnem justiciam, quam pater mens
Wilhehnus miles dictus Froydewin in advocatia bonorum ecciesie in
Westerstede habuisse dinoscitur, in manus domine Lutmodis abbatisse
et convenlus sanclimonialium sancte Dei genitricis in Bersenbruge ordinis
Cysterciensis libere resignavi ab eisdem personis monasticis jure perpetuo
possidendam. Ne quis ex posteris ordinationi noslre temere malignando
se obiciat, presens pagina sigillo meo roborata plenarie defensat. Acta
sunt hec in Aldenbrüg, anno ab incarnatione Domini M^CCLXX"!!!!",
quarto Nonas Januarii, coram comite Cristiano sulsque castellanis, Jo-
hanne, Theoderico de Mansingen, Johanne de Apen, Liborio de Brema
et Alberonc militibus.

Siegel mit ^ergament|lieifen ab.

527.

- Dttentat«, 1275,') 3'iinn 2.

^

@rflf e^ririian t»on Elbenbiitg betuniiet, bofe bie Kittet SObtro
pon Sremen unb 3o|>iiin doii Cnerfen airf bie Sogtei über bie
®öler ber Rirdie iw 'ffieftcrftebe jii Simften beö RIofter« Serfm« t
bräd Serjtc^t geieiftel ^aben. ^M

Cttgiiinl: StooieotiftiD. ^™

Kristianus comes in Oldenburg Dei gratia omnibus presencia
visnris notum esse cupimus et protestauiur, quod dominus Albero diclus
de Brema et dominus Johannes dictus de Eversen in nostra presentia
constiluti advocaciam bonorum ecclede in Westerstede in manus abba-
tisse et conventus in Bersenbrucke libere resignavenint omnem justiciam,
quam in eadem habuerant, omnino ronunciantes; ut autem tempore
succedente nullus valeat immutare, presentem paginam subscriptione
testinm et sigilü nostri munimine fecimns communiri. Testes huic facto
presentes aderant frater Heilbraiidus et frater Leo suus socius; dominus
Johannes et dominus Theodericus dicti de Mansinge. dominus Johannes
de Apen, dominus Gerardus Friso, milites; Everardus Corlelang, Wille-
helmus de Herberghe, Rotbertus SIet tunc advocatus, famuli et alii
quam plures milites et famuli. Datum in Oldenburg, anno Doroini
M''C"C°LX''X'' quinto, in octava Stephan!,

©iegel von bem fliiß ber Utfuiibe gefi^nitteneii ^ßetgameiitftreifen ab'
gefaQcn.

528. - MrnebtiB, 1275 (1274), 3anuac 13. ■

Jtonrab ftU^ei @raf ooii Stielber^, inmmc()i !Seiitfi$orbeuSbntbe^|
ftiftet jui: Segtünbung eine« ©eeleiigcbä^tniffeß feinet eitern eine
Sopelle im filoficr aßebiiigljaufeii (3iriiöberg).

Oviaiiinl: 9ti:d|lU ^u Üiletlicrfl. Xxiid: 8"tfi^rifl fiit Vialcvl. (ffieflf.)

Bcfc^ldjle XV S. 265.
in nomine sancle ac individue trinitatis. Ea que in tempore ge-
runtur, ne cum tempore tabantur, solent scriptis notari et robore testium
confirmari. Noverint igitur universi lam presentes quam futuri, quod
nos Conradus, quondam comes in Retberg, nunc vero bumilis frater
domus Teutonice, speciali /.elo karitatis astricti cenobJo in Arnesbei^ ea
vidolicet rattonc, quoniam ad Dei ac beate Marie virginis lionorem
suarumque ac successoruni suorum in onine tenipus remedium animarum
nostri progenitores illustres vir! domtni et comitos in Arnesberg funda-
verunt illud honorabiliterque dolando secundum gratiam, quam Dominus
ipsis insptraverat, eciam ampliarunt. Si quidem sollicitudo, quam qiUsque
fldelis ratione nature circa defunctos parentes haiiere tenetur, nos

kfldelis ratione
') «tc^t n(i(

') Ittäfi natfi attnabxMn Stil, Ugl. btc belbcii uot^ergi^citbcn Itrtunbcn.

^

1275 3G7

compulit, qiiod Der gralia mediante ac liberorum meonim auxitio fideli
capellulani construi fecimus in capilulo fratrum prefali cenobii ad re-
medium speciaüter animarum patris et matris mee, quia ibidem corpora
eorundem requiescunt. Preterea pro decem mards monete letalis marcam
unam ab ecclesia metnorata coiiiparavirnus ; dimidiam marcam persolvet
ecciesia in Werle,') reüquam dimidiam molendiniim de Kalenbcrg*)
simiüter persolvet. De quibus in anniversarüs fralris mei, sciücet proxima
die beati Thome apostoli,') et matris mee, proxima die epyphaniaruni,*)
conventus sepedictus liabeblt consolationem. Anniversarioa vero jam
dictos in vigiliis ac missis sollempniter sunt acturi. Missas in capellula
dicta dominica die, de resurrcctione Domini; feria secunda de Angeiis,
feria tercia de Apostolis, feria quarta pro defunctis, feria quinta de
Spiritu sancto, feria sexta de sancta Cruce, sabbato de sancia Maria,
qui presunt conventui, prout potuerint, procurabunt. Et ne prescripta
in oblivionem a posteriä tarn prelatis quam ceteris fratribus Domino
ibidem famulaiitibus penitus redigantur, sigillo eorundem special! ac
prepositi ecciesiam lunc rcgentis fecimus roborari. Hec aulem iäcla sunt
in presentia domini Wigandi prepositi, domini LudolH prioris, Ilinrici
plobani, Alcxandri celerarii et aliorum fratrum tarn seniorum quam
junioruni, qui omnes in hoc factum unanimiter ac benivolenter con-
senserunt. Datum in Arnesberg, anno Domini M'CCLXX" quarto, in
octavo Epyphanie.

') SBerl, Hr. ®ocfl. — ^) fln^Uiibetg bü ©loifiitn fiiblicfi Slritafietg:' —
•) Dcjemöer 22. — *) gommr 7.

3roei Siegel an 9|Jergamentftreifen : 1) bofl beß ÄloRera (Sßeflf. ©.
109, 8), 2) bQS bes 9ßtop|lcä (manbelföriitig) ; ber ^ropfl OTeffe lefenb :
S. prepositi de Arnesberg.

529. - CSnabtiiif, 1275 (1274), ^tlituat 5.

2)er eriuäl)[te Sifdiof Sonrab oon Denabtiirf befiiiibet einen @fitet^
taufi^ mit bcm Älofter §arbel)aiifeii: et überträgt bem Ätofter ben
3ef)nten ju Wedhele') nebft jmei ©rben uiib jroei fiolteu unb einer
Slufja^lung vuii 20 Wart unb empfängt ba^egen bas 3)Ieieram[ unb
@nt ju Söiiingen nitf Jttii^eiigift unb ^atronatrei^t unb beiifelben
Seilten, roie es bae Äloftet ^onbeliaufen öoin ©tift ßoroev gefaiift
(iQtte.

Drl9inQ{; ©taatSordfl) a31Ü7i(lcr. Drurfe: SBlamib, Strcfiiü I, 3

S. 94; mm- in S. 284; g-liire, ajJeftf. U.=SB. IV 9h;. 1383.

In nomine Domini amen. Gonradus Dei gratia Osnaburgensis

ecclesie electus universis hoc scriptum visuris salulem in co, qui est

omnium vera salus. Quoniam ab interitu mortalium vive vocis deficit

3G8 1275

probatio, provide conservatur geste rei veritas publicis iustnimenl
Hinc est, quod scire cupinius tani presentes quam posteros univei
qiiod nos communicato consitio capituli, ministcnatium, consulum ac
versitaüs ecclesie noslre pleno adhibito consensu dilecUs in Chnsto
abbati et conventui monasterii Herswethehusensis ac per eos ipsi ecciesie
Herswethehusensi decimam in Wedhele ') tani majorem quam minorem,
decima allodü excepta, cum duobus mansis ibi ab eis electis videlicet
Wicboldi Gl Werencen et duabus casis eis attinentibus ac hominibus ad
ipsos mansos pertinentibus cum omnibus suis juribus et attiDenciis,
pi-out nunc sunt vel ex causa legitima incrementum capere poterunt in
futurum, cum omni jure et proprietale, sicut nos decimam et bona
possedimus antedicla, contutimus et presentibus conferimus in modum
permutalionis jure proprietario perpetuo possidenda, addita nichilominus
viginti marcarum summa pecunie numerate, recipientes pro eisdem bonis
oQicium et vlllicationem in Loningen ac areas dicli oHicii villicatiooiS'
et dotis cum jure patronatus ecclesie dicte ville et cum omnibi
aliis suis attinenciis, prout ab ecclesia Corbeyensi fuerant per
emplionis tytulo comparafa. Huic facto nostro nobis ex communi con-
sensu ordinatores deputati et testes ad hoc rogati aderant, quorum
nomina subnotantur. Liudgerus prepositus, Erneslus canlor, Conradus
diclus Uncus et raagister Jordanus canonici; Johannes Ursus, Hinricus
Vinke, Lubertus de Linge, Otto Proit, Helenbertus de Horst, Hermannus
de Bramesche milites, Everhardus rector consulum, Hinricus de Ringelo,
Johannes de Brumsele, Hinricus Hazzekinc, Thidericus dictus Holtsal
et alli quam plures. Et ut omnia supradicta in suo robore inviolabilito]
perpetuo perseverent, presens scriptum nostro, ecclesie nostre, mini«
sterialium et civitatis in perpetuura testimonium et munimen fecimi
sigiüari. Actum et datum Osenbrugge, Nonas FebruarÜ, anno Damiiä'
millesimo ducentesimo septuagesimo quarto.

S)ie Siegel fel|(en unb finb anfd^einenb abgeiiffen.

530. - CSnoBtüd, 1275 (1274), mtrua 5.

atbt 3of)Qnnes unb ber flonoeyii bes Sloftets 5arbef)Qu[en übtf^
tragen bem ecMtitten 8iTc[)ofc Äonrab oon Dönabriid baö IDMer«
amt ju ßöningen mit flirdiengifl, 5patronatreii)t, Sogtei iinb ^oB
unb erhalten bafür ben Sehnten ju WeUiele^) füinmt jiuei gtben
unb einer Sufja^lung von 20 Tlaxt (ajgl. bie »orige Utlunbe.)

Sroci DrifllnalauSfcitiamtBEn im SotnotcftiO {A. B). Dtutf: gilt!

aUcflf. U.=58. IV 9tt. 1384; mittficltimaeii DI 383.

') aÖ€&ticl,nrivl-aQbfierflcii(9); eine iHfliififirift tict Hrt. 529 nitB bcml8.3
[jat WeUcthe, baS Würbe auf baö tfllmiefUicti öoit SSJaiBurg flelegenc fflJclbo ju B
jie^cn fein.

1275

3G9

In nomine Domini amen. Fraler Johannes dictus abbas, Regen-
bodo prior tolusque convenlus monasterii in Hersetwihusen (!) ordinls
Cistersiensis ^) Paderborncnsis') dyocesis universis hoc scriptiim visuris
in perpeluum salutem in co, qui est omnium vera salus. Quoniani ab
interitu mortaüum vive vods deficit probatlo, proinde conservalur geste
rei veritas publicis instrumentis. Noverint Igitur tara presentes quam
fuluri, quod nos de communi consilio et consensu unanimi venerabili
in Christo palri ac') domino Gonrado ecclesie Osnaburgensis eleclo ac
per euni ipsi ecclesie ofßcium et villicationem in Loningen, areas dicti
officii, viJlicaüonis et dotis cudi jure patronatus ecclesie dicte ville ac
Omnibus aliis suis attinenciis, videlicet advocacia, teloneo et quibusllbet
aliis proventibus, scilicet aquis, nemoribus, silvis, pratis, pascuis, viis,
inviis, prout ab ecciesia Gorbejensi fuerant a nobis emptionis tytulo com-
parata, cum jure et proprietate, sicut nos ipsum officium et villicationem
ac alia antedicta possedimus, conlulimus et presentibus conferimus in
modum permutationis jure proprietario perpetuo possidenda ; rccipientes
ab eodem domino electo et ejus ecciesia dccimam in Wethele lam
majorem quam minorem, allodii ibidem decima excepla, et duos mansos
ibidem videlicet Wicboldi et Werencen cum duabus casis eisdem mansis
attinentibus ibidem sitis ac hominibus ad ipsos mansos perlinenlibus
cum Omnibus suis juribus et attinentüs, prout nunc sunt et ex causis
legitimis incrementum recipere poterunt in futurum, recepta insuper a
sepodicto domino electo viginti marcarum summa pecunie numerate.
Huic facto nostro aderant: Johannes abbas et Giselbertus monacltus de
Wadenhart; Rodolfus celerarius et Amelungus raonachi Hersetwihuseuses,
Bertrammus conversus ipsius loci, Lutgerus prepositus, Ernestus cantor,
Conradus dictus Hako et magister Jordanus canonici ecclesie Osna-
burgensis, magister Thelmarus canonicus ecclesie Paderbomensis, Jo-
hannes plebanus ecclesie sancte Katerine Osnaburgensis; Johannes Ursus,
Hinricus Vinco, Helembertus de Horst, Lutbertus de Linge, Hermannus
de Bramezche milites; Everhardus magister scabinorum filius domine
Petronille, Hinricus de Ringelo, Johannes de Brumsele, Hinricus Hasce-
kinc,*) Thidericus Holcete scabini et alii quam plures. Et ut omnia
supradicta in suo robore permaneant et inviolabüiter perpetuo perseverent,
presens scriptum nostro sigillo in perpetuum testimonium et munimen
fecimus sigillari. Actum et datum Osenbrugge, anno Domini millesimo
ducentesimo septuagesimo quarto, in die beate Agale virginis.

') B Cyal. - *) JB Padeb. - ") fcl)lt In A.

9ln beiben Üluöferttgimgcn btiö Siegel non rot^gelben Seibenfäben
abgefallen.

Ȋv, OBb, UiL'tlu* ui. 24

I

370 1275

531. - 1275 (1274), mna 6.

Sbt ^of)annt(i unb ber Stoment bed ftloßerd ^orbe^aufen übergeben
bem zxxoi^ten Sifd^ofe ftonrab oon Odnabrüd Xbfd^riften t)on
Urhinben bes ^pßes äUepanber unb bes ftönigö Sßtt^lm, toom
ber Sertauf von @fitem burd^ 6on)e9 an garbel^ufen genehmigt
wirb.

Criginat: ^Domarc^it). ^md: 9mtt^eilungen m (S. 286.

Nos Johannes dictus abbas, Reghenbodo prior totusque conventus
monasterii in Hersvedehusen presentibus protestamur, quod transcripta
publicorum instnunentorum domini Alexandri pape et domini Wilhelm!
Romanorum regis venerabili domino Conrado Osnaburgensi electo et
ejus ecclesie dedimus in hec verba:

gotgt Urfunbe 5ßopfi atejanberö IV. com 30. Spril 1258 (gebr.
ginfe, SBeftf. U.^». V 9lr. 598) unb beö Äönigö aBU^etm oom 23. 3anuar
1252 (gebr. ginle, S35efif. U.^S. IV. 9lr. 471).
Datum*) Nonas Februarii, anno Domini M^^CC^LXX® quarto.

*) !Dic 3)Qtirun9 ift noc^fletTogen.

Siegel oom ^ergamentflreifen abgefaQen.

532. - 1275 (1274), SfeBrnr 5.

9lbt Sol^^^nneö unb ber jlont^ent oon ^arbel^aufen üerfpred^en bem
eoDäl^lten 93i{d^ofe Jtonrab von D&nabxüi, xf)m auf Srforbem bie
Urfunben bed ^apfie^ ate^anber unb bed Jtonigd Sßill^elm^ üon
n)eld^en fte il^m 9lbfd^riften mitgetl^eilt l^aben^ jeberjeit }ugangli4
3u niad^en, roznn fte @eroaJ)X für bie Slüdgabe erhalten.

Original: !3Domord§iö. 3)rucf: gflnlc, Söcftf. U.*93. IV %c, 1385.

Nos Johannes abbas, Regenbodo prior totusque conventus mon-
asterii in Hersetwihusen(I) notum facimus et presentibus protestamur,
quod domino Conrado Osnaburgensi electo et ecclesie sue scripiurarum
auctenticarum videlicet Alexandri pape ei Willehelmi regis, quarum
transcriptum ipsis dedimus sub sigillo nostro, si quandoque necesse
fuerit copiam faciemus, dummodo nobis de restitutione predictarum
scripturarum fuerit facta fides. Et si nos medio tempore ipsa privilegia
perdiderimus ex aliquo casu inopinato, de hoc predictis domino electo
et ejus ecclesie fidem faciemus. Datum anno Domini M^CG^LXXIIII*,
in die beate Agathe virginis.

©iegcl von bem aus ber Urlunbe gcfd&nittcnen 5ßcrgamentflreifeu jeftt
abgefallen ; ginfe bef d&reibt : „Srud^ftüd beö fpifeoüalen ©icgelö ; f ünfbldttrigc
SRofe unb ßilie nod^ crlennbar mit SRüdffiegcl (ßamm ©ottcs, barüber Areu)).^
äbtöfiegel oergl. SBeftf. Siegel 125, 2.

1275 371

533. - 1275 (1274), gfeBmar 18.

®raf Otto t)on ^^edlcnburg flbcrträgt an bcn SWtter ©cinrid& üon
2^roi8le ba« ©igentl^um ber 6rbcn Schadehof unb Torcnhegge im
Äird^fpicle 3luIIc ju freier SBerfügung, nad^bem er üon i^m baö
(Sigentl^um bed gofes Dfl^of im Jlird^fpiete SUfl^aufen oU ©ntgelt
erl^alten ^ot.

SlBfc^rtft bc8 14. Sa^r^. in 3)lfc. 217, 47.

Otto Dei gratia comes in Tekenborch omnibus in perpetuum
notum tacimus, quod nos Hinrico militi dicto de Tvlsle proprietatem
duanim domorum in parrochia Rulle, quarum una vocatur Scadehove,*)
reliqua vero Thorenhegge,*) de consensu heredum nostrorum libere
contulimus recipientes ab eodem et heredibus suis modo permutationis
proprietatem curie, que vocatur Osthoff in parrochia Alfhusen, que pro-
prietas eodem jure, quo nobis proprietas duarum domorum pertinebat,
debet nobis et heredibus nostris perpetuo permanere. Dantes enim
eidem H(inrico) militi et heredibus suis ac etiam omnibus, quibus
easdem domus legaverit aut vendiderit, liberum arbitrium, ut cum dictis
domibus et earum proprietate legando aut vendendo faciant quodcunque
eorum fuerit voluntatis. Et ne super hujusmodi proprietatis permutatione
predicto H(inrico) militi suisque heredibus aut alicui homini, qui sepe-
dictas domus possederit, a nobis vel a nostris heredibus injuriosa materia
questionis possit postmodum suboriri, presentem litteram nostro sigillo
consignatam dedimus in testimonium premissorum. Actum et datum
anno Domini MoCCLXXim, Idus Februarii.

*) 3!n bcni Uon einer ^anb hcQ 18. Qaf^tf^, onflcfertlgtcn SReglfter l^elfet c«
(Bd)abtt)o\ unb 3)om^cggc.

534. - 1275, a»ril 80.

S)er enoä^Ite Sifd^of Äonrab von Dönobrüd überträgt bem Ätofler
SJtarienfelb bad (Sigent^um bed von feinem Stifte (el^nrfi^rigeu
^ofeö Osthus, nad^bem ber bidl^erige Sel^nöin^aber SBUI^elm oon
* ßimberg baö ©tift DÄnobrüd burd^ SBerjid^t auf bie aWül^Ie gu
aSiebenbrüdf entfd^äbigt ^atte.

Original: ©taati^ard^lb aRünftcr. 3)ni(f: SBBllman«, Söcftf. U.«©. HI
^x. 963.

Gonradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie electus omnibus in
perpetuum notum facimus et protestamur, quod nos de communi con-
sensu capituli nostri proprietatem curtis in Osthus,*) quam Willehelmus
miles dictus de Lymburg ecclesie nostre erogaverat et quam postmodum
de manu pie memorie domini Wedekini Osnaburgensis ecclesie electi

24*

372

1275

predecessoris nostri receperat in feodo, de ipsius Willehelmi volunta
et consensu, recompensata majori ecclesie nostre utililate per resigna-
tionem molendini nostri in Widenbruge, quod ab ecciesia nostra pro
castrensi feodo idem Willehelmus tenebat et in manus nostras übere
resignavit, . . abbati et conventui sancte Marie in Wadenhart contulimus
et in hiis scriptis conferimus perpetuo possidendaro. In cujus rei evidens
testimonium presens scriptum nostro ac capituli nostri majoris sigillis
fecimus communiri. Actum et datum anno Domini M''CC''LXXVo, pridie
Ealendas Maji,

') aiuf bex SHütffclte bct Uttitnbe: De Osthus in Oleae. SßHmoitä bcrnetd
bojit: »Stu<f| faie aßaticnfetöet aitteit tciineii hdi^ et« „Oft^it« jii Dclöc", ron? niotil
«ft iKuetWngä r«f| '« „^^t)aa\en" iintgctuanbelt öot." 3ii bemfelben goftre ^at
9Blli)elm »on Ctmhcra Oft^iiä an feine Semanblen, bic Sröbtr Uoii ©gimEftclii
tauft, »Ott bellen eS bog ftlofter Dermiit^ltt^ etftanbett f)at. 93q1, ^tlmanS a. q.
SKt. 962 iinb im öorlieflenbeii fflaiibe Öte 9(iiitiment 378, 524 uiib 666.

Seibe Siegel erhalten : eieHcnfieget mit SRücfriegel miti baä befi 3)i
rapitela (aißeftf. ©iegel 101, 5).

535. — 1276, anoi 3.

^er ein)Ql)Ite Sifc^of ßoniab von üsnabxüd bt[\tQtlt bie @(!^enlung
eines ^ofes burc^ ben @bleti ^ern^arb von Sippe an hai Alofter
äJIarienfelb.

Snirf: aSilmanS, fflJeftf, ;i.=33, m 9!r. M4.

.... In hujus rei testimonium presens scriptum sigillo

domini Conrad! cognati nostri Osnaburgensis episcopt duximi

roborari.

]

L

536. - 1276. SJlai 26.

@tof ©ottfcteb Don Mrnsberg betunbet, ba6 not if)tn SHitter ;
lianiies imb Sermann von Sie^eim einen Otiternertauf iftre« "üattt
be« SHitterS ^etmann von Sie^eim, genehmigt l)Qben.

OrifliiiQl: Somatc^iu. Xtud: aWilt^cilunaeii V ©. 132.
No3 Godefridus comes de Amesbei^ litteris presenlibus pro-
teatamur universis, quod bona in Bodo,*) Flolthusen') et Weldrike')
in paiTocbia Widenbrucke sita, que Hermannus miles de Neheim jusle
et legitime vendidit ecclesie de Capellis,*) Johannes miles de Neheim
et Hermannus frater ipsius, filii Hermanni militis memorati, in presenlia
nostra Arnesberg constituU eadem bona spontanes voluntate duxenint
übere resignare. Quod sigilli noslri munimine jussimus roborari. Datum

1275 373

anno Domini M^C^LXX* quinto, dominica post adscendoDem Domini.
Presentes Aienmi: SifiBridus thesaii(ra)riiis ecdesie in Amesbei|^; Gonrados
de Hustene, Jobannes dictus Rise mOites; item Heinricns de Holthe,
Jonatas de Doleberg yiri nobiles; Johannes junior Rise et aiil quam

plures. Nos Godefiridus prepositus eoclesie de Olingbusen,') nos *)

Jacobus ecdeae in Rumbeke^ prepositus presentia cum appodsione
sigillonim nostrorum munimine publice protestamur.

>) Socfel, STrfpl. fBtebenarad — *) bie Vorlage fya Holth. mit einem ^tric^
burc^ bad h^ ebenfo tote unten gegen v^litg Olingb; SRooper in ben 9>htt^lungen
brucft Holthe; ic^ ^obc ed nic^t feftfteOen !önnen/ ttxoa (»oltmonn in ber ^uerfc^ft
33orfcl? — ») cttoa »eaering in ber »auerfc^ft »ocfcl? — *) (Joppel, SMofter W
Cippftobt. — *) fclingl^ufen^ Jh. SnuSberg. — •) j»ei gleichzeitige 3tric^e jur Äu^
füUung einer Slafur. — Ö Slumbetf/ Jh. 9m86erg.

3;om Sieget 1) be« ®rafen (Sottfrieb (SBeftf. Siegel 28, 6), 2) \M
^ropfles Toon Olingl^aufen Srud^flflde oor^nben; 3) obgefoOen«

537. — 1275, 3iilrf 28.

Xgned, Sßittme Sernl^rbd von Sippe, unb i^r @o^n Simon
fd^enlen bem ftlofler SRarienfelb bad Sigentl^um einer jum 6rbe
9lQe$felb bei @fiteröto^ gehörigen ^ufe jum Seetenl^eil i^red t>ers
ftorbenen SRanned unb äkiterd.

«Pbfc^Tift beiS 13. gfol^rl^. in 9Rfc Vn, 1326 91. 67 bed (Btootdard^ibd
SDWinfter. 3)rurf : SBilmanÄ, SBcftf. U.^». m 9h. 1763

Nos relicta Agnes domini Bemhardi de Lippia et Symon filius
noster presenti scripto tigillo nostro roborato fidelibus universis rei
veritatem scire cupientibus publice protestamur, quod nos proprietatem
mansi annexi domui Radesvelde cum omni integritate juris nostri cenobio
Campi sancte Marie libere contulimus et absolute pleno jure perpetuo
possidendam, saluti animarum nostrarum et maxime mariti nostri jam
defuncti apud omnipotentem Dominum providere tali beneficio cupientes.
Acta sunt hec anno Domini M^GG^LXXV^ instante festo beatorum
apostolorum Petri et Pauli.

538. - 1275, 3ltK 13.

@rQf Otto üon Slaoenöberg giebt bem ftlofier Vlarienfelb mit S^^-
ftimmung feiner ^rau unb feined Sruberd, beö ^ropfled Subn)ig
von St. So^ann-Dönobrüd, ba« (Srbe Modewic bei Sedfum.

3)tU(f : b. ßcbebur, Slrd^ib 3, ©. 307. Sflcgcftcn in »cftf. U.*». m
9lr. 967 unb VI ffU, 1056.

374 1275

539. - 1275, «U0U|l 1.

. ®raf Qtto von a^cdtlenburg überträgt an Otto ftorf (fterfeforf)
bad Sigentl^um bed (Srbeö in Biden/) loetd^eö berfelbe früher oon
- il^m ju Selben getragen ^atte.

Orlfllnol: (StiftSorc^iö »örftcl.

Nos Otto comes in Tekeneborch universis presenüa visuris notum
facimus, quod proprietatem domus in Biden,*) quam Otto dictus Kerse-
corf a nobis in feodo tenebat, eidem contulimus dantes sibi liberam
facultatem, ut de ea quicquid -voluerit ordinet et disponet. In cujus rei
testimonium presentem litteram nostro sigillo fecimus communiri. Datum
anno Domini M^CC^LXX^^ quinto, in die beati Petri ad vincula.

3)q§ Sieget mit bem aud ber Urfunbe gefd^nittenen ^ergamentfireifen
abgeriffen.

540. — KatienSBero, (1275, «uflttH 13)?

Sie Urfunbe über bie ©rrocrbung ber Hird^engüter ju Sliefenbedf burd^
baö Äloficr ©rauenl^orfi f. oben unter 1270, 3lugufl 9, SRr. 423.

541. - 1275, QtptmUt 8.

3)er münfterfd^e 3)oml^err Subtutg oon ^olte oerjid^tet auf aOe
feine ju Unred^t bel)auptete;t Slnfprüd^e an baö ^tronatred^t über
bie Jtird^e }u äBefterftebe ju ©unften beö Jtlofterö ^erfenbrüdt unb
überträgt bem Jtlofter }ur Sludgteid^ung beö bemfelben jugefügten
@d^abend bie 93ogtei über fieben }ur Jtird^e in äBefterftebe gehörige
@rben.

SlBfc^rift bcö 14. ^Q^r^. in aWfc. 161, 14. 3)ru(f : ©onb^off, Urfunben
9lr. 111.

In nomine Domini amen. Ego Lodewicus Monasteriensis ecclesie
canonicus, füius nobilis yiri Hermanni dicti de Holte militis, presenti
scripto protestor, quod orta inter me et abbatissam et conventum mon-
asterii in Bersenbrugge questione super jure patronatus ecclesie in
Westerstede, quod hereditario jure ad me devolutum estimabam certi-
ficatus a patruo meo preposito Wicboldo Coloniensis ecclesie scolastico,
quod pater meus ante religionis ingressum ipse quoque scolasticus cum
fratribus suis Wilhelmo et Wcdekindo collationem a progenitoribus
nostris pie memorie Ludolpho Monasteriensis ecclesie episcopo, Wilhelmo
Osnaburgcnsis ecclesie preposito et viro nobili Adolpho dicto de Holte,

») im Äitc^fplcl ßlugcn, ögl. ö. !3DürlnQ, ©cfc^ld^tc bcö ©tiftö ©örftel, 9KlttlJ.
93b. 18 e. 249 miter 55; etwa 93lcnc?

1275 375

avo quoque meo Wicboldo superius memorato de jure patronatus ecclesie
supradicte liberaliter factam gratam habuit et ratam. Quare monitus ab
ipso scolastico suisque fratribus et amicis nostris et monasterii supra-
dicti communibus in honorem Dei et beate virginis de consensu matris
niee questioni incepte cessi et cedo recognoscens et publice per presens
scriptum protestando, me in jure patronatus prelibati nichil penitus juris
habuisse. Insuper de consensu ipsius matris mee proprietatem advocatie
Septem domorum ad supradictam ecclesiam de Westerstede pertinentium
in recompensationem dampnorum et vexationis dicto monasterio Bersen-
bruggen per me illatorum una cum dictis scolastico et fratribus suis,
meis in hac parte coheredibus, contuli et dedi et presentibus confero et
do donatione inter vivos. Nomina vero domorum ad dictam advocatiam
spectantium hec sunt: domus in Sparesche, ^) domus in Berchlege,^)
domus in Hoslulne,*) domus in Haltere,') domus in Westeremsteke/)
domus in Dolen,*) domus in Wardeberge. ^) Ut igitur mea ordinatio per-
petuam firmitatem justo auctoritatis robore sortiatur, hec conscribi jussi
et sigillo patris mei, quo ad presens scriptum utor, quia proprio careo,
munimine roborari. Ad majorem etiam rei geste firmitatem venerabilium
patrum Everhardi Monasteriensis, Conrad! Osnaburgensis electorum et
discretorum virorum Wicboldi Goloniensis ecclesie scolastici, Bertrammi
Osnaburgensis ecclesie decani sigillis rogavi presentem paginam com-
muniri. Acta sunt hec anno Domini M^CC^LXX® quinto, VI Idus Sep-
tembris, coram testibus subnotatis: magistro Lutberto, magistro Her-
manno majoris ecclesie Monasteriensis canonicis, Cristiano veteris ecclesie
sancti Pauli canonico et aliis quam pluribus.

*) ©pnfc^c xinb ©argla^, ßanböcm. Sßilbcg^aufcn. — ») Oftbötteu; böl. ^a\)m,
!Die ^Bnllfa^rtöfapcnc U. l. gr. 5U SBarbenöurß, Olbcnaurgcr ^a^rbud^, St^cil XIV,
©. 65. — ») galtet, ®cm. 33iSöcf. — *) Sßcftcrcmftcf, &m. ©mftcf, 3Imt SWoppcm
aurg. — *) !Dör)Icn, @cm. ®ro6cuInctcu(?), ^mt SÖßilbca^aufcii. — •) Sßarbcnburg/
Slmt Olbcnburg.

542. — 1275, Se>temBer 29.

2)a« Älofier Duern^eim t)crlauft bem Älofter Öfcbe ben 3^^nten
in öoljl^aufen, Ärfpl. 33uer, unb oerpflid^tet [i^ bauernb SBäl^r«
fd^aft ju leifien.

Original: (StaatiSort^iU. !Dru(f: ^oo^mc^, Sßcftf. U-^^SB. VI ^x. 1057.

Wernhcrus prepositus, Gisla priorissa totusque sanctimonialium
conventus monasterii sancte Marie in Quernhem omnibus in perpetuum
not um facimus, quod nos ex unanimi consensu conventui monasterii
sancti Johannis baptiste in Oscthe decimam nostram in Holthusen in
parrochia Bure tam manipulorum quam minute decime cum omnibus

376 1275

altinenfiis ac proprielale ejus, sicut eam jam dudum pacifico possediraiw».
vendidimus pro qiiinquaginta raarcis logalium denai'iorum pecum'e nume-
rate, cum quibus ac alüs nosiris dcnarüs coniparavimus nobis inlegralem
decimam in Leningere justo tytuio emptionis. Et ut diclo conventui
plenius caveatur de prcdicta decima, plenariam noster convenfus ipsi
preslabit perpetuo warandiam et quantum ad dictaui warandiam pertinet
ipsura conventum in Oselhe conservabimus indempnem, ad quod nos
prescntibus obliganms. Eandem vero decimam cum omni integrltate ac
proprietate sua corara pluribus pupblice resignavimus et prcsentibus re-
signamus, nicbil juris conventui nostro in ea penitus reservantes. Et ut
omnia supradicta rata et indubilata pemianeant, presentera litteraiu
sigillo conventus nostri consignatam dedimus in testimonium preniissorum.
Actum et datum anno Domini M'CG'LXXV*, in die beati MichaheJis
archangeli, presentibus Nicoiao quondam nostro priore, Ludolfo perpetuo
cappellano nostro, Lutberlo sacerdote dicto de Metlingen ; Lodewico
Ilaken, Hermanno de Huslede, Svedero de Sledesen, Hemianno de
Haren militibus; Bernone de Holceten, Brunsteno de Overenlterken,
Hinrico de Hembeke et alüs pluribus probis viris et honestis.
Siegel von ^etgamentßieifen abgefaQeit.

1

543. — 1275, OltoB« 1.

Sif^of Itonrnb uott DStiabriiif befimbel, bafe ^ernmun üon 6aW
mit 3»ft"""i""3 fO" 0""/ 3!tibütf unb 3)ietrt($ von ^areii bem
Ätojtet Oueriilietm beii 3e[)"tett in flird|[eii9crii ucrfauft ])at, unb
überträgt bem Ätoflet bas ©igent^um, Tioi^bem bie von itjm bamit
belehnten üon ^axen Sierjic^t geleiftet. ^^

9t6fc6vlft bce 16. 3a6v^, in iDJic. VH, 3606 ®. 83 btö @taatSai4tB^|
Müiifiev. Dnitf: iiDogcnica, 5ffiefl(. U.;». VI 9It, 1058. ^

Conradus Dei gralia Ossnaburgensis ecciesie episcopus universis
hoc scriptum visuris inperpetuum salulem in eo, qui est omnium vera
Salus. Quoniam ab interilu mortalium vive vocis probacio deficil, provide
conservalur rei geste veritas publicis instrumentis. Noverinl ergo uni-
versi tam presentes quam futuri, quod in nostra presencia constituti
Hermannus de Haren miles. el Elizabeth uxor sua una cum conseiisu
coheredum suorum videlicet Ottonis de Haren militis, Rodolphi, Tyderici
de Haren, decimam in Lengheren tam manipulorum quam minute
decime cum omnibus suis attinenciis, quam de manu nostra tenebat,
vendiderunt et penitus diniiserunth(!) in jure coram nobis conventui
ecciesie sancte Marie in Quemheym quiete et pacifice in perpeluum
possidendam pro nonaginta quinque marcis legalium denariorum pecunie
numerale. Quam decimam, quia de manu nostra tenebant eandem, in

ms 377

manus noslras libere rosingnavcrunt et nos ipsam cum proprielale ipsius
diclo coiiventu! in Quernem contulimus et concedimus per presentes
quiete et pacißce perpotuo possiciendam. Dicti vero Herniannus miles
et Elyzabet ejus uxor, Otto miles, Rodolphus et Tydericus dicti de
Haren prefati proniiserunt coram nobis predictam decimam prenominato
conventui pro universis homtnibus fideliter in perpetuuni warandire et
quan[ain(!) ad veram warandiam pertinet ipsum conventum in Quernheni
indempneti) niodis omnibus penitus conservare. Et ut omnia supradicta
in suo roborc inviolabiüler perpeluo perseverent, presens scriptum sigillo
nostro in perpetuum testimonium et munimen fecimus sigillari. Actum
et datum anno Doniini M'CCLXXV, in die sancti Remigii; presentibus
Warnero diclo de Tremonia, canonico ecclesie nostre, magistro Johanne
nolario nostro; Bernhardo de Beveren, Everhardo de Warendorpe, Lod-
wyco Haken, Hughone de Wede, militibus, et alüs pluribus probis viris
et honestis.

544. — 1276, CUtttt 17.

®et 3)oinbed)aiit ©ecttam, bet Stnbtri^t« Sutger »oii Sßec^to imb
ber MqI^ üon Dsiiabcüd betiiiiben, baS bie "ißrooitoreii bes ^ofpitals
bet tprieftet 2Btllielm, ©ernljarb 5liipferfd)täger unb ©meber 9lid&te=
ring bem Soljaiitieä doh 2)ortiniiiib bie bem Spital gehörige (leine
aBort DOt bee ^olianTies öaufe am Sl. ^ürgenäocte initet bec SBe=
bingung erblii^ ütietlafTen Ijabe«, bah ec ttoii feinem gaiijen @ninb=
befi^e jä^rli^ 5 S^iHinge jiir Sef^affiiiig bet Sichler in bcr ^o-
fpitaKapeSe ja^Ee.

Criflinol: StaatßatcfiiU.
Omnibus presens scriptum visuris nos Bertrammus Dei gratia
decanus Osnaburgensis ecclesie, Ludgerus de Vegla judex, Everliardus
filius Pelroniüe, niagisler scabinorum, ceterique consules Osnabui^ensis
civitatis notum esse cupimns, quod Wilhelmus sacerdos reclor capeile
hospilalis Osnaburgensis, Bernhardus Coperslcgere, Svcderus Judicis,
provlsores ejusdem hospilalis, Johanni de Tremonia nostro concivi et
suis successoribus aream parvam sitani ante domiim suani apud sanctum
Georgium altinenlem ad luminaria capelle sancti spiritus assignaverunt
jure perpeluo possidendam, ita videlicet, ut memoratus Johannes et
successores sui sacerdoti ejusdem capelle, qui fuerit pro tempore,
exaltatione sancte crucis annuatim de area sua tola ad hoc obligi
quinque solidos denariorum arealium amministrent ad luminaria capelle
memorate. Ne vero ab aliquibus huic facto in poslerum valeat con-
tradici, nos Ber(tramus) decanus noslro, nos quoquc L(udBerus) judex

378 1275

et consules prenotati nostre civitatis sigillis presentem paginam duximus
roborandam. Hec arbitrati sunt prelibati: Wilhelraus sacerdos et Jo-
hannes cum uxore sua Hildegunde et heredibus suis, presentibus judice
Ludgero, Everhardo Petronille filio, Henrico de Dissene, Henrico de
Ringelo, Arnoldo de Stenvordia et aliis quam pluribus. Datum amio
Domini MOCC^LXX« quinto, feria V» crastino Galli confessoris.

SRefie com ©ed^antenfiegel mit SRüdtfiegcl, auf lefetercm ber ©wgler

oor ©t. 5paul !nicenb .... RTRAMI G. IN. MO oom ^ißcrflamcnt^

ftrcifcn abgefallen; ba« ©tabtfiegel f)at nie anQt^atiQtn.

545. — OSttaBrfidf, 1276, »otiemfeer 26.

S)er ern)ä^lte 93ifd^of 5{onrab von Odnabrüd beroiQigt benen^ m^l^t
}ur Unterhaltung ber iJid^ter im Klofter Saffum beitragen, einen
2lbla6 von oierjig 2^agen.

Ortfltnal Im ©tiftSard^iö SBaffum. !Dru(f: t)on ^obcnbcrg, ^o^cr
Urfunbcnbuc^ ©b. n 9^r. 22.

Conradus Del gratia ecclesie Osnabrugensis electus universis
Christi ßdelibus, ad quos presens scriptum pervenerit, salutem in Domino
sempiternam. Cum custodia monasterii in Bersen Bremensis dyocesis
adeo sit tenuis, sicut accepimus, quod ad illuminaria ecclesie ipsius
redditus non sufficiant, nisi fidelium elemosinis adjuvetur, nos confisi
de misericordia Dei nostri omnibus Christi fidelibus, qui eidem custodie
suas elemosinas largi[turi sint] et alia quecunque pietatis seu subsidii
opera inpenderint, dummodo vere contriti fuerint et confessi, XL dies de
injunctis sibi penitentiis misericorditer relaxamus, dummodo [loci *] dio-
ces(ani) consensus accedat. Datum Osenbrughe, anno Domini M^CC^LXX®
quinto, VI^ Kalendas Decembris.

*) !Dic Urfunbc ift an einigen @tcßcn fd^obl^nft. ^obenbcrg brucft loci nnb ba^
fd^eint aud^ ba ^u ftcl^cn, ba^ 1 tft nod^ beutltt^ crfcnnbar.

eieltenfiegel mit SRüdfiegel an rotl^en unb grünen ©eibenfäben.

546. — (SlatWh 1276, SesemBer 24.

S)aö Ällofier ©larl^ol} nimmt ben 33ifd&of oon aWünjler ju feinem
SSefd^üfter an.

Original: <^taat^axd}it ajlünftcr. !5)ru(f: t). ßcbcbur, %xd)x'o TU @.32;
Söllmon«, Söcftf. U.^^SB. m 9^. 975.

Gerhardus miseratione divina prepositus, Bertrammus prior, totus-
que conventus monasterii in Ciaholte, Osnaburgensis dyocesis, omnibus
presens scriptum inluentibus notum facimus, quod cum secundum tenorem

1275 379

privilegiorum nostrorum liberum jus habeamus eligendi quemcunque
volumus in advocatum nostrum et nostri monasterii defensorem, ita
tarnen, quod quicumque electus fuerit a nobis, investituram et infeoda-
tioneni dicte advocatie a domino Monasteriensi episcopo, quicumque pro
tempore fuerit, recipere teneatur, sicut hec premissa in privilegiis nostris
super hoc confectis plenius continentur, nosque ad presens advocato
careamus et defensore legitimo, qui vel ex jure vel ex electione nostra
aliquid sibi juris valeat vendicare, pro urgenti necessitate et evidenti
utilitato nostra et monasterii nostri, cum positi simus in medio nationis
perverse et advocato atque defensore pro presenti carere tempore non
possimus, de consensu tocius conventus nostri, requisito nichilominus
super hoc consilio aliorum proborum virorum, venerabilem patrem et
dominum nostrum Everhardum ecclesie Monasteriensis electum et quem-
libet ejus successorem in episcopatu Monasteriensi in nostrum et nostri
monasterii sive conventus advocatum et defensorem, quantum ad per-
sonas et res nostras, liberaliter eligendum duximus et eligimus per pre-
sentes; salvo tamen jure privilegiorum nostrorum in hoc, quod si aliquis
Monasteriensis episcopus, qui pro tempore esset, gravis et honerosus
nimis ac inutilis, quod Dominus avertat, nobis existeret, salvum sit
nobis vel posteris nostris ipso remoto in locum ejus per electionem
alium' ordinäre. In cujus rei testimonium sigillo conventus nostri presens
pagina communitur. Datum et actum Ciaholte, anno Domini millesimo
ducentesimo septuagesimo quinto, in vigilia nativitatis Domini.

S)aä Siegel an gelb-roti^en ©eibenfäben fe^r gut erl^alten (SBefif.
Siegel 112, 3).

547. — 1275, SesemBer 27.

S)er erwählte Sifd^of (Soerl^arb oon SRünfier nimmt baö odnabrüder
Älofier Glar^olj aU (oom Ällofier erlorener) Sd^irmpogt in feinen
Sd^u^.

Ortginal: gürftltd^e« Slrd^it) in m^tba. maä) bcr ^Ibfc^rlft In SPlfc. U,
75 (g. 5 bcig ®taatöard^lbi8 9Rünftcr, gcbrucft bei Sßtlmanö, Sßcftf.
ll.=33. m m. 976.

Everhardus Dei gratia ecclesie Monasteriensis electus omnibus
presens scriptum intuentibus notum facimus, quod . . prepositum . .
priorem totumque conventum monasterii in Ciaholte Osnaburgensis
dyocesis, quantum ad personas et res eorum, sive mobiles sive im-
mobiles sint, tamquam advocatus et defensor legitimus in nostram tui-
tionem, defensionem atque protectionem recepimus, promittentes ipsis
per presentes, quod ipsos et eorum bona tamquam nostra et ecclesie

380

1276

nostre bona propria contra quernübet defendemus. In cujus

monium prescns scriptum sigilli nostri munimine roboratur. Datum in

die beati Johannis evangeiiste, anno Domini M^CC" septiiageslmo quinto.

©[ertcnuegel mit aiüdfiegeC an ^ecgameiitilreifeii.

548. - 1276.

See ermätjde Sifi^of Äontab öon Dano&rüd überträgt bem SJoi
(flpitcl bas (Stgeiitljiim einet 3^'J""öfe ooii 4 S(^illinöeii oiis b(
Öofe SBeftnip, iiac^beiti ber friUjet bamit beldjiit geroefeiie 03i
brücfer ^ilrgec SiQetin uoii ^oltorpe, uou lueli^em bai Soi
ta\)\\d fie gelauft f)attc, baraiif aJeriidjt gelciftet f)Qt.
SDriflinnl: Staat öort^lt.
Conradus Dei gratia ccciesie Osnabupgensis electus omnibus hoc
scriptum visuris geste rei notitiam. Quoniara ab interitu niortalium vive
Tocis deficit probalio, provide conservatur geste rei memoria puplicis(!)
instrumcntis. Noverint igitur universi tarn presentes quam futuri, quod
Wiilekinus dictus de Holtorpe civis Osnaburgensis in nostra presentia
constitutus de consensu uxorig sud ac heredum suorum vendidit capitulo
nostro Osnaburgensi pro certa pecunie quanlitate quatuor solidonim
redditus, quos curia Westorpe') in parrochia sancte Katerine Osna-
bui^ensis, que pertinet Lodewico militi dicto Hake, pro redeinptione
integralis decime annis singuüs ei dare consuevit. Quam decimam sive
cujus decime redditus, quia de manu nostra tenebal, candem in manus
nostras idem Wiilekinus . . uxor ejus et lieredes ipsius Überc resignaront
et nos ipsam cum proprietate ipsius dicto capitulo nostro contulimus et
conferimus per presentes quiete et pacifice perpetuo possidendam in
consolationem fratrum convertendam die, qua corporis dominici festtvitas
celebratur. Dictus vero ^Villeki^us promisit coram nobis, dictam decimam
prcnoniinalo capitulo nostro contra quemlibet warandizare et quantum.'
ad dictam warandiam pertinet ipsiim capitulum in perpetuo indempae:
penitus conservare. In cujus facti ßdem et leslimonium presens scriptum'
stgilli nostri munimine duximus roborandum. Acta sunt hec anaa|
Domini M''CC''LXXVI''; presentibus Lufgero preposito ecclesie nostre,
Ernesto cautore, raagistro Jordano, Rolando tiiesaurario, Hinrtco de
Monte, Hugone de Goltorne, Thiderico dicto Flos canonicis ecclesie
nostre, Johanne rectore ecclesie sancte Katerinc et aliis probis viris et
honcstis.

I

"1

I

) SJcfmip, SI)Ell bvx 35nucv[*oft Obrectt Im Rtfpl. ©t. flatl|oviiieit jii OSiiafii

eieltenfwoet mit 3iflrffiegel beldjöbiflt an spcrgameiiiflreifeit (®e[tf.
Siegel 52, 4 unb Ö2, 10).

ftf. '

i

1«« 381

549. - 1276.

©tüf griebrid) uoii Mtetberg bedmbet, bofe ©ottfrieb von Serftrate
tiitb bef(en Sritber aibert betii Älofler aJIarieiifelb ein ©rbe in
Stevpentrup tm Jlirt^fpiel SSiebenbrücf uerfmift ()abeii.

Dtiginol; ©tantSnrdjiüSPliiiifier. Xxiitl: u. «ebcbur, 91vd(iD XV ®. 58.
Nos Fredericua comes in Relliberg omnibus lioc scriptum vJsuris
Dotum esse cupimus, quod Godefridus de Berstrate et Albertus frater
ejus de communi consensu coheredum suorum mansum quendatn in
Steppincdorpe situm in parrocliia Widenbrugge cum omni inlogrilate
sua fratribus de Gampo sancte Marie legaliter vendiderunt pro XVni
marcis ab ipsis fratribus tiberaliter et absolute inperpeluum possidenduni.
Qua sane venditione adbuc pendente hiidem fratres ad nostram ac-
cedentes presentiam proprietatem dicli mansi pure et liberaliter nobis
contulerunt omni juri, qnod sibi in eo competebat vel inposterum com-
petere posset quoquomodo plene renunciando. Nos quoque bujus pro-
prietatem eo modo, quo nobis oblata fuerat, donatione perpetua ecciesie
contulimus prelibate. Ad hujus igitur rei evidentiam in poslerum ha-
bendam et ad omnem amovendam calumpniam presentem paglnam
esinde conscriptam sigillo nostro cautuni duximus communiri. Testes
hujus rei sunt Otto major prepositus Paderbornensis; Godescaicus de
Nemore, Albertus de Mudelere, Conradus de Aventstrol milites; Lut-
triöns de Stenbeke, Temmo de Katteslere. Acta sunt bec anno Doniini
MOCCLXXVI».

©icflet mit 9i«ärie9el m fiälfte erhalten (aßeftf. ©. 29, 5 u. 6).

1276.

®rof Olto uon SlQoeiiSbetg befunbet, bofe S^rmann Snberoig i^tn
ein ©rbe genannt Dribmgge') im Äitc^fiiiet Siiterfilol) iinb einen
Äolten in Vorde oerlauft unb baß er baßfelbe bem flloflec aWarien-
felb übettragen ^abe.

in(tcv. Iinict: aBilmniiS, 5!ät|lf. II.^SS. m

Nos Otto comes in Ravenesberg omnibus hoc scriptum visuris
notum esse cupimus, quod Hennannus dictus Hadewich de communi
consensu liereduni suorum nocnon et fratribus suis Johanne videlicet et
Winando in idem consentientibus mansum quendam dictum Dribrugge')
situm in parrochia Guterslo cum omnibus ejus attinenciis et jurlbus et
Hermannum ejusdem mansi colonum uxoremque ejus Almodem et duas
Qlias eorum Wichmodem et Alheidem una cum casa in Vorde cum
quinque asscriptitiis ejus Johanne, Gozwino, Theoderico, Alheide et

I

J

382 1276

Alheide vendidit pro triginta sex marcis fratribus de Campo sancte Marie
liberal! ter et absolute inperpetuum possidendum. Qua sane venditione
adhuc pendente supradictus Johannes, frater ipsius Hermanni, cum
eisdem fratribus suis Hermanno et Winando ad nostram accedens pre-
sentiam dicti mansi proprietatem, quam a nobili viro Jonatba de Dule-
berge obtinuerat, nobis pure et liberaliter contulit et nos ipsam pro-
prietatem, eo modo, quo nobis oblata fuerat, perpetua donatione ecclesie
eontulimus prelibate. Ad hujus igitur rei evidenciam in posterum ha-
bendam et ad omnem removendam calumpniam presentem paginam
exinde conscriptam sigillo nostro cautum duximus roborari. Datum anno
Domini millesimo ducentesimo septuagesimo sexto. Everhardus de Varen-
dorpe, Johannes et Reinbertus fratres de Rubo, Regenbode Top milites;
Hermannus Grip, Heinricus Duvelescop, Themo Nagel, Conradus Vogeth,
Eggehardus de Lodere et alii quam plures.

') yiadj bcm tnaricnfclbcr iRcötftcr gjötüöcr.

Siegel mit SRüdEriegel gut erhalten (SBefif. ©iegel 35, 7). — S)ie
Seugenrei^e ijl von anbetet fianb nad^gettagen.

551. - 1276.

3)et ©blc Simon von bet Sippe fd^^nft ^^^ Ällofiet STOaricnfelb
jum Seelenl^eil feines bott beetbigten 33atet« (öetnl^atb) eine
SRente auö bem (Stbe SRaöfelb bei ©ütetölo^.

Ortglnal: (Staat^ard^iö ajlünftcr. !Dnt(f: Söllmonö, Sßeftf. U.=95. m
9^r. 1006.

Nos Symon nobilis de Lippia universis Christi fidelibus veritatem

rei seire cupientibus presenti scripto publice protestamur, quod nos

cum consensu et beneplacito matris nostre Agnetis proprietatem cujus-

dam annue pensionis de domo Radesvelde duodecim denarios solventis,

quam de manu nostra Egbertus de Bathenhorst in feodo tenuerat, cum

omni integritate juris nostri cenobio campi sancte Marie libere eontulimus

et absolute jure perpetuo possidendam, saluti animarum nostrarum et

maxime patris nostri jam defuncti ibidem sepulti apud omnipotentem

Dominum providere tali beneficio cupientes. In cujus rei evidens tesU-

monium presens scriptum domini Symonis Paderbornensis episcopi tutoris

nostri et nostro sigillis fecimus communiri. Acta sunt hec anno Domini

MoCC«LXXVIo.

Siegel beö Sifd^ofö abgetiffen; baö tunbe an gtünen Seibenfäben
ani^ängenbe Siegel Simond von bet Sippe }eigt im Sd^ilbe bie lippefd^
JRofe: S. Sym . . . . s, nobilis et viri d . . . . ni de Lippia; baft 9iü(f'
fiegel Ijat ben §elm auf bet SRofe mit bet Umfd&tift: Galea Symonis de
Lippia.

1276 383

552. - 1276.

Surgfltaf öeinrid^ oon ©tromberg bcfunbct, bafe Sol^ann t)on
Satcn^orfi auf baö ®rbe 9laöfclb ju ©unfien bcö Älofierö 9Jiaricns
felb ocrjid&tct f)at

Ortöiital: ©taat^ard^lb SWünftcr. !5)nt(f: SBUtnan«, SBcftf. U.=©. m
9k. 1007.

Nos Heinricus burgravius in Stromberg tenore presentium pro-
testamur, quod constitutus in nostra presentia Johannes clericus dictus
de Batenhorst resignavit conventui in Gampo sancte Marie quicquld
juris eidera competebat in manso Radesvelde vel inposterum competere
posset quoquo modo. Ut igitur hec resignatio rata permaneat, presens
scriptum sigilli nostri appensione communimus. Testes sunt: Omenis
de Ostenvelde, Rotgerus de Bokenevorde, Gerhardus de Quernhem
milites; Teodericus de Vulfhem, Hermannus filius Omeri, Heinricus
Ketelhot et alii fide digni. Acta sunt hec anno Domini MOGG^LXXVI^

©icgel (SBefif. ©iegcl 26, 7) erl^alten aber oon ber ^ßrägung fafi
uid^ts tnel^r ju erfenncn. — SBon berfclben fianb gefd^riebcn toie 5Rr. 549.

553. - 1276.

®raf Subtoig oon 9Crndberg überträgt bem Jt(ofter SRarienfelb bad
©igent^um eine« fialbcrbcö in ©teppentrup, Äird&fpiel aBiebenbrüd,
nad^bcm bie Srüber oon Sorbcin auf il^r SRcd^t baran oerjid^tet.

Original: (Btaat^axdji'o SWünftcr. !Dru(f: miman^, Sßcftf. U.=». III
^x. 1005.

Nos Lodewicus comes de Arnesberg omnibus presens scriptum
visuris inperpetuum. Sciant fideles presentis temporis et futuri, quod
Rodolphus dictus de Borben et duo fratres ejus, Fredericus videlicet et
Everhardus, cum consensu coheredum suorum proprietatcm dimidii
mansi in Steppinctorpe nobis absolute et libere contulerunt, omni juri,
quod sibi in eo competebat vel in posterum competere posset quoquo
modo, plene renuntiando. Nos autem facta nobis collatione hujusmodi
deinceps proprietatem dicti dimidii mansi rhonasterio Gampi sancte Marie
contulimus jure perpetuo possidendam. Ad hujus igitur facti evidentiam
nos presentem paginam sigilli nostri appensione fecimus communiri.
Testes: Godefridus senior comes et Lodewicus junior comes de Arnes-
berg, Gonradus de Hustene, Godescalcus de Bruchusen, Antonius dictus
Wrede, Helmicus Stotere milites; Hermannus Quatterlant dapifer, Hein-
ricus de Bokeneworde, Gonradus de Ervete, Rutgerus de Hustene et
alii quam plures. Acta sunt hec anno Domini M^GG^LXXVP.

©icgel erl^alten; Subioig oon 3lrnöberg fiegelt l^ier mit bem ©tempel
feinem ©rofeoaterö (SBeflf. ©iegel 28, 4).

1276 ^^^^^^^H

5S4. - XtHmlwc^, 1276 (1275), 3anuat 6. ^^^^^|

©ruf Otto Don ^^edteiiburg übectrögt bem SXofttx Sör|iel ball
@igeiil[)iim eineä (S:xbe& in 6i$motte, nac[)bem it)m gegenilber feiitl
Se^iiäinann Dtto Rorf (Kcrsekoref) barouf SJerj^t geleitet un»
ein i()m jugeljörigeS @Tbe pi aStu^^aufeii als @Tfag jiir Sliifnatima
in beu SofeSuerbnnb con Mecge auföetraßcii ^Qt. I

3itiEi DvfgiitQtoiiefcrtifliiiiaEti im Sttfißorc^tDc Sörftel; eine [e^t 6e«l
f^äfalflt- I

Otto Dei gratia comes de Tckeneburg et Otto et Engelbertus fiUIa
ejus Omnibus in perpetuum. Noverinl tarn posteri quam presentes, quoijn
domum Roberti in Smon,*) que in curiam Berge singulis annis dual
molcia siliginis solvebat, quam Otto Kersekoref a nobis tenebat in feodo, '
in nianus nostras cum heredibus suis resignavit, nos vero ad honorem
Domini nostri Jesu Christi et beate M(arie) matris ejus cum consensu
heredum nostrorum proprietateni ejusdem cenobio in Borsteio libere et
absolute contulimus possidendam. Ut autem hanc collationem a nobis
et a nostris successoribus nullus infringere valeat, a supradicto Otlone
domum in Brochusen,*) cujus proprietas ad ipsum spectabat, in cm'iam
supradictam recepimus in recompensationem. Ut igitur hec rata et in-
convulsa permaneant, presentem paginam sigilÜ nosti-i munimine robo-
r{avimus). Datum Tekeneburg, anno Doniini M^CCLXXV, VHP Idus
Januarii, in die Epyphanie, Prcsentibus hüs: nobili viro Boldewino dicto
de Stenvordia, Nicoiao milile dicto Boydeken, Svethero niillte dicto de
Monasterio, Hermanno milite dicto de Monasterio, Wedckindo militei
dicto de Westenvinkele, ') Lutgero milite dicto de Brochterbeke, Hinrico'
dapifero dicto Kersekoreph et aliis quam pluribus.

') |)nl6i;r6c SRobtcrtitS ^p&tex aiüfrmfl in SdOmnnc, Sx\\>l. Serge. — ') 9nt<^
t)(\\\\m, ftrjpl. aifB(iii(crt. — ') Sri bct jloeilm felir jcrflUrtcn Miiöfcrtiflung folgt
^ieriioct): (Lamberto?) dicto Budde.

an spergamentftreifen ein ajruc^ftiiiJ beö Siegels (aücftf. Sieget 20,
mit bem einfadien 2inbeiib[attc ali Wüctriegel.

i

555. - 1276 (1275), niti^ ^tiruat 25.

3)er ermätjtle Siijcfiof fflontob uoii Dsiiabrüif wirb in bev nrtinil»'
bes a3ifcf)of6 Goer^arb oon aJIüttftcr obige» Satimiß als iu SBoIberf
nnroe^enb aiifgefüftct getegentlid) bet Überlragiing ooii jroei Erben
an bns ©gibienttofter biirc& Äoitrabs Sniber, beu ©rafen gvicbrid&
»on SHietberg.

Erurfc: 9[ie(erl, II.^S. n ®. 474; iöJilmnnä, iffieflj. n.=93. lU

tlbC^

<nT. 98^H

127& SS!

S66. - OSnatrüd, 1276 (1275), man 12.

Sas osiiabnider Soiulapitel gie()t ffine ^ußimimmg juc äSerCegiiiig
bes quoFenbuicfer Stifts iiai$ äjramf^e iirib jur ^ntorporiruiig bev
bromf^er Äirc^e mit if)cer loc^tertircöe ©tigler in boe quafeiibrüifeT
Stifl. Sn aber bie branifctier itir^e eine (ogenniinte flaplaiiei mar,
roeld)e einem TOilgtiebe bes SomfapiteU biiic^ ben Siji^of oerlieljen
roerben inufele, roirb an it)cet StcQe bie Airdie ju 8aer mit itjrer
iCoi^tetttci^e @[aiiborf gut Aaplanei gemacht.

Originol: 3)00101(511). Drucf: iOIlltficiLiinaeii 11 ©. 251.
Ludierus prepositus, Bertrammus decanus totumque Osnaburgensis
eccleaie capitulum omnibus saocte matris ecclesie filiis salutem in eo,
qui est vera salus omnium. Quoniara ea que geruntur per oblivionis
exilium ac longevi lemporis ignorantiam in fluentis memorie dilabuntur
detrimentum, necesse ac peruUle est, ut ea que integra et inviolabilia
qoibuslibet temporibus observari debent, ne per etatum incremenla
dubietatis ealiginem incurrant, litlerarum palrocinio roborentur. Noveril
igilur venerabilis etas presentium et discat felix successio futurorum,
quod venerabilis in Christo paler Conradus ecclesie nostre electus pro-
vide allendendo, quod collegium canonicorum ecclesie Quakenbui^ensis,
quod a prima sui fundatione in redditibus tenue fiiit et ezile in ipso
loco nulla prorsus recipere polerat incrementa, ad nos accessit cum
omni instancia ac devolionis zelo petens, ul super eo quod ipsutn
collegium ad parrochialem ecclesiam Bramesche transferret et ibidem
institueret, ubi omnipotentis Dei ac ejus adjutorio tam spiritualibus quam
lemporalibus proficeret incremenlis, ac ut ipsam cum ejus filia videlicet
ecclesia in Engetere eidem collegio in proprios usus perpeluo retinendas
posset deputare, sibi unanimem consensum devote dignaremur imperliri.
Cum igitur tam piis ac honestis precibus favorem benivolum nos deceat
adhibere, ipsius postulationi grato concurrentes assensu hujusmodi trans-
lalioni, institutioni ac ecciesiarum deputationi ab ipso faciendis con-
sensimus et in presenti scripto unanirniter consentimus. Verum cum a
tempore, cujus non extat memoria, dicta ecclesia in Bramesche cum
ejus filia prebendis nostris fuerit annexa, sie ut cum eam vacare con-
tingoret, ab episcopo nostro, qui pro tempore esset, uni canonicorum
capituli noslri conferri deberet, qui ipsius episcopi capelianus specialis
diceretur, et ob lioc ipsa ecclesia vulgariter capellania esset nuncupata,
nos ut capitulum nostrum omnino in hac parte servaremus indempne,
ecclesiam Lothere^) cum ejus filia videlicet ecclesia in Glanthorpe, quas
dicius electus noster nobis ad ejus collationom speclantes cum omnibus
suis contulit pertinenliis loco ipsius ecclesie in Bramesche ac ejus filie
ad idem jus, quo ipsa quondam prebendis nostris fuit annexa, recepimus
«Av, OSn. lUrVuA Ul. 25

J

386 1276

et acceptamus. Ut autem super hiis omnibus calumpniantium fomes
penitus obmutescat in posterum, ne contra ea aliquid supersticiosa ad-
inventione malignantium presumatur, presentem paginam, que ipsam
rem gestam immutabili veritate perpetuo demonstret, sigilli nostri muni-
mine duximus roborandam. Hujus rei testes sunt: Alfrimmus, Hel-
moldus, Conradus Uncus, Everhardus de Horst, Jordanus, Hinricus de
Monte, Johannes de Ves, Hugo de Goltheren, Rolandus thesaurarius,
Wezcelus de Stadhen, Arnoldus scolasticus, Bruno, Alebrandus de Merica,
Everhardus de Volmezstiene, Rodolfus de Rusle, prepositus Lodwicus,*)
Wernherus de Tremonia, Ludierus de Bissendhorpe, Hermannus cantor,
fratres de capitulo nostro. Datum Osnabrucge, anno Domini M®CG°LXX®
quinto, quarto Ydus Martii.

') ßacr, Stx. Saurg. — ») ßublntg bon SRabenßöcrg, ^ropft Don ©t. Sol^onii.

Siegel bed JlapiteU an grün-rotl^en @eibenfäben.

557. — OSttoirfidf, 1276 (1276), aR&t) 21.

2)er ertoä^ltc Sifd^of Äonrab von Dönabrüd belunbet, bafe er an
©teile ber branifd^er Äird&e, roeld&e bem quafenbrüdEcr Äopitel in-
forporirt ifl, bem ©omfapitel bie Äird^e ju Saer mit i^rer ^o^tev=
Krd^e Olanborf alö fogenaunte ,,5laplanei'' überroiefen \)at.

Original: (Domarc^ib. 3)ru(f: SWitt^eilimgcn n @. 253.

Conradus miseratione divina Osnaburgensis ecclesie electus dileclis
in Christo . . preposito, decano totique capitulo majoris ecclesie sue
veram et sempiternam in Domino salutem. Monet nos officium eure
pastoralis, cui etsi immeriti Providentia tamen disponente divina pre-
sidemus, ut vestris indempnitatibus tamquam matris aliarum ecclesiarum
nobis subjectarum studiosius quantum cum Deo possumus et honestate
caveamus. Cum igitur collegium canonicorum ecclesie Quakenburgensis
super hoc prius pleno et unanimi vestro habito consensu ad ecclesiani
parrochialem Bramesche duxerimus transferendum, que vestris prebendis
ab antiquo cum ejus filia videlicet ecclesia in Engetere fuit annexa, ita
ut uni canonicorum capituli vestri ab episcopo, qui pro tempore esset,
cum vacaret conferretur et ob hoc capellania vulgariter foret nuncupata,
nos ut vos in hac parte omnino servaremus indempnes, vobis in re-
staurum ipsius ecclesie Bramesche et ejus filie ad idem jus, quo ipsa
quondam prebendis vestris fuit annexa, ecclesiam in Lothere cum ejus
filia videlicet ecclesia in Glanthorpe cum omnibus juribus et pertinentiis
suis contulimus et per presens scriptum conferimus pleno jure, ita ut
quicunque ex vobis ecclesiam in Lothere habuerit tam vicariam ibidem

1276 387

quam ecclesiam in Glanthorpe predicte ecclesie filiam ydonee persone,
cum eam vacare contingit, pro sua conferat voluntate. Ne igitur huic
collationi nostre vel malignantium temerilas refragari valeat aut ipsam
temporis diuturnitas in obüvionem deducat, rei seriem sicut gesta est
presenti pagine sigillo nostro confirmate fecimus annolari. Datum Osna-
bruge, anno Domini M^GG^LXX^ quinto, XIl^ Kalendas Aprilis.
(Slcftenrieflel mit SRüdEiiegcI an lUa gelben ©eibenfäben.

558. - OSnaBrüdf, 1276 (1275), m&n 21.

2)cr erroäl^lte Sifd^of Äonrab von DMabxüd t)erfid&ert bem ©om-
fapitel, bafe ber mit bcr „Äaptanci" Sramfd^e bepfrünbetc S)om^err^
obrool^t baö qualenbrüdEer Äapitel m^ Sromfd^e oerlegt fei, bie
^frünbe in Sramfd&e [o lange behalten folle, biö bie an i^re ©tette
tretenbe Pfarre in Saer frei roerbe.

Original: 3)omard^it). !Dnirf: aj^ittl^cilungcn II @. 254.

Gonradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie electus omnibus pre-
sentia visuris salutem in Domino sempiternam. Gum coUegium canoni-
corum ecclesie Quakenburgensis ad parrochialem ecclesiam Bramesche,
que capellania fuit ab antiquo, de consensu et unanimi tocius capituli
nostri voluntate duxerimus transferendum, volumus et presontibus ordi-
namus, ut unus canonicorum ipsius capituli nostri prebendam, de qua
noster et successorum nostrorum specialis capellanus dicatur in ipsa
ecclesia Bramesche optineat, donec ecclesiam in Lothere, quam loco
ejusdcm ecclesie in Bramesche capitulo nostro contulimus, vacare con-
tingat, que exlunc eidem capitulo nostro jure capellanie perpetuo re-
manebit. Et nos et successores nostri, qui pro tempore fuerint, pre-
bendam quam aliquis de ipso capitulo nostro loco capellanie in ecclesia
Bramesche optinebat, ubi expedire viderimus, conferemus, ita quod talis
prebenda sepedicto capitulo nostro extunc nullatenus erit annexa. Datum
Osenbrucge, anno Domini M^GG^LXX® quinto, XII® Kalendas Aprilis.

eieltenficgel mit SRüdfiegel an braunrotl^-gelben ©eibenfäben.

559. - 1276, 8Uir« 24-

2)er erroäl^lte Sifd&of Äonrab von DönabrüdE beurfunbet, bafe
Öeinrid^ von Xroiöle bem Älofier Serfenbrüdt ein 6rbe unb einen
Äotten in SRüöfort für 112 9Wart oerfauft unb oor ben J^eien in
Staffel breimal aufgelaffen ^at.

Original: (StaatSard^iö. S)ni(f: ©anb^off, Urfunben ^Ix. 116.
Gonradus Dei gratia ecclesie Osnaburgensis eledus omnibus ad
quos presentia pervenerint salutem in auctore salutis. Gum temporis

25*

388 127«

raobilitas omnia secum temporalia precipitet, a memoria labuntur humanan
facta, nisi litterali testimonio perhennentur. Sciant igitur presenles et
futuri, quod cum Henricus miles dictus de Twisle de communi consensu
heredum suorum, videlicet uxoris sue domoe Clementie et filiorum
snorum Everhardi, Lutberti, Hermann!, Gfselberti et Johannis et filie sue
ClemenUe, bona sua in Rusvorde*) vendere proponeret, majori ducebatur
affectu, ut ad cultum divinum ampliandum provenirent, quam ad secularia
negotia, sicut hactenus servierant, verterentur. Quapropter eonvenerunl
cum ipso abbatissa prepositus et conventus monasterii de Bersenbrugo
danles eidem centum et XU marcas pro domo in Rusvorde et casa ipsi
domui ibidem annexa, Predictorum vero bonorum proprietatem cum
omnibus atUnentiis videücet maocipüs, silvis, pratis, piscationibus et
aliis utilitalibus suis resignavit corara nobis contulitque Deo et gloriose
Tirgini Marie conventuique in Bersenbruge in perpetuum possidendam.
Preterea ut hec facta apud posteros fortius robur obUneant, eandem re-
signationem tripücem fecit cum supradictis uxore et ßliis el omnibus
heredibus suis corara Hberis nostris in curia Rusle memorata proprietate
supradictis abbalisse et convenlui eorundem Uberorum sentenliis con-
firmata. Dictus vero miles supplicavit nobis devote, quatinus hoc factum
litterarum noslrarum testimonio vellemus roborare. Cujus peticioiu
benigne acquiescentes presens scriptum super eo conscribi fecimus et
sigilli nostri munimine roborari. Intererant ibidem testes: Alexander de
Vulveten, Otto Proyi, Hellembertus de Horst, Johannes de Groveren,
Everwinus de Bursen milites; Johannes Vulpes, Everhardus de Hurtnen,
Larabertus et Bezelinus fratres de Bodo, Lambertus de Daleme et alii
quam plures. Acta sunt hec anno incamationis dominice millesini^
ducentesimo septuagesimo sexto, octavo Kalendas Uai.
■) fflüöfott, flrlpl. ©cötbc, — ') Mfiliel, flrfpl. «Infum.
eietteiifieget mit SHiicffiegeC j^rbroc^cn aiiöängenb.

560. — 1276, müi 13.

SJer eraöt)lte Sifc^of Äonrob do» Osnabrüd betuitbet, baS
bittet 51iiboIf ooii Sangen, beffen Rinber uiib £<^roieger[o()u
3el)iiten in SJofum im jltri^fpiel Siiigcii bem Älofter ömocn&orft
»erCauft babeii uitb überträ(;t md) beren ^^erjii^t bai @igenlljum
bem Älofter.

a&t^^rift (um 1500) iti aHfc. I, 97 ©. 75 beS Slnatenn^lbB aRönf
Conradus Dei gratia ecciesie Osnaburgensis electus omnibus hoo'
scriptum visuris salutem in eo qui salus est omnium. Quoniam ab
interitu mortalium vive vocis deficit probacio, provide conservatur geste

hoo3

1278 389

rei verifas publicis instrumentis. Noverint igitur unrvorsi tarn presciites
quam futuri, quod Rodolphus milcs diclus de Langen, Rodolfus, Johannes
et Hermannus filii sui, Ludolfus miles dicliis Hake gener suus, Jutta
usor ipsius Ludolfi militis, filia Rodolfi militis predicti, in nostra pre-
sencia constituti decimam in Backcni in parrochia Linge tarn niani-
pulorum quam rainule decime cum oninibus altinencüs et fructibus ejus
vendiderunt et in jure penilus dimiserunt conventui sancte Marie in
Gravenhorst pro eenlum et quadragjnta marcts legalium denariorum
pecunie numerale. Quam docimam, quia de manu nostra tenebatur,
eandem in manus nostras libere resignarunt et nos ipsam cum pro-
prietate ipsius dicto conventui m Grravenhorst contullmus et conferimus
per presentes quiete et pacifice in perpeluum') possidendam. Dictus
vero Rodolphus miles ac heredes sui supradicti promiserunt coram
nobis dictam decimam prenominato conventui contra quemlibet warandire
et quanlum ad dictam warandiam pertinet ipsum conventum in Graven-
horst modis Omnibus in perpeluum indempnem penitus conservarc. Et ut
omnia anledicta in suo robore inviolabiliter in perpeluum perseverentur,
presenteni litteram sigillo nostro in perpeluum testimonium et munimen
fecimus communiri. Acta sunt hec presenlibus Lutgero preposito ecciesie
nosfre Osnaburgensis, Johanne Urso, Hugone filio ejus, Hinrico dicto
Kerssekorff dapifero nostro, Lodewico Hake, Hinrico dicto Vinke, Hinrico
de Aspelekanipe, Arnoldo de Horst, Cons tantin o et Ottone fratribus
dictis Proit, Bernliardo de ßeveren, Gyselberto de Bissendorpe, Johanne
Camerario, Hugone de Kappelen et aliis plui'ibus probis viris et honestls.
Datum vero anno Domini M^GCLXXVI", in die beali Servacii.
'] 'SMc 316fct|iift t)at perpetnun.

561. - 1276, 3Rai 20.

Iiie ®täfiii 3utta von Sent^eim tniifc()t inil bem ©rofen ooii
Sleue einen 2Bai$djtnftgen.

Dtiainol: ©toatSard^iD SJüRdborf,

Jutta nobilis matrona quondam comitissa in Benthem universis

presentia visuris et audituns notum esse cupimus, quod nos Theodericum

dictum Vorthusen nostrum hominem cerosensualem manumisimus, ipsum

de juslicia cerocensialitaUs, qua nobis attinet, penitus quilum el liberum

dimiltendo et pro ipso recipimus in concambio Heynricum filium Lerye

de Hossele ministerialem comitis Clevensis in noslrum hominem cero-

censualera presentiura testimonio litterarum. Actum et datum in insula

juxla Renen,') anno Domini M^CCLXX" sexlo, octavo die post Servalii,

'} SHfidnc; ober JJitjcneri, ^roö, ümdfl.

Siegel üon hein ans berllrfuntie ge^dinitteneu ?IJergamentftreifeii abgeriffen.

I
J

390 1276

562. — Oenaüruil, 1276, 3ttni 23.

^er odnabrüdfer ^oml^err ältfgrimmud genehmigt alö AoQator ber
3KartinöfapeIIe, bafe bercn ^ßriefier eine berfelben jufte^eiibe, ex
domo consulum fäQigc SRentc oon bcm Statte ^at ablöfcn laffen.
Otlöiimt: ©tabtatd^ib.
üniversis presencia visuris ego Aifgriramus canonicus ecclesie
Osnaburgensis notum facio, quod cum capella sancti Martini Osna-
burgensis ad meam spectans collationem haberet duorum denariorum
redditus ex domo consulum Osnaburgensium, rogatus a sacerdole ipsius
capelle Hermanno consensi voluntarie, quod ipse dictos redditus ad hoc,
ut eos ipsi capelle faceret utiliores, pro tribus solidis denariorum usualis
monete dictis consulibus perpetuo relaxavit. In cujus rei testimonium,
quia sigillo meo carui, presens scriptum duxi sigilli L(udovici) prepositi
ecclesie sancti Johannis munimine roborandum. Datum Osenbrugge,
anno Domini M^C^C«LX«XoVP, in vigilia beati Johannis babtiste.

9ln()ängenb^ aber fe^r befd^äbigt^ bad Sieget toie an ber Ur!unbe von
1270, 3uni 26, 3ir. 422.

563. — Sinti, 1276, Sunt 26.

3)er Änappe Dtto Äorf (Äerfeforf) oerfauft bem ftlofler »örfiel

baö ®rbe Biden.^)

StDci Criöinalauöfcttigungcn im ©tiftöatd^iüe 33örftel {Ä unb B),
Otto famulus dictus Kersekorf omnibus in perpetuum. Noveril si-
quidem venerabilis etas presencium et discat felix successio futurorum,
quod domum in Biden^) cum omni jure attinencium *) de consensu
uxoris mee Ludmodis omniumque heredum meorum Henrici, Ottonis,
Hermanni,' Johannis, Regewice, Sophie, Berthe vendidi claustro in Bor-
stelo ordinis Cisterciensis pro viginti et tribus marcis cum proprietate
domus supradicte, que nostra fuit,*) jure perpetuo possidendam. Ne quis
autem infirmare possit quod factum est, presentem paginam sigillo*)
domini Henrici dapiferi Osnaburgensis dicti Kersekorf fratris mei, quia
proprio careo, petii^) communiri.*) Acta sunt hec anno Domini
M^CC<»LXX0VP, sexto Kalendas'Julii,«) coram domino Conrado Osna-
burgensi electo,') fratre Johanne de ordine minorum dicto de Nete-
luiken, Henrlco®) Kersekorf,^) Henrico Vinke,*) Henrico de Aspelecampe,
Johanne Irco militibus; Alberto et Hermanno fratribus dictis de Dranthem
et aUis quam pluribus fidedignis.^®)

*) 339I. oben 9^r. 539. — *) et proprietatem ipsius, que nostra fuit fügt B
ein. — *) cuin—fuit fe^lt in B) \)qI §lnm. 2. — *) sigilli B. — *) duxi munimine
roborandam B. — ®) ftatt sexto Kl. Julii l^Qt B: in die sanctorum Johannis et Pauli
martirum in Castro Yburg. — ^) et Henrico dicto Kersekorf suo dapifero B. —
») fef)lt B. — «) Vinken B. - *<>) fidedignis fc^lt B.

1276 391

3luf bem Suge oon B geberprobe: duxi mu. aSjjl. 3lnm. 5. Sßon
auöfertigimg A ifl bad Sieget nebft Sefeftigung abgefallen; an B l^ängt
nod^ ein ^Perganientftreifen ; Meine 9Bad()ßrefte beö Siegel« liegen bei. 3lld
^^{f)ilippi bie Urfunbe cor einigen S^dren bearbeitete, ^ing baö fd()on fd()ab-
f)afte Siegel nod^ axi: „ein fd^ilbförmigeö Siegel, im oerjierten Siegelfelb
bie Äorffdje ßilie: f S. Hinrici .... sekorf."

ft

564. - OrlinB^ttttfeti, 1276, SuH 16.

Sifd^of Simon oon ^aberborn belel^nt ben ©rafen f^tiebrid^ oon
Slietberg mit bem ©ofe in D|il)eim (roüft bei 93rafel).

Original im Slrd^ibc au aiietbctg. S)rucr: SB. 11.-53. IV 9h. 1281 au
1272.

Simon Dei gratia Pader. ecclesie episcopus universis presens
scriptum visuris, quod nos non solum propter prestanda sed jam pre-
stita nobis et ecclesie nostre plurima obsequia nobili viro Frederico
comiti de Reytberg et heredibus suis curiam in Osthem cum mansis et
aliis pertinenciis in juribus contulimus in feodo perpetuo possidendam,
in cujus rei testimonium presens scriptum eidem dedimus sigilli nostri
munimine roboratura. Actum et datum Orlinghusen, anno Domini
M^^CC^LXX^VP, feria quinta post Margarete presentibus venerabili Con-
rad© Osnaburgensis ecclesie electo, Ottone Paderbornensis ecclesie pre-
posito, Alexandro de Orlinghusen plebano, Conrado de Avenstrot milite,
Henrico thesauraiio ecclesie sancti Petri in Paderborn notario nostro et
aliis ad hoc rogatis testibus et vocatis.

Siegel mit SRüdfjtegel a\\ ^ßergamentflreifen.

565. — Oittra), 1276, 3uK 22-

®er ermäldlte Sifd^of Äonrab oon Ddnabrüdf überträgt bem ^ßropfl
aSurd^arb in Seoern unb bem ©ominifanerprior Slembert in aWinben
bie Unterfud^ung gegen bie 9lonnen in ©raoen^orft megen bed un-
gefefelid^en Slnfauf« beö ^ßatronatred^teö über bie ftird^e in Sliefenbedf.

3njci Ctiginaloiiöfcrttgungcn {A, B) im (Staotöard^ib SWünfter. 3)lc
^lußfertigung B ^at ba8 Qla^rcSbatum 1277, toaS unrid^tig, 5a am
19. Oftober 1276 Bereits baö Urt^cil gcfprod^cn ift. S'^ur bie mid^tigcrcn
^Ibiücid^ungcn bon B flnb unten aufgeführt. !Drucf: ©oogeiücg, SBcftf.
U.=SB. VI ^x, 1067.

Conradus Dei gratia Osenburgensis ^) electus religiosis viris
B(urchardo) «) preposito in Leveren, Reynberto«) priori ordinis fratrum
predicatorum in Minda sincere dilectionis eflfectum. Dilecte nobis in
Christo filie abbatissa et conventus sanctimonialium in Gravenhorst

392

12T6

ordinis Cisterciensis nostre dioccsis genicbunda nobis demonslrarunt in-^
sinuatione, quod ipse juris peritiara non habentes ac per consequens
licitum putantes, quod sacris canonibus et animarum saluti Tuit omnino
contrariuni, jus patroiiatus ccclesie parrochialis in Risenbeke cum suis
pertinenciis a nobili viro Ottoiie*) comite de Ravensliberge coropararunt
pro ccrta pecunie quantilate. Quia vero prefate moniaies contractum
hujusmodi illicitum*) esse didicenint, ex parte ipsarum nobis esl sup-
plicatum humililer, quaUnus super excessu commisso circa einptionem
juris palronaius antedicU cum ipsis misericorditer agerc dignareniur.
Quamvis igitm' excessus hujusmodi gravis exliteril, quia [amen simpli-
citati feminee venia denegari non convonit, cum deceptis et non de-
cipientibus jura subveiiiant, discretioni vestre, de qua plenam in Domino
liduciam optinemus, negocium ipsum et omnia, sine quibus itlud expediri
non valet, totaliter vobis*) ambobus vel saltim uni vestrum, si forte
necessitatis alicujus articulo propediente unus vestrum curam dicti negotii
sibi assaniere nequierit vel renuerit, duximiis committendum: hoc') con-
sulentes, ul si fieri potest restituta pecunia monastcrio supradiclo con-
tractus iniquus penitus rescindatur. Sin autem, post liberam resignationem
ipsius juris patronatus et omnium perlinentium ad eundera In vestris
faclam manibus injungalis omnibus, qui vel que contractum tarn ilücitum
celebrarunt, pcnilenciam competenlem. Qua reverenter acceptata et
humililer peragenda taliter monasterio provideatis eidem, ne venditor
de monialium circumventarum jaclura ditetur quodne *) ipsum mon-
astertum grave senciat delrimentuni,*) ratuni habentes quod ordinavimus
ego et archidiaconus de rectore ipsius ecclesie litteris nostris et sigillorum
nostrorum appensione, quaa dictus conventus habet de nobis. Super hüs
itaque singulis et universis plenarie vobis committimus vices nosiras
volentes, ut processus vester et dispensatio redigatur in scriptis et sigillis
autenticis roboretur. Datum'") vero anno Domini IWCCLXXVI",") ia
die sanctc Marie Magdalene.'^) J

') Oseob. ecclesie electus B. — •) nuPßcJdjttcbcn S. — ') Bemberto B, -^
*) fe^lt S. ~~ ") prorsoB illicitnm cüdicernnt B. — ") vohis — renuerit fe^lt in ß. -^
*) hoc consnlenteK, si vobis placnerit, at post liberam reaj^^ionem ipsioa juris
patronatus it(lD. tii B. — ') et ne B. — ') detriwientmn, cnpiinns insuper, si vobi»
Tidebitnr eipedire, qnod sicnt nos et archidiaconaa de proventibuB inter sepedictnm
couventom et rectorcm ejnsdem eccleaie littoris Dostria et sigillonun Dostromin
appensione ordinavirnas, qnai ipHe conventus liabet de nobis, ratum babeatis. gaper
etc. B. — '") Datum Yburgrh, anno B. — ") LXX'Vn" B. — ") bai Dnliiin tft
OD» berfdteii ^nitb mit öimflcrcv ^liitc tmc^ gel ragen A.

A: ©iegel öom Sßerganteutfl reifen ttligefallen. B: Sejc^äbigteß t
Ronrati« unb jroar ba« öif^of äftegel (!) mit JRütffiegel in grüiu
aSac^a an i-ot^en unb gelben Sfibenfabeit {Scftf. ©iegel 50, 6 unb 62, :
aSgl. übet bie ©efiegetutig imlen öte 33emerfungcn ju 1277, ^uli 22, 3lt. 59<

1276 393

566, — 1276, 3ttn 26.

3)cr erioä^lte Sifd^of ftonrab von Ddnabrüdf bcfunbet, bafe 3o-
I)anne«, bcr Pfarrer ber ftat^arinenKrcJ^e ju Dönabrudt, 3 ©cJ^iHingc
3c^ntlöfe oom öofe Lodewesten (ftrfpl. Slnfum) ju ®un|lcn bcö
©omfapitclö oon bem ©bct^crrn Sermann oon ^öftrup gcfauft
Idabc, nad^bein bcr ©bcl^crr fein Siedet an beni S^\)nitn an Sifd^of
SBibcfinb refignirt ^atte; er überträgt bie 3e^ntlöfc unb baö ©igen-
tl)um an berfelben bem ©omfapitel ju einer Spenbe für bie S)oms
Ferren am ^ro^nleid^namdtage.

Ortgtnol: 3)omard^ib (fcl^r ^crflört).

Conradus Dei gralia ecclesie Os(naburgensis electus omnibus) hoc
scriptum visuris in salutis auctore salutem. Ex approbata multorum
consuetudine a prudentibus noscitur (introductum, ut ordinat)iones modemi
temporis ad perpetuam geste rei memoriam bene firmentur testibus et
scriptura. (Sane igitur) presentes scire cupimus et futuros noiumus
ignorare, quod Johannes sacerdos rector ecclesie sancte Katerine (civitatis
nostre Osnaburgensis) in nostra presentia constitutus vendidit capitulo
nostro Osnaburgensis ecclesie pro certa pecunie quantitate trium soli-
(dorum redditus, quos) emerat a nobili viro Hermanno milite dicto
de Harstorpe et quos idem H(ennannus) railes in raanus venerabilis
(domini) W(edekindi bone memorie quondam ecclesie Osnaburgensis
elccti resignaverat, de curia Lodewesten*) et domo que adjacet in par-
rochia A)nchem pro redemptione integralis decime annis singulis per-
solvendos. Quam decimam sive cujus decime (fru)ctus (idem Johan)nes
sacerdos in manus nostras libere resignavit et nos ipsam cum pro-
prietate dicto capitulo nostro contulimus et (conferimus in his scriptis)
quiete et pacifice perpetuo possidendam et in consolationem fratrura
convertendam die qua corporis (Domini festivitas) celebratur. In cujus
facti fidem et testimonium presens scriptum sigilli nostri munimine
duximus roborandum. Acta sunt hec anno Domini M®CC®LXXVI®, in
festo sancti Jacobi presentibus: Lutgero ecclesie nostre Osnaburgensis
preposito, Rodolfo dicto de Rusle, Thiderico dicto FIos ipsius ecclesie
canonicis, Johanne plebano ecclesie sancte Katerine Osnaburgensis, Lut-
berto dicto de Mettingen et aliis pluribus.

*) ®o in einem im !Domard^lb bcpnblld^en Äopialbud^ bc« 13. ^af)xff,} im
Crtgtnal ift nur nod^ dewesten USbax, Lo am (Snbc einer Qzilt ift ouögeriffen.

©ieflel oon ^Pergamentfircifen abgefallen.

394 1276

567. - aSotteil, 1276, «ngufi 2L

®urd^ SJermittelung bcö erioä^ltcn Sifd^ofö Äonrab oon Dßnabrücf,
ber ©rafeit oon Sent^cim, oon S^ccflcnburjj unb Slnbcrct fam eine
ooii i^nen mitbefieflelte ©ül^ne ju ©taube jroifd^en bem Siittcr
©ermann oon Sangen unb bem Sifd^of ©oer^arb oon aJlünfler.

!3)tucf: SBilmonö, Söeftf. U.-93. lU 9lr. 994.

568. - aßolbeil, 1276, «ugufi 21.

3)er ertt)äl)lte Sifd()of Äonrab oon Dönabrüdt unb bie Orafcn oon
Sent^eim unb oon S^edtlenburg beftegeln bie Urfel^be beö SRitterö
Öeinrid^ ©erobere oon 9llen gegenüber bem Sifd^of ©oer^arb oon
aJIünfler.

!3)rucf: 2öi(man§, SBcftf. U.=33. m 9fir. 995.

569. - Siurg, 1276, September 2.

2)er erwählte Sifd^of Äonrab oon Dönabrüdt befunbet, bafe 3titter
aibert oon SBorbind^ufen bem Älofier 3l>urg ben Meinen ©agcnberg
mit genauer beflimmten anliegenben Widern unter ber Sebingung
oerfauft ^at, bafe bad Älofler einen ber ©eilroigi« oon Qa^en roiber-
red^tlid^ oerpfänbeten 9ldter roieberlöfe.

Original: ©taatSard^iO.

Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie electus omnibus pre-
sentia visuris vel audituris salutem in perpetuum. Ne vetustatis pro-
lixitas humane semper memorie derogatrix hiis, que coram nobis rite
ac laudabiliter fiunt consilio maturato, oblivionis super inducat caliginem,
ipsa scriptis et testibus ad perpetuam rei geste memoriam decrevimus
perhennare. Nosse igitur cupimus tarn posteros, quam presentes, quod
nostro consilio et consensu hinc inde mediante et favente Albertus miles
dictus de Wordinchusen, Lutmodis, uxor ejus, Hermannus, Albertus et
Johannes filii cum Petronilla filia ac omnium coheredum ipsius dilectls
in Christo . . abbati et conventui de Ybürgh montem, qui dicitur minor
Hagenbergh, et omnes agros eidem monti adjacentes, qui sunt siti inter
duas vias, quarum una duclt de villa Ybürgh ad rivum, qui dicitur
Sieneghevorth, et altera ante domum Johannis dicti Brusero ad nostrum
molandinum et inter rivos hinc inde confluentes cultos et incultos, hac
adjecta conditione, quod . . abbas memoratus et conventus unum agrum
pro se redimere deberent, quem dudum sibi inpignoratum Heiliwigis
dicta de Hagen pro decem et octo solidis tenuerat excolendum, quos
ab Hermanno milite dicto de Glane prefatus Albertus miles emerat, ul
dicebat, . . abbate tamen et conventu memoratis contradicentibus, nee

1276 395

umquam conseniientibus, sed invitis, recepto emplionis sue precio scilicet
triginta marcis et una nichilominus uno moicio annone in emolumentum
superaddito, unanimi consensu et voluntate libera resignarunt omni juri,
quod se in predictis agris et nionte habere dicebant, si quo utebantur
racione emptionis vel hominii in forma judicii penitus renunciantes. Huic
facto interfuerunt Ludgerus prepositus majoris ecciesie Osnaburgensis,
Bernliardus de Beveren, Ludolphus et Ludowicus fratres dicti Hake,
quorum sigillis una cum nostro presentem cedulam in evidencius testi-
monium fecimus communiri. Item interfuerunt Henricus Kirsecorf, Hen-
ricus Vinke, Henricus de Aspelecampe, Johannes Buc, Burchardus de
Besten, Wicgerus de Scevindarpe milites; Johannes de Linge, Hermannus
de Monasterio, Burchardus Büc, Harbertus de Rothe, Johannes Brusero,
Henricus filius ejus, Johannes Gamerarius, Gerhardus Pistor et alii quam
plures militis et famuli cum oppidanis et Johanne judice in Ybürgh.
Datum et actum Yburg, anno Domini M^C^C^LXX^^VP, in crastino beati
Egidii abbatis.

9ln erfler Stelle bad Sleftenftegel ftonrabd mit Slüdfieget: an }n)eiter
bas be§ 3)ompropfled Sutger (manbelf örmig) : 2)er ^eiliflc ^etru«, ju feinen
bciben Seiten ber ^l. Grifpinuö unb Grifpiuianuö, in ber unteren öälfte
unter gotifd^ier aJiaöoerjierung ber Siegler anbeteub fnieenb . . . eri pre-
positi Osnaburg. ec . . . S)ann brei leere Siegelriemen.

570. - aßabeti^art (9RarienfeIbK 1276, Oltober 12.

©raf Dtto von SRaoenöberö oerfauft mit Suftimmung feine« Sruberd,
beö ^ropfteö Submig oon St. 3o^ann=Ddnabrücf, unb feiner übrigen
Stnge^örigen ber Stabt öecfum einen Sof-O

!Dru(f: SBeftf. U.-». m mx. 997.

571. - 2mtät, 1276, Oltober 19.

3)ie com erroäl&lten Sifd^of ftonrab oon Ddnabrüdf mit ber Unter-
fuc^ung gegen bad Atofier ©raoen^orfl beauftragten ^ropfi Surd^arb
oon Seoern unb ®ominifanerprior SReinbert in SRinben empfangen
in ber St\x6)e ju Sübbedte bie SBerjid^itleiftung beö ftloflerd auf bad
gefefttoibrig angefaufte ^ßatronatred^t in Sliefenbecf, legen bem Älofter
unb ben einjelnen 5Ronnen Sufetoerfe auf unb geben bann bem
^lofler bad ^atronatred^t }urüd[ als ein @efd^en{ bed odnabrüder
aSifci^ofd.

Original: ©taotdord^ib SWünftcr. !Drucf: ^oogctoeg, SBcftf. U.^S. VI
9h. 1073.

') (SBenfo 1277, 2Rära 14. äBeftf. U.--». m ^x. 1012.

396 1276

Univcrsis Christi fitlelibus presontes litteras inspcciuris Burchardus:
preposilus sanctiutonialiiim in LevEren et frater Reinbcilus prior fratrum
predicatorum in Minda cum oracionum devocione certitudinem rei geste.
Cum olim abbatissa et conventus sanctimonialium in Gravenliorst Cystep-
ciensis ordinis Osnaburgensis dyocGsis jurisperitiam non babenles jus
patronatus ecclesie de Rysenbeke cum suis pertinenciis a nobili viro
Ottone comite de Ravenesberge comparassent certa pecunie quanlitate,
venerabitis pater dominus Conradus Osnaburgensis eleclus suam in noa
audoi'ilatem Iransfudit negocium totum et omnia sine quibus expediri
non polerat vel rectificari contraclus hujusmodi nostre discretioni coro-^
mittens, prout in litteris nobis directis plenius est expressum. Deinde:
abbatissa jam dicta ducens secuni priorissam el unam sororem sui con-
ventus pro toto suo colle^o venit Lutbelce nobis occurrens ibidem; et
cum formam contraetus illiciti nobis exposilum(t) simpliciter et totaliter
audissemus eumquo fuissemus ralionabililer detestati, prefate abbatissa,
priorissa et doinina, que cum eis aderat, ipsum'jus patronatus cuDa\
Omnibus ad illud pertlnentibus simpliciter nulla prorsus apposita con-i
ditione nostris in manibus resignarunl, injungendam sibi pcnilenUam
humiliter exprecantes. Posimodum vero nos habita deliberalione cum
honestis viris abbate ') de Scinna, preposito ') de Nenthorpe et domino
Herraanno plebano de Lutbeke hanc penitentiam injunximus lam abba-
tisse quam conventui supradictis, quod omni sexta feria per integrum
annum quelibet domina de convenlu unam accipiat discipUnam et ipso
die solo ferculo cibi quadragesimalis contenta maneret in mensa. Item
quod per annum unam niissani votivam per specialem decantaii facerent
capellanuni. Item quod singulis annis In festo patront in perpetuum
unum cereum poni facerent in ecctesia memorata de Rysenbeke, cui peti
eniptionem illicitam injuria fuerat irrogata. Trium vero librarum
ad minus cereus esse debet et ab ecclesia non tollctur. Verum licet
rigore juris commodum emptionis sentire non debeat, qui contra
interdicta mercatur, quia tarnen feminas plerumque tgnorantia juris
cusat et ex simplicitate feminea sie erralum estitit, cum contraetus huji
modi rescindi non posset absquo gravi et enormi lesione monasterii
Gravenhorst, de approbatione prelatoruni supradictorum idem jus pali
natus ex gratia dispensativc dedimus sive reddidimus abbatisse et con-
ventui memoratis, ut non emptionis titulo sed ex donaciono domini
Osnabui^ensis electi deinceps illud in perpetuum possiderent. Ordina-
lionem vero, quam idem electus et archidyachonus loci circa statum
rectoris ecclosie de Rysenbeke firmasse noscuntur suis litteris et sigillis
non presumpsimus immutare. In cujus rei cerlitudinem presens scriptui
nostris et prelatoruin supradictorum sigillis fecimus conimuniri. A«

I

1278

397

sunt hec in ecclesia Lutbcke,

anno Dotnin:

i M'-GC'LXX"

sexto,

in

crastino Luce.

') öcvücrt. — ') 5SJilljr(m&.

3)a8 Siefiel beö 9t&t« non Sc^inna ift abgefotleii, baS be« IDoinimfaner:
priots, bes IcüCtnjdteit uiib neiinborfei: ^ropfteS ertialten, aber jum Xi)t\l
üroai be{d)äbi9t.

572. - 1276, OltDber 28.

Sbtijfüt tittb Äonoent be6 Älofiers iöörflcl bcfimbeu einen I^eiliiiige=
oerlrag mit bcm 33ifd)of oon aiiüii|ter, melc&er bie ajogtei über 8
bem Stifte eigent^itmtidj gctjörige Erben befafe: bos Slifl überträgt
baß ©igeiit^iim non 4 Erben bem Sii'c^ofe iinb erfjnll bagegen beffen
Siebte anf bie übrigen 4 Srben.

Oiigmat: ©Inntäotcöio äRfiiifici:. 3)nict: gCilmonö, ffljffif. U.^SS. III
•Htt. 1001.

Nos Hyldegundis Dei gratia abbatissa toUisque conventus mon-
asterii Monlis sancte Marie in Borstcio Cysterciensis oriJinis Osnabur^ensis
dyocesis omnibus presens scriptum intuentlbus notum facimus, quod cum
Monasteriensis episcopus et ecclesia sua jus advocacic haberent in octo
doniibiis, quarum nomina inl'erius pouentur, periinentibus ad monasterium
nostrum proprielatis jure una cum ecclesia in Herslike Osnaburgensis
dyocesis, cujus ecclesie jus patronatus ad nostrum monasterium jure
perpetuo dinoscilur perlinere, lalera conventioneni sive perniutationem
cum venerabili patre domino Everhardo Monastoriensl episcopo et ecclesia
sua de communi consensu hinc et inde duximus faciendam, videlicet
quod eidem domino episcopo, ecclesie sue et successoribus ejusdem i
perpeluum proprietatem et omne jus qualuor domorum de diciis octo
domibus, quod in eis liabuimus, duximus conferendam, proprietatei
videlicet domus Wemme in villa Lultikcnbersen,') domus Wicboldi de
Eiteren*) juxta Lunne,') domus beghine In Elleren ibidem et domus
Johannis de Varenrode*) In parrochia Plantlunne in episcopum
ecclesiam Monaslerieiisem predictarum domorum plenum jus proprietatis
et dominii transferentes, recipienles versa vice ab oodem domino epi-
scopo et ecclesia sua omne jus, quod ratione advocaeie vel allerius cujus-
cumque juris habere poterant in aliis quatuor domibus, videlicet domo
in Hersen*) in parrochia Holte, domo in Westerhom^) in parrochia
Hersliken, domo Hermann! de Vleclmen') in parrochia Lunne et domo
Hermanni in Hülsten*) in parrochia Lunne, quod jus advocaeie, i
fensioniä, exactionis, quocumque nomine censeatur, quod episcopus
Monasleriensis et ecclesia sua in dicLis quatuor domibus habuerunt vel

398 1276

habere poterant, sine omni dnbitationis et vexationis scrupulo plenarie

et libere in nostrum monasterium transtulerunt. In cujus rei testimonium

sigillo nostro, quo uti consuevimus, prcsens pagina commonitur. Acta

sunt hec anno Dotnini M*^CG®LXX<>VP, quinto Kalendas Novembris, in

die Symonis et Jude.

») SJleinacTfcit/ nötbl. to. ^ofclünnc. — •) eitern Bei 4)afelfmnc. — *) 4)ofc^
lijixim. — *) 93Qrcnrobc, fü5(. b. ^[antlflnnc. — *) ^crfwm, ^fpl. C)otte, norböftl.
b. ^afelünnc. — «) Söeftnim, Jlrfpl. C)cräJQfe, toeftl. D. ^ofelünne. — ') glcc^um,
Shfpt. C>ofclünnc. — *) hülfen ebb.

Sieget an ^ergamentftreifen fe^r gut ec^alten^ tuie an ber Urfunbe
von 1274, Dftober 21, 3lx. 519.

573. — 1276, Oltober 28.

Sifd^of ©oerl^arb oon SRünfler bcurfunbet ben oorflc^enben SBcr-
gteid^ mit bem Jllofier 93örftel^ t)er}i4tet loeiter^in auf 9lnfprfld^e
an bad ^atronat in $er}lafe unb überträgt bem Alofier bie äJogtei
über ein ®rbe in Slnborf.

Original: (Stiftöard^lb öörftel. S)rucf: (Subenborf, Beiträge ©.'76.

Nos Everhardus Dei gratia ecclesie Monasteriensis episcopus
Omnibus presens scriptum intuentibus notum facimus, quod cum ecclesia
nostra Monasteriensis jus advocacie haberet in octo domibus, quarum
nomina inferius ponentur, pertinentibus ad conventuro monasterii Montis
sancte Marie in Borstelo, Gystersiencis ordinis, Osnaburgensis dyocesis,
proprietatis jure una cum ecclesia in Hersleke ejusdem dyocesis, cujus
ecclesie jus patronatus ad dictum conventum pertinere dinoscitur, talem
conventionem sive permutationem cum Hyllegunde abbatissa et conventu
dicti monasterii de consensu decani et capituli ecclesie nostre Mon-
asteriensis duximus faciendam: videlicet quod jus advocacie remisimus
predictis abbatisse et conventui in quatuor domibus scilicet in domo
Hersen*) in parrochia Holte, in domo Westerhem*) in parrochia Hers-
like, in domo Hermann! de Vlegtnen*) in parrochia Lunne, et in domo
Hermanni de Hülsten^) in eadem parrochia, ab omni jure, quod in
dictis quatuor domibus habuimus vel habere poteramus nos et ecclesia
nostra totaliter et in perpetuum recedentes; recipientes versa vice ab
eisdem abbatissa et conventu nostro et ecclesie nostre nomine jus pro-
prietatis et plenum dominium quatuor domorum residuarum de dictis
octo domibus videlicet domus Wemme in villa Lutthikenbersen,*) domus
Wicboldi de Eiteren,^) domus Bechine in Eiteren juxta Lunne et domus
Johannis de Varenrode') in parrochia Plantlunne, quod jus proprietatis
et plenum dominium predictarum domorum predicti abbatissa et con-
ventus in nos et ecclesiam nostram plenarie et inperpetuum transtulerunt;

1276 399

protestamur etiam presentibus, quod in ecclesia Herslike predicta ratione
juris patronatus nichil juris vendicare poterimus, nos vel aliquis suc-
cessorum nostrorum vel ecclesia nostra recognoscentes, hoc jus patro-
natus ad abbatissam et conventum Montis sancte Marie in Borstelo
libere inperpetuum pertinere. Item presentibus protestamur, quod ad-
vocaciam domus Elferi in Anrepe®) in parrochia Menslage, quam dominus
Thidericus et filius suus Fredericus dicti de Hörnen in ecclesia Telget
coram comite de Retberge et domino preposito G. Davantrie et domino
Herbordo milite dicto de Spredowe et aliis quam pluribus in manus
nostras resignaverunt, conventui Montis sancte Marie in Borstelo de
communi consensu decani iocius capituli nostri duximus conferenda.
Acta sunt hec anno Domini MoCC«LXX<>VIo, V*o Kalendas Novembris,
in die Symonis et Jude. Ut autem hec que acta sunt rata permaneant
et inconfulsa, presens pagina sigillorum nostrorum munimine roboratur.

') C)erfum. — ») SBeftrum. - ») fjled^um. - *) hülfen. — ») Slleinbcrfcn. —
«) eitern. — ^) 33arcntobc. — «) Slnborf, Ärfpt. 2«enö(Q0C.

©iegel be« Sifd^ofö mit Slüdfrtcjjcl an ^ergamcntflreifcn (Sfficftf. ©teget
44, 5 «nb 45, 7). 3ln einem jroeiten leeren Ißergamentftreifen l^ing oet*
mutl;Hd^ bad j^apitelfieget.

574. - Oenabrüil, 1276, »otoewbet 24.

2)er erroäl^tte 33ifd^of Äonrab oon Dönabrüdt befiätigt bem bortigen
©ofpital jum l^eiligen ®eifi feinen Orunbbefife.
Crtginat: (Stobtard^lti (fjrommc (Stiftungen).
Nos Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie electus litteris
presentibus recognoscimus et protestamur, quod domus hospitalis sancti
Spiritus Osnaburgensis agros suos, quos vel emptione vel donatione vel
quocunque alio acquisitionis tytülq cum pratis quibusdam ad susten-
tationem infirmorum ibi languentium contraxit, de nostra plenaria
voluntate possidet et consensu. Super quo presens scriptum nostri sigilli
munimine roboratum ipsi domui duximus liberaliter indulgendum. Datum
Osenbrucgc, VHP Kalendas Decembris, anno Domini M«CC«LXXVP.
eieltenfieöel mit SRüdtfiegel an ^ßergament^reifen.

575. - 1277-1281.

3)ie ^rämonflratenfer ■■ ^Prälaten öartleouö ju Äappenberg unb
SBilfietm ju aSarlar bitten ben Sifd^of Äonrab von Dönabrüdt, einer
t)om päpfllid^en ©tu^le in 33ejug auf bie ^rämonflratenferflöfier
getroffenen Seftimmung gemäfe baö fttofier Etar^olj nid^t mit aSifi-
tationen }u befd[in)eren.

Oriötnol: gürftltd^c« «rd^lb SR^ebo.

txn

Venerabili domino . . Dei prond^ntia OsnabargensU eociesie
scopo I](artlevus) ') Capenbei^nsis et W(nbelinus) *) Varlareo^ Da
pacientia ecciesiaram ordinis Fremonstralensis prelaü cum reverenlia
orationum suarum mtmus indefessum. Com a sede apostolica specialiter
manirestis pririlegiis sit indultum, nullam ecciesiaram ordinis nostri
debere a suo diocesano sive suis sabdiüs visitari, dominattotii vestre
supplicamus atlcocius, quatenus dirine remoDeratioiiis inluitu nostram
simal et ordinis nostri honestatem attendenles eccle^am Glaholtenseni
nulla visilalione tndebita molestetis; tantiim in hac parle pro ordine
nostro facientes, ut vobis exinde uoa cum alüs fratribus ordinis nostri
ad gratiarum teneamur uberes acUones.
') 1277—1291. — ') 1266—1281.

Xit btn am bei Urfunbe gcfc^nitteiieii 'ißergamenlf^mfeii Scuc^ßüde
Don jiuet $iälaten{iege[n ; baä obere als baS beä tappenbecser ^ropftffi er=

i

pn^

576. - Stdjla, 1277 (1276), 3«iiiin 29.

Sifdiof Gperl)arb von iBiütifter übecträgl bem fliofter SSerfenbi
baß ©igentEiiim eiiieö odii ber 3Biltroe ^Ici^lilb Ranne jiir 9lu|s'
ftattung il)rer lodtter Glifabet^ bem ftlofter überroiefenen Urbe«
in Seffel, iiac^bcm il)m an ©teile beffelben ^etborb «oii Spteboio
bas So[teii:erbe in ©inRel jii Se^n aufgetragen Ijat.

CrlgUml: Stonieotdjl». Dnitf: Sanböoff, llttunüen ^h. 112.
Nos Everliardus Dei gratia Monasteriensls episcopus omnibus
sentia visuris cupimus notum esse, quod Methildrs, relicta Conradi militi?
dieti Canne, et ßlÜ sui Bernliardus, Thewardus et Hinricus domum
quandani sitam in Hesle >) cum omnibus altinentiis suis abbatisse et
conventui monasterii in Bersenbrucge, Cisterciensis ordinis, Osnaburgcnsis
dyocesis, intograliter conlulerunt, filiain suam Elisabeth in eodem mon-
asterio cum predictis bonis Dei faniulalui mancipando. Et quia bona
meniorata de manu nostra tenebant in feodo, proprietateni dandam
claustralibus jam dicUs precibus a nobis obtinere noii potuerunt, nisi
liac condilione medianlc, ut proprietalem nobis alterius domus oEFerrent;
undc proprictatüm domus Bernhardi Bolle in Emsteke*) per modum
concambii recepimus ab eisdem. Nam Herbordus de Spredowe mÜes
domum ipsam in manus nostras resignavit et eandem a nobis recepit
jure feodali. Nos itaquc diclo domus Hesle proprielalom predictis mon-
asticis personis porreximns in perpetuum possidendani. Et ne quis hanc
Ordinationen! nuBtratii presumat ausu lemerario violarc, sigillo nostro
presenleni paginani duximus aHlrmare. Acta sunt hec Vechle, coram

■■coS

1277 401

testibus subnotatis: Walrammo preposito Monasteriensi, Wernero canonico
Monasteriensi ; Johanne dapifero in Vechta, Eustachio de Sutholte, Matheo
et Remberto de Novo Castro, fidelibus nostris, Alexandra et Nicholao
militibus dictis Hovet et aliis quam pluribus, anno Domini millesimo
ducentesimo septuagesimo sexto, quarto Kalendas Februarii.

*) emftcf/ 5(mt Slloppcnburg.

©icgel mit SRüdtrieöel an ^ergamentflreifen.

577. - »edita, 1277 (1276), Sanuar 29.

S3tfd^of (Svex^axh oon 2Rünflcr überträgt bem ftloftcr Scrfcnbrüdf
baö ©igcnt^um eine« ©rbeö in §effel unb erldält bafür taufd^roeife
ba§ ©igentl^um beö 6rbeö Solte in ©mflef jurücf, roeld&e« ber
SRitter fierborb oon ©preboroe i^m §u Se^n aufgetragen ^at.

Original: ©taatöord^iti.

Nos Everhardus Dei gratia Monasteriensis episcopus omnibus pre-
sentia visuris cupimus notum esse, quod nos proprietatem domus in
Hesle ecclesie nostre pertinentem de maturo consilio contulimus dilectis
in Christo abbatisse et conventui monasterii in Bersenbruggen Cyster-
clensis ordinis Osnaburgensis dyocesis et proprietatem domus Bernardi
Holte in Emsteke per modum concambii recepimus ab eisdem. Nam
Herbordus de Spredowe miles domum ipsam resignavit in manus nostras
et in feudo recepit eandem a nobis, super quo nos presens scriptum
rogatu abbatisse et conventus ac Herbordi predictorum fieri fecimus et
sigillo nostro communiri. Actum Vechte, presentibus Walramo preposito
Monasteriensi, Wernero canonico Monasteriensi, Matheo et Remberto de
Novo Castro fidelibus nostris, anno Domini M^CC^LXX°»o sexto, IIII*«
Kalendas Februarii.

©iegel abgerilfen.

578. - 1277 (1276), 3attttÄt 31.

SRitter (2)ietrid^) oon §orne leifiet in bie fiänbe feine« Se§nö§errn
be« Sifd^of« ftonrab oon Dfinabrüdf SBerjid&t auf 4 ©d[|iBinge
3e^ntgelber aus 2 fiöfen in aflrup im ftrfpl. SBefierfiebe mit bem
Sebing, bafe ber Qe^nte bem ftlofter SBerfenbrüdf, an roeld^ed er
\f)n oerfauft l^at, übertragen werbe.

Original: ©taatgard^io. 3>rucr: (Sanb^off, Urfunben 92r. 113.
Venerabili domino suo C(onrado), Osnaburgensis ecclesie electo,
T(heodericus) miles dictus de Home cum debita fidelitate expeditam ad

SftV/ 0«tu \lxU9udt in. 26

402

!277

obsequia volunlalem, Noveril dominatio vestra, quod ego decimu
quatuor solidorum de duabus curtis(!J sitis in parrochia Westerstede
nomine Adeselhorpe,') quam a vobis tenut, accedente Frederici naü
mei celeronimque lieredum meorutn consensu eo jure, quo haclemis
eam habui, monasferio sanctimoniaüum in Bersenbrucge Cysterciensis
ordinis vendidi, resignans eam in hiis scriptis una cum omnibus pre-
dictis meis beredibus in vestras manus siib hac forma, quatenus eandem
intuitu Dei principaliter ac mei servicij inspectu porrigere dignemini
monasterio memorato. Feci igiLur hec anno Domini M''GC"LXXVI*,
pridie Kalendas Februarii coram testibus subnolatis: Gerharde picbano
in Westerstede, Wiiheimo de liospKali Osnaburgensi, Frankone plebano
in Swagestorpe, sacerdotibus ; Herbordo diclo de Spredowe milite; El-
phero de Hase, Nicholao et Hlnrico [ratribus de Gotlandia, Hinrico de
Ruschendorpe, Gerhardo Rufo, burgensibus Osnaburgensibus et aliis
quam pluribus.

') SI[tntii fnblit^ Don SOaibctiburg, Stitit Olben^urg.

Siegel mit ^ßergameiititreifen obgeciffen.

d

^^L libere

579. - CmmS, 1277 (1276), ^rtru« 1.

3)« erroälilte öifc^of floiitab «on Oöiiabrüd iiberlrägt bei« Älofler
Serfenbrüd bae ©igentbiim befi 3eÖ»'e"ö DOn giD« fiöfen iii Sfii
(im Äiri^fpiel aSJefierftebe), beii Slitter 3)ietri(5 non §otnc
filofler oetfQuft ^ot.

Otigiiinr; StaatSori^lO- Ttxut: ©nnfe^off, Urhmbcii 9;r. 114.
Gonradus raiseratione divina Osnaburgensis eleclus omnibus boc
scriptum inluentibus salutem in Domino. Quoniam rerum gestarum
ordinatio propter lubricum memorie multociens transit in oblivionem,
necesse est, ut rile ordinata scriplo roborontur. Nolum igitur sit lam
fuluris quam presenlibus, quod Theodericus miles diclus de Hörne con-
sentiente filio suo Frederieo Tendidit abbatisso el conventui in Bersen-
brucge pro quatuor marcis deciraam duanim curtium in Adestiiorpe *)
solventem pro redemplione decimc quatuor solidos Osnaburgcnsis
Monasleriensis monete, quam a nobis in feodo touuerat et in mj
nostras resignavit, rogans, ut predictam decimam diclo conventui
Bersenbrucge confcrremus. Cujus pelitioni benigne acquiescentes
honorem Doniini nostri Jesu ChrisU el gloriose genitricis eji
Marie el in remedium animo nostre prediclam decimam diclo convei
libere et absolute contulimus perpetua donatione. El ne quis in postei
contra factum istud calumpniari presumal, presens acriplum sigilli ni

1

1277 403

testimonio confirmato roboramus. Datum in Osenbrucge, anno dominice
incarnationis M^CC^LXX^^VF, Kalendas Februarii. Testes qui huic facto
intererant hü sunt: Werno dicti conventus prepositus, Gerrardus pre-
positus in Borstolo, Johannes canonicus Wildeshusensis, notarius noster;
Herbordus de Spredowe, Lodewicus dictus Hake, milites; Elverus dictus
de Hasa, Nicholaus dictus de Gotlande et frater suus Hinricus cives
Osnaburgenses et alii quam plures.

*) Slftnip 5ur ®cm. SBorbcnBurg, STmt Olbciiburg^ ßcl^örig.

Siegel abgefallen.

580. - ZtSltnlnti, 1277 (1276), SeKtuat 13«

®raf Dtto t)on SJedtlenburg überträgt bem odnabrüdfer Bürger
2lol^anned 99rant bad @igentl^um ber (Srben Setoebag unb jur Sinbe
fotuie ben Aotten Megedekot in ber S3auerfd^aft SiuQe.

Original: (Staatöard^tto.

Nos Otto comes in Thekeneburg litteris presentibus recognoscimus
et protestamur, quod nos de pleno nostre uxoris Richeydis ac natorum
nostrorum Ottonis videlicet et Engelberti consensu proprietatem duarum
domorum scilicet domus Liefdagi^) in villa Rulle et domus que ap-
pellatur ad Tyliam ac unius case, que Megedekot vocatur, super Espelo
cum omni utilitate, pratis, lignis pascuis ac aliis suis juribus et per-
tinenciis universis Johanni dicto Brant civi Osnaburgensi, sue uxori
Margarete, duobus natis suis Hinrico et Johanni ac filie sue Hildegundi
pure absque omni exceptione perpetua donatione contulimus liberaliter
optinendam, donantes eisdem super hoc presens scriptum in perpetuum
testimonium nostri sigilli munimine roboratum. Datum Thekeneburg,
Ydus Februarii, anno Domini MCC^LXXVP, presentibus Ludolfo nobili
viro de Stenvordia, Lamberto dicto Budde, Godescaico fllio ejus, Rodolfo
et Alexandro fratribus de Langen, Gotswino et Hermanno fratribus dictis
Keseling, Hugone de Hörne, Hinrico de Scoltbroke, Thoma de Detthen,*)
Ludolfo dicto Hake militibus; Hinrico et Conrado fratribus de Stricket,
Conrado et Thiderico fratribus de Hörne et aliis quam pluribus flde dignis.

*) !Dq§ SRcglftcr jum SRuUcr Äoplar TI\q. 217 nennt blefc ©röcn ßcbcbag unb
^inbemonn. — ») bon ^Icr an nod^getragcn.

©iegel beö ©rafen mit bem einfad^en ©eeblatt im SRüdtriegel an bem
QUO ber Urfunbe gefd^nittenen 5ßergament^reifen in [einer oberen Hälfte er^
galten (SBeflf. ©iegel 20, 3).

26*

404 1277

I. — 1277, mnu 13.

3)ie Stifter SRinben itnb JKrforb tmb bte iusf^örigett @täbte er-
neuem i^ Sünbmft tmb nennen ben Srofen Otto oon Slaoend^
berg uitb bte €tabt StdefeCb in i^ non oUer^r mit bent Stift
Cdnabriuf befle^eitbe4 Stmbmi attf.

Xnuf : ginfe, Sfftf. U^9. IV 9hr. 1458.

582. — fHtetii, 1277, 9clrsir 28.

^ßapfl 3o^n XXI. beouftragt Slapner, ^ßropfl oon Clavasiuin
(S^tNtffo in ^emont), mit ber Ginfammlung ber 34"^^^ ^^^
allen geifUid^ Gintommen jum Seflen ber SSefreiung bed l^eiligen
£anbed u. 9. aud^ in ber tSIner itini^fnrotrin}.

yiad) Dem 9)fgifterbanb 38 91. 27^ 9h:. 110 im tmticanifc^eit ^rc^tt^e,
aui^Sugtocife bei 8rinfc, »eftf. U.=». V, ftx. 707.

583. - 1277 (1276), Vlm 7.

S)q4 Alofier 9lu0e überträgt bem oftnabriider S)omIapitd baft eigen-
t^um eineö Srbeft in £eder (Arfpl. Ofierbippeln), toie ed baöfelbe
von 3o§ann Srant unb feinen @eno{fen, ben Srfibem von SReppen,
Dor bem Stabtgerid^te in Odnabrüd er^lten ^t.

«bfc^rlft bc« 14. gal^rl^. in SÄfc. 217, 13.

Hcrmannus prepositus, Wendelburgis abbatissa iotusque conventus
monasterii sancte Marie virginis in Rulle omnibus in perpetuum. Notum
facimus, quod nos capituio ecclesie Osnaburgensis proprietatem unius
domus in villa Leckere in parrochia Ostercappelen site ad obedientiam
Papenhove pertinentis, quam eis Johannes dictus Brant et socii sui
fratres de Meppen pro certa pecunie quantitate vendiderunt, conferiraus
et resignamus per presentes eodem jure, quo nos a diclo Johanne et
frairibus de Meppen coram judicio Osnaburgensi recepimus perpetuo
possidendam. Et ut hec rata et indubitata permaneant, presentem
litteram sigillo nostro consignatam dedimus in testimonium predictorum.
Actum et datum anno Domini MGCLXXVI, in die dominico ante festum
beati Gregorii pape.

1277 *J6

584. - 1277 (1276), Sflötj 8.

Sias Siomtapitet »on Oänabciid befunbct, baB bet osiiabcüdei:
Sürflcr Sofionneö Srant bem eriodfitteu Sifi^ofe floiirab ba9 ©igen:
tljiim Doii 4 ßr&en in bec Sniier[d[iaft aec()tiiiaen unb oon 2 (Stbeii
in her Sniierictiaft 3lii2e übertragen unb bie 6 erben roieber ata
lEtenflmannäletin empfangen |)flt; er erptt als ©ntgelt bafür bte
früher von bem 3litter ©cbert doh ber Sorft befef^ene aßaare in
ber Def)cter 2)!Qr(, bic ßigen^Srigen bes ©rbeS jnr Sinbe in IRuÜt
unb bas 31ei$t ber Serfüsnng über bas @igent[|um jroeier uon ben
fe^4 grben nodEi freier 5ffiof)I.

M6f(^cift &cä U. Qalnrj. in !Piit. 317, 18,
Ludigenis Dei gratia preposilus, Bertrammus decanus totumque
capilulum Osnaburgensis ecclesie oitmibus presentia visuris notitiam rei
geste. Ne ad dirimendum ea que rationabiliter acta sunt ex ignorantie
cecitale quisquam excusationis velainen assumcre valeat et approbata
prudentum consuetudine perutiie visuiii est, ut scripti testimonio robo-
rentur; iioverit igitur tarn presentiura quam futurorum felix industria,
quod Johannes dictus Brant, uxor ejus Greta, Henricus et Johannes
nati ac Hildegundis nata eorum, cives Osnaburgenses, venerabili in
Christo pati'i ac domino domino Conrads [Osnaburgensis] ecclesie electo
Ricberti,') Ludolfl tkor Wjisteiie, Teppescot et thor Wildenwisch') in
Villa Lechtinghen ac Lefdaghes hus et tho Thorhjnden in villa Rulle
coiisistentium domoruni proprielatem, que ad eos spectabant, libere
contulernnt et absolute ad jus ministerialium ecclesie nostre, cujus ipsi
ministeriales existunt, ipsas domos seu bona recipientes ab eodem ; in
recompensam autem donationts ipsaruni domoruni unam warandlam in
marcha Verethe*) quondam domni Ecberti de Horst attinentem et Cone-
gundim ac Bernliarduni, Henricum et Johanneni ejus natos in predicta
domo tkor Linden habitantes jasto permutationis tytnlo idem electus
contulit supradictis. Hiis vero adjectum est, quod ipse Johannes, uxor
ejus ac liberi eorum predicti disponendi de proprietate duarum domorum,
quarum ex dictis sex voluerint, liberam secundum suum beneplacitum
debebunt habere facullatem, Ne autem hec in posterum aliqua inler-
veniente contradictionis calumpnia a quoquam indebite deformentur,
presenti Scripte super hiis confecto ad robur perpetuum sigillum nostrum
duximus apponendum. Acta sunt hec corara nobls anno Domini MCC
sepluagesimo sexto, octavo Ydus Martii.

') "Die gmetpunttioii ifi fjicr ämetfclftoft, cö (inh tm gonjen 6, alfo 4 Srben
in Cci^tlnflcn. Doe SBcijtit« öeö ffopiorg nennt fie; Cubolpßt, tor Suften, 5Ceppeö'
cott, SEßiltien)i[t^. Bicberti Lmlolfi a\& Eine ^crfon mute ofiev oufJaHenb. - ') UrL
oben 5Ri. 580. — ') «el)rtE, Shfpl. Sclm.

406 1277

585. - Sßone«, 1277, Vtar} 31.

Sifd^of ©Derl^arb von SRänfler übertoeiß ein @rbe in ÜBeflrup mit
bem (Sigentl^umdred^te an bad 5t(ofler Serfenbräd, nad^bem il^nt ber
fräl^er bamit be(e^nte ^oi^anned von S^inHage }um Stfa^e bafur
ein 6rbc in Bercdorpe gu fielen aufgetragen l^at.

Driginot: ©tootSord^it). !Drucf: ©anb^off, Urfunbcn 9Jr. 118.

Nos Everhardus Dei gratia Monasteriensis episcopus omnibus
notum esse cupimus, quod nos inspecta utilitate ecclesie nostre de con-
silio fidelium nostrorum domum unam in Westorpe, quam Johannes de
Dinclage fidelis noster tenuit a nobis jure ministeriali, obtentu ipsius
Johannis militis dimissa proprietate claustro in Bersenbrucge contulimus
pleno jure recepta in concambio seu restauro illius domum in Berc-
dorpe,^) cujus proprietatem idem Johannes restituit ecclesie Monasteriensi
et tenebit jure ministeriali, super quo presens scriptum fieri fecimus et
sigillo nostro communiri. Datum apud Woltbeke, anno Domini M^CC^LXX
septimo, pridie Kalendas Aprilis.

*) ©cröfttup, ®cm. ßongförbcn, 3lmt l33cd^tQ?

©iegelrcfle an rot^grünen ©eibenfäben.

586. - OSnaBrüiT, 1277, min 31.

3)er ertoä^lte S3ifd^of Äonrab pon Ddnabrüdt genel^migt ben SSer«
trag bed Äloflerö Serfenbrüd mit bem ^Pfarrer ©erwarb von SBcfler*
fiebe, nad^ toeld^cm baö Älofter bem ^Pfarrer 45 aWarl jur &-
Werbung ber SBogtei über bie ®üter feiner Äird^e unter 3Serpf[id^tung
einer S^^lung von 2 3Warl SRente burdd bie fiörigen ber Äirdde
Dorfddiegt.

Slbfc^rift bc8 14. ^af)x^. in anfc. 161, 17. !Druc!: ©onb^off, Urfunben
mx. 117.

Universis Christi fidelibus presens scriptum inspecturis Conradus
Dei gratia Osnaburgensis ecclesie electus noticiam rei geste. Olim cum
venerabilis in Christo pater Ludolphus Monasteriensis ecclesie episcopus
et fratres sui carnales, Wilhelmus scilicet Monasteriensis ^) ecclesie major
prepositus, Adolphus et Wicboldus milites viri nobiles dicti de Holte,
jus patronatus ecclesie in Westerstede, quam viri nobiles progenitores
ipsorum fundaverant, dotaverant et donec ad eorum tempora quiete
possederant, in honorem beate virginis libere et absolute cum omnibus
juribus et pertinentiis suis de suorum consensu heredum monasterio in
Bersenbrugge Cysterciensis ordinis contulissent, sicut in privilegiis inde
conscriptis apparet, eorundem nobilium frater junior Wicboldus miles

1277 407

supranominatus advocatiam dicte ecclesie quibusdam militibus porrexisset
in feodum et ejusdera advocatie proprietatem Hermannus miles dictl
Wicboldi filius et nepos suus Lodewicus, dicti Hermanni filius, eidem
monasterio contulissent, postea et advocati taliter infeodati ut prochdolor
hodie moris est et morbus communis nobilium et aliorum, qui ecclesiarum
sunt advocati, dictam ecclesiam in Westerstede non tuerentur, prout ad
advocatos spectare dinoscitur, verum ipsam ecclesiam in bonis suis adeo
devastarent, ut quidam de mansis bonorum eorundem manerent in-
culti et qui colebant pensionem debitam dicte ecclesie ejusque pastori
non possent persolvere ac tandem advocatia predicta venalis preberetur
Gerhardo tunc temporis pastori et nee idem Gerhardus aut litones ecclesie
scpedicte ad emendum vel redimendum ipsam advocatiam suflQcerent, ut
sie ecclesia ab oppressione advocatorum liberaretur, convenit inter abba-
tissam et conventum de Bersenbrugge ex parte una dictumque Gerhardum
pastorem et servos ecclesie in Westerstede ex altera, quod pecunia pro
qua emi debuit et emebatur dicta advocatia, que ad summam XLV
marcarum ascendit, ab abbatissa et conventu predictis venditoribus dicte
advocatie solveretur et litones predicti ac heredes eorum ultra pensionem
antiquam, quam de mansis suis solvere consueverunt, Gerhardo pastori
predicto et suis successoribus duas marcas ad usus monasterii in Bersen-
brugge annuatim persolverent et illas pastor, qui esset pro tempore,
fideliter exigeret et monasterio presentaret prelibato. Quare abbatissa
prepositus et conventus loci ipsius humiliter nobis supplicarunt, ut con-
tractum hujusmodi ratum habentes et firmum auctoritate ordinaria con-
firmare curaremus. Nos vero pie considerantes, quod idem contractus
licite fieri potuit necessitate cogente de capituli nostri consilio ipsum
contractum auctoritate ordinaria in nomine Domini confirmavimus et
presentibus confirmamus. In cujus facti nostri fidem et testimonium
presens scriptum sepedicto monasterio in Bersenbrugge concessimus
nostro et capituli nostri sigillis roboratum. Acta sunt hec in civitate
Osnaburgensi, anno Domini MOCC^^LXX^VIIS II Kalendas Aprilis.

») grül^ct !Dompropft t)on Oi^noörücf.

587. - a)ettt 1277, «>rU 7.

®raf Otto von S^edtenburg unter benen aufgefül^rt^ mit toeld^en
fid^ ber 33ifd[|of ©imon von ^aberborn gegen ben @r}bifd^of ©ieg-
frieb von 5töln perbünbet.

^xxid: gflnfc, SBcftf. U.»©. IV i«r. 1463; ßocomblct, iWieberrl^eln.
U.*». n S«r. 700.

I

588. - 1277, ffllöi 1.

^er eiiDö^tte uiib beftätigte 33ifd(icif Jtonrab uon Dfitiabrücf übe» 1
trägt bas uoti if)m le^iinldrige von ^oliann tion 3l|1nip bem ^Dont* J
tapitet oetiQufte uiiö i^m ceftsnirte ©cbe Softetinami im flir^jpi«^
Sorglot) bem Stcp^anSnltat; im ^om.
Oiifiinnl: lloiiuiTcfiiU,

Conradus Dei gratia ecclesie Osnaburgensis eleclus et conGnnatua J
omnibus in perpotuum notum facimus et prostestamur, quod Jobanaeal
dictus de Ästorpe in presentia nostra constilutus do consensu et voluntatal
domine Gertruciis uxoris sue ac omniuni herediini suorum tarn filioriini j
quam filiarura vendidit et in jure corain nobts penitus dimisil capitulo
ecclesie nostre majoris domum in Locseten, sitam in parrochia Bui^lo,
cum omni integritate et atUnentiis suis pro certa pecunie quantitate.
Quam domum, quia de manu nostra tenebat, in manus nostras idem
Johannes, Gertrudis uxor sua et pueri sui predicti libere resignartinl,
nichil sibi juris aut heredibus suis in ea penilus reservantes. Post quorum
liberam resignationem nos ipsam domum una cum proprielate ipsius de
voluntate capituli nostri predicti ad aitarc beati Stephan!, quod bone
memorie Ernestus cantor ecclesie nostre fundavit et dotavit in medio
monasterio nostro majore, contulimus et conferimus per presentes quiele
et pacifice perpetuo pertineiKlam. Diclus vero Johannes de Astorpe,
Ilinricus frater suus, Johannes de Snelbergen, Ertwinus de Haren et
Johannes de Sligthorst promiseruiit coram nobis, diclo capitulo nosiro
et persone altari beati SIephani deservienti pro Ecberto quondam coco
predecessorum nostrorum, uxore ejus Gisle et contra quemÜbet warandire
et quantum ad veram et justam warandiam pertiaet, ipsum capitulum
et personam sepedicli allaris modis omnibus in perpetuum indempnes
penitus conservare. Et ul omnia supradicta in suo robore inviolabiliter
perseverent, presens scriptum nostro ac capituli nostri sepedicli sigillis
in perpetuum testimonium et niunimen fecimus comrauniri. Actum et
datum anno Domini M^CCLXXVII", in die sanctorum aposlolorum
Philipp] et Jacobi; presentibus Hugone de Gollorne, Rolando thesaurario,
Everhardo de Volmestene ecclesie nostre canonicis, raagisiro Johanne
notai'io nostro, Lutberto sacerdoto diclo de Mettingen; Hugone de
Cappelen, Hinrico de Aspelecampe mililibus ; Tethardo Lelhebur, Gisel-
berto Smeltebake, Lippoldo de Thrantheui, Hinrico Retlage, Hinrico de ,
Stenvorde, Baldewino de Bure et aliis pluribus.

5Rü(I|i^rift : Privilegium super colonum Loxterman |

3)ie beibeii Sieflel finb abgefallen.

an prope Borgio, ^M

1

1277

W9*

589. - 1277, Wttl 31.

^ompropft Siibger, ^oiiibe^ant Setttam imb baa ge(animte 'S>om'
fttpttel oon Osnah-ücE beurfiinbeii einen unter 6ib nbgegebenen
©(^iebfpnidi über bie jroifctien bem ©tafen Otto Don Moocnsberg
«nb bem eriüaltlten Sifc&ofe Ronrnb oon Dsnabrücf ftteitigen Siebte
in ber »erSinolber HJIarE unb bie Strafgelbec am ©ogetidite.

Drlaiiicil: ©toataari^iB iDlünflcr. "Druit: Cnmeif, ©efc^lt^ie Oon
ffloßenSbcta Cod. dipl. Kr. 51, Öanac^ ©rimm, aBdötfiftiiicv IH
®. 186. ©oDfleroeg, 2ßeft[. U.=95. VI Sit. 1094,
Nos Ludierus prepositus, Bertrammus decanus totumque capilufum
ecciesie Osnaburgensis nolum facimus, quod orla materia discordie inter
venerabilem palretn nostrum, dominum Conradum ecciesie Osnaburgensis
electum, ex parte una et nobilom virum dominum Oltonem comilem de
Ravensberge ex altera super quibusdam juribus in marcha Versmele,
comite asserente jura que hiis nominibus vulgariter nuncupantur: vide-
licet omnia ligna infructuosa, que ttnbarugtich holt vocanlur, warandyam
in scutellis, que scotelware dicitur, warandyam cementariorum, qui kalc-
bemere vocanlur, warandyam in oninibus fabris palustribus, qui broc-
smeike vocantur, warandyam eorutn, qui dicuntur holebernere, item
extra venditorum, qui utselinge vocantur, item omnes occupaliones, que
besettinge vocantur et omnia jura, que hujusmodi marcha supradicta
consuerit habere ad ipsum hereditario jure pertinere ac eundem et suos
progenitores usque nunc quiete et pacifice possedisse, nichil juris re-
cognoscens dicto domino nostro ele-cto et ecciesie Osnaburgensi, nisi
centum porcorum pastum, qui a nobüi viro Ludolfo de Stenvordia
quondam Cuerat comparatus, et pastum triginta porcorum de maoso
Locseten. Insuper recognovit ei jus succidendi ligna, que ad edi-
ficalionem et parationem castri et domorum castrensium in Ibürg intra
castrum morantiuni necessaria fore dinoscuntur. Üictus autem dominus
noster electus in contrarium dicebat, quod non crederet, dicta jura ad
ipsum comitem integraliter pertinere. Que discordia inter dictum dominum
nostrum electum et comitem prefatunn de consensu ipsius domini nostri
electi, nostro et niinisterialium Osnaburgensium in hunc raodum qui se-
quilur est sopita: In octo milites ex parte utraque cxtilit arbilralum; ex
quibus octo, qui quatuor super optentu juris sul domini verilatem pre-
dictorum jurare vellenl, quod eorum standum foret juramento et sie
illis quatuor ex parte domini nostri electi jurare noientibus, sed alüs
quatuor juramentum deferentibus ex parte jpsius comilis, Johannes de
Busche, Reinfridus frater suus, Regenbodo Top et Ludolfus Nagel milites
in facie ecciesie juraverunt, quod omnia jura in dicta marcha es parte
comitis superius expressa ad dictum comilem ex antlquo pertinuerunl et

I

410 1277

pertinent et ad dictum dominum nostrum electum et ad suam ecclesiam
nichil amplius pertinere, quam ea jura, que superius sunt excepta, salvo
tamen jure omnium eorum, qui vulgariter ervexen et marchenoten vo-
cantur, qui jura sua in dicta marcha pacißce possidebunt, sicut hactenus
possederunt. Ceterum super dissensione jurisdictionis, que gogerichie
vocatur, sie est determinatum, quod secundum juraraentum quatuor
miiitum predictorum vadimonium quinque solidorum, quod ad dictum
juditium tarde venientibus, qui vulgariter latekomen vocantur, fuit im-
positum minus juste, sex denarios non excedat, item vadimonium quinque
solidorum, quod injuste imponebatur, corruptam dictantibus sentenciam
simiiiter sex denarios non excedat, item quicunque proscriptus, cum
restituitur juri suo, non plus dabit quam solidum qui vocatur weihe-
Schilling. Et hec jura predicta cum omnibus juribus ad dictam juris-
dictionem, que gogerichie vocatur, communi jure pertinentibus, prout
ea Rodolfus de Haren miles pacifice quondam possederat et quiete,
idem dominus noster electus ipsi comiti et suis subditis perpetuo in-
violabiliter observabit. Que omnia supradicta sepedictus dominus noster
electus admittens pariter et acceptans nobis presentibus et consentientibus
approbavit, quibus nos in protestationem eorundem nostrum sigillum
duximus apponendum. Acta sunt hec pridie Kalendas Junii, anno
Domini M^CCOLXXo VIF, presentibus Helmoldo, magistro Gerlaco, Gon-
rado Unco, Everhardo de Horst, magistro Jordano, Hinrico de Monte,
Hugone de Goltheren, Johanne de Ves, Rolando thesaurario, Wezcelo
de Stadhen, Arnoldo scolastico, Alebrando de Hethe, Thiderico Flore,
Bnmone de Hamme, Rodolfo de Rusle, Everhardo de Volmezstiene,
Lodwico preposito ecclesie sancti Johannis, Ludiero de Bissenthorpe,
Wernhero de Tremonia, Johanne Beren ecclesie nostre canonicis ; item
Johanne Beren, Luberto de Linge, Bernhardo de Beveren, Lodwico
Haken, Gyselberto de Bissenthorpe, Hugone de Home, Arnoldo de Horst,
Helenberto fratre ejus, Hinrico Vinken, Hinrico de Aspelcampe, militibus;
Nicholao Eyfelario cive Osnaburgensi.

2ln ^crgamcntfireif cn ©icgcl bcö ©omlapiteU (SBcftf. ©. 101, 5).

590. - »entlieim, 1277, 3iittl 5.

®raf ©gbert von ©entkeim beflätigt bic ©d^cnfungen feincd SSatcrfi,
bed @rafen Otto pon 93ent^eim, au bad S)eutfd^orbendl^aud in
Utrcd^t.

!Drucf bei SungluS, Historia Benthemensis (S. 84.

Universis presentes litteras visuris Egbertus comes in Benthem
salutem in domino sempiternam. Cum temporis mobilitas omnia secum

1277 411

temporalia pertrahit, de facili a memoria hominum, quae labilis est,
actus cadunt humani. Ideo plerumque ea, quae aguutur, consueverunt
literali testimonio perhennari. Noverit igitur universitas vestra, quod
nobilis vir Otto noster genitor, comes in Benthem, prudenter attendens
caducam esse vitam mortalium, nee quicquam esse inter cetera ambigua
incertius hora mortis, salutique suae compos corporis et mentis salubriter
providens, habitum religionis a commendatore et fratribus domus Theu-
tonicae beatae Mariae Trajectensis humiliter petiit et obtinuit ab eisdem.
Quo impretrato in reraedium animae suae et progenitorum suorum et*
ob spem retributionis aeternae viris religiosis commendatori et fratribus
domus Theutonicae in subsidium terrae sanctae nobis et dilecto sororio
nostro juniori comiti de Oudenborch,^) praesentibus et consentientibus
in puram elemosinam propter Deum liberaliter contulit et assignavit
ecclesiam sive jus patronatus ecclesie de Renen*) cum ejus attinentiis
nee non grutam ibidem et decimam in Node, quam ibidem percipere
consuevit, praeterea ecclesiam cum decima in Benemele et ejus attinentiis,
item domos, quae apellantur Meynardinghe, sitam in Hagelo, et aliam,
quae dicitur Gesten, et tertiam, quae dicitur Hubboldyngh, sitam in
Voiethe, cum hominibus et ceteris attinentiis earundem domorum, ita
quod praedicti commendator et fratres omnia praemissa deinceps in
Perpetuum habeant et teneant libere et quiete. Rogavit autem nos idem
genitor noster, ut dictam collationem et liberalitatem suam ratam habere
veliemus et firmam, nosque pro ejus voto benevolum adhibentes assensum
collationem praemissam ratam habentes et firmam ipsam promittimus
nullatenus ullo nunquam tempore infringere, nee volentes, ut a quoquam
hominum nostrorum aliquatenus infringatur, renunciantes expresse omni
proprietati et juri, si quod nobis vel heredibus nostris in omnibus et
singulis praemissis quomodolibet competere videbatur, ac omni exceptioni
sive defensioni juris canonici vel civilis, si quae nobis vel heredibus
nostris valere posset ad obviandum aliquatenus donationi supradictae,
ac supplicantes venerabili patri nostro J(ohanni) electo Trajectensi, ut
eidem donationi suum consensum et auctoritatem adhibeat, quatenus eo
ampliorem obtineat firmitatem. Acta autem sunt haec in Benthem,
praesentibus nobis et comite de Oudenborch, et ut dictum etiam con-
sentientibus ac praesentibus testibus, scilicet Alberto presbytero capellano
nostro, Bernardo de Sebelinchem, Nicoiao de Turre, Nicoiao filio Boyde-
kini et Ludolpho filio ejus dicto de Sconewolde,') Gonrado de Queden-
dorp, Henrico de Reden militibus; Rodolpho Haech de Vethe, Werem-
boldo Flamynch famulis et aliis quam pluribus. In cujus rei testimonium
nos E(gbertus) comes de Benthem praedictus sigillum nostrum duximus
praesentibus apponendum. Nos quoque J(ohannes) Dei gratia Trajectensis
electus profitemur, nos consensum nostrum et auctoritatem praemissis

412

adhibuisse et in hoc signiim agiDum nostnim praeseotibos appendisse.
Actum et datam anno Dofuini MCCLXAVIL in die beati

') ftatt AldaibofrciL — *} fitem, Itoomi ntrrt^ — ') mttt Sconerelde.

591. - ^M^erltni, 1277, 3ni 9.

Xtx enoo^ %f(^ Jtoitrob oon C^nolrriuf otrfpri^t bem paber-
bomtr Xomtojpitd innerhalb 3a^re$frift 25 3Raxt }itr Stiftung
eine^ 3a^re$gfba(^tniYfed für feintn orr^orbenen Cbtim, ben paber-
bomer 9if(^ Simon, )u }a^kn.

Criginal: Suuu^ic^tD IRünjter. Xnuf: ginff^ ^SBfftf. U.^S. lY
3>k. 1473.

Conrados Dei gratia Osnabnrgensis ecciesie electos. Xotum facimus
et recognoscimus per hoc scriptum, quod nos honorabilibus viris pre-
posito, decano et capitulo PaderI)omensis ecciesie fide prestita corporali
promisimus viginti quinque marcas denariorum legalium infra annum et
diem sine difficultate qualibet persolvendas, cum quibus denariis com-
parabuntur bona pre&to capitulo perpetuo retinenda, ut in eadem Pader-
bornensi ecclesia memoria venerabilis patris et domini Simonis quondam
Paderbornensis episcopi avunculii nostri perptualiter in anniversariis suis
annis singulis et alias modo consueto et deb[ito] peragatur, sigillantes
hanc litteram sigillo nostro in testimonium predidorum. Datum Pader-
bornes anno Domini M^'GC^LXXVII'', feria quarta post Bonifacii.

»rud^flücf t)om eieftcnfxcßel (ffieflf. Siegel 52, 4) aber ol^nc 3tnd^
ftegel an ^ergamentflreifen.

592. — 1277, 3itttl 28.

@raf Otto oon S^edlenburg überträgt bem Jllofier SluQe bad ©igen-
t^um }toeier (Srben in @art^aufen bei 3iuüt, toeld^e bod Jllofier
oom 9titter ^einridd oon Xroxilt getauft l^at.

Siafc^rift be« 14. ^a^xf). In anfc. 217, 84. !Druc!: Sungiug, Hist.
Benth. (5. 83.

Otto Dei gratia comes in Tekeneborch universis Christi fidelibus
tam prescntibus quam futuris ad quos presens scriptum pervenerit salutem
in omnium salvatore. Quoniam labilis est hominum memoria et Universum
genus humanum simul cum tempore labitur, necesse est et perutile, ut
ea qua racionabiliter acta fuerint scripti testimonio perpetuentur. Scire
ergo volumus universos, quod abbatissa et conventus monasterii in Rulle
Clstcrcionsls ordinis a domino Hinrico milite dicto de Wisle^) ministeriali
noBtro bona in Garthusen, que a nobis in feodo tenuit, domum scilicet

1277 413

Hinrici majorem et domum Alvaradis minorem cum casis ad easdem
domos perlinenlibus,*) hominibus, pratis, piscinis, pascuis, nemoribus
omnibusque attinentiis pro certa pecunie quantitate comparaverunt, qae
idem Hinricus et uxor sua una cum omnibus heredibus suis legitimis
multis nostris ministerialibus et amicis suis astanlibus libere et voluntarie
in manus nostras resignarunl, Nos -vero moti pietale ob spem eteme
remunerationis et in memoriam omnium parcnlum nostrorum de con-
setisü uxoris nostre Richardis filiorumquo nostrorum Oltonis et Engel-
berti proprielatem eorundem bonorum abbatisse et conventui prefatis
contulimus et per presens scriptum conferimus juslo donationis titulo ab
eisdem perpetuo possidenda(m), Ne autem in poslerum aliquis suc-
cessorum sive herodum nostrorum sepedictum cenobium in eisdem bonis
aliquatenus audeat ve! queat inquietare, in hujusmodi noslre donationis
testinionium sigillum nostrum presentibus duximus apponendum, firmum
et ratuni esse volenles, quod liberalrter et racionabililer a nobis est
donalum. Acta sunt bec anno Doniini niillesimo CCLXXVII, IX Ka-
lendas JuIÜ. Testes vero qui huic facto inlercrant hü sunt: Engelbertus
dapifer nosler, Lambertus Buddo, Rudolplius et Allexander fratres de
Langen, Ludolphus de Brochterbeke, Thomas de Tliethem, Hinricus de
Scholbroke, Gherlacus de Horstelo, Ghisiko de SIrickit, Ghiselbertus de
Bissendorpe, Johannes Kamerarius, Gherhardus de Bromestorpe, Lode-
wicus üncus mililes; Gherhardus dictus Dericuä,') Hinricus Vromodinck,
Johannes Brant, Volcwinus de Linthorpe burgenses et alii quam piures.

') ftatt Twisle. — ') bie 33orlage ^ot [lertinentea, — ') ftntl Clericna ober
DvericuB.

593. - 1277, 3Hni 28.

StS^of Jlontab DOn Dflnabrfld befimbet, baß baS ftlofter Sletigering
ben Sof Mersbeke Don ben Särübern oon Seoetii gefaiift ^abe.

Oriflliinl: Stnntenti^lö aJtiiilft«. Gripa^nt fiel aüilmoiiS, aßeftf.

u.=SB. m m. 1018, stilin.
Nos Conradus Dei gratia Osnaburgensis episcopus omnibus notum
esse cupimus, quod dilectc in Christo filie abbatissa et conventus mon-
asterii in Rengerinc, Cisterclensis ordinis, Monasteriensis dyocesis, curtem
dictam Mersbeke*} cum suis attinenciis per(!) nonaginta marcis justo titulo
compararunt ab Hartmodo et Woltero fratribus de Beveren et eorum
uxoribus Hildegunde et Felicitafe et liberis ac choheredibus eorundem,
ita quod omnes predicti ad nostram accedenles presentiam apud sanctum
Mauricium extra muros Monasterienses recognoverunt, de nonaginta
marcis predictis sibi esse plenarie satisfactum, et curtern predictam re-

i

4U

M(rnair<ncint ad opus abbalisie et eonrenliB pre&tanmi eoram ncrfiis
eom aUinenei» curtis meiDoraie, preseotibiB domioo Wabammo pie-
posiiOf Hetako esoAart JfooaälerieDsibQSv magislfo Hermaiioo decano
i>?eek^ tandi \AA%m; Geriaeo de Bereren, HennaiiDo de Iiangen,
VittciAj de Lejmbeke, Matbeo de Koro CasteHo, Genmgo Hennaimo et
Wolt#^o fratribos de Bonstorpe, Rdaiido de Veditorpe, Hennanno de
VdUceten et Sjrffrido dido Yogedin mOitibiB; Hermanno de Langmi
Ceimulo et aliis quam ptnribiis dends et iaids. Et nos rogati a Tendi-
toriln» curtis prelate presens scriptum in memoriam et maniineD rei
geste sigilk) nostro daximus mmuendimi. Actum et datom amK> Domini
M^X^LXX* septimo, in Tigflia Petri et Pauli apostolorom.

*; Huf ber WAÖStüU fit^ tKm ftner fMiitb M 16. 3a^. To Mersbecke \mh
ba^mer t>on einer folc^ bed 17. 3a^ Altlioff. 9{ac^ IRjc I^ 108 161. 1 bcd
etootdatc^Dd 9Riiitftn je^t: 3<^uae 9{te^af, Shfpl. CftbcDtm.

€te0el nebfl bem au4 ber ttrfunbe gef^nittenen ^gomentffareifen

094. - Vlfiiifler. 1277, 3«tt 8.

0raf Otto von XtüttAnx^ fil»erträgt bem 5t(ofler Sangenl^orfi bad
Sigent^umdred^t bed von i^m (e^nrfii^rioen ^ofeö ^öping bei @4öp=
pingen im Jtreife Sll^aud.

Drurf : «Öllmon«, «Öeftf. U.»». m 9Jr. 1021.

595. - Olnatrfiir, 1277, 3ittt 20.

!Der Cblc Subolf t)on ©tcinfurt befunbet, bafe er bem Älofier
(^rapenl^orfl ben ^of in 9tingel unb }n)ei bajuge^örige @rben nebfi
einem Motten verlauft unb por bem ^reibing in ©ttntelbed bod
Sigentfium berfelben übertragen l^abe.

8wet Orlfllnalauöfcrtigungcn (^4, B): (Staoti^arc^iö aJlünftcr.

Univcrsis presens scriptum visuris Ludolphus vir nobilis de Sten-
vordia noticiam rei geste. Quoniann ab interitu mortalium vive vocis
deflcil probatio, provide conservatur geste rei veritas publicis instrumentis.
Ilinc est quod prcsentts scripti testimonio omnibus tarn presentibus
quam postcris volumus esse notum, quod nos curtem in Ringelo^) et
duos mansos Gerhard! videlicel de Hasteten et Everhardi dieti Rex cum
casa Itinrici cidcm curti annexos cum juribus et pertinentiis suis universis
accodcnto nali noslri Ludolphi pleno consensu abbatisse et conventui
sanctimonialium monasterii in Gravenhorst ordinis Cisterciensis Osna-
burgcnsis dyocesis pro ccntum et LX mards vendidimus, transferentes

1277 415

per liberam resignationein eandem curtem cum mansis predictis et casa
de nostra possessione justa et quieta in nianus et possessionero dictorum*)
abbatisse videlicct et conventus nullo nobis seu nato nostro predicto
jure in eisdem retento et hanc resignationem coram dhincgravio^) Hugone
de Kappelen*) milite et suo subdhincgravio Wolderico de Ostringen,
qui tunc vice ejus libero juditio, quod vulgariter vriedhing vocatur, pre-
sidebat in loco qui dicitur Sunnesbeke, fecimus publice et expresse. Ad
amputandum igitur omnis calumpnie ac dubietatis scrupulum presens
scriptum in facte emptionis venditionis ac resignationis firmitatem in
perpetuum rei geste testimonium sigiilo nostro una cum sigillo memorati
Hugonis militis aliorumque militum Lodewici scilicet Haken et Swetheri
de Siedesen, quia hujusmodi venditioni emptiont ac resignationi inter-
fuerunt, fecimus communiri. Huic eciam emptioni venditioni ac resigna-
tioni Ludgerus miles interfuit dictus de Brochterbeke, qui caret sigillo.
Datum Osenbruge, XUP Kalendas Augusti, anno Domini M«GC®LXX<>
septimo. Testes eciam higus rei sunt famuli Willikinus de Hege, Nico-
laus de Witovesen et Thidericus de Thomhem; item et liberi qui di-
cuntur vrien Hinricus de Malebergen, Johannes de Holthusen, Evcrhardus
de Malebergen, item Everhardus de Malebergen, Hermannus de Ostringen
et alii quam plures.

*) ©Qucrfd^oft SRingcl/ fübl. t)on ^iecflenöurg. — •) ß dictarum. — ") B scilicet
Hugone. — ^) B Kappele.

3ln A l^angcn bic ©iegcl: 1. bcö auöfleücrö (2ßcfif. ©. 21, 10);
2. bed ^ugo Don JlQppe(n (5 fd[irägred^td gelegte Stauten); 3. bed fiubtoig
Öafe (Äreuj mit SKünjen beleßt S . . . lum Ludewi . . . .; SBeflf. ©.
157, 10); 4. ifi t)om 5pergamentriemen abgefallen.

an B l^ängen bie obigen 3 ©iegel unb 4. bad bed ©toet^er t)on
©lebefeu (brei SBolfdangeln, nadd linfd geflellt, 2, 1. S. Svetheri de Sledesen;
SBeftf. ©. 159, 1).

596. - 3Burg, 1277, 3«« 22.

©pätere Äuftfertigung ber Urfunbe t)on 1276, 3"^ 22 (ügl. oben
9Jr. 565) mit ber 3a^redangabe 1277 fiatt 1276. 3)ie fpätere auöfertigung
ergiebt [id^ auö bem Umjianbe, bafe an biefer jmeiten 3ludfertigung in
3Biberfprud^ mit bem (Singang Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie
electus nid&t baft ©leften- fonbern baft Sifd^ofriegel (SBefif. ©iegel 50, 6
uub 62, 11) angehängt ift. ©er ©d[ireibfe^ler felbft aber legt bie 25er*
mut^ung no^e, bafe bie jiocite äuftfertigung im 3al^re 1277 (alfo bi« gum
24. anärj 1278) gcfd^rieben toorben ifl. 3)aö eiertenpegel finbet p^ jum
lefeten 3Wal an ber Urfunbe pon 1277, ©eptember 24, baö Sifddoffiegel gum
erften 3)fal an ber Urfunbe t)on 1278, 3uli 6.

I

3tin ^P^VH^^^H

3>ie ebtc g^rau agnes »on ber Sippe unb i()t €o^n €imon flbrr^
laffen bem @Tafen i^nebni^ von Stietberg bie (Biftltntb oon
SSarenfd, %xau tie« Slbert »on Selten«, mit i^ten Äinbein imb
empfangen batür jii 2)ieiiihiianiienr«f|t Engelrob bie grau be«
güfarius VOR Bochove fommt il)ren ffiinbeni mit Äuänoltnie jiotier
%Ö^ltT ©ettrub unb SKatgatet^e. j

Oiieinai hn art^iDe ju iHietbnrg. Snii; ginle, ffiefif. U.=S. IVM
9tT. 14«0. ^

Nos Agnes domina Lippensis ac Simon filius nosler nobilis de
Lippia universis tarn presentibus quam futuris presens scriptum intuen-
tibas notum esse cupimus et presentibus proteslamar, quod nos Gisel-
tnidim de Varensile uxorem Albert! de Vetthus nostram quondam mini-
stenalem ac ejus pueros a jure ministeriali, quo nobis pertinebat, solutos
et liberos dimisimus et in hiis scriptis dimittinius sub hac forma, quod
ipsa Giseltrudis et ejus pueri nubili viro domino Frederico comili de
Retberich ac suis lieredibus eodem ministeriali jure, quo nobis antea
pertinebani, ulterius sint astricti. Nos enim ab eodem domino F(rederico)
nobili comite pro dicta Giseltrude ac ejus pueris in concambium et in
nostros ministeriales recepimus Engelradim uxorem Cesarii de Bochove,
que dicti domini Frederici comitis de Retberich ministerialis esUterat,
ac ejusdem Engelradis pueros, exceptis duabus puellis, Gerlnidi videlicet
et Mai^areta, quas duas sepedictus dominus comes sibi in ministeriales
jure pristino servavit, Super hoc igltur concambio presentem paginara
sipllorum nostrorum munimine confirmamus. Actum el datum anno
Domini M'GG'LXX" septimo, in die beatorum martirum Abdon et Sennes,
XIX') Kalendas Augusti.
'} (latt m.

3tn fd)niQlen ^ergameiitllreifeii jroei nuc I^eilmeife erhaltene Sieget;.!
1. Siegel ber Gbelftau (nii^t bei Sßttu^ unb galfmaiin), ©eftolt einer JcauJ
lueldie in bei 91e(^ten einen Sc^itb mit ber lippefc^en Slofe ^ält; 2. bei
@bel(ierrn Simon mit 9tücffiegel (^reufi unb f^attmann, Sippefdje 31egeflen |
Tafel 18).

- eotß, 1277, «usufl 17.

Sie etübte 3Rfmfler, CsiiQ&rficf, ©oejl iinb SJortmunb ernet

unb erraeitern iiir Silnbiiiö anf 12 ^a^te.

Oti0innl: SlnbtordjlD t^orttiiunb. 3>rinf: 3tö6cl, 3)ortnmii&ErU.=S.1
^x. 162; ao^iie, Ut(.--S. bn ©tabl üomuiltÖ Sit. 29. IRegepS
4)oitrii(*c3 U.^SB. I iPIr. 799,

1277

417

In nomine Domini amen. Nos judices, scabini, consules et uni-
versi burgenses civitatum et opidorum Monasterienais, Osnabui^ensis,
Susatiensis et Trenioniensis omnibus presenles littevas inspccturis notum
facimus, quod nos propter communeiii utilitatem omnium noslmm nos
ad inviceni coiifederantes iu presentem confederationis formam panier
concordamus ipsamque pro singriilis ejus claiisulis compromittimus prestito
juramenfo ac data fide nos inviolabiliter observaturos.

1. Volumus itaque, quod quilibet dominus cujuslibet civifatis
gaudeat per omnia jure suo nee in eo impedialur a civilatibus ulto
modo, dum modo civitatem sibi subditam gaudere faciat suo jure.

2. Item dum aliquis magnatum seu dominorum terre ad ex-
peditionem faciendam se munire intendit in aliquam predictarum civi-
tatum equis, armis, viclualibus aut aliis necessarüs, nee civitas illa ncc
qui.squam de civibus ibidem illi domino aut ejus auxiliatoribus subveniret
aliqualiter in premissis vel in aliquo premissorum nisi sufficienti accepta
cautione ab eis, quod talis expeditio non estendat se in dampnum ali-
cujus predictarum civitatum; preterea eadem civitas intimabit singulis
aliis civitatihus prenotatis, quod talis dominus se ad expedilionem ceperit
preparare.

3. Item si aliquis dominus terre nobiüs miles vel famulus aliquam
civitatum predictarum spoliis, incendiis, captivitatibus aut aliis injuriosis
gravaminibus pergravarit et gravamine perpelatro a terminis profugus
se subtraxeril, omnes prefate civitates omni dolo exciuso fideliter Jabo-
rabunt, ut malefactor ille vel in morte vel in vita civilali, cui dampnum
intulit, presentetur, etiam si pro presentatione illius pecuniam promilli
vel dari contigerit, illam solvent oinnes predicte civitates et quelibet
earum suaiii portionem pro suarum virium possibilitate.

4. Item si ex injuriosa infestatione, quam aliquis magnatum in
aliquam predictarum civitatum vel opidorura exercuerit, prelium exortum
fuerit, civitas, cui hoc incumbil, si directis litteris suis poposcerit ab
aliis civitatibus consilium et juvamen, quelibet civitas aliquot viros
armatos ei transmittet in consilium et auxilium, prout illius civitatis
necessilas exigit et requiril; si autem idem prelium ulterius se exlenderit
injuriantium violentia prevalente, extunc quelibet civitas in propriis ex-
pensis rebus et personis et totis viribus suis Uli civitati subveniet, illius
civitatis injuriose molestie non aliter quam molesUe proprie reststendo.

5. Dem si aliquam de prediclis civitatibus impugnari contigerit,
et si ex alia civitate contra impugnatorem poterit prelium commodius
exerceri, illa civitas ratione hujusmodi commoditatis admittet, quod ex-
ereeatur ex ea prelium alterius civitatis et auxiiiatores de alüs civitatibus
advenientes, qui erunl ibi in expensis propriis, suscipiet favorabiliter et
benigne ipsis totis viribus assistendo.

Sär, CSn. Ui'r.^»u4 111. 27

418

1277

f>. Ilem si aliquam de civitatibus prenolatis obsideri conügeril,
reliquae civitales habito quantotius inter se coosilio modis omnibus
quibuscunque possunt ad hoc intendent fidcliter, ut ab obsidione illa
civiLas liberetur ; quod si hujusmodi intentjoneni suam aliler explere
nequerint, obsessorem illius civitalis et alios, qui in ei consilio et auxilio
assistiint, tolis viribus impugnabunt ipsos \a rebus et personis, incendJifl
et rapinis et aliis modis quibuscunque poterint devastanles et haue im-
pugDationem ultra octo dies a prima die obsidionis, si prius non potest
fieri, non tenebunt aliquatenus in suspenso, et quelibet civitas adeo
ardenli animo ad hec intendet, ac si causa ipsam tangeret principalis.

7. Insuper quecunque violenta injuria alicui predictarum civilatum
illata fuerit, illam relique civitales cum ea et ei equaliter supportabunt
et quelibet civitas toto posse suo resistet et vindicabit tamquam specia-
liier tangat ipsam.

8. Item si aliquis civis de altera predictarum civilatum in alteram
negotationis seu alia quacunique de causa veneril, nee ipse nee res sue
debent ibi a quoquam hominum obligari seu ettam arrestari, sed siquis
ibidem contra eum aliquid duxerit proponendum, mittelur in civitatem,
in qua facit residenliam ille reus, et consules civitatis illius facient actori
de ipso eorum concive fieri eorum civitatis justiciam expeditam.

9. Celcrum si aliquam(!) predictarum civilatum ab aliis civitatibus
super violatione forme hujus compromissionis vel alicujus partis ejus in-
cusata fueril, illam civitatem consules ejus, qui fuerinl pro tempore, ex-
purgabunt prestilo juramento : si aulem emendare suani neglientiam
potius quam expurgari decreverit, illa civitas cuiübet civitati sibi con-
Federate cenlum marcas denariorum dare tenebilur pro emenda, con-
federalione hujusmodi nichilominus in suo rubrore duratura.

10. Ilem si aliquis civium predrctaruin civilatum contra presentciuil
confederationis formam vel aliquam partem ejus venisse incusatus
duorum proborum virorum testimonio convictus fuerit, ille civitati, ii
qua manet, tenebitur ad emendam decem marcarum et carrate vini,
quibus relaxaiidis nullus hominum intercedet, preterea bonis hominibus
non erll de celeris coequandus, ita tamen, dum modo per publicam
enuntiationem premissorum faclam in civitate, in qua manet, scire potuerit,
quod ipse talia, de quibus culpatur, debuerat evilare ; si aulem convinci
non poterit, slcut superius est expressum, ipse assuniptis compurgaloribus
ßdedignis septena manu se expurgabil et talis sua expurgatio admiUetur.

In teslJmonium igitur premissorum et robur ßrmitatis presentem
paginam super eo conscriplam sigilloruni noslrorum impressione fecinius
communiri, presenlibus posl duodecim annos minime valiluHs. Actum
apud Susaltim, anno Domini MC.GLXX septimo, in octava beati Laurenl
marlyris.

I

n-

1277 419

Die Siegel ber ©täbte ©oefi, 3)ortmimb, TOünfier unb D«nabrfi(f an
rot^grün-gelben Seibenfd^nüren erl^alten.

599. - 1277. Slugttfi 2a

Der ®bell^err Subolf t)on ©teinfurt befunbet, bafe er ju ibänben
beö Sifd^of« von Dönabrücf nad^ feinem ben 35rübern Sol^anne«
unb Ubo Don ©rooeren gegebenen SBerfpred^en auf alle feine Siedete
an bie 3^^ntgüter üerjid^ten werbe, mit weld^en bie SJrüber üon
feinem üerfiorbenen fiel^ndmann ibermann von Slfirup afterbele^nt
geroefen roaren.

Original: ©taatSard^iö.

Nos Ludolfus nobilis vir de Stenvordia una cum filio nostro Lu-
dolfo notum facimus universis presentia visuris, quod cum dominus Jo-
hannes et Udo frater ipsius dicti de Groveren a domino episcopo Osna-
burgensi optincre poterint infeodationem bonorum decimalium, quibus
infeodati fuerunt a nobili viro domino Hermanno de Astorpe bone
memorie eo jure, quo idem dominus Her(mannus) a nobis in feodo
tenuit, nos eadem bona prout dictis fratribus constanter promisimus libere
et voluntarie resignabimus ecclesie Osnaburgensi renunciando omni jure,
quod nobis in predictis bonis competit sive competere posset in futuro.
Quod presentibus protestamur. Astiterunt cum hec promissio fieret:
dominus Johannes de Ves, dominus Udo de Cudenhorst milites; Johannes
Scapesculdere, Godfridus de Vortlage et Ferlinus famuli ac alii quam
plures. Datum anno Domini M<^G®G<*LXXVII, ipsa die Augustini.

©iegel (ffieftf. ©iegel 21, 10) an bem an^ ber Urfunbe gefd^nittenem
^^ergamentftreifen.

600. - Sattbegge, 1277, etptmhtx 10.

9litter 3afob Don Seele Derfauft bem jtlofler Sörflel bad Srbe
Golke im Jtird^fpiel ioer}lafe für 25 9Rart oor bem Sroften }u
Sanbegge.

^bfd^rift bc« 18. asol^rl^. im @tift«ord^it) »örftcl.

Universis Ghristi fideübus praesentia visuris et audituris Jacobas
miles de Belen salutem in*) salutis auctore. Noverint tam posteri quam
praesentes, quod nos domum in Golke*) sitam in parrochia Hersleke ad
nos pleno jure cum omnibus suis attinentiis pertinentem cum consensa
uxoris nostrae Mechthildis omniumque cohaeredum nostrorum vendidimus
sanctimonialibus Montis sanctae Mariae in Borstelo pro viginti quinque
marcis, quas recepimus ab eisdem; quam domum cum uxore nostra

27*

4S0

1277

praedicia et noslris haeredibus praedicLis cum suis nianciptis et altinentüs I
universis in manus dtcti prepositi ') cenobii supradicti ad perpetuos usus J
sanctinionialiuni praediclarum coram Hermanno milile dicto de Polle |
dapifero in Landeke*) resignavimus libei-e possid(e[idani). In cujus rei l
testimonium, quia proprio sigjllo caruimus, daptferi supradicti et caslel- |
lanonim in Fresenberge ^) sigilJis praesentem paginam rogavtmus com- /
muniri. Acta sunt haec coram testibus subnotalis videlicet domino )
Joanne sacerdote in Büren et Friesie tunc officiali ; Alberone de Bele,
Hermanno dicto Bove, Joanne de Dule, Bemardo Rump, Bernardo de '
Varlere(?), Hermanno Saltant(?), Gerhardo Swartewolt^) niiiitibus; Eu-
stacbio de Slon, Joanne Bencop, Conrado Amerkorn famulis et alÜs fide
dignis. Datum Landeke, anno Domini niiJlesimo ducentesimo septua-
gesimo septimo, quarlo Idus Scptembris, feria sexta post nalivitatcm
beatae virginis Mariac.

') abfi^Tifi et. — ') etTon ifaeititfcö mit öcni IWl n&aclBften <Srbe BoirftauS
im »vfpl. ScrjlotE? üsl. ». a^üring in aüitltj. XVUI ©. 253, - ») atit^rift per-
petni. — *) Suüfl SoiibEBB^, fit. OTcppcit. — '■) gre|eiibor8, ftrfpl. ßalfien, »i.
aUeppen. — •) StBfi^iift Sowarcewalt.

^ie beibeii ©ieget iDaren fc&on bei (Snlnal)iiie ber Slbfc^rifl obgefolleit. ]

601.

1277, QtIfUmUt 24.

^ediant iiiib flapitel ju @nger befunben an ben oönabrüdet ^am<|

f^o&iueiftet Siolaiib 7'/i ©djttling 9lente oerFauft ju l)abeii.

Ovigitifll: ©tootöatdftiU,

Nos . . decanus et capitulum ecciesie Angarensls ad noticiam I

omnium cupimus devenire, quod pensionem Septem solidorum et VI I

denariorum, trium videlicet in ecclesia Osnaburgensi, qualuor et sex J

denariorum in villa Jiiltinchusen,*) quos ecclesia noslra annuatim habuitJ

ex antiquo, honorabili viro domino Rolando thesaurario ecciesie Osna-J

burgensrs in merani vcndidimus proprietatem tenore presentium litterarum. J

Testes adeiant dominus Th(idericns) dictus Fios, magister Werneroa 1

canonici et Henricus vicarius ecciesie Osnabui^ensis, Rembertus clericus 1

ipsius Ihesaurarii et Everardus de Vrisemberg latcus. Datum anno Domini J

M^GG^LXXVII", feria sexta ante festum beati Michaelis.

') aeftiuabnufenV, fltfpl. Ofl er tapp ein.

Siegel von beut aus bei Urhinbe gejc^nitlenen Ijiergamenlflreifen abe-l
gefallen.

1277 Öl"

602. — OSttaJtütf, 1277, @t|)tmbtr 24.

®eE enoä^Ite Sif^of Konrob oon DsnaürücT Überträgt her flirc^e
in enger einen 3e()nten im ßitt^fpiet 3liern8lo(), uac^bem fein
ßeftnanmnn ©rnft oon @eamolb iinb beffen Slfterle^nfimaiin ^tt-.
mann oon auflebe baraiif aSetjtc^t geleiftet, unb empfängt bafür
baö Erbe Biilften im Äirc^fpiel Suer, luomit er beii üon @eSmolb
unb biefec ben ^ermann von ^iiftebe roieber belehnt.

Oriflinal ; ©tnntSari^iü anihificr. T^tnd: Ötntc, aScftf. U.=5B. IV «t. 1486.
Conradus Dei graüa electus et confirmatus ecclesie Osnaburgensis
universis presentes litleras inspecturis in perpetuura salutem in eo, qui
est omnium vera salus. Quoniam ab interitu niortalium vivo vocis
deficit probacio, provide conservatur rei veritas publicis instruraentis.
Noverint Igitur universi, quod Hermannus de Hustede miles, Aleydis
uxor sua, Gerhardus, Johannes et Bernardus filii sui in nostra presencia
constiluti decimam Boninghen') tarn minorem quam majorem in parrochia
Rimeslo sitam, in manus Ernesti de Gesmele, a quo in feodo tenuerunt,
libere resignarunt. Idem vero E{rnestus), Christina uxor sua, Bernhardus
filius, Christina et Gertrudis filie sue dictam decimani, quam a nobts
tenebant, in manus nostras libere et integraliter similiter resignarunt.
Nos vero dilectis in Christo . . decano et capilulo ecclesie Angarensis
decimam memoralam cum ejus proprietate et com omni juris et fructuum
intregritate, quam pro nonaginta et ocfo marcis emerant ab eisdem,
contulimus et conferimus per presentes litteras in modum permutacionis
jure perpetuario perpetuo possidendam, reeipientes ab eisdem decano
et capitulo proprietalem domus Bulzeten in parrochia Bure sile, quam
Ernesto contulimus et ipse H(ermanno) militi contulil memorato jure
feodali. Ne itaque dicta ecclesia ab aliquo in posterum super empcione
ipsius decime et nostra collacione calumpniari valeat vel turbari, pre-
sentes litteras hujus rei seriem continentes ipsi ecclesie dedimus sigilli
nostri munimine roboratas. Testes aderant: magister Johannes notarius
noster ; Bernardus de Gesmele miles et Ludolfos fllius suus, Bernardus
de Beveren, Johannes Ursiis, Lude;vicus et Ludolfus fratres dicti Haken,
Henricuä') dapifer noster, Johannes Camerarius, Vulvero de Dedichowe,
Gerhardus Budde, Henricus de Aspelocampe, Svederus de Sledesen,
Helembertus de Horst, Hermannus de Glosinchem et Gerhardus de
Haddenhusen mihtes; Gerhardus de Hiinevelde, Echardus de Borthusen
et Hartbertus de Beren laici ; Henricus Hazzekinc, Everardus filius Petro-
nelie, Nicotaus Efflerus, Wichmannus de Vlsbike et Hermannus dictus
Stacke cives Osnaburgenses et alii quam plures laici. Actum et datum
Osemb(urg), anno Domini IWCCLX^X septimo, ferla sexta ante festum
beati Michahelis.

') iBennien, Shfpl. MiemSlo^. Huf btx fflßttfdte bcr Utfunbc flc^t oon clitcr
l^anb bt$ 15. QaEii^.: BenDjngeo. — ') K^raekorf.

I

I

I

I

i

%n rol^elbeii Seibenfdtwn KeinM 9)ni4fUiuI Mm 8Utteiiit«yl wetd

Mürffiegel.

603. - 1277, eakt eeytnBltr.')

@raf ^fiebrid) von Sietbecg ic^etift bem flloftet ^a^«IfeI^ ein
ßrbe in Srpeii iinö bas €rbe SIeefatiip, beiöe im Äir^fpid Diffen,
unb eine beim Srbe Hclhus gelegene Rotttnftötte jum £eelgebä<^ni4
feiner uerftorbeiien gran Seatrir oon Öorftmar.

aii)(fitlfl btS U. 3Q[it^. m aJ?fc. I, 106 S. 152 tMi StnoiÄorAü)«
SRünfier. I^tude: n. erbtfiiir, «rtfiiD X\' S. 63; SJitmonö, S8eftf.
U^S. m 9h. 1025.
No8 Fredericus comes in Retberg omnibus presens äcriplum intaenti-
bus terrenis celestia mercari. Que ecclesüs et viris religiosjs impenduntur
ad commodum et profectum nulluni est dubium nisi fiant ipsi Deo, qut
dantis devotionem pje remunerat et affectum. Hinc est quod tarn future
quam presenti generacioni notum esse volumus, quod nos intuitu mer-
cedis eterne et pro reniedio anime uxoris nostre Beatricis jam defuncle
necnon et propria salute ac parenlum nosirorum aliquid de nostro in
gazophilacium Domini millere cupientes de consensu Blionim nostrorum,
sidelicet Otlonis, Conradi, Symonis, Frederici et Bernliardi et filie nostre
Beatricis aliorunique coheredum nosirorum duos mansos, unum in Er-
pingen et alium dictum Cleycanip, sitos in parrochia Dissene, et aream
case, que domui Helhus adjacet, cum omnibus pertineuciis suis mon-
asterio Canipi sancte Marie devota et promta Überalitate donavimus
perpelualiter possidendos; ita sane quod in recursu anniversarii predicte
uxoris nostre Beatricis et posl discessum nostrum die, quo memoriaia
nostri annua revolucione ab eodem conventu agi contigerit, supradiclorum
bonorum pensio eque partita ad consolacionem ejusdem conventus
specialem annis singulis expendatur. Huic etiam donacioni nostre trea
fratres nos tri, videlicet venerabiUs dominus Conradus Osnaburgenat
episcopus, Otto prepositus major Paderbomensis et Her(mannus) cant<vj
Osnaburgensis per orania consenserunt. Ad hujus rei memoriam
posterum habendani presenlem paginam ecclesie jam dicte dedimi
sigillis duorum fratrum noslromni supradiclorum, domini episcopi
prepositi, et nostro pro lestimonio roboratain. Acta sunt tiec anno
Domini M^CC^LXX^Vn", die sepulture felicis memorie Beatricis uxoris
nostre. Hujus rei testes sunt: venerabiüs dominus Synion Paderbomensis
episcopus, Lodewicus prepositus sancti Johannis in Osenbrugge, Otto
comes in Ravensberg, Berloldus nobilis de Buren, Hinrico Vinko, Tb(eo-
dcricus) Rance et alii quam plures.

') ^cgen bcr iZtatlntng Dgl. 9Bi[maitiS a. a. O.; @et>t. 24 imi^ brni bH
onBefii^rtni mariciifclbcT Oletrolog.

lUS
1U«^|

Scbt&u^H

604. — 1277, ortobet 2.

a)er ermäf)Ite iiiib befiätigte Sifc^of Ronrab oon Oflnobrüii befunbet
bie auf aBimfrö bcs Ätofters aSetfeiibrüct jur (Srfialtung bet flöfter^
iiäjen SRu^e erfolgte Sßerlegunjj bes ©cnbgeric^tcS doii Serfeiibtüd
nac6 Stiifiint iiub fegt unter 3"fi'""""no ^^^ äJiritalors, bes Ütbte«
DOii aHtentamp, bie com fltoßer an ben SKrt^ibiaton bafüt ju
jatiUnbe @ntfi$äbigung fefl,

3roei CTiBitialauSfcrtiaimgeii, tinc im (Stnateavt^ib {A), eilte tm
Xiomorrfit!) {ß}. Dtutf; ©anb^ofl, Urfunbeii 91r. 119.

Conradus Dei gratia ecciesie Osnaburgensis electus et confirmatus
omnibus in perpetuum noluni facimus, quod nos ex unanimi conscnsu
et voluntate totius capituli nostri sedem synodalem, que hactenus ia
ecck'sia Bersenbrugge servabatur, propter Dei honorem el comniodutn
sanclimonialium ibidem Domino deservientium, quia in die synodi ejus
ex insoleiitia el strepitu advenientium debitum Deo honorem in ofScio
divino impendere non poterant, sicut decel, ad instantiam ipsius con-
venlus relaxavimus et presentibus relaxanius, statuentes, ut omnes, qui
ibidem synodum observabant, in die, qua in ecclesia Anchem synodus
celebratur, ibi suani synodum amplius observent, sicuti antiquitus con-
sueverunf. Dictus vero convenlus licet hactenus redemptionem syno-
dalem archidyacono non dederit, tarnen pro tanti comodi gracia ad sex
solidorum reddilus legaiis monete annis singulis duobiis lerminis videlicet
in qiiadragesima et mense Septenibris archidyacono suo persolvendos el
ad omncm obedientiam, ad quam hactenus tenebatur, in exuviis dandis
et pclicionc synodaJi a parrochianis et ad alia omnia archidyaconi jura
presentibus se obligatum esse, perpetuo arbitratur. Et ut hec rationabilis
ordinatio nosira el Deo placita, ut speramus, rata perpetuo et indubitata
permaneat, presens scriptum nostro, capituli nostri, domini , . abbatis
de Campis visitatoris ac ipsius conventus in Bersenbruge sigillis com-
niunitum est in testimonium premissorum. Actum et datum anno Domini
millesimo ducentesimo sepluagesimo septimo, sexlo Nonas Üctobris.

A: Sier ©iegel non bem ^ergamentftreifen abgefallen.

B: 1. Siegel beö Sifdjofä abgefüHeii. 2. ^aä alte fiapitelfiegel cr=
polten. 3. 35as manbelförmige ©ieflcl beö 9lbte3 oon 3Iltetiraiitp jeißt ben
31(>t im Ornat mit ^uä) unb ©tab: Sigiltum abba(t)ts Campensis. 4. ^aS
©iegel bes Älofterä Slerfenbrüd ifl abgeToDen.

I

424 1277

606. — 1277, CttAtt 2.

2)er erioä^lte Sifd^of ftonrab x>on OdnabrüdE gemährt auf bie ^üx-
bitte feinet Sruberd^ bed 2)omlantord unb Slrd^ibialonen ^ermann,
ben ^farreingefeffenen von Serfenbrüd unb @e^rbe bei ber Ver-
legung bed ©enbgerid^td uon SerfenbrfidE nad^ Slnlum n)egen ber
il^nen baburd^ enoadjifenen UnbequemlidEiIeit bad SSorred^t^ bag fte
Dor aQen Slnberen in Slnlum i^ren ©enb feiern foQen.

Original: (Btaat^axd^io,

Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecciesie elcctus omnibus hanc
litteram visuris et audituris in salutis auctore salutem. Cum nos de
maturo consilio et unanimi consensu capituli nostri ac Hermanni dilecti
fratris nostri cantoris ecdesie nostre majoris et archidyaconi in Bersen-
brnge sedem synodalem, que in ipsa ecciesia Bersenbruge servari con-
suevit, propter Deum et commodum sanctimonialium ibidem Deo de-
servientium amputaverimus, ordinavimus, ut parrochiani ecclesianim
Bersenbruge et Gerethe synodum suam in ecciesia Anchem statutis
terminis observent, facientes eis pro laboris ipsorum incommodo talem
gratiam specialem, quod primo pre omnibus parrochianis in Anchem
synodabunt et archidyacono suo faciant, quod de jure facere tenentur,
sicuti in suis ecclesiis antiquitus consueverunt. Quicunque vero clericus
sive laicus huic tam racionabili ordinationi se oposuerit ac rebellis in-
ventus fuerit, in ipsum sententiam excommunicationis ferimus in hiis
scriptis in nomine Domini amen. Actum et datum anno Domini
M<>CGOLXXVIIo, sexto Nonas Octobris.

@iegel abgefallen.

606. — 1277, CttAtt 23.

2)er 2)inggraf fiugo Don Äappeln befunbet, ba6 2ll^eib, bie SBittroe

be« Dietridd , auf baö ®rbe Plochus ju ©unfien bc«

ÄloPer« Öfebe in feine ©änbe unb in ©egenroart ber freien aSer-
)id^t geleiflet l^at.

Original: ©taatiSard^it).

Ego Hugo dictus de Cappelen dincgravius omnibus presentia
vi(suris geste) rei noticiam. Presenti(bus) attestamur, quod domina AI-

heydis relicta domini Ty derlei (et ejus) heredes domum

que (dicitur) Plochus in manus nostras ad usum ecciesie Osethe libere

cum suis attinentiis presentibus liberis resignaverunt. Ut

autem hcc rata permaneant, presens scriptum sigillo domini Rolandi
tbesaurarii majoris ecciesie, sigillo nostro, sigillo domini Lodewici Hunci

1277 425

necnon sigillo doinini Svetheri de Sledesen, qui omnes dicte resignationi
interfuerunt, duximus roborandum. Acta sunt hec anno Domini M^^CC^LXX®
septimo, in die beati Severini confessoris.

S)ie beiben erflen Siegel t)on ^ergamentftreifeii abgefallen^ bie beiben
leiiien fdjitlbförmigen erl^alten. 3) Jtreu} mit SRunjen belegt: f Sigilluni
. . . . (aSeftf. ©, 157, 10). 4) 3 aBolfdangeln (2, 1), aDe nadji linf« Qt-^
fteat: S. Svetheri de Slede(s)en; (SBeflf. ©. 159, 1).

607. - »aitt, 1277, OWaler 24.

Sifd^of Äonrab von Dsuabrüdf gelobt bem ©rjbifdSiof ©iegfrieb Don
Äöln §ülfe gegen bie ©rafen oon Sülid^, Don ber aWarl unb Don
3lrndberg.

Original: ©taatöardjiö !DüffcIborf. ^rudfc: SBiganbö Slrc^lü VI 245;
(Snncn, Ouellen jur ®efd^. b. (Statt Äöln lU, 160; ßacomblct,
U.=95. n, 681 (mit falfd^cm S)atum).

In nomine Domini amen. Nos Conradus Dei gratia in episcopum
Osnabrugensis ecclesie electus et confirmatus notum esse volumus uni-
versis et presencium testimonio publice recognoscimus et profitemur,
quod nos promisimus et promittimus reverendo patri ac domino S(ifrido)
Coloniensi archiepiscopo et ecclesie Coloniensi, quod nos ab hac hora in
antea erimus fidus promotor et adjutor ipsius domini archiepiscopi et
suorum successorum contra . . Juliacensem, . . de Marka et . . de
Arnsberg comites et eorum adjutores quoscunque et contra omnes
homines, qui ipsius domini archiepiscopi et ecclesie Coloniensis inimici
et adversarii sunt in presenti vel erunt in futuro. Preterea promisimus
et promittimus, quod infra quindenam postquam ab eo seu suo nuncio
requisiti fuerimus veniemus eidem et suis in adjutorium cum centum
armatis et dextrariis faleratis et in ipsius et suorum permanebimus ad-
jutorio ad suam voluntatem sub periculis et dampnis nostris, ita tamen
quod idem dominus . . archiepiscopus nobis et nostris, cum ad terram
suam venerimus et quamdiu ibidem in adjutorio ipsius permanserimus,
in expensis victualium providebit et ex tunc quando et ubi idem
dominus . . archiepiscopus requisierit ex amicis hominibus et familiaribus
nostris in suum et suorum pro possibilitate nostra ducemus auxilium et
ei adesse studebimus bona fide ope et opera consilio et auxilio contra
adversarios suos antedictos et alios quoscumque, ita quod ei ad utilitatem
et nobis cedere valeat ad honorem. Et ad hec omnia et singula facienda
quocienscumque et quandocumque idem dominus . . archiepiscopus
vel sui successores requisierint sine fraude et dolo fideliter ad implenda
nos per fidem in manus ipsius domini nostri . . archiepiscopi super

426 1277

hoc coi-poraliter prcstilam et insupcr per juramenlum alias super
per nos corporaliter cxhibilum de nostra spontanea et libera voluntate
obligamus et profitemur esse, quamdiu vixcrimus, obligatos. In cujus rei
testinionium proscQS scriplum sigillo iiostro et siglllo nobilis viri Frederici
comitis de Reitberch fratris noslri feciinus commutiiri. Datum et acluin
Colonio, IX" Kalendas Novembris, anno Uomini M*>CCLXX° septirao,

Siegel beS Sifdjofö abgefallen ; ooii beut bea ©rafeii 3riebti(§
SfJietberg (ÜBeflf. S. 29, 5 ii. 6) nxic^ ein 9left nm ^ergamentftteifen.

wM

1277, ortober 27.

©belfert ^ermann oon Öfebe iiberroeifi einige »om ^ifiijof Don
"iPnberborn ju Se^n gef)enbe ®üter bein Srafen Dito oon 31aiieitS:
btXQ, nüinlic^: bona scilicet curiam Sutrinieslo,') curiam Hoyle,*)
curiam Kilvere,') declmam in Werle, curiam Crevinctorp et in-
daginem ibidem, manauni in Sikere, mansum in Sibrachtessen
et declmam in ViJsendorp.*)

Crieliial: ©taatSarcfliQ 3Rüit(tci. 'Sfxudi: Solltet), 9{itDeiiÖbere. U.^V-

91r. &2; atnfe, aßeftf. U.^93. IV 9h. 1489.

') MleniÖlD^, flt. aJlfUc. — ') ^oijü, flt. OTcde. - •) Stilni«, flr. ^Erfotb.
*) SilfcnbDif, Si;. «icltfelb.

I

609. - 1277, Ortoitt 28.

3)te Stiibet uoit paaren beflättßen bie jiir ©Itftung eine« Seet
gebiii^tmUeä fettenö itjret 3ftultet gemai^te Sdicnfinig einer 9lentc
aiiö aSUnbe an bas Sloftct Diiern^eim.

9(6f<^Tift bce 16. ^aifvii. in aHfc. Vll, 3506 &. 46 im ®taatSo.x4H^k
9JIünftci. Dnitf: iiooflclDCfl, 5!Be(if. U.=S8, VI 9tr. 1106. jH

In nomine Domini nostri Jhesu Christi amen. Omnibus presentem''
paginam inspecturis Hermannus et Otto fratres mililes de Haren. Notum
scit(!) Omnibus nosce(!) cupientihus, quod cum Walburgis vidua, maier
nostra dicta de Haren, aream quandam in villa Bunde sitam, solventem
annuatim (res solidos et ses denarios, quatuor puilos, ipsis denarüs
comparaverit et eosdem redditus pro remedio annime sue et mariti sui
patris nostri defuncti cenobio nioniaüum in Quernem pia liberalilate
contu]it,(!) ita (amen, ul dicta mater nostra et Alheydis soror nostra
uäum frucluum in cisdem redditibus sine aliqua contradictione libere et
quiete possidant') et post mortem ipsarum in die obitus matris nostre
liversarium *) ab *) eisdem famuliä et famuiabus Christi in diclo

1277 427

cenobio Deo famulanlibus de jam dictis reddltibus in pane triticeo fide-
liter et perpetuo serviatur, nos dictam donacionem coramendantes ratam
et firmam habentes presentem paginam in testimonium rathibicionis
cum consensu nepotum nostrorum Rodolphi et Theoderici de Haren in-
pressione sigilli nostri fecimus communiri, ne in posterum aliqua re-
cognicione infringi possit et annullari. Actum et datum anno Domini
M^CC^LXXVIF, in die apostolorum Simonis et Jude.

^) bie S3orla0e ^ot possidendam. — ') bie 33orlaßC l^at anniversarii eisdem.

610. — enget, 1277, 9l9t>tmUt S.

2)a« Äapitcl ju ©nger ocrfauft mit ©ertc^migung be« Sifd^of«
Äonrab oon Dönabrüdf äße feine Sefifeungen unb SRenten im Äird^-
fpielc aSer«molb an ba« Älofter Sburg.

Slbfci^rlft be« 14. go^r^. tn S^fc. 169, 21.

Rotgerus decanus, Thomas thesaurarius, Bertrammus scolasticus
totumque capitulum Angariensis ecclesie omnibus presentis pagine in-
spectoribus salutem in eo, qui est omnium vera salus. Fidelis nobis
introduxit antiquitas actus commendandos memorie scripto perhennari
vel testibus, ne ea que modernis geruntur temporibus in oblivionem ex
lapsu temporis dilabantur. Propter quod presentis scripti testimonio
omnibus tam presentibus quam posteris volumus esse notum, quod pro
redimendo personarum incommodo et majori per hoc ecclesie nostre
utilitate procuranda de communi consensu omnium et singulorum ex
nobis ecclesie et abbati de Yborg omnem proprietatem agrorum, pos-
sessionum seu jus, quodcunque ecclesia nostra habuit in parrochia Vers-
mele a tempore cujus memoria non habetur, receptis ab eisdem Petro
abbate et conventu tribus marcis usualis monete transferimus in eosdem
venerabilis patris nostri Conradi Osnaburgensis episcopi ad hoc per-
missione et consensu benivolo accedente. Et ne super hoc nostris aut
succcssorum nostrorum temporibus aliquis dubietatis aut questionis
scrupulus oriatur, sed juxta suum propositum prefata ecclesia sancti
Clementis in Yburg et abbas vel sui successores immunitate solutionis
talium agrorum sive pensionum seu cujuscunque juris perpetuo absque
omni exceptione juris vel facti et contradictione gaudeant, presentem
litteram ipsis dedimus et nos dedisse profitemur, predicti domini nostri
Conradi Osnaburgensis episcopi sigillo, capituli nostri et nostris scilicet
decani . . thesaurarii et scolastici sigillis in predictorum testimonium
fideliter communitam. Datum et actum Angarie, anno Domini millesimo
CC^LXX^VIP, in octava omnium Sanctorum.

- Oinait&i, 1277, ^tiftmttt 24.

2;ec erroä^tte SifdjDf Äonrab dou Dfiiiabrii(f befunbct oom pfipB-
tic^eii ÄoÜettor SHaijiier de Orio beftimmie Summen ertiallen ju
E)aben utib verf)flid)tet fii^ uiitet Stellung doii 39ürgeii juc ^iixd--
ja[)lHH3 jur feftaefeftten ^eit.

Crioinol: ©Ifmiaotdiiö aRattftcr. Dnitf: 3lnte,S3€[lf, U.^99. VlSr. TOS,
In Dei nomine amen. Anno a nativilate Christi M^CCLXXVII",
indictione quinta, die Mercurii VII exeuntis Novembris coram testibus
infrascriptis Gonradus Dei gratia ecclesie Osnaburgensis electiis universis
hoc publicum instrumenlum Inspecturis salulem in Domino. Novorint
universi, qiiod nos recognoscimus et presente publico instrumento pro-
lestamur, quod vcncrabllis vir dominus Raynerius de Orio Leodiensis
canonicus ac preposilus Clavaicii, felicis recordalionis domini Adriani
V capellanus, decimarum collector in CoUoniensi, Bremens! et Magde-
burgensi provinUis ac diocesi Caminensi per sedem apostolicam dc-
putatus de consüio nosiro ac voluntale et consensu totius capituli nostri
ecclesie Osnaburgensis ducentas marcas minus V niarcis Osnaburgensibus,
XII soüdis pro niarca qualibet computatis, de quibus nobis proniixit{!)
centum et LX" duas marcas puri et examinali argenti ad pondus Col-
ioniense lalis argenti et adeo examinati, quäle est pecia parva, quam
fecimus examinari de voluntate nostra per Nicholaum Eufelarium civem
Osnaburgensein ad uionetarium Osnaburgense, cujus pecie Signum est
quinque pungtoriim, sextum in medio quasi rosa, et recepinius pro
qualibet marca XIUI solidos et V denarios denariorum novorum Osna-
burgensium, Insuper profitemur, nos recepisse eodem modo ab eodem
dicto collectore trescentas et V marcas denariorum anliquorum, XU solidis
compulatis pro marca. De quibus promittimus ei dare ducentas triginta
marcas predicti puri et examinati argenti, prout superius continetur, et
recepimus pro qualibet marca dicti puri argenti XVI solidos denario
minus dictoruni denariorum antiquorum, quas omnes et singulas marcas
ex decima episcopatus Osnaburgensis nobis nostro nomine et ecclesie
nostre in depositum commendavit. Nos vero omni juiis beneficio tarn
canonici quam civilis et omni consuetudiiii lerre omnique privilegio
clericali et crucesingnatorum, quo juvari possemus, in hac parle re-
nunciantes et omni exceplioni non numcrate et non recepte pecunie
omnibusque alüs exceptionibus et omni juri tarn canonici(!) quam civilis
edito in favorem depositi sub nostro periculo et ecclesie nostre quicquid
conttngat de dicto deposito in nosfram custodiam recepimus memoratuna ;
promittentes tarn pro nobis quam pro successonbus nostris, quod dictum
depositum dicto domino R(aynerio) vel ejus certo nuntio vel Substitute
loco ejus a sede apostolica dictas quingentas marcas presentabimus in

1277

429

Loodio exponsiä nostris, videlicet medielatem dicte pecunie puri argenti
in feste Michaelis proximo futuro, aliam vero medietatein in proxiino
subsequenli feslo Michaelis, cum omnibus dampnis, expensis el interesse,
que et quas idem dominus Raynerius occasione dicti depositi incurrere
conlingeret, alioquin exnunc prout exlutic excommunicationis senlentiani,
quam jam dictus R(aynerius) in ipsius depositione depositi auctoritate
domini pape, qua fungitur in hac parte, nobis presentibus in biis scriplis
lulil atque pronuntiavit, incurremus, si in restitutione dicli depositi ces-
saverimus ultra terniinos superius jam expressos. Renunciamus etiam
omnibus privilegiis et indulgentiis nobis et ecciesie nosli'c concessis, quod
excommunicari seu interdici non possemus. Quos teruiinos prediclus
dominus R(aynerius) nobis unum pro tribus et peremptorie de voluntate
nostra et capituli nostri in hiis scriptis assignavit, promittentes niclii-
lominus, ul bona nostra et episcopalia et successorum nostrorum tarn
mobilia quam immobilia presentia et fulura sint pro jam dicto deposito
nomine Romane ecciesie prediclo domino R(aynerio) tilulo pignoris ob-
ligata. Preterea si dictus dominus R(ayneriu3) occasione dicti depositi
dampna vel expensas aliquas subsUnuerit tarn de bonis noslris proprüs
quam de episcopalibus pro nobis et successoribus nostris ad rcstitutionem
dampnorum et expensarum sub eadem senlentia jam expressa sibi
tenebimur restiluere, Promiserunt nichilominus venerabiles viri dominus
Olo (!) preposilus Padeburnensis, dominus Fredericus comes de Re-
berch(!) fraler nosler et Henricus Kersecoruf dapifer predicti domini
C(onradi) huic contractu! pro nobis fidejusserunt esse principales de-
bitores et pagatores super reddendo dictum deposilum et ad hec ipsi
et heredes eorum ac omnia eorum bona presentia et fulura prediclo
domino R(aynerio) titulo pignoris obligarunt, ita quod quHibet pre-
dictorum fidejussorum insoüdum tenealur et eam pecuniam sive de-
positum sibi vel nuntio suo vel subsliluto loco ejus a sede aposlolica
promiserunt in Leodio plenarie satisfacere, prout superius est ordinatum,
si absolutionem dicli depositi cessaremus credentes in suo simplici verbo,
sine testibus et sacramento de omnibus dampnis, expensis et interesse,
que et quas idem dominus R(aynerius) vel nunlius ejus vel subsliluto{!)
loco ejus a sede aposlolica faceterenl(!) occasione dicli deposili rehabendo
seu recuperhando. Renunciaverunt dicti fidejussores omnio privilegio
clericali et crucesignalorum et omnibus aliis et Uli quo dieitur, quod
principalis prius convenialur quam secundarius. Quod si forte nos non
solvere conlingeret in terminis constitutis, intrare poterimus Monasterium
vel Susalum pro dicla pecunia ad jacendum et non inde exituri, donec
dicta pecunia in Leodio, prout est ordinatum, sit soluta. Si vero non
iniraremus vel, quod absjt, inlerim moreremur, promittunt predicti fide-
jussores Monasterium vel Subsatum intrare et ibi jacere, quousque a

430 1277

nobis vel ab eis vel a successori (!) nostro foret de dicta pecunia S^
Leodio plenarie salisfaclum, nichilominus oxcommunicationis senlenlie
subjacendo, si in restitutione dicti doposili cessarent vel esse contingeret
negligenles. Quodsi forte prenominatus dominus R(aynenus) ante re-
sLitutionem sibi factam ab hoc seculo, quod absit, interini moreretur,
hoc casu deponatur dicta pecunia in armaiio sancti Lambert) Leodiensis
ecclesie presentibus decano ejusdem ecclesie, priore fratmm Predicatorum
ejusdem loci nomine ecclesie Romane et recipianius ab oisdem litteras
super hoc testimoniales, quod dictum deposilum fuerit ibi factum. El
omnia et singula supradicia (am nos quam dicU ßdejussores ßde pre-
stita corporaliter plene allendere et observare et non contra facere vel
venire per nos vel per prediclos proraisimus et ipsi etiam promiserunl.
Ut hec autem omnia et singula supradicta rata et inconvulsa permaneant
et nulla super premissis omnibus possit oriri calumpnia, presens publicum
instrumentum sigillo nostro una cum sigillis fratrum nostrorum domini
O(tlonis) preposili Padebumensis et domini Frederici comitis de Re-
berg(!) facimus communiri. Actum in capitulo nostro Osnaburgensi in
presentia totius capituii et de consensu eorum presentibus viris dis-
creplis(!) domino Bertramo decano ejusdem ecclesie, preposito Lodewico
sancti Johannis ejusdem civitatis et domino Johanne predicti domini
electi nolario ad hec vocatis et rogatis testibus.

Et ego Rufmus de Canlono de CSavaxro sacri palatii publicus
notarius prediclis omnibus interfui et rogalu predictorum doniinorum
C(onradi) electi et prepositi in publicam formam scripsi et reddegi:
querens ab eisdem, utrum sigilia eorum forenl, audivi et inlelexi, quod sie.

X\i bcei Siegel mit 31ll(Ificflelu an ^ißecgameiilftreifeii ipofiletljalteii.
1. ßtettenfiegel Äonrabs (aSeft. eiegel 52, 4 unb 62, 10); 2. monbelförmigefl
Siegel bes paberboviier 3>omptovfte6 Otto, Re^eiibe Sigiit mit langer ®e:
lOQiibung, rücfroärta Seiret mit bem 2lbler; 3. Siegel beS Örafen doii 3iiet:
berg (3Beftf. Siegel 29, 5 tmb 6), ~ Siot bem etrans ein gerütf teil aiermerf
beB 9iotarft bepnbet [lä) befjen 91otnriatjeii$en. — Hiaii nergleic^e jii biefer
Ucfimbe bie ^lage Sliartina IV. com 12. mai 1282. ^h

612. - CSnattfitf, 1277, %timliv 23. ^^

3?er 9tii^ter ^titger üoii 5Be$to iirib bie 31ül^inQnnen t)on Dina-
bxüd betuuben, bnji Snieber aiidtlering feiiier uub feiner grau
aBenöelQ Seelgebüi^tiiis beim ^ofiiital mit einer jä^rlidien 3leiile
geftiftet [)abe.

CriflinnI: ®looiecirc^ib.
Omnibus presentia visuris nos Ludgerus de Veglha judes et con-
sules civitatis Osnaburgensis notum esse cupimus, quod Svederus dicius

1278

Rigthering in honorem sancti Spiritus et beate virginis reddllus qualuor
denariorum areaüum anliquorum et unius pulIi, quos habuit successione
paterna heredilaria in area, quam iiihabitat Gonradus diclus de Edtng-
husen, de consensu heredum suoruni cum omni jure suo, sicut idem
pDssedit, confuJit sacerdoti hospitalis Osnaburgensis, u( uxoris sue
Wendelen ac sua ibidem singulis annis memoria ageretur. In cujus facti
testimonium presens scriptum sigiJio nostre civitatis fecimus roborari.
Datum Oäenbrugge, anno Domini M''CC<'LXX°VII''. decimo Kalendas
Januarii, presenlibus judice Ludgero supradicto, domino Willielmo nunc
sacerdole ibidem, Hinrico Hasceking. Wichmanno de Visbeke, Hermanno
Staggen, Gerharde Vrondeking, Henrico de Meppen. Alberone de Melle,
Ainoldo juniore de Stenvordia, Haken de Oyte, Elphero,') Johanne de
Rule et aliis quam pluribus.

') prope Hiisäm ticiöt « In b« lUtiiTtb« )IU. G15.

Sießel uoii bem aue bcr Ur!iiiit»c flelc^iitllenen 'Pergament ftieifen ob^
gefaüeii.

613. — CSnairßif, 1278.

^uxä) von beibfii Seiten beftellte Siiticbäiic^ter roirb ber fri'ilier
(1227) 'ouxä) beiegirte Sltt^lec beigelegte, nbet roiebet oiifgetebte
Streit bes Slbtcs ooii ^t'"''!! ""t beii uoii Sar fiber bie ©iiter in
^B)«(Jelef(^ ba^iii entjc^iebeii, bafe bcr jefige ^iiliaber bcr (Slitec
feugo Sor bie rüdfläiibige ^'m^t erlegen, bann ober bie ®üter als
£e^ii empfangen foll.

»fifditlft bce 14. 3a^r^. in ffltfc. 109,29. Dru*; »ar, ©inmm=

tafeln, Urluiibcti ®. 7.

Olim in ecclesia Monasteriensi coram judicibus delegatis niola
questione inter abbatem et convenlum beati Clementis in Yburg ex
parte una et Flugonom raililcm dictum Bare ex altera super bonis in
Mekelenezche ') amicubitis tandem compositio intercessit sub forma et
condilionibus certis, prout in litteris super oo confectis plenius apparet,
Precedente vero tempore inter dictos abbatem et conventum ex parte
una et fllium dicti militis, Johannem mililem, ac illius filium, Hugonem
militem, primi Hugoiiis nepotem, ex parte altera nova est orla questio
super forma el condilionibus dicte compositionis non integre observatis.
Que questio mcdiantibus venerabili domino Conrado episcopo et Ber-
Irammo decano Osnaburgensis ecclesie iterato sopita est per cerlos pacis
ordinatores liinc inde electos in hunc modum: dominus Petrus tunc
temporis abbas in Ybur^ pro se el ecclesia elegit et constiluit ordinatores

432

1278

pads Gerhardum priorem predicie ccclesie sue in Ybiirg dictum dei
Ilollage, Lodewicmu liietum Hake et Wicherum de Sceviiictorpe mHites,
dominus vero Hugo Bare, cui pater suus Johannes Bare jam cesseral in
hereditale quantiim ad bona predicta videlicet Mekelenezciie, clegit el
constitujt pro se ordinalores pacis Hugouem de Goltere niajoris ecclesie
canonicum in Osenbru^e, Luthertum de Linge militem et Nicolaum
dictum Eyfelere civem Osnaburgensem. Qui congregati in domo el curia
decani predicti concorditer et unanimiter ordinaverunt sie, quod Hugo
miles, ad quem liereditas bonorum de quJbus agltur jam pervenerat ut
dictum est, dicto abbati satisfaceret statim in cerla pecunie quaiitilate
pro pensione debila et retenta de bonis supradictis de quibus agebatur,
quod idem Hugo fecit incontinenti el quod hoc adimpleto sepedictus
abbas ipsum Hugonem bonis de quibus fuit questio videlicel Mekelenezche
infeodare deboret eo jure, quo avus suus et pater suus eadem bona in
pheodo tenuerant, quod et abbas fecit inconlinenli. Omnia hec acta
sunt in domo decani sub testinionio prenominalorum pacis ordinalorum
el Hinrici de Dissene, Nicolai Dole, Alberone(!) Bune et Willikino (!) de
Meppen civium Osnaburgensium, necnon aliomm plurimorum. Quo facto
sepedictus Hugo dicto abbati coram predrctis testibus optionem concesstt
exquirendi censum de dictis bonis Mekelenexche monasterio in Yburg,
debitum videlicct Septem solidorum in festo beati Martini, item XVIII
modios Iritici per mensuram, que- in monasterio Yburg wetemudde dicilur,
aut ipsum censum exquireret et reciperet aunis singulis de ipsis bonis
Mekelenezciie et eorum incolis et cuUoribus, quicumque pro tempore
bona eadi'm colerent vel inhabitarenl. In cujus facti fidem el tesU-
monium nos abbas et ego Hugo presenti scriplo sigilla nostra appen-
dimus ad majus robur et ad perpetuam rei memoriam domini nostri
Conrad! episcopi et Bertrammi decani ecciesie Osnaburgensts rogavimuä
apponi sigilla. El nos Conradus Osnaburgensis episcopus et ego Ber~^
Irammus ipsius ecciesie decanus sigilla nostra duximus apponenda ro|
Acta sunt hec anno Domini millesimo CCLXX^VHI",

'} ajli'rftlefd), 1:i)eil bn aoiifv[tf)o(i öfMC"' Srfiil. ®(fiicbcfjniifeii.

1278.

@r«f Dtlo noii 9JQüeii6kT9, feine JJraii ^ebroig iinb feiriT
ßufaroig, ^propft jii St. aoÖQi'ii^OsiiQdrrKt, grünben im filofter
SÜQtienfelb bie Ülemorie i^tes 5l'atere, beö Qrafeii Submig unti
il)ret Butter 31bel&eib. ~

iBnict: aßilmaiie, Söettf. U.^93. UI 91r. 105Ö.

A

1278 433

615. - 08na»ruil, 1278.

S)ic namcntlidSi aufgcfül^rtcn aWiniflcrialcn unb ©d^öffcn bcö ©tiftc«
unb bcr ©tabt Dönabrüdt erneuern il^r alte« Sünbni« gegen icglid^e
Seeinträd^tigung.

Original: (Stobtord^iö. !Drucf: ©tübc, »efd^reibung be« 4)od5fttft«
0«nabrücf, Urfimbcn XE.

Nos ministeriales et qui loco ministerialium sunt et scabini ecclesie
et civitatis Osnaburgensis, quorum nomina sunt subscripta, notum faciraus,
quod pro innovanda ea confederatione, que inter nos extitit ab antiquo,
licet non propter hoc, quod penitus esse desierit, sed ad hoc potius, ut
in suo robore eo fortius inviolabiliter perpetuo perseveret, iterato quas-
dam securitates et promissiones invicem fecimus et recepimus in hune
modum, scilicet quod consilio et auxilio rebus pariter et personis nobis
mutuo assistemus nee deerimus aliquatenus alter alteri contra omnes,
qui per injuriam nos vel quemquam nostrum vel etiam nostrara ecclesiam
Osnaburgensem p[re]sumpserint impugnare. Ad quod fideliter obser-
vandum nos sub pena decem marcarum usualis monete obligavimus
arbitrantes, quod quicunque ex nobis hujus immemor confederationis
necessitate ingruente auxilio nobis defuerit nee ad predicta debitum pre-
stiterit servicium requisitus, dictam exsolvet penam et serviet nichilominus,
velit, noiit; quam penam nos ceteri ab eodem extortam inter nos equa-
Hter dividemus. Item statuimus, quod quicunque nostrum alium non
premonitum nee culpatum spoliando, captivando, vulnerando seu quo-
cunque alio modo lesione ei inferendo molestaverit vel fortassis occiderit
violenter, leso primitus pro lesione sua vel cognationi ipsius occisi pro
homicidio viginti marcarum tenebitur ad emendam ac insuper de tali
excessu nostro in consilio permanebit. Ab hac igitur nostra confedera-
tione exclusi sunt tam ministeriales quam burgenses, qui dapiferi vel
officiales aliquorum sunt dominorum, quos tamen, si hoc esse desierint
et includi voluerint, includemus. Preterea volumus, cum fiat singulis
annis mutatio scabinorum, quod scabini, qui pro tempore fuerint, hujus
semper compromissionis federi sint asstricti in tantum, quod ipsi suppleri
procurabunt, quicquid ex parte ceterorum burgensium defecerit in pre-
missis. Geterum duodecim, sex ex nobis ministerialibus et sex ex nobis
scabinis, quorum si unus defuerit, alius substituetur, inter nos consules
sunt statuti. Unde si contingal alicui nostrum a quoquam alio injuriam
irrogari et ille ipsam injuriam absque ultione transeat pernoctatam,
nichil de hac extunc auctoritate propria attemptabit, sed debet coram
Ulis XI^i°i querelando eam exequi ad quindenam et si Interim nullam
fuerit consecutus emendam, nos ceteri extunc ei communiter assistentes
una cum ipso de nostro Osnaburgensi oppido exeundo et redeundo

93 a V , 0«n. Urr.5»ud^ in. 28

434

1278

rapinis et incendiis tarn diu suum impugnabimus injuriatorem, qiiousque
ei de tali injuria honoriflce satisfiat. Prefati etiam duodecim illam a
nobis habebunl poteslatem,- quod ad eorum judiiium et ordinationem
supradicta omiiia stare debent et quod nos ceteri ralutn habebinius,
quicquid ipsi vel due partes ex eis, si pars tertia ad boc Concors non
esset, super eisdem rationabiliter statuendum decreverint vet mandandura,
adjecto, quod et üdem nobis ad hoc eis, si opus est, cooperanlibus ex-
quirent, penas ab Ulis, qui in prediclis auxilio nobis defuerint, et emen-
das ab hiis, qui in aliquo ofTenderint excessuuin prediclorum. Nos autem
tarn ministeriales quam scabini, qui islud fecinuis compromissum, hü
sumus: Johannes diclus Bere, Lubertus de Linge, ßernhardus de Ges-
raele, Arnoldus de Horst, Helcnberlus de Horst, Lodwicus Hake, Hugo
de Home, Hinvicus do Aspelcampe, Hermannus de Bramezschc, Her-
mannus') de') Glosinglieni,') Hinricus Vinke, Thidericus de Haren
milites; item Bernhardus de Varenthorpe, Hunoldus frater suus, Johannes
de Horst, Thidericus de Horst, Ecgehardus Nicholaus et Alfrimmus
fratres de Borthusen, Johannes de Sliclo, Joseph de Dhedelingthorpe,
Willekinus de Hege, Willekinus de Glosinghem, Erthwinus de Haren,
Hermannus Budde, Erenbertus frator suus, Johannes de Barlage, Her-
mannus de VVallenbroke, Fredericus de Dalehem, Joseph de Seling-
thorpe, WoUherus de Wisgingen, Johannes frater suus, Bruno de Griet-
ezche, Thidericus de Thornhem, Hinricus de Rulle famuh; scabini vero
Hinricus Hazzeking rector scabinorum, Nicholaus Eyfelarius, Wigmannus
de Visbeko, Albero de Melle, Arnoldus de Slenvordia, Swetherus Richto-
ring, Hermannus Stacge, Meinricus de Meppen, Elferus prope Hasani,
Gerhardus Vrendeking, Johannes Tulenian, Hake de Oyte. Ut autem
sepedicta confederatio in omnibus articulis superius expressis a nobis el
inter nos perpetuo fidelitcr absque ficlione qualibet inviolabilis observetur.
presenteni paginam super hoc confectam nostris communibus slgillis
pariter duximus roborandam. Nos quoque Johannes dictus Bere, Lu-
bertus de Linge, Bernhardus de Gesmele, Arnoldus de Horst, Lodwicus
Hake et Hugo de Hornc milites jam dieti ad majorem hujus facti evi-
dentiam etiam nostra sigilia, quia propria habemus, huic pagine de-
crevimus apponenda. Nos vero Ludolfus Hake et Hugo dictus Bere
mililes eandem confederationem pariter cum prefatis omnibus nos fecisse
per appensionem sigillorum nostrorum publice prolestamur. Actum Osen-
brugge, anno Domini M"GC''LXXovni''.

') über bei Qtilc iiafjQctrageii. ^^

än^äiigenb bie Sieget bet 3)ienfiiiiatuifcfiaft (ffiepf. ©ießel 81, 4),
ber ©tabt mit Stiidrieget (SBeftf. Siegel 75, 6 unb 85, 6), be« So^anneö

1278 435

fflar (Sar cei^teff^reitenb), beö (Subberl) Don fitngeii (brei QuerboKen
aBeftf. S. 144, 3) iinb bcö ^ugo uoii Öonic (jiöei waä) unten flertdjtete oe=
freiijte Sagb^ötner, 9Beiif. ©. 1G4, 1); bann folgen noä) brei leere ©iegeU
rienien, an roil^en not)! nie SiegeL gedmigcn ^oben.

616. - enaer, 1278 (1277), 3o.nmt 5.

®as Äoptlel uon ©nger tf)etlt bcm 5pfarrer in 93cr6moIb mit, baß
es alle feine SJefiläiiiigen t» Serämolb bem Ätoftet ^burg uettanft
^abe.

aefdjtift be^ U. Qa.J)xTi. In 9Jlfc. 1G9, 35,
Rolgerus decanus, Thomas thesaurarius et Johannes scolasticas
fotumque capilulum ecclesie Angariensis viro dlscreto et amico suo
G(odefrido)') plebano in Versmele simulque omnibus presentia visuris
salutem in Domiao. Tenore presenlium constare vobis volumus, quod
omne jus possessionum agrorum seu cujuslibet proprietatls, quod ccciesia
nosira in parrochia Versmele habuit, ecclesie sancti Clementis et Petro
abbati in Yburg pro tribus marcis usuaüs monete vendidimus et cum
fructu presentis anni nobis actenus debito conferimus per presentes
majori utilitate nostre in hoc ecclesie propensata, danles eliam eidcm . .
abbati de dictis agris liberum arbitrium faciendi quicquid sibi et ecclesie
sue videbitur expedire. Datum Angarie, anno Domini M^CGLXX^VII",
in vigilia Epiphanle. Ad ovidentiorein igilur geste rei evidenliam pre-
sentcm cedulam nostri capituli sigillo duximus roborandam.
') l*a[. innen UvE. uon 1280, Qan. 20, SUr. 671.

617. - OSriÄbrüd, 1278 (1277), ^tivmt 23.

3)er Somproijft imb fec^ö a)oni^erreii eiitfc£)etben als Seanftrogle
bes osnabtiiJcr S)omfa;)itelä einige jroifcöen bcii fltrc^fpielen ber
SKUftabt flreitige Segtäbnisf ragen uiib feßen bainit eine SegrobniS;
orbiiuiig feft.

Orlginnt: StantSntc^iW. Gine äWtiK SluSfettißUng, nbet o^ne llatum,
im Slomordiiu. Etucf; Acta OmaburgeBaift I 104. 5ßf(ililipi, Jßeftf.
®i[il)Df(täbtc ®. !>1.

Noverint universi tarn presentes quam futuri, quod nos Lutgerus
Dei gratia prepositus, magisicr Gerlacus, magister Jordanus, Hinricus
dictus de Monte, Wescelus de Stathen, Rolandus thesaurarius et Thi-
dericus dictus Flos canonici ecclesie Osnaburgensis, arbitri et ordinatores
a capitulo noslro consliluti, omncm matenam dissensionis jam dudum
habifam super quibusdam dubietatibus inter plebanos parrochiarum
nostrarum videlicet primi altaris, sancte Marie et sancle Katerine anlique

436

1278

civitatis Osnaburgensis, assutnpUs nobis Bemhardo de Gesmele, quondi
reclore primi altaris nostri, Alesandro de sancta Maria Magdalena, Lut-
berto de Mettingen, Frederico de LiDge, Johanne de Batbergen, Johanne
diclo Stute, et Hernianno diclo de Bissenthorpe sacerdotibus, veritatem
et consuetudinem ecclesiarum nostrorum parrochialium nobis narrantibus,
pacem et concordiam inier dictos plebanos noslros . ordinavirnus et de
bona voluntate et pleno arbitrio eorum in hunc modiim concordavimus
eosdem.

Omnes clerici, canonici eccliesiaruni, plebaoi seculares et religiös!,
moniales et monachi, divites et pauperos, exules et advene, cujuscunque
eonditionis aut elatis in Iribus parrocbiis nostris comniorantes aut de-
cumbentes, a prinio altari nostro communicandi, inungendi sunt et in
nostro parvo cymiterio sepeUendi.

Item omnes nobiles et eorum pueri legitimi, qui sepUmum anni
inpleverunt, a sacerdote, in cujus parrochia decumbunt vel moranttn;
communicandi, inungendi sunt et in majori ecclesia sepeliendi. llem
omnes ministeriales ecciesie majoris, sancti Johannis Osnaburgensis et
sancti Clenientis in Ibui^ et eorum pueri, qui septimum annum in-
pleverunt, divites et pauperes, licet quidam ex eis serviant pro precio,
apud majorem ecdesiani sepeliendi sunt, Si vero aliquis ex ministerialibus
predictis pueium inlegitimum ex comministeriali sua genuerit, ideni puer,
si septimum annum implevit, propter conditionem matris apud majorem
ecciesiam sepeliendus est, sed a plebano, in cujus parrochia moratur
aut decumbit, visitandus, communicandus et inungendus est.

Si eciam aliquis in Iribus parrochüs nostris moriatur, qui se dicat
esse ministerialem prediclarum ecclesiarum et de eo ignoratur, veritas
eonditionis ejus a proximis consanguinejs ejus vel ab alüs Qde
hominibus exquirenda est.

Item omnes beggine anüque domus hegginarum juxta hospitale
a plebano primi altaris nostri communicande, inungende et sepelJende
sunt. Si vero aliqua ex eis domum eandem exierit et in seculari domo
manserit, a plebano, in cujus paiTochia manseril aut decubuerit, visitanda,
inungenda est, sed secundum conditionem ejus sepelienda. Quecumque
enim virgo aut mulier habitum begginarum elegerit ac vestes religiosas
induere voluerit, a plebano, in cujus parrochia moratur, vestienda est.

Item omnes burgenses et eorum pueri l^itimi, qui septimung
annum implevorunt, in tribus parrochÜs nostris commorantes, divites w
pauperes, licet quidam ex eis proprias domos non habeant et alüs pro
pretio serviant, a plebano in cujus parrochia morantur aut decumbunt
visitandi, inungendi sunt, sed apud majorem ecciesiam sepeliendi. Si
vero burgensis puerum aliquem inlegitime genuerit, cujuscunque eciam
eonditionis maler fuerit, idem puer senex aut juvenis apud ecciesiam in

t m

reritas
Bpitale •■

1278 437

cujus parrochia moritur sepeliciidus est, nisi concivium conquiral, sicut
consuetum est.

Quicunque ectam burgensis concivium voluntarie resignaverit et
proprio motu aul ex paupertate civitatem mansurus exierit, et tarn diu
de civitate defuerit, quod concivium ei propter absentiam denegatur,
nisi concivium rursum juxta consuetudinem civitatis adeptus fueril, cum
moritur, apud ecciesiam in cujus parrochia moritur sepeliendus est.
Pueri lamen ejus legitim! infra civitatem permanentes divites et pauperes
omne jus eivile inlegraliter obtinebunt. Ilem quicunque burgensis causa
peregrinationis aut mercature exierit, quamdiu vixerit, cum redierit,
omne jus eivile totaliter obtinebit. Itera si bui^ensis nove civitatis in
antiqua moritur civitate, nisi fuerit niinisterialis predictarum trium
ecciesiarum, aut burgensis antique civitatis, apud ecciesiam, in cujus
parrochia moritur, sepeliendus est. Item omnes carnifices et eorum
pueri legitinii, qui seplimum annuni inpleverunt, qui concivium ser-
vaverint vigiliis et aliis servitiis apud majorem ecciesiam sepeliendi sunt.
Item si aliquis bui^ensis moritur, de cujus eoncivio ignoratur, veritas
conditionis ejus et concivii a proximis amicis vet ab alüs fide dignis ex-
perienda est. Item quicunque domum in civitate emerit aut conduxerit,
cujuscunque fuerit conditionis, nisi fuerit proprius, quamdiu ipsam domum
inhabitaverit et famiiiam et exsponsas in ea habuerit, apud majorem
ecciesiam sepeliendus est.

Item omnes qui raoriuntur in area clanstrali et in atrio domini
episcopi, senes et juvenes, divites et pauperes, cujuscunque conditionis
aut etatis, apud majorem ecciesiam sepeliendi sunt. Terminus claustri
incipit a domo ante portam molendini domjnorum, que quondam fuit
horrium ipsius molendini, et terminatur ad domum domini decani, que
quondam fuit domus episcopi Baldewini cum adhuc esset prepositus in
Batbergen. Terminus atrii incipit a domo domini episcopi, quam anti-
quus Eifelarius inliabitaverat, et terminatur ad altam portam et infra
mnrum antique civitatis juxta coquinam domini episcopi.

Item omnes qui in hospitali leprosonim moriuntur, secundum
conditionem suam et etatem sepeliendi sunt. Si vero aliquis ministerialis
vel burgensis de domo leprosorum aut hospitali infirmorum sanus corpore
exierit et in civitate manserit, secundum conditionem suam et etatem
sepeliendus est.

Item omnes coloni trium parrochiarum nostraram et eorum pueri
legitimi, qui seplimum annum inpleverunt, apud majorem ecciesiam
sepeliendi sunt. Si vero aliquis colonus rurensis cultam habens domum
candem domum pueris suis colendam reliquerit et tarnen in ea manserit
et Hsufruetum ab ea et puero suo habuerit, apud majorem ecciesiam sepe-
liendus est. Sed si domum mansurus exierit et casara inhabitaverit aut

438 1278

in alia domo husneie fueril, apad ecciesiain, in cujus parrochia moritur* ,
sepeliendus est. Item si idem rurenses cultas doraos habentes ad tanlam
perveniant paupertatem, quod pueri eoruin serviant pro prelio, illi
pueri, quam diu conducti sunt, apud ecciesiam, in cujus parrochia raori-
untur, sepeliendi sunt. Item si aliquis colonus puerum suum alicui con-
sanguineo vü! aitiico suo nutriendum dederit, idem puer, quam diu non
servit pro precio, apud majorem ecciesiam sepeliendus est. Item si
aliquis colonus et ejus pueri legitimi infirrai vel vulnerati ad civitatcra
causa eure aul medicine ducti fuerint et moriantur, apud ecciesiam
majorem sepeliendi sunt. Item omnes qui casu occidunlur, submerguntur
aut subitanea morte moriunlur, si ministeriales trium ecclesiarum pre-
diclarum aut burgenses non fuerint et proprias domos aut conducliclas
non habuerint, in quamcunque parrochiam deponuntur, ibidem sepe-
Uantur. Item quicunque advena quantum dives et potens, si non fuerit
nobilis aut trium predictarum ecclesiarum ministerialis vol burgensis, si
in tribus parrochiis nostris moritur, apud ecciesiam, in cujus parrochia
moritur, sepeliendus est,

Ilem quicunque in tribus parrochiis nostris moritur cujuscunque
fuerit conditionis aut elatis, si in nostro parvo cymilcrio sepeliri de-
siderat, et domiuis nostris dobltam fraternitatem dederit, ut memorialis
perpeluo permaneat, apud nos sepeliendus est, et memoria ejus cum
oblationibus ac oninium qui in nostro cymiterio sepeüuntur in choro ad
suramum altare per anni circulum peragenda est.

Item omnes parrochiani trium parrochiarum noslrarum in tribus
fesUs precipuis, videlicet in Naiivitate Domini, Pascha et Pentecoste, et
in tribus diebus animarum, videlicet in die Innocenlum, bona secunda
feria') et in die beati Michahclis in suis parrochialibus ecclesüs esse
teoentur, ibique suas pro memoria animarum offerant oblationes et in
solempnilatibus predictis corporis Christi recipiant sacramentum.

Item ordinamus et precipinius, ut nullus sacerdos infra civitatem
missam sponsalem cantet vel legal, nisi de licentia sancte Marie et sancte
Katerine plebanorum. Baptisma parvulorum, reconcilialiones sponsarum
ac mulierum parienlium apud ecclesias sancte Marie et sancte Katerine
permaneanl, siculi hactenus perraanserunt, et limites parrochiarum
nostrarum permaneant sicuti ante fuerant ordinati.

Item si inUrmus aliquis conlileatur se non esse nobilem, mini-
sterialem predictarum ecclesiarum aut bui^ensem, sacerdos assumat duos
viros fide dignos hec de ore infirmi audientes, ut si moriatur de coife
ditione sua perhibeant testimoniutn veritatis. Si vero conditio infirmi atj|
elas pueri inquiri aut investigari non potest, quod raro contingit, volumtn
ut funus ad voluntatem amicorum sepeliatur, et sacerdotcs inter quos he«
dissensio sil sacrificium altaris inter se dividant equali porüone.

1278

439

Itciu juveiies Ulterali scolas non frequentanles, quamdiu habitu
clericali uluntur, a majori ecclesia visitandi, inungendi sunt et ibidem
sepeliendi.

De memoriis vero, que fiunt post funera, quia arbitrarie sunt,
nichil diffinimus, nichil ordinamus, sed qui ipsas agere voluerinl, aganl
in tribus nostris parrocbialibus ecclesiis, ubi eorum fuerit voluntalls,
deceotius tarnen videtur, ut agant eas apud parrochialeä et proprios
sacerdoles.

Et ut liec rationabilis ordinatio nostra io suo robore in perpetuum
perseveret, precipimus eam auctorilate capituli nostri in virtute sancte
obedientic a plebanis nostris tarn prescnlibus quam fuluris perpetuo
fideliter observari. Acta sunt hec teniporibus plebanorum nostroruni,
videlicet Hormanni de primo allari dicti de Lothcre, Segenandi de forensi
ecclesia et Joliannis de sancta Katerina dicti de Harpenvelde. Datum
vero anno DominJ M^CCLXXVII" in vigilia beatl Mathie apostoli; ac
prescntem paginam majori sigillo capituli nostri consignatam dedimus in
teslimonium prcmissorum.

') ®iiter SDiomog, 2Roiitnfl iiai$ StiiittntlS. Sgl. gorft, SDlitt^. XIV, 397,

Siegel vom ^ergomentftteifen ab^efadeii.

618. - «rnSfeers, 1278 (1277), 3Rär} 20.

Staf 2iibn>ig ber Süngere doii aniäbcrg l)etimbet, bafe ber ©ble
3onataS ooii S'otberg büä eigentljiim feiiiec eigengütet bei Di-e-
briicken im Äitdifpiet Oütetätotj bem bifltjet bamit bete^nten 3o=
Cannes ^abemig übertiageu ^abe.

Oiiginnt: Slnatöarrfiib mmiftcr, Sriirf: SJilmanö, SBcftf. H.=a. IH
3((. 10«.
Nos Ludewicus comes junior de Arnesberg literis presentibus pro-
testamnr universis, quod Jonatas nobiüs vir dictus de Doleberg in nostra
presentia constitutus bona sua propria apud Drebriiclien in pairocliia
Guterslon sita, que Johannes dictus Hade\vigh ab eo tenuit in feuodo,
Proprietäten! eorundem bonorum eidem Johanni contuüt perpetuo pos-
sidendam. Presentes fuerunt Antonius dictus Wrede, Hermannus de
Bynole, Johannes dictus Rise niilites; Hermannus dapifer in Arnesberg,
Heinricus de Boitenevorde, Godefridus dictus Bone, Rutcherus de Hustene,
Heinricus de Broyle, Johannes junior Rise, Hermannus de Bynole,') Jo-
hannes dictus de Wesal, Heinricus de Holtvelde, Conradus de Ervethe
et alii quam plures. In cujus rei testimoniura presentem literam con-
scribi fecimus sjgillj nostri munimine roboratam. Datum Arnesberg,
anno Domini M''CC*LXX""' septimo, dorainica ante mediam quadra-
gesimani proxima.
') Ct. Bymole.

440 * 1278

Siegel an bem aM ber Urfunbe gefd^ntttenen fSergamentßreifen er-
fyiUtn (SBeftf. Siegel 41, 1).

619. - 1278, «»rU IL

@raf Otto von S^edlenhirg oerlauft ben odnabrficfer Sürgern
$>einrid^ SSromobing unb @ottfrieb @amtne }n)ei @rben unb einen
fiotten in Uptnip (5lrfpl. engtet) unb lägt fie i^nen vox feinen
Surgmannem auf.

«bfd^Tift bcö 14. aia^^. in 5Wfc. 217, 27 (Ä), cbcnba ®. 83 bic
«bfd^ft einer atociten (?) «ui^fertigung (B), tocld^c ftatt 1278 ba&
Qa^x 1279 I^Qt. Se^terc!^ ift tool^l ein Sc^bfel^Ier; ügl. bie folgenbe
Urfunbe.

Otto Dei gratia comes in Tekeneborch omoibus hanc litteram
visuris et audituris salutem. Quoniam ab interitu mortalium vive vocis
deficit probatio, proinde conservatur geste rei veritas publicis instrumentis.
Hinc est, quod presentes scire volumus^) et futuros nolumus') ignorare,
quod DOS de consensu et') voluntate') Richardis^) cometisse uxoris
nostre ac omnium heredum nostforum tarn filiorum quam filiarum
vendidimus et in jure penitus dimisimus Hinrico dicto Vromoding, Grode-
frigido dicto Gamme, civibus Osnaburgensibus, Alheidi, Hillegundi uxoribus
ac pueris eorum duas domos et unam casam in villa Uptorpe in parrochia
Engeter cum proprietate ac omnibus^) attinentiis*) ac') juribus') earum,
prout^) ad nostrum spectabat domineum, pro centum et viginti marcis
dictasque domos cum proprietate ac omni integritate ipsarum^) precjictis
Hinrico') Vromodinck Alheidi uxori sue ac') heredibus ipsorum,^^) God-
frido^^) dicto Gamme, Hillegundi^') uxori sue ac pueris eorum coram
borchmannis^') nostris cum uxore nostra R(icharde) videlicet cometissa
predicta et^^) singulis heredibus nostris tam filiis quam filiabus voce ac')
manu publice resignavimus et presentibus resignamus, nichil nobis aut
nostris heredibus, quos^') habemus ad presens vel quos^^) adhuc habere
contingeret,^^ in dictis bonis impetitionis aut juris penitus reservantes.
Et ne super tam evidenti venditione ac resignatione dictarum^') domorum
et case supradictarum Hinrico videlicet et Godfrigido ac heredibus eorum
a nobis aut nostris heredibus calumpniosa materia questionis postmodum
valeat suboriri, presentem litteram consignatam dedimus sigilli nostri
munimine in testimonium premissorum. Actum et datum anno Domini
M^CCLXX octavo,^') in') octava beati Ambrosii. Presentibus: Johanne
preposito in Leden et Johanne rectore capelle in Tekeneborch sacer-
dotibus; Rudolpho'®) et Allexandro de Langen,'^) Gosvvino et Hermanno
fralribus') Keselinch,") Thema de Dethem,") Hinrico'*) de Scoltbroke,'*)

1278 441

Gosschalco'*) Budden,*^) Engelberto de Lon,*®) Gherhardo de Brome-
storpe, miliübus; Thiderico el Conrado fratribus*) de Home, Gerlaco')
de*) Home,*) Hin(rico)**) de Monasterio.*^)

*) cupimus B, •— •) nolimns (!) B, — •) f el^lt B, — *) Riccen B, — ') omni B, —
•) integritate B, — ^) proat— ipsarnm fcl^lt B. — •) Hinrico dicto B, — •) et B. —
*•*) eorum B, — ") Godefrigido B, — ") Hildegonde B, — ") bargmannis B, —
") ac B. — **) siqaos Ä — '•) quos nos Ä — ") contigerit B. — *•) predictanim Ä —
^•) nono Ä — *<>) Rudolphe Ä — ") Langhen Ä — ") Keselincg Ä — ") Thetten B, —
") Hinricus B, — ") Scholtbroke Ä — "•) Goschalke B, — ") Budde Ä —
»») Loen J5, — *•) Hinricus Ä — »«) famulis et alüs pluribus in B augcfügt.

620. - 1278, «»rtt 11.

®raf Otto oon ^^ecHenburg taufd^t uon 93ifd^of ftonrab uon Odna-
brüd bad (Sigent^um eined Srbed }u Uptrup (5lrfpL (Sngter) ein
gegen bad (Sigent^um eined Srbed in äßimmer^) (5lcfp(. Sintorf)/
n)e(d[ied 93a(ben)in uon ber $>orfl }u Se^en trägt. ^)

«bfd^rift bcö 14. gal^r^. tn 9Wfc. 217, 54 (il) unb In einem Äoplol«
bud^ beS SJomard^lW (-B); «bfd^rift beö 18. ^al^rl^. In C)enfeletö
Ur!.^©Qmml. m @, 295 (C). C^enfcler glebt oliS 33orlagc am JRonbc
an: „Lit. H." unb „Cop. RuU. n. 130". ßeftterc« Ift eben boö aWfc.
217. „Lit. H.** tolrb olfo ein C)lntocli8 auf hcA öon l^m bcnu^tc
Original fein.

Otto Dei gratia comes in Tekeneborch universis ') hoc scriptum,
visuris notum facimus, quod nos de consensu uxoris nostre Riccen')
cometisse ac^) heredum nostrorum omnium venerabili domino Conrado
ecclesie^) Osnaburgensis episcopo*) ac ecclesie sue proprietatem unius
domus in Wimmere,^ quam Baldewinus dictus*) de Horst tenet in
feodo, contulimus et presentibus conferimus in modum permutationis
jure hereditario perpetuo possidendam, recipientes ab eodem domino
C(onrado) episcopo et ecclesia sua proprietatem duarum domomm*) in
üptorpe in paiTochia Engetere pari permutationis tituio pro*®) eodem, ^®)
ita^^) ut eodem jure, quo domus in üptorpe ad curtem Wersen^*) per-
tinebat, domus in Wimmere debet ad eandem curtem amplius perpetuo
pertinerc. * *) In cujus rei evidens testimonium et robur perpetuum
presentem litteram sigilli nostri munimine contulimus consignatam.*')
Actum et datum anno Domini M^GC septuagesimo octavo, in octava
beati Ambrosii episcopi.

*) 3)le ^Deutung auf SBlmmcr, Ärfpl. ßlntorf, liegt nal^e, ba blc bon ber ©orft
bort t^atfäd^lid^ ©üterbeftj l^atten unb übrigen« ble fjrelgraffd^aft bafelbft befagen.
!l)ie Erwerbung ^orftfd^en. ße^nbefi^e« In SBlmmer, »omlt öleHeld^t aud§ ble (gr*
rocrbung ber fie^nd^errfd^aft über ben bordgen fjfrelftu^l angebahnt tourbe/ mugte Im
3ntereffe ber odnabrüder Slfc^öfe Hegen/ bie überl^oupt leine ^^eigraffc^aft befagen.

44« 1278

SJIcUeicQt riSiigt bicfe Uifutitic mit bcr mcrllDücbigcn Uttunbc Dom 27. ^aiiuai ISi
jufommcii; Ugl. unicn 9!t. &15. — ') B omnibus. — ') S Riezen. — •) S ac
onminm. — °) B Osnnbargenai episcopo. — *) A episcopus, C episcopo. — ') J ^at
Winnen, C Wj-mmer. — ') fefilt in B uiib C. — ') B unb C proprietatem domiu. —
") fetjll in B uiib C. — ") ita— pertinere fcfill m A; C ^qI flott pertinere p«-
rnanere. — ") Sßetfcn, Bfltic^ üon ÜScftctcopiJcln. — ") B iiiib C robomtam.

621. - 1278, %m 30.

Sif(^of ffionrnb oon Dsnafcriid befunbet, ba6 fein Se^nöitianu, 1
9iitlet ^ugo uon Äappeln, bem Älofter Serfenbriid ben S^^nM
uon SUinte (flrfpl. 3iciieiifitd)en im füllen)') für 150 HJlart Det4
pfdubct imb Tii^ ben Sßiebertaiij auf 8 ^a^re üorbe^alte« ^al.
Cttßiital: StoaiSnvc^iu.
Conradus Dei gratia ecciesie Osoaburgensis episcopus omnibus hoel
scriptum visuris salutem in Domino sempiiernam. Noverint universi iam
presentes quam futuri, quod in noslra presentia conäliluti Hugo de
Cappelen miles, Jutta uxor sua ac heredes ipsorum decimam in villa
Vinnethe in parrochia Nienkerken in Gen') tarn majorem quam minorem
cum omni integritale sua abbatisse et conventui monaslerü beate MariSr|
virginis in Bersenbruge unanimi consensu libere et erpresse pro centunil
et quinquaginla marcis legalis moneie tytulo pignoris obligarunt, tali
conditione medianto, ut si dictus H(ugo) miles, (Jutta) uxor sua vel
beredes ipsorum ipsam decimam infra octo annos redimere voluerint
pro eadem summa denariorum absque contradictione qualibet libenim
ipsis arbitrium permanebit. Si vero infra prefatos octo annos H(ugo) miles,
J(utta} uxor sua vel eorum heredes legilimi ipsam decimam redimere
obmiserint, . . abbatissa et conventus monasterü in Bersenbruge prefati
eandem decimam cum omni integritale sua tytulo emptionis obtinebunt
et perpetuo pacifice possidebunl, proprielale tarnen nobis et ecciesie
noslre reservata. Nos diclo monasterio, quod gratia prosequimur special!
et favore, presentibus indulgeraus, quod sepe dictam decimam tytulo
pignoris ad annos predictos, ut superius expressum est, licite recipiant
ei pacifice possideant et quiete. In cujus rei evidens testimonium et
robur presentem litteram sigilli nostri niunimine dedimus roboratam.
Actum et datum anno Domini M^CCLXXVIII", in vigilia sanctorum
apostotorum Philipp! et Jacobi, presentibus Lutgero ecciesie nostre pre-
posito, Everhardo de Volmestene, Hermanno cantore, ecciesie nostre
canonicis, Lutberlo sacerdote diclo de Metlingen et alüs probis viris.

') Sieueiifirtöcn im ^fllftn (ourbc anä) noi^ im 15. ^o^t^uTibett alÄ 9Ie«tB
ftrc^fn im ©ebii (noi^ bcm ©etiitronlb) BcjcK^net. aifll, SHililj. 3, 389.

Siegel oon bem oiiä ber Urruiibe geftiinilteiien ^perßamentftretfeii (
gefaUeii.

1278 448

622. - ZtiUniuti. 1278. mal 5.

©rof Otto uon leiteiiburi! beftätiflt bie biirc^i (einen Ocofeünter,

ben ©rufen Otto, erfolgte ÜbertDoguiig ber bei» ötbe Honselle in

Ibbenbüren jnfteljenbeii Sare in ber Wart Sörftet auf bie ÜWiiljte

in ©raoenfiorft unb auf bafl boctige ßlofter.

Origiiifil: Slantäari^b äJirinftci.

Nos Otto comcs in Tekeneborg omnibus audiluris presentia vel

visuris nolum esse volunius, quod war-andia, quain domus dicta Ilonsellc

sita in villa Ybbenburen liabebat in marka Horstelo, de beneplacito et

voJuntate avi nostri Otlonis hone memorie quondaiii coniitis in Tekene-

borg transposita fuit in niolendinum Gravenhorat el ab eodem avo

noslro collata cenobio in Gravenhorst cum inlcgritale omnimoda aui

juris. Quam coilationem, prout ab avo nostro rationablliter facta est,

nos Otto conies de Tekeneborg una cum uxore nosti'a comitissa Richarde

et heredibus nostris Ottone ac Engclberto approbantes perpetuo gralam

habere volumus atque ratam, nichil juris in cadem warandia nobis aut

nostris heredibus asscribenles. De dicta ilaque warandia pleni et legitimi

waraadi esse volumus ubicunque nccesse fuerit cenobio antedicto. Ne

igilur hujiismodi factum rationabile aücujus malignantis calumpnia valeat

inposlerum infirniare, presentem lilteram nostro sigillo fecimus com-

muniri. Datum Tckeneborch, anno Domini M''CC''LXX'' octavo, in vigilia

Johannis ante portam tatinam.

3)rei leere ©iegelcinfi^nitte ; nur l)eiin erften bejeiigen bie roeifeen
©tetten beö Pergaments, baß bie Sefiegciung abgefnilen.

623. - 1278, 3«fli 31.

25er oönabriider 33roft 'Mtfietm oon ßimberg befunbet, bofi 30=
^anneä von ©dtiincbbefjaufeti unb Jamilie auf if)v 3ted|t an bas
erbe „jtit Sinbe" in Sd^inintrup Sietjit^t geleiflet Ijabcn in bie
fiänbe Serii()arb8 gen. oon 3)letler, ^riefterä in ßappenberg, unb
(Üecroins gen. ^abberg.

Crigliinl: ©tooiSovcfiiO OTßufiei-.
Noveril tarn presentium quam futurorum industria, quod Johannes
de Sniithehiisen, Berta uxor sua, Bertrammus el Johannes, filii sui, ac
Jutta, filia sua, cum omnibus heredibus suis natis») et nascituris omni
jiiri, quod habebant (3iafur Bon ber Sänge oon habebant) in manso
Smikincdorpe,') ad Tiliam nuncupato, prorsus et omnino renuntiantes in
manus Bernhardi, sacerdotis canonici in Capenber^ dicti de Metlere ac
Gerwini') dicti Padhberg amice et favorabiliter assignaverunt ; quod ego
Wilhelmuä niites de Lymbiirg, dapifer Osnaburgensis, duxi presentibus

444 1278

protestandum et mci sig^li robore muniendum. Datum et actum amio
Domini M<H:;GOLXXoVm^ pridie Kalendas Junü. Hujus rei testes sunt:
Florinus de Megien, Ecbertus rector scolarum, Bruno de Estene canonici
Widenburgenses ; Theodericus miles de Homen, Symon nobilis de Dasle,
Bernhardus de Hunevelde et alii quam .plures fide digni.

*) u6cr bcr 3cilc nad^gctrogcn. — *) ©<^mintrup, Ärfpl. SBcnic. — •) in einer
^toeiten l^er^id^tleiftung 5U 9{iet6etQ Dom gleich ^Datutn fte^t: Alberti dicti Patberg.

©iegelrefl an bem aM ber Urfunbe gefd[|mttenen ^rgamentflreifen
gleidSl 9Sefüf. Siegel 195, 1. (9)ie linte $»alfte bed ©iegelfelbeö iß beuflid^
fd^raffirt.)

624. — 1278, 3«iti 15.

Sifd^of ftonrab von Odnabräd mirb oon @raf Sber^rb von ber
Tlad aufgenommen in beffen Sänbnid mit bem @r}bifd[|of ©igfrieb
oon Stbln.

SRegcft dci ßacomblct, 9Jieberr5. U.»». n 9fhr. 716 «nm. 2.

625. - Cinat&d, 1278, 3«tii 15.

Slitter Sernl^arb t)on @edmolb behinbet, bag er ben 3^nt^n iu
Valderen (firfpl. Sengend^ auf ber SSaSage) bem ftlofter Öfebe
übertragen ^abe.

«bfd^rift beö 16. gfo^rl^. In 5Wfc. 180 ©. 152.

Universis presentes litteras inspecturis ego Bernhardus dictus de
Gesmele miles cupio esse notum, quod ego de consensu heredum et
filiorum meorum videlicet Emesti et Ludolphi ac Bernhardi decimam
in Valderen sitam in parrochia Lengerike super Wallache ad me per-
tinentem cum omnibus emolumentis et juribus suis contuli monasterio
in Osedhe Osnaburgensis diocesis ac etiam confero per presentes, pre-
sentibus Lodewico dicto Unco, Joanne dicto Camerario, Swedero de
SIedesen militibus; Henrico de Hembeke et Henrico de Borne laicis
Osnaburgensibus testibus ad hoc vocatis et rogatis. In cujus rei testi-
monium sigillum meum duxi presentibus litteris apponendum. Actum et
datum Osenbrugge, anno Domini M^CC^LXX^VIU, in die Viti martiris.

626. - aRfittHer, 1278, 3itH t

äSifd^of (Soer^arb von SRünfter verlauft bem Jtlofler ©raoenl^orfi
ben ^of in (9Befter')(Sappe(n unb bad ^atronatred[|t über bie Jtird^e
bafelbfl.

3»et OrigtnalQUdferttgungen (Ä, B) im ©tOQtöard^tD SD^ünfter.

1278 445

Everhardus Dei grafia Monasteriensis episcopus omnibus in per-
petuum noticiam rei geste. Ul perhenni vigeat memoria quod temporali
contrahitur industria, ad noticiam slngulorum pervenire cupimus, quod
nos de maturo consüio prelalorum et capituli nostri Monasteriensis ac
ßdelium nostroram curiam in Kappele et jus patronalus ipsius ecciesie
in Kappele cum agris, nemoribus, pascuis, aquarum decursibus et omnibus
pertinenliis suis quibuscumque vendidimus dilectis in Christo . . abbatisse
et conventui monasterii in Gravenhorst Cystersiensis ordinis Osnaburgensis
dyocesis pro ducentis et octoginta marcis legaliuni Osnaburgensium de-
nariorum, ministerialibus ol vasallis nobis et ecciesie noslre dumtaxat
reservatis, assignantes unanimi consensti et voluntate predictorum capituli
et fidelium nostrorum dictam curteni et ejus pertinentia ad usus mon-
asterii in Gravenhorst memorati, recognoscentes de summa emptionis
pretaxate nobis esse plenarie satisfactum. Quam summam, ne nostra
ledatur ecclesia, converlimus in empttonem bonorum in Bentlage, que
nos ecciesie noslre comparavimus et solvimus de denariis raemoralis.
Super quo presens scriptum fieri et dilectorum in Christo . , decani et
capituli nosiri sigillo una cum sigillo nostro ad perpetuam facti memoriam
fecimus communiri. Presentibus hüs testibus: Henrico commendatore
domus Tlieutonice Monasteriensis, Lulberto commendatore Stenvordensi,
Bernardo reclore ecciesie in Horsimare ; Hermanno de Langen, Byltero
de Reihe, Gerlaco de Stenhus, Rolghero de Millete, Henrico de WiJmes-
berghe, Nicoiao de Rist, Rotghero de Ramesberghe, Conrado Spegel,
Hermanno quondam judice Monasteriensi niilitibus; Johanne Leone, Her-
manno Kericherinc, Gotfrido Bisscop, Alberto Travelman') et aliis quam-
pluribus clericis et laicis lidelibus nostris. Nos vero Brunstcnus decanus
et capitulum Monasteriense, quia premissis interfuimus et consensimus,
presentibus sigillum ecciesie nostre Monasteriensis apposuimus ad per-
petuum robur et munimen. Actum et datum Monasterii, anno Doniini
miilesimo ducentesinio septuagesimo oclavo, Kalendas Julii.
') bürge nsibus Monasterienöilius B.

3>ie Siegel finb an &eiben Slii&fertigungen ntt rotten mit) gelben
©eibenfäbeii ermatten.

■ 36uTg, 127S, 5un 6.

Sifc^of Äonrab »on Deitobräd befiinbet, bafe üor i^m Sern&atb
fiebebitr, bie Srübet 3Ilbert iiiib @erf)ttTb de Hase uttb anbete
Knappen ertlärl fioben, nn beit Rlofterfoften ju ÜSellingfioIjfiauJen
tein anreiht ju ^öben, (onbern f« mir pacljtroeife »om Älofter
3burg auf je 5 bis 6 3Qt)ce ju beriße"-
Originnl: <3taatSai[^iD,

446

1278

Conradus Dei gralia Osnaburgensis ccclcsie episcopus omnibus
presentes litleras visuris salulem in Domino sempilernam. Fidelis nobis
inb-oduxit antiquilas actus commendandos memorie scriplo perhennari
vel teslibus, ne ea que niodernis geruntur temporibus in oblivionem es
lapsu temporis dilabanlur. Propter quod presentibus noLnm esse cupirnus
et futuris, quod Bernhardus dictus Lethebur, Albertus de Hase cum
fratre suo Gerharde famuli nostri et alii, qui casas curtis in Weüncholt-
husen possident ecciesie sancti Clenientis in Yburg attinentes, coram
nobis Vburg libera venientes voluntate recognoverunt, se in ipsis casis
nichil peiiitus juris habere, sed quod ex gratia et speciaH con(ventione)
semper ad terminum quinque vel sex annorum ab abbate ejusdem
ecciesie, quicunquo fuerit pro tempore, poterint optinere, in quocunque
etiam termiiio ecclesia et abbas decreverini, ipsas casas absque ulla
contradictione ad uberiores fructus sibi poterint usurpare, Ne igitur
posteris nostris de hiis dubium aliquod vel dissensionis materia oriatur,
presenlem litteram nosiro sigillo fecimus roborarr. Actum et datum
Yburg, anno Doniini MoCCLXX^VlIF, II Nonas Julii, presentibus hÜs:
Everhardo canonico Osnaburgensi ; nobili de Volmezsteyne, WilUehelmo
dapifcro nostro, Johanne Hirco, Burchardo de Besten militibus; Alfrimnio
de Hetlie, Gerhardo de Gelenbeke, Johanne Brusero, Burchardo Buc,
Remberto (Gameiario),') Johanne (RiboUe)'} judice nosiro, cum aliis '
suis eoncivibus. I

'} ergüiMt nod) einet üom ©oaccidit ä» SbnrQ i. g. 1G71 denlouBiglcn Stfifc^tift.

Saö Sift^ofriegel mit aiücfriegel (SBeftf. Siegel 50, 6 imb 62, U)
ift a&gefüQeri, liegt ober ber Urfiinbe M. 3)er Siegelriemen ift ein oiiä
einer Ucfuubc gefcf)nitteiier Oefc^cietenDt ^ergamentflreifeti, oiif beut aufeer
einigen unuerftcinbUi^cn SBorten ber '•Marne Amoldus de Holtliusen jii lefeii ift.

628. — 1278, 3ttli 7.

Sifc^of Äonrab Don Döiiobrlicf beriegctt bie Urfunbe über
©^Itd&tung beö Streites luegeii ber 2'ulet ber poberborner Riti
iroifdien beiii ©rufen JJriebridi oon Sielberg itnb ben ©täbtfl
^aber&oni, Sarbiirg, 3tie[)eim unb Steint)ciin.
■Siiict: Sinte, SÜcftf. U.=i8. rv ^Ix. 1513.

Item canonici Paderbornenses electores prepositi

Ottonis ') secure et libere revertentur in domos suas et aUis canonicis
electoribus prepositi Henrici exnunc usque ad festum beati Martini
proximum Conradus Osnaburgensis ecciesie episcopus et (Thidericus)

marscalcus Colonlensis de suo libcraliter minislrabunl prehendas suas,
sicut electoribus prepositi Otlonis ministrantui-, partium in omnibus jure
sako

') iiämlid) bcö 3)omprop|tt:S Dito öou !fliel&era-

629. - »ei Siebtnbrfid, 1278, 3tili 12.

S3i[(^of Stoiirnb uon Döimbritd forbert unter Sieröeiöiing eines 91&^
lafieä 0011 40 XaQia bie ©ingefeffenen feiner Siöjefc mif, äiim
Untcti){ilt bee Rlofterä aieiigeriiig Deijuttageii.

9(&fSnFt W- 3. IGia in ällfc. I, 108 ©. 121 brS ©inotöavdjiuä
5Riiii(tcv. Sfegefl Cd SBtlmanÖ, Sßefif. U.^ffl. in 3tt. 1040.
Conradus De! gratia eccJesiae Osnaburgcnsis episcopus dilectis in
Christo praepositis, ecclesiarum rectoribus, vrcariis, capelJanis in Osna-
burgensi dioecesi constilutis salutem in Domino sempjternam. Cum
ccciesia et conventus sanctimonialium in Reggeringh Cisterciensis ordims
Monasleriensis dtoecesis tanta inopia deprimatur, quod propriis facultatibus
nullalenus valeat sustentari. Nos igitur circa diciae ecclesiae et conventus
inopiam moti misericordiae visceribus eidcm per aliquam largitatis
graliam duximus succurrendiim, ut videlicet de collectis, eleemosinis,
fidelibus ipsis eleemosinam conferentibus crescant augmenta virtutum.
Hinc est, quod novisse cupimus omnes ad quos hae lillerae pervenerlnt,
quod nos de omnipotenlis Del misericordia et beatorum patronorum
noslrorum Petri et Pauli apostolorum auctoritate confisi omnibus qui
saepediclae ecclesiae et conventui manum porrexerint pielatis quadra-
finta dies et carenam de injuncla eis paenitentia relaxamus, vobis spe-
cialiter pro peccatis veslris injungentes, ut quandocunque nuncios suos ad
vos desUnaverint vel personaliter venerint ad petendum, ipsos vel ipsas
benignius recipiajis apud veslros parrochianos efticaciter promoveiido,
Datum apud Widenbriigge, in vigilia Margarethae vit^inis, anno Domini
MCGLXX oetavo.

1278, 3lili 16.

3a(ob 0011 2:f)ie, Siirgmann in @ooc in ber S^ioent^e, oerfpric^t
bem Stift ^eteleii bei bem oon ifji« 9^9«" ben ©rofen oon
a^edtenburg ju iinternetimeiibeii 31aubiuge bie ®üler bc6 Stifts jii
rerf fronen.

Erurf bei aißiliiiaiiö, aScftf, U.=iö. m 91r, 1050.

448 1278

631. - Se^to, 1278, 31» 20.

Sifd^of Soerl^rb von SRünfler beflätigt bem ftlofter ®rat>en^orfl
ben Smpfang uon Jtaufgelbem betreffenb bie Gnoerbung von ©fitem
in (9Befter')SappeIn.

Original: (Staatdard^it) 9Rünfter.

Everhardus Dei gratia Monasteriensis episcopus dilectis in Christo
abbatisse et conventui monasterii in Gravenborst Cisterciensis ordinis
Osnaburgensis dyocesis salutem in Domino. Noveritis quod pecuniain,
quam dederitis Kersekorf militi officiato nostro ratione bonorum in
Eeppele, que a nobis et ecclesia nostra emistis, nobis datam reputamus
et bene cupimus, vobis lllam emptionem esse salvam, dummodo pecuniam
provide promissam persolvatis. Datum apud Vechtam, anno Domini
millesimo GC°^LXX°^<^ octavo, quarta feria ante festum beate Marie
Magdalene.

@iege( von bem a\A ber Urlunbe gefd^nittenen ^ergamentriemen ab-
gefaSen.

632. — 1278, 3uH 22.

Sifddof &>etfyixh von SRfinfler t)erfprid^t bem JUofter @rat>en|^orft
für bie ongetouften ©fiter in (^füer')Sappeln erforberUdden %a\lt^
aBä^rfdjiaft }u leiflen.

Original: (Staatdard^ib 9)ilünfter.
Nos Everhardus Dei gratia Monasteriensis ecclesie episcopus nosse
cupimus universos et presentibus protestamur, quod de bonis Eapele a
domina . . abbatissa monasterii in Gravenborst totoque conventu ejusdem
monasterii Cysterciensis ordinis Osnaburgensis dyocesis emptionis titulo
a nobis comparatis, ut per instrumenta super hac emptione confecta
nostro et capituli Monasteriensis sigillis validissime roborata poterunt
approbare, quandoeunque necesse fuerit, quod tamen absit, firmam pre-
stamus et semper prestabimus warandiam. Datum anno Domini
M•CC•LXX•VI^^ ipso die Marie Magdalene.

©iegel mit 9lfi(Ifiegel an bem aud ber Urtunbe gefd^nittenen ^er-
gomentftreifen erhalten.

633. — 1278, €e)iteiitier 29.

Sifddof ftonrob t)on Odnabrfid Der^ängt fiber bie ^farreingefeffenen
Don SerfenbtfidF unb ®e^rbe^ n)eld^e pd^ ber Verlegung bed ©enbft
Don äSerfenbrfid nad^ 9(nhim n)ieberfe6en mfirben^ ben ftird^nbann
unb befiehlt ben ©eifUid^en^ auf Srforbern bed 9(rd[|ibiaIond ober
bed 5l(ofterd SerfenbrfidF biefen Sann ju Dertfinbigen.

Original: ©taatdard^iD.

1278

449

Conradus Dei gratia ecciesie Osnaburgensis episcopus universis
ecclesiarum rectoribus, plebanis, viccplebanis et capellanis per suam
dyocesim constitutis, quibus presens liltera fuerit eshibila, salutem in
Domino. Cum nos ex unanimi consensu tocius capiluli nostri ac Hermanni
fralris nostri, cantoris majoris ecciesie nostre et archidiaconi in Bersen-
bruge, ob Dei reverentiam et comraodum sanctimonialium in ipso mon-
asterio Bersenbruge Deo deservientium sedem synodalem, que in ipso
monasterio ratione parrocliie observari consuevit, ampulaverirnus et par-
rochianis ibidem ac parrochianis ecciesie in Gerethe preceperimus, ut
aniplius synodum siiam statulis temporibus in ecclesia Änchem olv
sGrvent, sicuti anliquilus consueverunl, ne parrochiani dictamm par-
rochiarum ausu temerario suadente dyabolo contra nostram et capituli
nostri tarn piam et rationabüem ordinationem aliquid contrarie attemplare
presumani synodum suam in ecclesia Anchem statutis temporibus ne-
gliendo aul contempnendo, omnes, qui dicte ordinationi verbo, facto aut
consilio contradixerint et eontradictioni operam adhibuerinf, excom-
municamus in hiis scriptis in nomine Domini, amen, eandem sententiam
presentibus confirmantes. Mandantes nichilominus vobis universis ac
stngulis in virtute sanctc obedientie et sub pena suspensionis ab ofßcio
vestro, quatinus quotienscunqiie a . , canlore majoris nostre') ecciesie,
archtdiacono in Anchem, fueritis requisili aut ab abbatissa et conyentu
monasterii in Bersenbruge, omnes parrochianos predictarum parrochiarum
Bersenbruge videücet et Gerethe, qui vobis nominal! fuerinl, illos>) de
nomine, aüos mandati nostri et ordinationis nostre contemptores et
rebelles in genere, qui ipsis verbo, facto et consilio operam adhibuerint,
singulis diebus dominicis coram parrochianis vestris denunlietis pupblice
excommunicatos et ab omnibus arcius evitandos. Datum anno Domini
MOCC^LXXVIII», in die beati Michahelis.

') ü6er bet äfüf nodigettogen.

©ieflct »om ^ergantentftretfen abgef^iiitten.

634, - 1278, CftoJet 21.

33ifc6of Hoiirob ooii Osnatirttd übetltdgt bem tteugegtunbeten, mit

börfleter 3!oniten ju befeeeiibe« Äloflet ©c^iale hie uon iljin le^ii^

rührigen <&tbtn j« 3>tene[^auä imb ©djale unb ben flotten emS=

tamp, iiQdibeni bie biötjerigen Sef)tt8in^aber borauf aJerjic^t aeleift«.

Original: gürfltidiES Mrc^iö at^cbo.

Conradus Dei gratia ecciesie Osnaburgensis episcopus universis

Ctiristi fidelibus, quibus presens scriptum fuerit exhibitum, salutem in

»äv, O»o. llirt.:^«u<i ni. 29

450

1278

Domino sempiternam. Quoniani ab inleritu mortalium deficit probatio
vive vocis, provide conservatur gesle rei veritas puplicis inslrumenlis.
Noverinl igitur universi tarn posleri quam presentes, quod Johannes et
Lambertus fratres et Henricus eorum cogiiatus dicti Zeyraones ac eorum
heredes mansum in Dreslehusen ') et mansum in Scolden *) cum casa
Emelescampe') cum omnibus eorum juribus et attinencii«:, quos de manu
nostra tenebant, pro salute anlmarum suarum et parentum suorum tarn
vi verum quam deFunctorum, ut cum eisdem bonis novella plantatio
monasteri in Scolden dolaretur, per litteras venerabilis patris domini . .
Rigensis arcitiepiscopi et predrcle civitatis burgensium nobis libere re-
signarunt. Nos vero dicta bona cum proprietate eorundem de consensu
capituli nostri ad honorem Dei et beate Marie vir^nis necnon pro re-
medio anime noslre sanctimonialibus, que de monasterio Borstelo ad
dictam novellam plantationem Scolden transferentur,*) qui ibidem ordinem
Cistersiensium et sancti Benedict! regulam observabunt, contuiimus et
conferimus per presentes perpeLuo pacifice possidenda. In cujus rei
testimonlum et robur perpetuum presens scriptum eis dedimus sigilli
nostri muniinine roboratum. Datum anno Domini M""'CC°"'LXX°"' octaTO^.
X!""> Kalendas Novembris. ~

') 35rcfielf)a"ö 6ci ®c()alc, Sh:, 3; crfl «161113. — ') ©(^ale, Sir. ^c^cnbuiQ.
') ernSIanip, iiürblirfi Onii Schale, jiit SSaucrjcfiaft Settnui, Sfrfpl. gfirftfnou,
ÖBtig. — *) ü&er ber QtiU nachgetragen.

©08 »on ^EtgQitientftreifen obgefallene ©iegel mit Ülädfieflel tiegt

Original: (StaatSari^lb aHönftn. Xnitf: SßilmaitS, iEQcfif. U,=S.
yir. 1055.

635. — mmn. 1278, OltKfiet 25.

®i[ii)of (guerljatb ooii 2l!üiifter überträgt bem miinflerf^eu 3)om=
(apitet einen uom osiiabtüifer 5)ombeiiioiiteii Settram') getauften
unb gut SÖeleu^tiing be4 öo^ottarfl ge(ii)en!ten 3ef)nten aus jroei
Söfeii unb äroei ecbeii in Illaeftnip (Ärjpl. @reoeu), mit bem

^p bisher ber Stittec ^ermann doii Saugen von ilini, bem 8i{<$ofe, bc

^B le^nt mar.

H Evei

■ Noti

H MasI

^^B men
^^H aotvi

Universis Christi fldelibus, ad quos presens scriptum pervenei
Everhardus Dei gratia Monasleriensis ecciesie episcopus inperpetuum.
Notum esse cupimus, quod proprietatem predialis decime curlis in
Mastorp, site in parrochia Greven, pertinentis*) monasterio in Leden
Osnabrugensis diocesis, duodecim modios siliginis per Monasteriensem
mensuram et tres sohdos denariorum Monasleriensis monele amiual
aotventis pro decima et atlerius curtis ibidem in Mastorp, pertioeal

bf

j

im. ;■

1278

451

pcciesie sancte Marie ultra Aquam Monasterii et solventis annuatim duos
solidos denariorum Monasterieiisis monete, ac domus Nigenhus ibidem
in Mastorp solventis duodecim deuarios Monasteriensis moneto, domus
quoque Lo juxta Mastorp solventis octo modios siliginis per Monaste-
riensem mensuram, quam decimam Heroiannus miles dictus de Langen
a nobis tenuit in pheodo quamque ipse H(ermannu3) miles pro se et
heredibus suis in manus nostras presentibus Brunsteno Monasteriensi
decano, Bertrammo Osnabrugensi decano, Ädolfo vicedomino, Heinrico
cantore, Gerhardo de Lon, Thedmai'o de Thunen canonicis Monaste-
riensibus; Wescelo de Lembeke, Conrado diclo Strik militibus et aliis
quam pluribus resignavit, diclo capitulo nostro contulimus et presentibus
conferimus perpetuo possideiidam ad usus luminarium majoris allaris
in clioro nostro Monasteriensi, prout a dicto B{ertranimo) Osnabrugensi
decano, qui ipsam decimam comparavit, fuerit ordinatum. Actum et
datum Monasterii, anno Domini M^GCLXX" octavo, in die Cnsplni et
Crispiniani martirum.

') pertinente Ct.

aJtünflcr

Siegel com ^crgamentftreifen nliflenffeti,

oben 1273, aJIoi 29, 3tr. 490.

- 93ati»trfltR, 1278, 9tiitiembec 24.
®et ^rieftet fiitt&ert oon SJIettingen lielunbet atö Sßerlteler beö
SJomtantotS Sennann uon Stieibetg als Stri^i&ialou« DOii 31nt»m
eine giittictie Sd)eibung äioift^en bem Ätoftet aSerfenbrüct unb beii
^Bauern uon 3!et|3 unb üiangen Über ben geänberten Sauf eines
33ad^eä unb bie Untertiattiing einet Srüde über benfelbeti.

Universis Christi fidelibus hanc litteram visuris et audituris ego
Lutbertus sacerdos dictus de Metlingen vicem gerens nobilis viri domini
Hermanni ecclesie Osnaburgensis cantoris dicti de Retberg notum facio
et scripto presenti protestor, quod omnis materia dissensionis jam dudum
tiabita inter conventum monasterii sancte Marie in Bersenbrugge ex
parte una et cives de Langen et Ves in parrochia Batbergen ex parte
altera super novo meatu cujusdam rivi, qui flnit de domo et molendino
Wernzen in villa Tallage, per certos arbitros ad hoc constitutos virus
providos et honestos videlicet: dominum Gerli(ardum) prepositum mon-
asterii in Borstelo, dominum Ludolphum pastorem ecclesie in Anchem,
Mathiam dictum de Börsen et Ottonem dictum Proit, milites, coram me
et per roe in ecciesia Batbergen de bona voluntate et pleno consensu

29*

452

1278

ulreque(!) partis curani pluribus probis viris ac discretis coniposila est
el in hunc modum terminata, Meatus rivi predicti novJler fossus in eo
stalu et fluxu, in quo nunc est, absque contradictione et impedioienlo
claustri et domus predicte peipetuo permanebil et quicunque ipsam
domum Wernezen coluerit aul inhabitaverit poiitem, per quem transitus
communis ultra rivum habetur, cum necesse fuerit, propriis sumptibuä
reparabit. Cives vero de Langen et Ves pro restauro dampni, quod
clauslrum et domus Wernezen ex inundatione aque ipsius rivi in tnolen-
dino, in agris snstinere potemni, XVIII modios avene per mensuram
Batbergensem predicto claustro in viglüa beatt Martini episcopi annis
singulis solvere ac ad clauslrum ducere sub excommunicalione pro-
miserunt. Et ne super liujusmodi arbitrata ambarum partium ordina-
tione calumpniosa materia questionis a quoquam postmodum valeat
suboriri, presenlem litteram sepedicti conventus in Bersenbrugge, burg-
mannorum in Quakenbrugge sigillis ac etiam nieo sigillo feci consignari
in testimonium preroissorum. Actum in ecciesia Batbergensi, datum
anno Domini M''CC"LXX''VIII''j in vigilia beate Katerine, presenlibus
Johanne sacerdote in Batbergen; Wescelo et Alexandro de Vulveten,
Udone de Lone, Frederico Vos, Constantino Proit militibus; Hinrico Go-
gravio, civibus de Langen et Ves et aliis pluribus probis viris el honestis.

Mom, 1278, 9lmmitr 24.

^)litolaii& 111. beauftragt bell Sc^olaftei (^rnolb) ooii O&nal
mit ber Unterfiid)uiig einer Jlkge ber Sloiine Sophia in Sflen.
SJuid: &inre, SaJc(tf. U.=». V «r. 713,

638.

1

lani:

fuer

^ capi

■ ad (

^^ liun

^^ mar

- 1278, 91iitiein(tr 29.

^ifdjof Äonrab non DSnobrücf empfiehlt bie »on ber 3loliaiiniötirc|)e

jur ^ürberuiig i^reS Jlir^enbaue jii Deratiftalteiiben Sammlungen..

OrlgtiiQl: (StaatduTc^iü.

Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus

abbatibus, prioribus, decanis, ecclesiarum rectoribus, plebanis el capel-

lanis per suam civitatem el dyocesim constitutis, quibus presens lillera

fuerit exhibita, salutem in Dornino. Cum nos jam dudum una cum

lapitulo nostro petitionem ecclesie beati Johannis nove civitatis noslre

identem necessitatem structure fpsius ecclesie pro coltigendis fide-

lium elemosinis admiserimus el licet petitiones aüarura ecclesiarum ad

mandatum domini pape, cardinalium, archiepiscoporum veJ ad preces

aliorum episcoporum admittere nos deceat, quibus negare non possumus,

1278 453

volumus tarnen et mandamus, ut peticio beati Johannis in omnibus
dedicationibus in suo robore permaneat et effectu. Devotionem itaque
vestram affectuose rogamus in remissionem peccaminum vestrorum vobis
injungentes, quatinus eterne retributionis, precum nostrarum capitulique
nostri intuitu voluntatem, quam hactenus ad dictam ecclesiam cum omni
favore habuistis, ad feücem et bonum perducatis effectum, ipsum ne-
gotium in dictis soUempnitatibus, sicuti vestre sinceritati confiditur, pro-
moventes fideliter et devote. Ita videlicet non solum vestra promotio
sed magis vestra devotio ex eo possit in Domino merito commendari.
Quicunque vero ausu temerario in dictis elemosinis divisionem fecerit
nuntio beati Johannis nesciente aut invito, in ipsum sentenciam excom-
municationis, quam juste meretur, ferimus per presentes, absolutionem
eorum propter tantam inobedientiam et contemptum nobis aut cui vices
nostras commisimus reservantes ac ipsam ecclesiam per presentes litteras
ecclesiastico subponimus interdicto. Summa indulgentie ecclesie beati
Johannis Osnaburgensis usque ad consummationem operis ipsius con-
cessa a papis, cardinalibus, archiepiscopis et episcopis, quorum littere
sigillate in ipsa ecclesia hab(en)tur, hec est: Quatuor anni, sex karene,
confraternitas quindecim claustrorum. Et hanc indulgentiam dominus
episcopus Osnaburgensis in sua dyocesi suis litteris confirmavit presentibus
post annum minime valituris. Datum anno Domini M^CG^LXXVIIP, vigilia
beati Andree apostoli.

äSon ber Sejtegelung jinb nur bie rotl^en @eibenfäben erl^alten.

639. — OSnaBrütf, 1278, 9t9^mhtt 29.

©er Süttid^cr ©oml^crr SRapneriu« de Orio befd^einigt ber äbtifrm
von ®rat)enl^orfi aU papfUid^er JtoHettor^ bag bad Jtloßer jäl^rlid^
eine 3Slaxt }u ia^Un l^abe.

Slbfd^rift (um 1500) in 9Wfc. I, 97 (S. 6 be§ (Staat8ard^it)8 SD^ünftcr.
3)rutf: 2fin!c, Söeftf. U.--». V iRr. 714.

Raynernus(!) de Orio Leodiensis canonicus ac prepositus Clavaxii,
deeimarum collector in Coloniensi, Bremensi et Magdeburgensi provinciis
ac dyocesi Coloniensi^) per sedem apostolicam deputatus, abbatisse in
Gravenhorst salutem in Domino. Ad preces*) domini B(ertrammi) decani
Osnaburgensis et domini Lodewici prepositi sancti Johannis ejusdem loci
et eorundem fidele consilium, cum monasterium vestrum sit novella
plantatiö ad instar monasterii de Berssenbrucge, quod multo dicius vobis
est, quod quindecim solidos annuatim solvit pro decima, hactenus ac-
ceptavimus et acceptamus unam marcam annis singulis et hoc successori
nostro, si quem ex provisione Dei et ordinacione sedis apostolice sumus

habituri, presentibus volunius esse notum et orationibus vestris^) peiimiM
esse commendali. Datum in Osnaburg, in vigilia beati Andree aposttd
anno Domini M-CCLXXVIII".

■) 9}Ql)netiu6 tiilTb ioiift als (■«Uector in diocesi Camiiieiisi per

Bcdem apostolicam depulatus bejeit^net. SSgl. oben 1277, MoB. 24, Stlx. 611 imb Sinte,

SQJeflf. 11.

B. V iKr. 707. öö (ieflt alfo ctn 3c&Iet il
1 precepa, — ') bic Sottngc fiat noatris.

Set «6i(f|rift Bot.

640. - !Bed)tit, 1278, SeieinBfr 1.

Iier SHitter 3of)niin con 3)inEla9e itnb fein ©o^n ^o^ann Inf
bem ©rafeii Otto oott I^edlen&iirg gegerifiber fditiftli^ 3)er}id)t
eine Stellte nu6 einem ®rbe in Sftüöfort ju ©unften be* RIoRmb
Berfenbrüd.

9l6fcfttift bfS U. 3a^iE(. in aK(c. 161, 111. Dnid: ®an&t)Dff, Urfunbtn
'Jir. 120,
Nobili viro O(ttoni) comiti de Tekenenburg Jo(hannes) milea de
Dinclage et Jo(hannes) filius suus quicquid servicii polerunt et honoris.
Cum vendidertmus ecciesie in Bersenbm^e redditus quatuor solidonun
in domo Rusvorde ad coliationem vestram spectantes et illos propter
varia impedimetita nobis incumbentia persoiialiter, prout expediat, re-
signare non possimus, presentibus scrtptis resignamus vobis ad usus
ecciesie memorate. Datum apud Vechtam, in cfastino beati Andi
anno Domini M^CCLXX-^VIII.

I

QUf

Ire»

@raf Dito Don Slaoeiiäbcrg maä)t mit Sufiinunmig feiner ^raa,
feines Srubets, be3 i|ßropfleS Subroig non ©t, ^o^ann^DSnabtüct,
unb feiner Sbbne einen Oüterlaufc^ mit bem Rlofitet aJiacienfelb.

'Bvud: aSJllmane, aScfif, U.^SB, m 3ir. 1085.

— 1279 (127$), jiiiiftfien ^anmt 2 unb mörj 24.')

Sie Surgntannen ju üuafenbrücf treten bem öiinbniffe bct ot
brüder 3)ienftmannen imb ©tröffen Bon 1278 bei.

Ctiainol; ©tabiar^iU. 3)rutl: a)iitt£|elluii0cn 11 ©, 3;

Nos Helenbertus de Horst, Hartbertus de Astorpe, Rodolfus

Knehem, Johannes de Groveren, Wilhelmus de Smerten, Otto et Con-

stantinus dicti Proyt, Alexander et Wezcelus dicti de Vulveten, Hinricus

\

1279

4S5

de Werve, Hinricus Gogravius, Udo de Lone, Hinricus de Haien, milites;
necnon Rodolfus de Kneheni, Hartbertus de Astorpe, Thidericus de Lunne,
Johannes do Lulle, Gerhardus de Pennetlie, famuJi, in Quakenburgensi
Castro et oppido cottimoranles litteris presenlibus recognoscimus, nos
ministerialibus et scabinis ecclesie et civitatis Osnaburgensis, quorum
nomina sunt subscripta, pactis et fidepromissionibus taliler obligasse,
quod eis contra quoscunque eoruni injuriatores sive impugnatores con-
silio et auxilio perpetuo assistemus. Cujus assistencie modus talis erit,
quod si eos cum quoquain gwerram habere conti gerit, ipsJs extunc
durante gwerra cum decem dextrariis faleratis in eorum Osnaburgensi
oppido in propriis sumptibus serviemus ; recipientes eadem pacta et
fidepromissiones ab eisdem, quod ipsi versa vice rebus et personis per-
petuo nobis assistent contra omnes, qui nos per injuriam seu violenciam
presumpserint impugnare et si ingruerit contra nos prelium, eodem ex-
tunc durante prelio nobis cum vinginti dextrai'iis faleratis, ipsi mini-
steriales cum decem et ipsi scabini cum decem in nostro Quakenburgensi
oppido similiter propriis servient in expensis. Insuper si nos et nostrum
oppidum contigerit fortassis ab hostibus obsideri, ad liberationem nostram
ab impulsu hostium totis viribus se exponent. Quia vero singulis annis
fit mutatio scabinorum, hoc ex parte eorum specialiler est expressum,
quod quicunque alii scabini pro tempore existentes istis semper pro-
missionibus sunt asstricti. In quorum proniissionum et repromissionum
firmitatera et evidens testimonium nostrum sigillum una cum predictorum
ministerialium et scabinorum sigillis presenti scripto super hoc confecto
duximus apponendum. Quibus autem nos hec promisimus et a quibus
recepimus repromissa sunt hü: jjotgen bie tarnen ber Mitter unb Änappen
loie in bem aJetbimbbrief doii 1278. Sä fe^It bec SRitter ^eUnbett ooii
bet ^orfti Sern^arb oon Siatenborf, Sdtjatb oon Sott|)au[en uttb SEßtlfin
BOii JÖege n3etben aU ^iilter aufgefü^tt. 31(8 Schöffen finb genannt: scabini
vero Everhardus rector scabinorum, Nicholaus Eyfelarius, Meinricus de
Meppen, Hermannus de Ybürg, Bruno de Holthusen, Arnoldus Dunker,
Hinricus de Ringelo, Hinricus de Dhissene, Gerhardus de Ripingbove,
Wigmannus de Loveslo, Nicholaus de Gollandia, Hinricus Kolnere. Acta
autem sunt hec anno Domini M^CC'LXX" octavo.

'} Sic <3i^i)ffen finb ni^t but^meg btcfcltieii mit in bet Uituitbc Oon I2T8
(ögl. o6en 9Ir. 615); c6 mufe bnöcx imKr&eftcn ctnc ateuiDcifil (tattflefunben ^abcn;
biefcIBe foiib nm 2. ^nititnt (tolt, roftfiicul) 61e llmfe^ung ber 3ti^te«ja^l erfl am
25. asarj evfofßK; bafe biefe Urtuiibe cr^cölii^ fpStcr an^ufcljen ift nlä baS ^aupu
6iinbni?, ct^cClt aui^ fc^on bavtiuö, baft in üoiftc^ciibct Uthinbe brci tii ber älteren
Urfiiiibc alä ihiafpcn bcjcii^nete StenFUcitte ^ier al& iHlttct auftreten.

ajon brei Siegetrlemen bie Siegel obgcfallen.

I

1379

643. - 1279, 3önuat 8.

@raf Seinn(i& oon ©lernbeig loibertuft ju ©üiißetT befi SttfteA
bem Serge bei fierforb bie bem Setn^arb oon ©cömolb fibertrogi
Seletinung mit ber aSogtei eines Sofes in ©erben (Gerdene).')

©tuet; Seftf. Scttfc^rift IX ®. 75; gmtc, SaJtftf. U.^S. IV «r. 1540.

Noverint universi, quod in advocatia, quam

dominus Bernhardus dictus de Gesmelle a nobis de curia in Gerdene
Sita recepit jure feodali, secundum asserlionem proborum virgrum el
noslre discrelionis considerationem nichil juris habere recognossimus ac
fatemur. ünde donationem hujus advocatie penilus revocamus

') Kerben im flrjpt. 3JtEQe; Bßl. o6en bic Urtimbc t
fo mal atooiicr, aBcftf. 3tirf|t. IX O. "5. Da^ iHcfli)tet
raof)( iTtliiümlicfi ffle&rbcii fitbliifi »ralcl, SHgfiif. ajlinbcn, i

s revocamus .... j^H

29, üugiifl 1273 iflx. 49(|^H

ju aSfftf. U.^8. TV ftl^H

alä 3euge auf Seitej^f
©ruber, bem erroS^tte^^^

1279, 3anttiir 11.

St|rf)of Äonrab uon Oänobrütf nimmt Ifieit ala 3^9« ""f ®e>t'
beä ßlofterä Slkrienfctb an einer «on feinem ©ruber, bem erroS^tti
©tfc^of oon ^aberborn, Dtfo oon JHietberg, oeronlafeten iSrenjfefts
(ieHung eineä mariettfelber §ofeö nnb befiegell bie baröber au«:
flefieQte Urtunbe.

Xrurfc: aSJHinone, 5IScflf. U.^S, m 9h. 1061; aSeftf. 3ettic§t.

645.

j^H attinei
^H qualitt

as^ien, 1279, Sanuai 27.

JTonig älubolf beletinl ben SIttter älinolb oon ber fiorß mit bet

iJreigtaffi^ofl in bec oflnabrilcfer ©iöjefe.

Crtßlnol ; ©tnotöoidiiO ^nimooft. Dviiif : Subenbotf, U.*©. bi
^letiUflt Uon a9iounf(^ro(;i9=SÄne6urg X ®. 98, S3fll. ftbet bie
roörblfle UTFiiiibe Cinbnet, IBIe Seme ©. 186; fem« blc filt Xli
Oon ber ^orft RUSBefteaie Urtunbe beffelben Votums tid D. ^obi
öerg, ^o^cr Urt.=93. i))c. 30.
Nos Rudolfus Dei ^racia Romanorum rex semper Augustus. Ad
universorum sacri Romani imperii fidelium noticiam volumus pervenire,
quod nos strennuo et industrio viro Ärnoldo militi diclo de Uorst
comiciam liberani per totani Osnaburgenseni dyocesim feodali tilulo con-
tutimus possideudam nullique nisi sibi soli Arnoldo jus aliquod competei
recognoscimus in eadem. Fropter quod univcrsis et singulis ßrmiter
hibemus, ne quis ipsuni Amoldum in comicia predicta e[ junbus eid<
attinentibus, que illi soli Arnoldo ex nostra concessione conpetunt, alf*
qualiler inpediat aul molestel. Quod qui facere forte presuropseril,

tH^«

1279 457

gravem majestatis regie offensam se noverit incursururo. In cujus testi-
monium presens scriptum exinde conscribi et majestatis nostre sigQli
munimine mandavimus roborari. Datum Wienne, VI Kalendas Februarii,
indictione VII», amio Domini M®GG°^®LXX®IX^ regni vero nostri anno VI*«.

646. — OSnaBrfi«, 1279 (1278), SfeBmar S.

Sifd^of Jtonrab von Dönabrüd oerpfänbet bem (Sblen Jtonrab von
2)icpl^olj feine fiöfe in SDrebber (Ar. 3)iepl^olj).

Orlfltnal: @taat«ard^tt) ©annoöer. 3)rutf: bon ^obenbctfl, !J)lcp]^oljcr
Urfunbcnbud^ "Sflx. 2.

Nos Gonradus Dei gratia ecclesie Osnaburgensis episcopus uni-
versis presens scriptum visuris notum facimus et presenti Scripte pro-
testamur, quod nos curtes nostras in Drebbere ac alia bona nostra sita
Overmor nobili viro domino Gonrado de Dhef holte, sororio nostro dilecto,
pro ducentis marcis legalium denariorum titulo pingnoris obligavimus et
presentibus obligamus, quarum(!) centum et quinquaginta marcas eidem
dedimus, cum nostram sororem duceret in uxorem, cum reliquis vero
quinquaginta marcis redemimus milites et amicos nostros, quos idem
dominus G(onradus) detinuit captivatos. Acta sunt hec presentibus Lu-
dolfo et Lodewico fratribus dictis Hake, Johanne Gamerario, Helemberto
de Horst, Lutberto de Linghe, Gonstantino et Ottone fratribus dictis
Proyt, Lamberto de Snetlaghe, Henrico de Aspelecampe, Henrico dicto
Vinke militibus; Nicoiao dicto Eyfelere, Hermanno de Retlaghe et aliis
fide dignis. Datum Osnabrughe, feria quarta post purificationem beate
Marie virginis, anno Domini M®GG*LXX® octavo.

Siegel von bem aM ber Urfunbe gefd^nittenen ^ergamentflreifen ab-
gefd^nitten.

647. - 3;einen(ttrg, 1279 (1278), ^atuat 10.

®raf Dtto von S^edttenburg betunbet bem 93ifd^ofe von Ddnabrüdt
ald feinem £e^nd^erm 4 @d^illinge (Sinlünfte aM einem @rbe in
JRüdfort, roeld^e ber SRitter So^^nne« von ©inflage bem Älofler
93erfenbrüdf verlauft unb i^m refignirt ^atte, aud^ feinerfeit« ju
©unfien bed Jtlofierd refignirt }u l^aben.

original: (Stoatdard^tt). !Drutf: ©anb^off^ Uthmben 9hr. 121.

Otto permissione divina comes in Tekenebürg presens scriptum
intuentibus salutem in Domino. Noverint universi fideles, quod Johannes
miles dictus de Thinclage cum consensu filii sui Hermanni redditus

458 JB79

quatuor solidorum in vüla Rusvorde vendidit monasterio sanctimonialium
in Bersenbrucge ordinis Cysterciensis pro quatuor marcis et tribus solidis
et eandem pensionem deciraalem, quam a nobis tenebat in feodo, in
manus noslras resignavil. Nos vero, quia bona predicta habuimus a
domino Osnabui^ensi, ipsa resig^navimus eidem, qui pro reinedio anime
sue deciinam supradictam memorato conventui ad officium sacriste con-
tulit jure perpetuo possidendam. In cujus rei testimoniura presentem
litteram sigilio nosiro Tecimus roborari. Datum Telcenebürg, anno Domini
M^CCLXX^VIII", in die Scolastice virginis. Testes qui inlerfuerunl;
Werno prepositus in Bersenbrucge, Wilhelmus diclus Friso daprfer
domini Osnaburgensis, Engelbertus dapifer nosler, Gozwinus et Her-
mannus Keselinc, Bertrammus miles dictus de Walegarden, Rodolfus et
Alexander fralres de Langen, Hugo miles dictus de Gappelen, Hinricus
de Scoltbroke, Thomas de Thetten, Bruno dictus Löthe et alü quam
plures.

9ieft beä StcgeU mit giüdrtegel an »Ißetgamentflretfen (aBeflf. S. 20, 3).

648.

i

1279 (1278), ^timtx 10.

3)er 9iitter §erbotb pon Spreboro oeima^l bem ffilofler 8etfen=

btiid ein ©rbe in SBefterbafiim (Ültnf a^cc^ta) jut Stiftung dnefl

Jamilienfeetgebäi^tnifTeö iinfct ermä^tt )i(3) fein Begräbnis im ftloftet.

Origtiiftl: ©tnotanti^l ö. Ttrutf: ©onö^off/ Httunbcn 'Hr. 122,

Universis Christi fidelibus hanc litteram visuris et audituris ego

Herbordus miles dictus de Spretowe notum facio et protestor, quod

bene compos mentis niee de consensu et voluntate . . uxoris mee ac

heredum meorum legavi et presentibus Jego pro remedio anime mee,

parentum ac heredum meorum domum unam in villa Weslerbachem

sitam cum proprietate, juribus ac omnibus attinentiis ejus conventui

nionasterii beate Marie virginis in Bersenbrugge liberaliter perpeluo

^L possidendam, meam, usorum mearum, parentum ac heredum meorum

^P memoriam orationibus sanctimonialium ibidem Domino deservientium

^B cum omni devotionis desiderio recommendans. Cum autem ex Dei per-

H missione viam universe carnis ingressus fuero, sepulluram corporis raei

^1 elegi et presentibus eligo in monaslerio memorato, dummodo a decano

^M et capitulo ecciesie sancti Johannis Osnaburgensis possit supplicationibus

^^ et precibus consanguiueorum et amicorum meorum amicabililer obtineri.

^B El ne super donatione domus predicte diclo conventui a meis heredibus

^H aut coheredibus injuriosa vei calumpniosa materia questionis postniodum

^B valeat suboriri, presentem litteram domini Fromoldi decani ecciesie sancti

1279 459

Jahannis Osnaburgensis, Hiigonis militis dicti de Cappelen et thinggravii
sigillis ac meo proprio sigülo consignalam et roboratam contuli in tesli-
monium premissorum. Actum et datum anno Domitii M^GCLX XVIII ",
in die beate Scolastice virginis.

!Dte beiben etfteti ©leget oon ben *Pecgamenlftreifen abgefallen, ooii
bem britleii au^ her ^ergamentft reifen oetloren.

649. - 1279 (1278), SeÜruor 24.

a3ifd)of Sonrab oon Dsna&tiitf überträgt nati^ 33erjii^tteifti[iig bes
bia^etigeii 3nt)aber9 ®ietri($ oon 31umbe(I bic 3sfl"tföfe oon einem
®tbe in ber Saiiecfi^oft Scttje (fttfpt. Seftercappeln), roeti^e ber
Pfarrer ^obannefl oon ©1. flalljarinen ju Dönabriid bem 3)om:
lapitet pertauft \}at, fammt bem @igent[)um berfelben an baö jlapitel
jur Stiftung einer ©penbe für bie ^om^erren am grotinleic^nama:
tage.

Oxiglnol: ©omar^iO.
Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus
hoc scriptum vlsurls in salutis auctore salulem. Ex approbala niultorum
consuetudiae a prudentibus noscitiir Inlroductum, ut ordinationes modorni
temporis ad perpetuam geste rei nnemonain bene firtnentur testibus
et scriplura. Sane igitur presentes scire cupimus et fuluros nolumus
ignorare, quod Johannes reclor ecclesie beale Katerine civitatis nostre
Osnaburgensis in prcsentia nostra constitulus vendidit capitulo nostro
Osnaburgensis ecclesie pro certa pecunie quantitate duorum solidorum
redditus, quos emeral a Thiderico filio Rodolfi militis dicti de Rumbeke
el quos idem Thidericus in manus nostras reslgnavit de domo Vrowini
que perlinet Rodolfo niiliti dicto de Langen in villa Lelha in parrochia
Westercappelen pro redemptiooe inlegralis decime in festo sanctorum
Crispini et CrispinianJ annis singulis persolvendos. Quam declmam sive
cujus decime fructus nos una cum proprietate ipsius diclo capitulo noslro
Osnaburgensi contulinius et conferimus per presentes quiete et pacitice
perpetuo possidendam el in consolalionem fralrum converlendam die
qua corporis dominici feslivitas celebratur. In cujus facti ödem el testi-
monium presens scriptum sigilli nostri munimine duxinius roborandum.
Actum et datum anno Domini ÄfCCLXXVIlI«, in festo beati Malhie
apostoh, presentibus Johanne diclo de Ves, Alebrando dicto de Hethe,
Wescelo diclo de Statlien, Thiderico dicto Flos canonicis ecclesie noslre;
Willekino dicto Friso dapifero nostro et aliis pluribus probis viris ac
honest is.

Siegel pon ^pergamentftteifen abgefallen.

I

460 1279

650. — CStiftbrüif, 1279 (1278), «lärj 24.

a9if(^of ftoiirab oon Ciönabriict beflntigt baä bitri^ [eine Seauflraglfltn
gefädte llrtt)eil in ber ©adje beö itnerloiibten Slntaitfes bes riefen«
betfer ^atronatredtteä btird) baä Alofter @rat)eii[|orf).

Ortginfll: ©toataari^il) münflcr. Drutf: ^ooocwta, S[Bcft|, U.-©. VI 1

9h. 1122.

Conradus Dei gracia Osnaburgensis episcopus dilectis in Christo
abbatisse totique convenlui saactimoiiialium in Gravenhorst Cysterciensis
ordinis noslie dyocesis salutem in Domino sempiternam. Celebrato quon-
dam a vobts contractu prorsus illicito videJicct in empÜoDe jurispatro-
natus ecclesie de Risenbeke vos a nobis salutare duxistis consiliura re-
quirendum. Cupientes itaque tarn vestrarum animarum satuli quam
eliam indempnilati vestri raonasterii contractus ülicitl rectificalione seu
irritatione consulere discretis viris preposito monasterii de Levere dyocesis
Mindensis et priori fratrum Predicalorum in Minda sub certa titerarum
forma circa negociiim hujusmodi commisimus tolaliter vices nostras.
Coram quibus vos, o domlna abbatissa, duabus comitata monialibus de
vestro monasterio, cum in Lutbeke postmodum comparuisäetis, Ipsura
Jurispatronatus(!) in eorum manibus nulla penitus apposita conditione
sive promissione vobis facta libere resignaslis, et audito, quam graviter
per juris ignoranciam excessistis, exeuntes ab ecclesia Lutbeke, ubi a
vobis resignatio facta fuit, quid circa vos et vestrum monasterium foret
ordinandum et agendum ignoraslis omnino. Postmoduni autem spacio
temporis interjeclo vos ad diclorum prepositi et prioris presenciam ac-
cedentes penitenciam acceptastis humililer, quam iidem vobis injungere
voluerunl. Injuncta vero penitencia talis fuit; quod omni sexta feria per
integrum annum quelibet soror de vestro conventu corporalem unam
acciperet disciplinam et ipsa die soio ferculo cibi quadragesimalis con-
tenta maneret in mensa, item quod per annum unam missam votivam
per specialem decantari faceretis capellanuin, item quod singulis annis
in festo patroni ecclesie de Risenb(eke) inperpetuum unum cereum poni
faceretis in ecclesia memorata, cui per illicitam emptionem injuria fuerat
irrogata, trium vero librarum cere debet cereus esse, qui ab ecclesia
non tolletur, Post hoc presentibus Gerberto abbate de Scinna et
Wilbrando preposito monialium in Neynihorpe necnon et Hermanno
plebano de Lutbeke disquisitione facta visoque, quod contractus hujus-
modi rescindi non poterat sine gravissima monasterii vestri lesione,
memorati prepositus et prior cum approbatione presencium tunc ibidem
tara abbatis quam alioruni ipsurn juspatronatus vobis et ecclesie vestre
restituerunt de gracia spcciali, quam habebant ex nostrarum beneGcio
litterarum, ut vos idem jus non ut emptum sed ut donatum vobis ab'

I

I
I

1279

Osnabui^ensi ecciesia perpetuo lenealis. Quia igiliir a nobis humiliter
poslulatis, qualinus hujusmodi proeessum confirmare denuo curaremus,
nos attendenles, quod voluntato ac proposito maleficia distinguntur, cum
non ex malicia sed pocius ex juris ignorancia peccaveritis in emptione
prefata, proeessum antedictum graciamque dlspensative vobis et ecclesie
vestre factani approbamus et ralam eam manere volentes lenore pre-
sencium conflrmamus. In cujus rei testiraonium sigiJlum nostrum pre-
sentibus est appensum. Datum Osen(brugge), anno Domini M "CCLXX'VIII*,
in vigilia annuntiationis.

Sift^offtegel mit gtüdileflel an ^ergamentflreifen {3ßeftf. Sieget 50, 6
unb 62, II).

1279, «Miril 11.

5BgI. bie Urtimbe oon 1278, april 11, 9Ir. 619.

652. — Oänobrüir, 1279, «Jitil U.

2;ns Somfaiiitet ju Dsiiabtüd beftimmt, bo6 ber 5(JrieCter an ber
Wlartinöfapede iDegeii ber gelingen ISimia^men aQe Sintiiufte bec
Äapetle ji' feinem UnterI)Q[t oermenben borf.

Criflinol: Somart^to. Dtiid: ©iibcnboTf, aScflf. 3ci!frfiT, V ®. aiO.
Ludierus prepositus, Bertrammus decanus totumque capilulum
ecclesie Osnaburgensis univorsis Christi fidelibus, quibus hoc scriptum
fuerit exhibttum, salutem in salutis auctore. Ad talia, que ad divinum
cuJlum spectant, ampjiandum, non inmerito debet quisque prebere
animum facilem et consensum. Cum igilur reddilus capelle beati Martini
Osnabui^ensis in tantum sint tenues et exiles, quod sacerdos ibidem Deo
desemens sine cottidianis bonorum hominum elemostnis voluntariis tarnen
et modicis non valeat sustentari, nos pia considcratione animadvcrtentes,
quaJiter emendatio ipsius capelJe suscipiat incrementum, decrevimus et
concorditer ordinamus, quod sacerdoa, qui in dicta capella deservierit
pro tempore, redditus jam deputatos ad ipsam licet modicos et si quos
Christi fideles zelo ducti pietalis ad eandem comparaverint deinceps
ad usus suos libere percipiat. Nee nos, successores nostri seu aliquis
patronorum dicte capelle eosdem redditus in alios usus transmutabimus
nee capellam alienabimus ab eisdera, quos inibi perpeluo volurnus per-
manere. In cujus staluti nostri testimonium presentem litteram eapituü
Dostri et Wesceli dicti de Staden nostri concanonici prefate capelle nunc
patroni in singula premissa consentientis sigillis duximus roborandum.

4G2

1279

Datum Osenbrughe, anno Domini M^CCLXX" nono, in die beatoniiafl
martirum Thiburlii et Valeriani.

3)ie beiben ©iegel finb doii ben ^ergaiitentßteifeii obflefoffen.

653. — OSMfituir, 1279, «ptil 30.

©er SRitter Öugo doii Soiipeln oerpfönbet beiii ÄEofter SBerfentrQi
unter jJfflfleHuiig ber SßiebereiiUüfinigabebingungen ben ^t^ntm
von Sßinte (fit(pl. 3ieuenKrc(ieii im hülfen) für 150 aßatf iinb
fluttet feine lobtet SllE)eibifl bei itjrem Gtnttttte in bafl Ätofter
mit 24 gfiorf aus, loofür er ein (Srbc in Slijaiifen {Ärfpl. 9tnfum)
oerpfönbet. (SJgl. imtert bie Urfinibe com 26. aJläti 1280, Str. 673.)
arori OvtgtiialiMuSfertigiiiiflm {A, By): <Staatäaxii)iv.
Universis Christi fidelibus hanc litleram visuris et audituris ego
Hugo niiles dicfus de Cappelen*) notum facio et protestor, quod de:
bona voluntate el pleno consensu Jutten uxoris mee ac omnium heredum
nieorum tarn filiorum quam filiarum mcarum') coratn venerabiü domino
Conrado ecclesie Osnabui^ensis episcopo lytulo pignoris obligavi inte-
gralem decimam, quam habui in vilta Vinnethe in parrochia Nienkerken
in Gen,*) conventui monasterii beate Marie virginis in Bersenbruge pro
centum et quinquaginla marcis logalis monete, de quibus denariis centiim
et quadraginta niarcas me recognosco el presentibus profiteor recepisse,
tali adjecta condicione, ut si ipsam decimam meis denariis redimere*)
voluero transactis octo annis a presenti lermino et non infra contum et
quadraginta marcas, quas recepi, diclo conventui absque^) protractione
aliqua persolvani et ipsa decima cum omni integritate sua ad rae el
meos heredes redibit et mea') tunc sicut nunc absque impediaiento
aliquo ipsius conventus*) libere pernianebit, Si vero ipsam decimam
termino memorato redrmere*) neglexero, dictus conventus dabit mihi
aut meis heredibus deccm marcas et tunc eadem decima cum omni
integritate sua et fructibus absque ulla conlradictione et impedimento
heredum meorum ipsi'") conventui veodita et propria porpetuo per-
manebit, '") Memoratus enim conventus ob reverenfiam Dei et ad preces
consanguineorum et aniicorum meorum Albeidim fiiiam meam ad ser-
viendum Deo in habitu religioso in consorcium ejus recepit favorabiliter
et*') benigne. Et ne ego tanle benignitalis beneficio ingratus inveniar,
ad emendandos redditus prebendarum ipsius conventus viginti et quatuor
marcas legalis monete conventui contuli, pro quibus domum unam
villa Ahusen in parrochia Anchem cum omni integritate sua et fructibus,
ejus de consensu J(ulten) uxoris mee ac meorum heredum obligavi
presentibus recognosco diclo ' ') coavenlui ' ') obligatam pro pec

I

1279

463

memorata. Quandocunqup enim sepedicto convenlui viginli et quatuor
loarcas persolvcro, dicta domus mea ac Itereduni meorum tunc, sicut
nunc, sine contradictione aliqua^*) piopria libere permanebit. Si vero
eam vendere voluero, prenominalo convenlui eam emendam exhibebo,
ita ut de consilio amicorum ipsius ac meorum emant a me aul a meis
heredibus ractonabili et congrua eniptione. Et ut omnia supradicta rata
et indubitala '*) inviolabiliter perseverent, presentem litteram sigillo con-
ventus memorati ac meo feci consignari in lestimonium premissorum.
Acta sunt hec Osenbruge coram venerabili*") domino C(onrado) ecclesie
Osnaburgensis episcopo et coram Hermanno judice ipsius civitatis diclo
de Retlage; anno DomJni M^iCCLXXIX", vigilia sancloruin Philippi et
Jacobi, presentibus Lutberlo sacerdote dicto de Mettingen; Giselberto de
Bissenihorpe, Johanne Camerario, Lulberto de Ltnge, militlbus; Ever-
bardo filio domine Petronille, Wigmanno de Visbeke, Nicoiao de Got-
lande, Absalone de Bersen, Hinrico filio Alhardi, Hermanno de Threle,
officiali claustri, villico ejus et aliis pluribus.

') Öonj iiiröcbEuteube aöroeif^utiflen üt B Riib ni^t befoiibcu^ üetmerft. —
') Cappelien B. — '} venilidi integralem B (rott coram biß integralem in A. —
*) fe^lt B. — =) reemere B. - ') claiMtro siue B. — ') in A übtt b« 3dlc iia^=
flclragcii, fe^lt in B. — ') B c'luiMtri, B l}at niei[t olauatmai |tatt oonventns. —
') reemere B. — '") propria ipaiiia clanstri perpetno pentionebit B. — ") et benigne
fc^It In B. — ") fe^lt B. — ") fe^lt B. — •') indobilata in aao robore in-
violabiliter B. — ") bte ^orti! veoerabili biß coram festen in B.

atn beiben ausfettigungeii fe^H böS Honoentfiegel mit bem aus ber
Urfimbe gefdinittenen ^IJergamentftreifen ; baä Siegel beö aiusfleQers tfl an

beiben jum 'Hf^til ertjaden, fte ergeben bie Umf^nft: S. Hugonis de Ca ;

im fi^ilbförmigen ©iegcl 5 fctirägrei^ts gelegte ^Hauten.

654. - 1279, anoi 1.

3>er te(Ilenburgfc6e SHinifterial Äonrab con feorne ncrfauft ber

3o^aniiitet[ommenbe in ©teinfutt feine @ttter in 23re6f[ntfen.

nm^H heg 18. 3Qt|rf|. {i&nbe) in TOfc. 286.

Universis presentia visuris et audtluris nos Conradus de Hörne

notum facimus, quod nos cum communi consensu Mechteldrs uxoris

nostre, Hugonis filii nostri, bona nostra in Dreschusen, ') domum scilicet

Henrici solventem XII mold per mensuram Rene(nsem), IX molt siiiginis

et 111 raoU Order, et tres porcos cum casa sua adjacente cum hominibua,

casis, nemoribus, pralis, paseuis, piscationibus, agris cultis et incultis

infra marcham Dreschusen ^) vel ex[lra] jacenttbus cum omnibus suis

altinentiis vendidimus viris religiosis commendatori et fratribus domus

4^ 1279

sancti Johannis Jero?olimitani in Stenvorde pro XLVI marcfis) Mon-*
(astariensium) denariorum nobis inimcdiate et plenarie persolults et re-
stgnavimus ac transtulimus eadem bona in manus cominendatorum et
fratrum predictonim, promittentes nihüominus nos prefati Conradus.
Mechteldis et Hugo sepedictis fratribus plenatn prestare warandiam. El
sicut dicta bona a nobiÜ viro domino nostro Ottone comite de Tekene-
borg libitavinius.(!) ipsis perpeluo libere contuUmus possidenda. Acta
sunt hec pro commodo uxoris nostre et pueri nostri in Castro Benlhera
ad domum Hugonis Urs! mililis coram probis viris Ludolpho de Scon-
velde milite, quem ex utraque parte judicem arbitrati sumus, qui summas,
sicul in venditione fieri Bolet, promulgavit, fratre Ottone quondam comite
in Benthem, fratre Nicoiao filio domini Boydekini, Arnolde de Dedem
milite, Wilhelmo diclo Vot, Arnoldo Bastun et alüs quam pluribus räis
probis et honestis. Et quuni comes de Benthem presens non aderat,
permisimus presentes üteras sigillo nobilis viri domini nostri comitis de
Tekeneborgfi ad sufficiens robur communiri. Nos vero Otto de Tekene-
borgh predictus auditis hinc inde faclis *) ad preces nostri castellani et
ministerialis dilecti Conrad) de Hörne ad abolendam omnem ambiguitatem
presentes Itteras dictis fratribus sigillo nostro una cum sigillo predicti
Conradi de Home dedimus communitas, Datum anno incamationis
Domini M''GC''LXXVilIl'', in die sanctorum apostolorum Philipp! et Jacobi.

') SireSt^uien, alle SaucTlrfiafKi&KjcIliiiig Im ftrfpl. Steine 6ej. ießt 9Jtefum.
%l. Cod. trad. Westf. H, 26 inib bic litt, b, 1213 bei SBlhnanS, SQjE(tf, U.^SB.
9Ir. 70, nio Bub parrochift Rene eine viUa Treachuaen flenoiiiil toitb. — *) ble
tage ^at aaditna uitb factos.

1

655. - mma, 1279, anoi 7.

^iic^of @t)er[)(irb »oii Dtünnei: überträgt bem J^lofter Siarhotj
^L @igent[)Ui)i an jmet Srben bei !!£[ieftar;) im Jliti^fpiel Seite, na^bi

^M Qottfrieb non öageii auf feine Siebte aSerjic^t geleiftet.

H Otifllnol: SärfHltfieö Slrc^iD 9It)eba.

^M Nos Everhardus Dei gratia Monasteriensis episcopus omuibus

^M notum esse cupinius, quod constitutus in nostra presentia Godefridus de

^M Hagen miles ministerialis ecclesie nostre recognovit, se vendidisse pro

H certa pecunie qnanlitate dilectis in Christo . . preposito et conventi

^1 ecclesie in Ciaholte Premonslratensis ordinis Osnaburgensis dyocesi

^^ mansum unum cum omnibus suis attinenciis, quem tenuit ab ecclesi

^B nostra et a nobts, et mansum alium suum proprium cum omnibus sui

^H attinenciis, pratis, pascuis, agris, nemoribus, aquarum decursibus et terri

^H cultis et incultis sitis in parrochia Leithe apud Westdorpe') et illos

^^^ mansos cum omnibus suis pertinenciis ipse Godefridus et omnes ac

1279 465

stnguli sui liberi et quicquid juris liabebaiit vel habere videbantur in
eisdeni sponte, libere et sine ulla coactione resignaverunt in manus
noslras et nos de voluntale et consensu eorundem Iranstulimus in dicios
, . prepositum et convenlum ecciesie in Ciaholte jus quod dictus Gode-
Tridus et sui heredes habebant in bonis inemoratis, quod in manus
nostras resignaranf, donanies nichilominus diclis preposilo et conventui
de consensu dilcctoruni decani et capituli nostri proprielatem dictorum
inaDsoruin ac pertinencium eorundum, ita quod in illis nulluni habeant
advocatum nisi episcopum Monasleriensem, quem eligerunt defeusoreiu.
Acta sunt hec apiid Waltbeke; presenlibus Lubberto capeliano noütro,
Wilhelnio noiario nosiro, Johanne de Reken plebano, Frederico de
Daverberg, Godeschalco de Asscheberge, Henrico diclo Kersekorf militibus;
Slacio de Ulethe, Lodewlcho diclo Riscebere, Levoldo de Dickenberge et
pluribus aliis; anno Domini millesinio CC^^LXX"" nono, dominica ante
ascensionem Domini.

') Söeflnrp, Sh'fpl. Pette, ffr. 3Blcbeii6rß(f.
21n 5(Jergttmentftreifeii ©iegel intt Sücffiegel.

656. — 1279. 3unl 13 ober Siiril 8. (i^gl. folgenbe Urt.)

®raf Dflo DOrt S^ectlenburg iiiib bie ©räfiti SHit^arblö betiinbcu,
tai [le beut Jtlofler @räDenl|orß iljre Witzle Silage nebft ^itbeljör
Derfmift unb bie Sßeriii^fteiftung, itiib jtoat ber ®raf in ^^ecfleiibiirg,
bie ®räfin unb i^re ©ö^iie in S^elgte por 3f"9f" au^gefprodjen
^aben.

Ortaiiml: StaatSarc^iü TOi'mflci.
Nos Otto comes de Thekeneborch et Richardis comitissa ornuibus
in perpetuum presentia visuris notum esse volumus, quod nos de pleno
consensu heredum nostrorum Ottonis videlieet et Engelberti molendinum
nostrum dictum Ezchelage') una cum proprietate et hominibus ac uni-
versis suis altinentiis monasterio beate Marie in Gravenhorst Cysterciensis
ordinis pro sexaginta marcis et una vendidimus et donavimus perpetuo
libere possidendum, nichil omniiio juris nobis vel nostris horedibus in
prefalo niolendino vel aliquibus suis altinentiis reservantes. Nos itaque
Olto comes predictus dictum molendinum cum omni jure, quod in ipso
habuimus, resignaviraus in Castro nosiro Thekeneborch, presenlibus Ro-
dolfo et Alexandro fratribus de Langen, Gozwino et Hermanno Fralribus
dictis Keselinc, Hinrico de Scollbroke, Thoma de Detlhen, Giselberto de
Stricket, Gozscaico Budden, Ludolfo Hake, Luberto et Gerhardo fralribus
diclis Budde, Hugone de Kappelen, Gisicone de Bissendorpe militibus et
aliis quam pluribus. Nos vero Richardis comitissa cum liberis nosiris
Six, etil. iut.>eu4 m. 30

466

1279

I

Oltone et Engelberte idem molendinum resig'navimus in opido Tel|
presentibus Uermaniio de Bunstorpe, Rolando et Godefrido fratribus de
Vechttorpe, Arnoldo de Reponhorst militibus; ilem Hermanno el Wez-
celo fratribus do Boke, Hermanno judice, Hermanno de Repenborst,
LudoKo de Rode famulis el aliis quam pluribus fide dignis. Ne igilur
bujusmodi faclum racionabile aücujus malignantis calumpnia valeat
firmare, presentem litteram noslro sigillo fecimus communiri. Dal
anno Domini M^CCLXX" nono, in die beati Anthonii confessoris.
') SEl^flf 6 ei @vaCciit)or(i.
Siegel mit Siiidfiegel an ^ergainentftrcifei! erhalten.

l in-

LtUttH

657. - 1279, 3uni 13 ober «Jiril 8.>)

®raf Dtlo uon lEcdteiilnitg beftinbet, iiafe ba« Ätofler ©rauen^orfl
bie aiiü^le Efetoge baucrnt> befifeen foUe, toenn et fw nic&t iniier^l
eines 3ai)reS für ben i^ni geja^Iten fflanfpreia luiebcr einlöfc.

Ongiiial: ©tnntSfltt^lD 5IF!ün(tM.

Nos Otio comes de Thekeneborch recognoscimus publice pro-
testanteä, quod si molendinum nostrum Ezchelage, quod monasterio
beale Marie in Gravenhorst vendidimus, infra anni circulum post festum
beale Walburgis nunc instantis') non redemerimiis pro sexaginla marcis
et una propriis denariis nostris ad manus nostras et non aliciijus alterius,
extunc dictum nionasterium sine aliqua calumpnia preratum molendinum
perpetuo libere possidebit. In cujus rei teslimontum presentem Htleram
nostro sigillo fecimus communiri. Datum anno Domini M^CCLXX" nono,
in die beati Anthonii confessoris.

') SBegrn bcv WulburgiN dubc iiiHtuitiK Ifl Uiclldi^t AiitDnia.1 niart. (S. SlpTil)
anjunrbii'C"'

Siegel nebft iKüdfieget au beiii aus ber Urtitnbe gef^nitteuen
flQmentjltetfen eri)Qllen.

4

658. - CSnabrürf. 1279, 3mii 27.

idifc(|of jloniab Dcn JOäiiabriid übettiägl bem JtIo|1er Cfebe baff'

@igent^uni beS Don il)ni let^nrü^ngen 3^(liit^n€ ju Valderen (Jtrf))!-

Sengerid^ a. SB.), nai^bem itim SJerrtiorb »on ©eömolb nn Stelle

beflclben ein ©rbe in Osterborne ju £el)u aufgetragen fiatte.

316ii^rlft hc6 16. ^ci^r^. iit Süifc, 180 S. 162v.

Nos Conradus Dei gralia Osnabui^ensls ecclesie cpiscopus

hoc scriptum visuris cupimus esse nolum, quod nos decimam in

sitam in parochia Lengerike super Wallage, que hactenus nostre

latte. ^m

s omnib^^l
1 Valdei^H
ostre p^^l

1279 467

tinuit ecclesie, cum omnibus emolumentis suis et juribus monasterio in
Osethe contulimus et per presens scriptum conferimus jure proprietario
perpetuo possidendam, recipientes econverso a doraino Bernhardo dicto
de Gesmele ad usus ipsius ecciesie nostre domum in Osterborae cum
proprietate, quam antea in ea habebat, et omnibus suis pertinentiis
justo permutationis titulo in concambium pro eadem, ita videlicet, quod
ipse Bernhardus et ejus successores ipsam domum a nobis et a nostris
successoribus in perpetuo pheodo retinebunt. In cujus rei testimonium
scripto presenti super hoc confecto nostrum sigillum duximus apponendum.
Datum Osenbrugge, anno Domini MCCLXX nono, W^ Kalendas Julii.

659. — 1279, «itflitll 7.

@raf Otto t)on XedUnhuxQ fiberträgt bem Jttofler ®raoen^or|l baft
@rbe @d^n)efingen im Jtirddfptel SReppen^ nad)itm bte von i^m bamit
belehnten ^ugo von Qoxne unb beffen @ö^ne Jlonrab unb ^ietrid^
borouf 38erjicl^t geleiflet ^oben.

Drlßlnol: ©taatöord^lt) SWünftcr.

Nos Otto comes de Tekeneborch omnibus in perpetuum presentia
visuris notum facimus publice protestando, quod comparente coram nobis
Hugone de Hörne milite in quadam venatione apud Telget, presentibus
Wolthero et Hermanno fratribus de Bunstorpe, Giselberto de Scolden,
Johanne de Ves militibus, Gerhardo de Holthusen et Godefrido de Repen-
horst famulis, proprietatem domus dicte Svevingen site in parrochia
Meppen, quam quidem domum a nobis in feodo tenuit, idem Hugo
nobis libere resignavit, quod similiter ibidem Conradus filius suus fecit.
Sequenti autem die proxima idem Conradus in castro Tekeneborch
iterato una cum Thiderico fratre suo et domina Elizabet uxore ipsius
Th(iderici) nobis libere ac voluntarie dicte domus proprietatem in mul-
torum proborum presentia resignavit. Nosque post liberam et voluntariam
resignationem ipsorum de pleno uxoris nostre domine Richardis ac he-
redum nostrorum Ottonis et Engelberti consensu ad honorem Dei et
gloriose matris sue in remissionem peccatorum nostrorum et progenitorum
nostrorum predictam domum cum omnibus attincntiis suis monasterio
glorlosissime virginis Marie in Gravenhorst liberaliter contulimus et in
hiis scriptis conferimus perpetuo possidendam, nichil omnino juris seu
impetitionis in prenominata domo nobis vel nostris heredibus reservantes.
Ne igitur tam nostra donatio quam illorum resignatio alicujus maügnantis
calumpnia valeat infirmari, presentem litteram nostro sigillo fecimus com-
muniri. Actum in Tekeneborch, presentibus Johanne rectore capelle Te-
ken(eburgensis), Bertoldo rectore ecciesie in Risenbeke et Ottone sacer-
dotibus; Groswino et Hermanno fratribus dictis Eeselinc, Gotscalco Budde,

30*

Giselberto de Scolden mililibus; Conrado plebano in Metlhyngen, Conrat
de Stricket, Conrado de ßrochterbeke, Hcrmanno diclo Gunce Tamutis (
aliis quam pluribus fide dignis. Datum anno Domini M^CCLXX"
seplimo Ydus Augusti.

Siegel mit Siüdftfgel an iperganientftreifeii erf)ülten.

660. - 1279, Qtpimitt 9.

0raf Surdjorb üoii SOßöipe belunbet, bofe ber Himppe So^aiinrt*

roll Silagen iinb bcf[eii Snibersfo^n griebriii) beii ^ei^nUn »on

brei Sr&en in Oftereffen betu filoftet SJIalgarteii uerpfänbet Ijabeii.

Wbjcfjttft bcS 15. ^nijv^. tn «Kfc. 177 ®. 8. StucT: 3)fiU^. 1 ©. 70.

Borchardus Dei gralia comes Welpe omnibus presens scriptum

visuris salutem in Christo. Proteslamur presenli scripto, quod Johannes

famulus dictus de Scliaghon et Fredericus filius sui fratris constiluti

coram iiobis publice recognoverunt, quod ipsi pari voluntate decimam

trium domorum, qiie site sunt in villa que Osteresseti '} appellalur, pro

viginti marcis claustro in Malgarden tüulo pignoris obügavenint, que

obligacio facta est, ubi presentes aderant dominus Johannes plebanus in

Essen, dominus Fredericus dictus Vulpes, dominus Fredericus dictus de

Siedessen milites; Johannes Welpes, Alexander officialis dicti Johannis

de Schaghen, Helmericus famulus ipsius et alii quam plures. In cujus

facti lestimonium nostro sigillo sigillavimus presens scriptum, Datum et!

actum in crastino nativitatis beate Marie virginis, anno Domini M^GCLX!

noDo.

') ajenruiifilit^ Ofleteffcti, @em. offen, Wmt eiJnfngcii.

66t. — XedItnButB, 1279, ^tiHmitt 20.

©raf Dtto ron I'ctilciiburg beurfunbet, ba^ er bem R[o[ter Sör|
baß Sffieffete^erbe j« SInborf werfauft uiib mit bem ®igentf)um«.-
red)te übertragen ()at uiib ba^ 9[tiiiobiS, bie 3)?eieriii hei ^ofeä jti
Serge, »or i^reii aJültjörißeii auf ifjr 9led)t on bem Erbe gegen
eine Ijalbe SDkrf oeriic^tet I)at.

3iuci OiiairmlnuStcrtigiiitflcn im Sttfienti^iUc fflbrffd; ^Icr natfi
fl bon BBrflel« ^ciib flcfi^tlcbcn, fe^v Bcfdiäbigt.

Nos ütto comes de Tekenehorch omnibus in perpeluum presenlia
visuris notum facimus publice protestando, quod nos de pleno consensu
et expressa voluntate domine Richardis uxoris nostre ac heredum
nostroruni Otlonis et Engelberli domum nostrani diciam Wesceli de An-
repe sitam in parrocliia Menslage una cum proprietatc et hominlbus ac

1

im

4

1379

469

univei'sis suis altinentüs monasterio beate Marie in Borstelo pro vi^'inti
sex marcis vendidimus libere perpeluo possidendam, nichil omnino juris
nobis vel nostris heredibus in predicta domo reservantes. Almodis itaque
villica de Berge') coram suis consorübus sive conservis, qui vulgariter
dicunlur hi/geneman,') de hcredum suorum consensu jus sive servicium,
quod habere consuevlt de dicla domo, ad prcces nostras dala sibi dimidia
marca voluntarie resignavit. Ne igltur predicla rationabiliter facta in
poslerum alicujus malignantis calumpnia valeat infirmare, presens scriptum
inde confectum nostro sigillo fecimus communiri. Datum et actum Te-
keneborch, anno Domtni M^CC^LXX" nono, in vigilia beati Mathei apo-
stoli. Presenlibus Rodolfo et Aiexandro fratribus de Langen, Gozwino
et Hermanno fratribus dictis Keselinc, Hinrico de Scoltbroke, Geriaco de
Horstelo, Hinrico diclo üngenade, Thoma de Dettben, Giselberto de
Stricket, Ludolfo Hake militibus; Ck)nrado de Horne, Hinrico et Conrado
fratribus de Stricket, Engelberto Gygante, Hermanno dicto Gunce oföciato
nustro, famulis et alüs quam pluribus fide dlgnis.

') SBevgc, Sirtf)boif im 9(iiit JJfirflcii

») B hygemas

@Ugel an A nom ^ergniiientfireifeii abgefaSeii; an B gleii^fallö an
gJctflamentftteifen gröfeteiil^eilfl et^)alteii (3öeilf. Steael 20, 3).

662. — 9[uf Um ®tnb lu 91eucnlir4en, 1279,') CUaitt 2.

©er 3Ibt dou ^biira »etpac^let einer Boirt SRitter Senmrb Don @e8=
molb eiiifletaufdjten ©iöcii^Örigen baa ad Puteum (jum Sotne) Qt-.
nannte Erbe in 9ieuenlir^en (bei SWeHe).

S(6fi^ri[t öcS 14. ^o^t^. in a«ic. 169, 3Ö.
Burchardus') Dei gratia abbas in Yburg omnibus presens scriptum
viauris in Domino salutem. Novcrint universi, quod nos Mai^arete filie
Johannis de Dote in Nigenkerken et uxori Conrad! in concambio a Ber-
nardo tnilite de Gesmele recepte pro Johanne filio Henrici de Werenc-
torpe domum in viUa Nigenkerken ad Puteum appellatam porrexioius
libere resignatam a Johanne et ßUis ejus Conrado et Hinrico et pueris
ab oa descendentibus perpeluo possidendam, dummodo ecclesie nostre
persolvant debitam pensionem. Acta sunt hec anno Domini millesimo
CGLXXIX, in cimilerio Nigenkerken, feria secunda post festum Michahelis,
multis presentibus, qui tunc in iilo loco sinoduni observabant,

■) Tict 9t6t ©iirdOatb lonmit 1272 n(S 9l6t tor, teil 1277 abct 6tö 1298 9[bt
^cttiiS. ES licflt olfo entlBEtier ctii a3cr[e^cii bcö aibit^ircibciö In bet Slotirung üor
ober Im Mameii bcg a6tc«.

1

I

• 08ttB6rfiir, 1279, Otteibtt 22.

Sif^of flonrab »on Dänatirüet geRüttet bem ffltofter Cuem^eim bKil
euttiinfte mis bcm jQofe in Sörbinoljatiicn') jitr Sleibimg ju nep 1
roenben.

eiiiieinbftfirift bcS 15. 30^16. (A) uiib be8 16. ga^tft. in Sn[c. vnJ
3506 ©. 167 (B) im (StaclSaic^iO SFHlitfltr. DniÄ: ^oogtuefl,!
SJcflf. U.=S. VI «t. 1107.
Conradus Dei gratia episcopus Osnaburgensis dilectis in Christo |
priorisse et convenlui sanclimonialium nionasterü in Queriiheni salulem I
in Domino. Cum a nobis pctilur quod justum est, dignum exislit, uL I
super hoc assensum favorabilem ') prebeamus. Sano peticio vestra nobis [
porrecla continebat, quod, cum reddüus curie noslre in vilta Wordinc- I
husen ') site in usus vesliuni converlere decreveritis, nos super hoc
noslram confirmationem dignaremur misericorditer*) impertirl. Nos itaque
vestre') desolionis precibus inclinali ordinacionem hujusmodi gratam et
ralam habontes eani presentibus lilteris confirmamus volentes el pre-
cipientes, ut redditus diele curie ammodo veslre servial vestiture, cum I
nuUos redditus hucusque habueritis^) ad eandem. Inhibenius auteni et J
sub districtione precipimus, ne aliquis super hujusmodi nostra con-
firmatioiie vos impediat vel moleslet.^) Si quis aulem altemptare pre- 1
sumpserit, indignationem oinnipotentis Dei et beatorum apostolorum J
ejus^) Petri et Pauli et nostram se noverit incursurum. Datum Osna- |
bürge, anno Domini ftfCCLXX nono, XI Kalendas Novembris.

') Wordrnghiwen B. ©Brölltgönilfcil, Stc. ajittldflc. Sa'- Cod, trart. Westf. IV,}
159. — ') [eftll Ä. — ') fe^lt B. — *) nostre Ä. — ') habuistia B. — ') moleatat |
B. — ') fel)lt in A.

664. — 1279, WotitmJer 5.

@raf Otto öoii ZedlenbuxQ bcfiinbet bie »or iijiii in ledlenburg, J
Seiigecid) unb lelgte erfolgte Siecjiditteiftuiig bet uon Öoriie auf J
bai @[()e Loteslo unb überträgt beffen Sigent^inn bem AloftecJ
©raoenljorft.

abjtfirlfl (lim 1500) in aUfc. I, 97 ©. 272 ÖcS ©tnntSart^iDä 3Jlfin[ter.J
Nos Otto comes de Tekeneborch omnibus in perpetuum presencial
visuris notum esse volumus protestantes, quod Conradus de Honie 1
famulus domum dictam Loteslo, quam ipse cum fratre suo Thiderico a.m
nobis tenebat in feodo, nobis in Tekeneborch libere resignavil, presentibus J
Gosscalko diclo Budde, Hinrico de Scoltbroke, Hinrico de Tvyslo, Hei
manno Keselinck, Thoma de Detthen niilittbus, Hinrico et Com

1279 471

fratribus de Stricket famulis et aliis quam pluribus, paterque ejus idem-
que fecit in Lengerke, quando ad tomamentum ibidem fuit, qui a nobis
eciam domum dictam in feodo tenebat, presentibus Gosswino Eeselinck,
Gosscalko dicto Budde, Hinrico de Scholtbroke, Hermanno Eesellnck
militibus, Johanne, Goswino, Rodolfo dictis Keselinck, Thiderico et Gon-
rado de Hörne famulis et aliis quam pluribus. Postmodum Thidericus
de Hörne frater ipsius Conradi veniens ad nos Telget eandem domum
ibidem nobis absolute ac libere resignavit, presentibus Ludolfo de Rode,
Lubberto de Dike, Wesselo de Borken, Hermanno dicto Hesse, Brun-
steno de Horst famulis, Gerhardo dicto Gunce et aliis quam pluribus
fide dignis. Nosquc post liberam et voluntariam resignacionem ipsorum
predictam domum Loteslo cum proprietate ac universis attinenciis de
pleno consensu et expressa voluntate domine Richardis uxoris nostre ac
liberorum nostrorum Ottonis videlicet et Engelberti monasterio beate
Marie Cisterciensis ordinis in Gravenhorst ad honorem Dei et gloriose
matris sue liberaliter contulimus et conferimus in hiis scriptis, in prefata
domo nichil omnino juris vel impeticionis nobis ac nostris heredibus re-
servantes. Ne igitur de supradictis calumpniosa questionis materia valeat
suboriri, presens scriptum inde confectum nostro sigillo fecimus com-
muniri. Actum tam in Tenekeneborch(!) quam in Telget et in Lengerke,
presentibus militibus et famulis supradictis et aliis quam pluribus fide
dignis. Datum anno Domini M^GG^LXXIX, die dominica post festum
omnium sanctorum.

666. — 1279, «otiemBer 12-18.

@raf @gbert von SBentl^eim ta\x\ö)t mit ber ^Ibtifftn (Watl^Ube) von
^erforb Winiflerialen aud.

Original/ fel^r Befd^Öbigt unb n\xx nad^ ^ntoenbung bon 9{eagentien
5um 3:]^elt legbar, Im ©taat^ard^lö iWünftcr. S)ru(f: glnfe, 3Bcftf.
U.=93. IV 92r. 1567.

Nos Egbertus comes de Bentbem notum f(acimus [presentibus
protestando], quod nos Ermegardin uxorem Hermann! dicti Geyst et filios

ejus ^ . . nostros ministeriales . . abbatisse et capitulo secularis

(ecciesie Hervordensis) in ministeriales damus dummodo

nobis Stephanum filiura (titulo permuta)tionis legitime in

ministerialem dent suarum testimonio (litterarum). [Datum anno Domini]
M^CC^LXX® nono, infra octavas beati Martini.

©iegel unb Sefefligung abgefallen.

472 1279

666. - 3biirfl, 1279, 9lo\)mUt 13.

SBifi^of Koiirab oon Danabtrul übertragt bem ÄIoRer 5RarienfeIh

bnfi Erbe Osthus in Olbe.

Original: ©laotöüri^iB müitfler.
Omnibus presentia visuris nos Conradus Dei gratia ecclesie Osiia-
burgensis episcopus notum facimus et presentJbus publice protestamur,
quod nos accedente ecclesie nostre consensu proprietalem domus in
Osthus') Site in parrochia Ulethe monasterio Canipi sancle Marie Cyster-
ciensis ordinis et Monasleriensis dyocesis perpetuo possidendam pure
contulinius propter Deum et conferimus in hiis scriptJs. In cujus rei
testimonium presenfem paginam sigillo nostro fecimus communiri. Datum
et actum in Castro nostro Yburg, anno Domini M'CCLXS'IX", feria
secunda post Martini.

linb G

')a

, o6cii &ie Urtimbc Dom 30. Stprii 1275 9(v. 534; nnfecrbcm 9ir. 378

Stft^ofricgel an bcm an« bcr Urfunbe gefc^nittenen ^ergameiitilreij
ffiefif. Siegel 50, 6 u»b 62, 11).

^iftj

I

667. - 3m ßoeer bei 9Ia1|nt, 1279, 9Iii0em(tt 19.

BifcEiof flonrob oon Csnabriidt bctunbet ben 3[bf($lu6 einet Sü^ine
mit ait^ iiub ateuftabt Dsnabrtid unter SÜnertennung bei beiber--
[eitigeii Steinte.

Origlunl: Stnbtarrfit». 3)tml : ©efd^ictite ber ©tnbt Oänobtütt I
©, 170.
Nos Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus notum
facimus universis tarn presentibus quam futuris has litteras inspecturis,
quod dtscordia, que vertebatur inter nos ex una parte et cives nostros
Osnaburgenses tarn veteris quam nove civitatis et eorum adjutores ex
altera super quibusdam eorum excessibus, quos a die electionis nostre
usque in diem compositionis ordinate inter nos et ipsos cives coa-
miserant, amicabiliter est conposita et sopila et nos eisdem promisisse
presentibus profitcmur, quod es nunc in anlea ipsi cives et ecclesie
nostre ministeriales universi eo jure, quo tempore predecessorum
nostrorum usi fuerunt, gaudeant pacifice et quiete. lidera vero cives
econverso promiserunt, quod oninia jura nostra, capituli et cleri nostri,
ministerialium ac hominum ecclesie nostre nobls de cetero salva in
Omnibus permaneant et illesa. Et ut hec premissa fortius et firmius
observentur, presentes litteras nostro, capituli nostri, nobilium virorum
Ottonis de Ravensberg et Frederici de Retborg comilum, ministerialium

1280 473

ecclesie nostre atque ipsorum civium sigiUis in teslimonium fecimus con-
muniri. Actum in castris apud Non, XIII° Kalendas (D)ecenibri3, anno
Domini M''CC sepluagesiino nono.

e« finb (giiijc^iutle bejw. Üö^et nuc für bie ^efefligmig »on oiet
©iefletti oor^anbeti ; biefe unb bie SefeftiQUiigömittet feti[en. 3'"^' Siegel
fi^eineii l)erüuögen(feii jii fein. 3m übrigen ift nicöt me^t feftjii|icQen, iDie=
weit eine SeRegelung ftberf)aupt ftatlgefiinben ^at. 3)te Sled^tsgültigteit be«
aSertrageS ifl batjer fraglicf). 9luf bec SRiidfeite ftei)t oon einet Sjoiib beä
16. ^a^r^iinbettä: eyn Privilegium van lenreclite.

668. - um 1280.

a3erieic[)niö ber SeljnSfräger bet ®tafen »on SRooenflberg.

tJmttü: SBJcftf. '^xov. 93[. III, 4 ©. 195 ff. unb ^louflcwefl, Sißeftf.
U.^S. VI 9fr, 1206.

fiter unter anbern qU von SRaoeiifiberö leljnrliljtige ®iifer in: fioUage
unb Imeelen fir. Dönabrüct, SJerSmoHi nnb gßertfier 5lr. Solle, ßaer Ät.
Sbiirg, Äolonat Srois in SBerfen ober Srodmann bei Slonfen, Ar. fierforb,
SRüfi^enbotf nnb ^ntriip (Imniinctorpe) Sr. I^edlenbutg.

um 1280.0

3)as 3)ointapitel jii Oflnabrüd betunbet, bafe Jtittcr fiatbert non
aiftorpe anf aUe 2Infprii^e an bas Erbe Boleken') ju (Sunften bes
Älofter* 3Jia[garten oerjii^tet ^abe.

2l6jc^rift beö 15. ^arjtE). in iOifc. 177 ©.30. 51riict: mtttöeihinfle» I

Universis Christi fidelibus presens scriptum inspecturis H(elmoldus)
prepositus, ') B(erlrammus) decanus^ totumque Osnaburgensls ecclesie
capitulum noliciam rei geste. Presenti scripto protestamur, quod dominus
Harbcrtus de Asstorpe miles veniens ad presenciara capituli nostri con-
fessus est, se in domo, [que] Boleken dicitur, nichil juris habere vel
habuisse et si proptor hoc, quod ipse pulabatur jus r» domo illa habere,
dampnum aliquod factum est ecclesie beate virginis in Malegarden, ipse
dolet et juri, quod si habuit vel pulabatur habere, publice in capitulo
coram nobis resignavit. In cujus rei fidem et testimonium presens
scriptum sigilli nostri munimine duximus roborandura.

') Siä 1279 crfrfielni Cii&aet Bon aiffeubotf ol^ *ropfl, 1281 ^elmolb; Sctfinnl
Sttiramm Ifi 6iö 1281 iint^rociSljQr, 1283 f(^o« ein ©«loc^. — ") ÜJcrmutöli* btc
»öfillnaliatic iu .^eclt, ftrflJl. Klf^oufcn.

474
670.

1280.

3)aä Älofler Äappet bei Sivpftabt überträgt bem Äloftet TOarienfeH»
einen ^atfjlertrni) ous bem ^efim\Q--S3o^e itt Se^l^ovft, Äreia 9Biftien=

brüdf, iiiib Iniifc^t bagegen Scfcr bei Sippflabl ein: pensionem

trium solidorum, que nobis singulis annis de curti fralrum Campta

sancle Marie in Seleliorsl, que appellatur Helewech, debebaturj^

eisdem fralribus perpetuo jure tradimus percipiendam.

Sliud: SaSiimon«, Sffieftf. U.=JB. m 5Rv. 1116.

671. - 1280 (1279), 3«nuBr 20.

iSoerfinrb, 3)oiiitierc ju Ostiabrüd iirib Slrdttbinfon in SSiffen,
tiinbel, ba& er com flloftet a}larienfelb einen gif{i|tei(i& in 3)a^aufen^]
gepachtet ^abe iinb bcife bie ^k^t noii ben Pfarrern in Iiiffen unt
Heräniolb geja^it merberi foüe.

Crlflintil: Staoi^otc^io iDliinficv. Wcneft 6n SQJilinnnS, SBctlf. U.=9. ml

•Jh. im*.

No3 Everhardus tnajoris ecclesie Osnaburgensis canoaicuä et archi-
diacoiius in Dissene omnibus presens scriptum intuenlibus gestc rej-.
noticiatn, quod nos a religlosis virts domino Johanne abbate et conventtt'
Campi sancte Marie ordinis Cysterciensis piscinam bonis ipsorum
Dodehusen') attinentetn in parrochia Dissene ad australem partem diele
ville Dodehusen scilicet jacentem ad duodecim annos sub annua pensionV'i
trium solidorum suscepimus, presentium tenore fideliter protestamur.
Cujus pensionis duo solidos ex bonis Hermani Matevrendes in Karshem,
de domo vero in Wage duodecim denarios predlctis , . abbati et con-
ventui dominus Godefridus de Dissene et dominus Godefridus de Vers-
mule plebatii in die beatorum Crispini et Crispiniani martirum annis
singulis presenlabunt. In cujus rei testimonium presens scriptum sigillo
nostro fecimus comniuniri, Datum anno Doniini M^CC'LXX* nono,
die beatorum Fabiani et Sebastian! martirum.

') Xio^iilcn, %l}e[l bcö ©orfce Slffcii; SQJilmonS erfifltt Dorteliufiep bui
Xotcnftauteii bei ^mllc, moä ober iiitfii hu flirrfifpitl SlifScn HcbI-

©ieflel mit bem aus bec Urtunbe gefrfinitleneu ^ergoiiientflreifen ab*
fleriffen.

672. - 1280 (1279), afeitunt 1.

@iaf Otto von ^lauensber^ beCiinbct, baß baä Jtloßei; ^bucg gc
niffe ädec bei l&jteriDeg getauft Iiabe, meinen beren er mit bec
Airi^e in ©nger in ©treit gemefen, auf roeldie aber bie ©tiftäs
I;erren in @nger burd) einen in ber Rixä)e ju ^erömoCb geleifieten
(Sib i^r Sefigrct^t geltenb ^emai^t [)älteu.

CriBiiml: Slnalöan^ia. SJruif: ÖBogeiucg, ^Bcflj, U^S. VI

illo

I %. Ill'^l

1280 475

Otto Dei gratia comes in Ravensberge omnibus presentia visuris
salutem in Domino. Constare volumus presentibus nee posteros ignorare,
quod cum olim orta fuisset dissensio inter ecciesiam Angariensem ex
parte una et nos ex altera pro quibusdam agris penes villam üsterwede
sitis, quos, prout sententiatum fuit, per nostros castellanos et seniores
marchiotas in Versraele propter antiquam et diutinam ipsorum posses-
sionem tres saeerdotes de capitulo Angarenensi videlicet dominus Gode-
fridus de Rethe, dominus Johannes de Surs et magister Godefridus in
ipsa ecclesia Versmele in missali sub stola optinebant prestito jura-
mento presentibus Godefrido plebano, Ecberto nostro thincgravio et
pluribus marchiotis. Postmodum vero Petrus abbas et conventus ecclesie
sancti Glementis in Yburg de nostro consensu et libera voluntate pre-
dictos agros ab ecclesia Angariensi pro tribus marcis juste emptionis
titulo compararunt. In cujus rei^) testimonium, ne a nobis vel nostris
successoribus heredibus ipsi ecclesie in Yburg questio vel dubium aliquod
oriatur, eis presentem litteram nostro sigillo dedimus communitam. Datum
anno Domini M^CG^LXX^VIIII®, ipso die beate Brigide virginis.

*) Dr. reri.

©iegclrcfte beiliegenb.

673. — OSnabriitf, 1280, Wtin 26.

Flitter ^ugo oon Jlappeln Derpfonbet bem JUofler SBerfenbrücf ein
@rbe in 9ll^aufen unter älnredfinung ber äludflattung fetner tnd
5lIofler aufgenommenen S^od^ter unb unter ^^eflfefeung ber SBieber-
einlöfungöbebingungen. Sßgl. oben 5Rr. 653.

3toei OrlglnoIouiSferttgungen (Ä, B) Im ©taatSord^lb.

Universis Ghristi fidelibus hanc litteram visuris et audituris ego
Hugo miles dictus de Gappelen notum facio et scripto presenti protestor,
quod una cum Jutta uxore mea, Hugone et Johanne filiis ac heredibus
roeis, vendidi et in jure dimisi domum unam in villa Ahusen sitam in
parrochia Anchem cum omni^) integritate, juribus et fructibus suis con-
ventui monasterii sancte Marie in Bersenbruge pro quinquaginta marcis
legalis monete, de quibus denariis recepisse me profiteor et presentibus
protestor quadraginta marcas hoc modo: viginti et quatuor marcas, quas
ipsi conventui contuli ad emendandos redditus prebendarum suarum,
quando filiam meam Alheidim in suum consorcium recepit, sedecim
marcas recepi ad usus meos de manu Hermanni dicti de Threle officialis
dicti conventus in domo Absalonis de Bersen, magistri scabinorum
civitatis Osnaburgensis. Idem vero conventus ex speciali dilectione mihi
fecit gratiam et favore arbitrio meo committens, ut si dictam domum a

476

feslo beali Arabrosti proxinie venluro diiobus annis iransactis reemere
voluero, liberum mihi et meis heredibus arbitrium permanebit, ila ut
solutis quadraginta inarcis legalis monete, quas ab ipso convenlu recepi,
eadem donius cum omni integritate et hominibus eani colcnUbus sicuti
eam vendidi ad me aut moos hcrodes sine conlradiclione aliqua redibit
et tunc sicut nunc Jibere permanebit. Si vero eandem domum reemere
nee potero neque voluero, quandocunque proprietatem ipsius a venerabili
domino episcopo et capitulo Osnaburgensi potero impelrare et obtiiiere
ipsi conventui et litteras super hoc confectas dedero vel transmisero
decem marcas superfluas mihi aut heredibus meis dabit et sepedicta
domus cum omni integritate sua et hominibus ipsi conventui absqiie
impedimento aliquo una cum proprietate sua perpetuo permanebit. Et
ne super tarn rationabüi et evidenti emptione et resignatione memoralo
conventui a me vel meis heredibus calumpniosa vel injuriosa materia
qucstionis postmotlum valeat suboriri, presentem litteram sigillo sepedicti
conventus et meo procuravi sigillari in testimonium premissoruni. Actum
et datum anno Domini M^CCLXXX", in craslino annunciationis beale
Marie virginis, presentibus Gerhardo preposilo in Borstelo, Lutberto diclo
de Mettingen, sacerdotibus; Lodewico Hake, Johanne Camerario, Lutberto
de Linge, Svethero de Sledesen militibus; famulis Hermanno Hake, Her-
manno Budde, Antonio, Gerhardo üvereg, Ludolfo de Dodelinghusen ; ')
Absalone magistro scabinorum, Lutgero de Vegta, Nicoiao Eifelere et aliis
pluribus probis viris et honestis.

') übtx ber 3f"c itaffigctroflcu. — ') B Dolinghuaeii.

v^uM

9In A aieft befl SlbtiffimSiegela imb baä ©iegel bes Sn'jo oou Sapi
S. Hugonis de Cappelen (ogl. o6en Urlunbe won 1279, Spc. 30, Sit. 653).
Sßon B beibe Sieget ab.

674.

1280, Wut) 26.

SBifc^of 5totirab uon Otsnabrüd befiuibet, bag füiUet ^ugo oon
.^atipelii eitt grbe in Sl^aiifeu für 50 'Maxi an bos Äloftet Scrfei^
brüd Decfaiifl fiabe nnb überträgt baä (£tgentl)um beffelben na^
bec ißerjiditteiHiina beS ^iJertniifeca bem Slofler.

Otlainol: ©taotSnr^lB. Drud: SnnbSoff, Uttuiibcu ?tx. 124.
Conradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus univers"
hanc litteram visuris salutem in eo qui salus est omnium. Quoniam ab
interitu mortalium vive vocis deficit probatio, provide conservatur geste
rei veritas') pupblicis instrumentis. Noverint igitur universi tani pre-
scntes quam futurt, quod Hugo miles dictus de Cappelen, Jutta uxor

i

rfen-

1280 4-77

sua, Hugo et Johannes filii et heredes sui legilimi in nostra presentia
constituti donium unain in villa Ahusen sitani in parrochia Äncliem cum
hominrbus et omnibus altinenliis el fructibus ejus vendiderunt et in jure
penilus dimiserunt conventui monasterii sancte Marie in Bersenbruge
pro quinquaginla marcis legalis monele. Quam dontum, quia de manu
nostra tenebanl, in manus nostras libere resignarunt et nos ipsam una
cum proprietate ipsius dicto conventui in Bersenbruge contulimus et
conferinius per presentes quiete et paciflce perpetuo possidendam. Et
ut omnia prenolata in suo robore inviolabiJiter perseverent, presentem
litteram sigiJli nostri munimine in perpetuum lestimonium et munimen
dedimus communilam. Actum et datura anno Domini IWGCLXXX*, in
crastino annunciationis beale Marie virginis, presentibus Gerhardo pre-
posito in Borstelo, magistro Johanne notario nostro, Lulberlo sacerdote
diclo de Mettingen; Lodewico dicto Hake, Johanne Camerario, Lulberto
de Linge, Svethero de Sledesen militibus; famulis enim Hermanno Hake,
Hermanne Budden, Antonio, Ludolfo de Dodelinghusen ; Absalone de
Bersen magistro scabinorum civitatis Osnaburgensis, Nicoiao dicto Eifelere,
Lutgero dicto de Vegla et aliis pluribus piobis viris et honestis.

') T)\e 3Joxlagc ^at bcifi^riebeii verititi.

©iegel mit ^pergainentftreifen ab.

675. - Sßnreniocf, 1280, «ptll 22.

Sifi^of flonCQb von Osnabriid überträgt bein Stofter Sötarienfelb
naä) Übereiiifunfl mit bem SStfdjof enet^orb von SDIiiiiflcr imb
iiQd) 3ierjtct|t btö 3litters ©iegfrieb uon aSarenborf bas Eiflent^um
bea Öofeö ©urtage') im Äird)fpiel Sietömotb unb eines bojii^
gehörigen Rotten«.

Ctiflinal; StootSatc^t» anfinft«. Siruifc: B. ScbeBin:, Mri^iü VII,
142; 3B((mnnSi, aöcftf. U.=JS. in 9]r. 1097.
In nomine Domini amen, Nos Conradus miseratione divina Osna-
burgensis episcopus ad eternam memoriam de tenore presencium a
posteris retinendam. Ut ea, que nostris geruntur temporibus, perpetue
stabilitatis robur obtineant et ad nasciture posterilatis pervenire possint
memoriam cum salute, maturiori consilio provisum est, ut res geste
sollempniter sigülatis apicibus eternentur. Igitur tarn presentibus quam
posteris clarius elucescal, quod venerabilis dominus Everhardus Mon-
asteriensis episcopus Conventions facta super quadam curti, que appellatur
Suderlo,') in parrochia Versmule sita, a domino Siffrido de Warendorpe
miiitc coniparanda, mutalo consilio benigne permisit, ut dominus Jo-

478 1280

liannes abbas et fratrcs de Campo sancte Marie candem curtim a pre-
diclo milite dalis eideni scpluaginta et quinque niai-cJs numerate pecunie
legalis monete ad usus sue ecclesie compararent. Quo negocio secunda
feria inmediale post diem sanctum Pasche in Warendorpe prospere
consuinniato dominus Monasteriensis episcopus jure convencionis et Sif-
fridus diclus mües tilulo possessionis prodicIo loco et tempore de eadero
curti nobis volunlarie resignala ipsius curtis dominium cum omnibue
attinentiis suis, videJicet silvis et pascuis, agris cultis et incuUis et cum
Omnibus aliis proyentibus suis, insuper colonis scilicet Wescelo et uxore
sua Gerburge et liberis eorum Heimico, Levoldo, Johanne, Wescelo,
Alheyde et Susanna, et casaro eidem curti annexam cum colonis suis
videlicet Hermanne et uxore sua Mechthilde et fiüo eorum Ludolfo, in
manus noslras totaüter transtuterunt. Ad exprimendum eciam per omnia
sui consensus et beneplaciti evidenciam, eodem loco et tempore ad
nostram venerunt presenciam uxor predicti militis nomine Clemencia
cum liberis suis, id est Giselberlo, Wescelo, Jobanne, Julia, Lutgarde,
Clemencia, necnon et Johannes et Cunegundis frater et soror ejusdeiii
militis, insuper et Hermannus de DranUiem ipsius militis gener et
quicquid de predicta curti per dominum Monasteriensem episcopum el
militeni sepedictum ordinatum et factum fuerat, se ratum habituros
corara nohis in perpetuum testabantur. Nos vero prediclo modo a pre-
dictis Omnibus resignatione, possessione et consensu islius facti super
jam dicta curti et casa cum omnibus suis attinenciis cum plena auctori-
tate roborali, eandem curlim cum prediclis attinentiis et colonis necnon
et pensionem diiodecim nummorum, quam ralione decime ipsius curtis
a nobis in feodo predictus miles habuerat, nobis ab ipso milite resignatam
predicte ecclesie in perpeluam possessionem duximus transferendam. Ul
autem hec omnia stabili vigore jugiter inconvulsa permaneant, pre-
sentem paginam exinde conscriptam sigilli noslri appensione fecimus
communiri. Hujus rei testes sunt : dominus Johannes de Stromberg
canonicus Mindensis, Hinricus plebanus veteris ecclesie in Warendorpe,
Helmicus capellanus ibidem; Conradus domicellus de Retberg, Symon
nobilis de Lippia, Hermannus de Langen, Theodericus de Sconenbeke,
Bernbardus de Davorenborg, Hermannus de Velsceten, Gerhardus de
Quernhem milites ; Otto Kersecorf, Vulfardus advocatus, Rodolfus de
Lippia, Fredericus Slavus, Rembertus Camerarius famuli et alii plures.
Actum in Warendorpe, anno Domini IWCCLXXX*, feria secunda post
Pascha.

') stuf bsx 9lii(t(eile: De c
Sh\\>l »erßmolb, Str. ^aüt.

al\o bci'iiiiitältd)

©ieget bes ©tfc^of« äuin gröfete" 2:[jeil erhalten.

1280 479

676. - SSiett, 1280, Vlai 12.

Jtöntg 9iuboIf gefiattet ber @tabt Odnabtficf fid^ gegen feinblid^e
älngriffe^ befonberd gegen f^euerpfeile burd^ Umn)aSung bejn). burdf)
beten Snueiterung ju fdfiäfeen.

Orlßinol: ©tobtord^lb. S)ru(f: @tubc, Scfd^relbung be« C>oci§ftlft«
Oßnabrücf, Urfunbcn III B. ^Regcft : ©öl^mcr, Reg. imp. Sflx. 538.

Rudolfus Dei gratia Romanoruin rex semper augustus nniversis
imperii Romani fidelibus presentes litteras inspecluris gratiara suam et
omne bonum. Dum fidelium nostrorum votis et precibus in hiis, que
continent equitatem et recte rationis lineara non excedunt, promptum
et facilem impartimur assensum et regalis benivolentie deeus attollimus
et ex eo ferventius erga nos devotionem accendimus subditorum. Noverit
igitur tarn presens etas, quam suceessura posteritas, quod nos, ad quos
pertinet subditorum emolimenta dirigere ac eorum remediabiliter pro-
videre quieti propter rei publice, cujus curam gerimus, bonum statum,
dilectorum fidelium nostrorum civium Osnaburgensium devotis suppli-
cationibus favorabiliter annuentes, eisdem civibus cum profecto ipsorum
peticio rationi conformis et juri consona reputetur, benigne concedimus
et liberaliter indulgemus, quod ipsi contra tela ignea, quibus nonnulli
perversi homines fraudulento malignitatis sue studio, cum aliter nocere
nequeunt, non absque dispendioso periculo civitates incendunt, possint
civitatem suam Osnaburgensem sine contradictione cujuslibet oportunc
circumfodere et fossatis congruis, prout ipsis expedire videbitur, ampliare,
quemadmodum etiam inclite recordationis Fredericus Romanorum im-
perator illustris, cujus in hac parte imitamur vestigia, memoratis civibus
dicitur indulsisse. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam
nostre concessionis infringere aut ei ausu temerario contraire. Quod qui
attemptare presumpserit, gravem regio majestatis offensam se sentiet
incurrisse. In cujus rei testimonium presens scriptum majestatis nostre
sigillo jussimus communiri. Datum Wienne, IIII^ Idus Maji, indictione
V1II% anno Domini millesimo ducentesimo octogesimo, regni vero nostri
anno septimo.

aWajeflätfiegel an grün-gelben ©eibenfäben.

677. - SBien, 1280, Wal 12.

Jlöntg 9iubo(f beflotigt ber @tabt Ddnabrfid bad t^r t)on Jtaifer
griebridd I. ertl^eilte ^prioitegium de non evocando.*)

Original: ©tabtard^tö.

Rudolfus Dei gratia Romanorum rex semper augustus universis
imperii Romani fidelibus presentes litteras inspecturis gratiam suam et

I
I

480 1280

onme bonum. Regalis excellentie dignilas tunc vere laudis tilulis «
limatur et eminenti decore prefulget, cum fideliuni suorum devotionem
clementer attendil et eis de sua liberalitate cotifirmat, que a suis pre-
decessoribus juste sibi coüata videntur, cum in observandis beneftciiä
non minus quam in elargiendis laus imperialis dignitatis accrescal.
Noverint igitur tarn presentis olaÜs homines. quam future, quod cum
dilectis fidelibus nostris civibus Osnaburgensibus per Privilegium dive
memorie Frederici imperatoris illustris predecessoris nostii, prout ex
eorundem civium denunciacione cognovimus, sit indultum, quod nullus
judex extrinsecus aliquem civium predictorum extra civitatera Osna-
burgcnsem super actione quacunque ad alienum possit evocare Judicium,
sed de ipso potius querimonia coram rectoribus civitatis proposila se-
cundura jus consuoludinarium civitatis ejusdem recipere debeat justicie
complementum : nos qui pietate solita subditorum fideüum libertatem
amplectimur et ad eorum commoditatos augendas sereno vultu curamus
intendere, predictorum civium devotis supplicationibus favorabiJiter an-
nuentes induJtam ipsis hujusmodi libertatis gratiam, prout rite ac ratio-
nabiliter est concessa, de plenitudine potestatis r^ie innovamus, con-
firmamuä et presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino
hominum liceat hanc paginam nostre conSrmacionis infringere aut ei
ausu temerario contraire. Quod qui facere presumpserit, gravem regie
majeslatis offensam se sentiet incurrisse. In cujus rei testimonium presens
scriptum sigilli nostri muniinine fecimus roborari. Datum Wienne, IIIl"'
Idus Maji, indictione VIII", anno Domini millesimo ducentcsimo octi>
gesimo, regni vero nostri anno septimo.
') SßQl. S9h. I 9tr. 328.
SOlnjeftätReflel (ein Stfid ahQebroS)m) an grün^getbeii Seibeiiföben.

678. - CSnn&rüif, 1280, 9Rai 13.

SBifdjof Äottrab von Dämbxixd oerpllii^tet fit^ gegenüber her ©tdl

OsiiQbriid jii gemeiiifümec ^Uertiinbening einer gegen i^ren 1

erfolgenben ©efepigung von ©uttEiaufen.

OTiflinal; Slnbtarc^iu.

Nos Conradus Dei gratia ecclesie Osnaburgensis episcopus re-

cognoscimus et tenore presencium publice protestamur, quod si Everardus

de Varendorpe milos vel alter aliquis Suthusen edificare voluerü sine

voluntale et consensu noslro et civium nostrorum Osnaburgensium •) et

eorum adjutorum vel alterius noslrum, nos edilicationem hujusmodi aut

per nos vel per nostrum et civium nostrorum nuncios tenebimur inhibere.

Sl autem talis edificatio post nostram inbibilionem non fuerit pretermissa,

1280 481

in optione civium Osnaburgensium erit, si ad defendendam edificationeni
hujusroodi nos habere velint capitaneum vel adjutorem. Datum Osen-
brughe, die beaü Servacii, anno Domini MOGG^^LXXX«.

Siegel t)on bem oud ber Urtunbe gefd^nittenen ^ergamentftreifen ob-
geriffen.

679. - OSttobrücf, 1280, SRai 30.

IBifddof Jtonrob von Ddnabrfld äberträgt bem Jllofler 93örflel bad
@igent^umdred^t bed 3e^nten t)om @rbe EInie in Sd^anborf^ nod^-
bem Surd^arb von @d[|orfl^ toeld^er benfelben t)om 93ifd^ofe }u Se^n
trug^ ä$er}i4it geleiflet.

Otiöinal: ©tiftSarc^lt) S3örftcr.

Nos Conradus Dei gratia Osnaburgcnsis episcopus notum facimus,
quod constitutus in nostra presentia Burghardus dictus de E^chorst XVIIP
denarios decimales, quos solvit annuatim domus nomine Eime sita in
Schandorpe in parrochia Menslage, quos ipse a nobis tcnuerat, in manus
nostras libere et absolute resignavit. Nos quoque dictam decimam ad
honorem omnipotentis Dei ac gloriose virginis Marie matris ejus cenobio
in Borstelo contulimus et per presens scriptum conferimus jure pro-
prietario perpctuo permanendam.^) In cujus resignationis pariter et
collationis testimoniuni presens scriptum dedimus nostri sigilli munimine
roboratum. Actum Osenbrugge, anno Domini millesimo ducentesimo
LXXX®, die beali Felicis confessoris. Presentibus Gyselberto de Bissen-
dorpe, Thiderico de Haren militibus; Hermanno Budden de Ikkere, Jo-
hanne de Astorpe ministerialibus; Hermanno de Wederplo, Ecberto de
Lote burgensibus et aliis quam pluribus.

*) SHofur unb ftoxxeftur.

^ad Siegel von bem aud ber Urtunbe gefd^nitteneu ^ergamentflreif en
abgefallen.

680. -^ 1280, Wftl 30.

(Sbet^err @ber^arb von ber SRart betunbet ben SBertauf t)on ©ütern
in Emeshus im Ärfpl. äöiebenbrüdt *) an ba« Ätofler ^erjebrof.

Orlötnot: fjürfttlc^eö ^lrc^it) In $R§cba.

Everhardus vir nobilis de Marka omnibus quibus presens scriptum
exibitum fuerit salutem in vero salutari. Quia veritas multociens calum-
niam patitur, expedit, ut fide testium et instrumentorum, que parem

9 är ; C0n. Urt^Suc^ m. 31

482 1280

vim habent, in agendis negociis roboretur. Congnoscat igitur tarn futu-
rorum quam presentium discretio, quod de consensu nostro et unanimi
Yoluntate nostrorum castellanorum in Marka bona in Emeshus^) nostre
ecclesie in Marka attinentia solventia singulis annis summam XVIII
denariorum vendita sunt et receptis XVIII solidis resingnata in manus
venerabilis abbatisse et conventus in Hersebroke. Igitur ne huic facto
aliqua in posterum suboriri possit caluronia, ne etiam invidia vel ingno-
rantia valeat obumbrare, presentem paginam sigilii nostri munimine
duxinius roborare. Insuper adhibiti sunt boni et discreti viri kastellani
nostri videlicet Theodericus dictus Volenspit dapifer, Godefrihdus de
Hovele, Wescelus de Galen, Eilhardus de Hesnen, Randolfus Hake,
Johannes Volenspit, Anthonius de Schidinchen, Engelbertus de Herc-
borne milites; Johannes de Rura, Lubbertus de Vorshem, Hermannus
de Nihem famuli, kastellani in Marka, qui hanc paginam suo sigillo
confirmare decreverunt. Datum anno Domini M^CG^LXXX®, in die
ascensionis Domini.

*) S50t. ol&cn blc Urfunbc bon 1270, "Sflx. 414: Emeshus in parrochia Widen-
brugge; bctmutl^nc^ etitSmmm, nörbtic^ bon SBiebcnBxücf.

2ln flcflod^tcnen Seincnfd^nürcn 1) Siegel ®ber^arbd mit Siüdfjieflel
(aßeftf. ©iegel 33, 1 unb 2) unb 2) »rud^flücf bed »ursmannsriesel Don
ber aWar! (SBePf. ©iegel 83, 3).

681. — 1280, Sunt 16.

Approbatio episcopi Osnaburgensis Conradi super emptione et
venditione villae et decimarum in Spelle^) sub dato 1280 ahm tage Viti,
cujus sigillum quodammodo laesum, Interim agnoscibile.

9lc0eft im leebenfc^en «rc^iblnbcntorium bon 1630, Tl\c. 386, ^x. 22.
0 ©pcOe, ^x, Singen.

682. — 1280, 3ttttl 16.

SSifd^of Jtonrab t)on Ddnabräcf belunbet, bag @rnfl dou @edmolb
aU ftird^enpatron von ©e^rbe einen }um Jtird^ent)ermögen gehörigen
Motten gegen einen jä^rlid^en 3in« von mer ©d^iHingen an SBalter
3lnd^em in Srbpad^t gegeben l^abe.

OTfd^tift beö 14. Qa^xf). In SD^fc. 161, 114. S)rucf : ©onb^off 9h:. 125.

Nos Gonradus Dei gratia Osnaburgensis ecclesie episcopus omnibus
in perpetuum. Notum esse cupimus, quod Emestus dictus de Gesmele
patronus ecclesie in Gerethe de consensu et voluntate nostra, Hermann!
fratris nostri, ecclesie nostre majoris cantoris, dicte ecclesie archidiaconi,

1280 483

domine Cristine et Hemnanni ipsius ecciesie rectoris contulit eo jure,
quo bona ecciesiarum conferri solent, casam unam in villa Rusvorde^)
sitam ad dotem ejusdem ecciesie pertinentem Walthero diclo Anchem,
Alheidi uxori sue ac sin^is heredibus suis legitimis tarn filiis quam
filiabus et successoribus eorum legitimis perpetuo a progenie in pro-
genies possidendam, tali adjecta conditione, quod idem Waltherus, uxor
sua Alheidis aut heredes eorum, quicunque eandem casam coluerint aut
inhabitaverint, dabunt rectori ecciesie ipsius de eadem casa et attinentiis
ejus singulis annis in die beati Michaelis quatuor solidos legalium de-
nariorum. Si vero predicti Waltherus scilicet et sui heredes dictam
pensionem dicto termino aut infra duos menses proximos sequentes
dare negglexerint aut contempserint, sepedicta casa cum omni integritate
sua rectori ipsius ecciesie in Gerethe vacabit libere sine aliqua heredum
omnium contradictione. Et ut hec omnia rata et indubitata permaneant,
presentem litteram nostro, Hermanni cantoris ac Emesti sigillis con-
signatam dedimus in testimonium premissorum. Ego Emestus, qui{i
proprio sigillo careo, sigillo patris mei usus sum. Actum et datum anno
Domini M«CC«LXXX^ in die beaü Viti martiris.

0 ^Rü^fort, Ärfpl. eJcl^rbc.

683. - eimbte, 1280, OttoUt IL

Sifd^of (gDcr^arb von SRünfler bcfiätigt einen jroifd^en bem ©rofen
@gbert t)on Sent^etm unb bem mänflerfd^en S)omIapiteI abgefd^Ioffenen
@ätertaufd^.

Slbfd^rift bc3 14. Qa^x^. in m\c, I, 1 ©. 297 bcö (Staatöarc^lb«
aWünftcr. 3)rutf: SfhefcTt, U.=@. VII (3. 441. SRegeft bei SBltmon«,
3öcftf. U.^S3. m ^x. 1108.

Nos Everhardus Dei gratia Monasteriensis ecciesie episcopus
Omnibus presentes literas visuris et audituris notum facimus, quod eon-
stituti coram nobis nobilis vir Egbertus comes de Benthem necnon
Brunstenus decanus et capitulum ecciesie Monasteriensis recognoverunt
publice coram nobis, quod concordasscnt invicem hinc et inde in permuta-
cionem quandam bonorum suorum faciendam, dummodo noster adesset
consensus, que bona inferius exprimentur. Sub hac autem forma con-
cordatum est inter eos, quod comes predictus de consensu uxoris sue
Hadewigis et heredum suorum, qui tunc vixerunt, videlicet Ottonis, Jo-
hannis, Ecberti et Heylewigis curtem suam in Ostenhem,*)^ domum, que
dicitur Middehof,*) et casam in Hollaghe«) sitam super rivum Grum-
beke^) in parrochia Detten cum hominibus, pratis, pascuis, nerooribus,
piscariis et aliis omnibus juribus et pertinentiis suis in manus nostras ac

31*

484 1280

decani et capituli predictorum ad utilitatem et emolumentum eorundem
decani et capituli plenarie permutationis titulo resignavit plenum jus
proprietatis et dominii predictorum bonorum in ipsos decanum et capi-
tulum transferendo, promisit nichilominus dictus comes publice, quod
prefatis decano et capitulo cum uxore et liberis suis cavebit de vicio et
evictione dictorum bonorum et plenam eis prestabunt quamdiu vixerint
warandiam. Quo facto decanus et capitulum prefati domum, in qua
moratur Wescelus Hergherinc, et domum Hermanni Rolovingh cum
hominibus et omnibus aliis pertinentiis, sicut de aliis bonis superius est
expressum, in manus dicti comitis plenarie resignaverunt plenum jus
proprietatis et dominii eorundem bonorum in ipsum comitem et hercdes
suos permutationis titulo integraliter transferentes et promittentes nichi-
lominus, quod eisdem comiti et heredibus suis plenam prestabunt quam-
diu vixerint warandiam. Acta sunt hec apud Gymmethe presentibus
infrascriptis : Brunsteno videlicet decano, Theoderico de Dorenborgh
thesaurario, Adolfo vicedomino et aliis quam pluribus probis viris. In
cujus rei testimonium presentes literas nostro, comitis de Benthem,
decani et capituli predictorum sigillis fecimus communiri. Datum anno
Domini M^GC^ octogesimo, feria secunda post Gereonis et Victoris.

') 95QUcrfd^aft Sluftum, ^x\pl ©m^betten. — «) mbbclf)ol Shfpl. ©möbctten. —
•). ©aucrfd^oft ^oUingen, Shrfpl. ©m^bcttcn. — *) !Der SWü^lcnbod^, an hjelc^cm noc^
l^cute ein ^olonat ^uml^edC liegt.

684. - OSnabr&cf, 1280, Oltober 24.

^ifc^of Jtonrab t)on DdnabrüdF äberträgt bem Alofler ©raoeul^orfl
brci @d^iQinge quo bem ®rbe @fbertd in SBinte (ftrfpt. Steuenfird^en
im hülfen).

«bfc^vift (um 1500) in m\c. 1, 97, ©. 407 bcS ©toatöard^ltJö SWünftcr.

In nomine sancte et individue trinitatis. Nos Gonradus Dei gracia
Osnaburgensis ccciesie episcopus omnibus, ad quos presens scriptum
pervenerit, salutem in perpetuum. Quoniam ea que aguntur in tempore
simul labuntur cum processu temporis, memoria hominum per con-
firmacionem scripturarum intellectui revocentur(!). Noverint igitur uni-
versi tam presentes quam postere etatis hujus littere inspectores, quod
nos conventui de Gravenhorst proprietatem trium solidorum in domo
Ecberti de Vynnete de decima ibidem contulimus. Hujus rei testes sunt
nobilis de Volmesstene, Rembertus Gamerarius et alii quam plures tam
clerici quam layci. In cujus rei testimonium nostrum sigillum presentibus
est appensum. Datum Osenbrugge, anno Domini M^GG^LXXX, in vigilia
Crispini et Grispiniani.

1280 485

685. — OSnibrficf, 1280, Oltober U.

Sifd^of Äonrab von Dsnabrüdf überträgt bcm Ätoftcr ©roDcn^orfl
bad (Sigent^um bed t)om Slitter 9iotger unb t)on ben Jtnappen Siotger
unb ^ermann t)on SRiQete bem Jttofier t)erlauften 3^^nt^nd in
3ntrup, nad^bem bie von SRiQete atd .9lfter(el^nd(eute bed @blen
Salbuin von ©teinfurt gegen biefen unb biefer ot« Se^n«mann be«
Sifd^of« barauf SJerjid^t geleiflet. •

Crlginal: ^taotöard^it) 9Wflnftcr.

Conradus Dei gratia eccicsie Osnaburgensis episcopus universis
hoc scriptum visuris salutem in eo, qui salus est omnium. Quoniam ab
interitu mortalium vive vocis deficit probatio, provide conservatur geste
rei veritas publicis instrumentis. Noverint universi tarn presentes quam
futuri, quod in nostra presentia constituti Rotgerus de Millete miles,
Rotgerus et Hermannus de Millete armigeri, decimam in Imminclorpe ^)
in parrochia Lengherike apud Tekeneborg tarn manipulorum quam
minute decime cum omnibus attinentiis et fructibus suis vendiderunt et
penitus dimiserunt in jure coram nobis . . abbatisse et conventui sancte
Marie in Gravenhorst pro centum et quadraginta marcis legalis monete
pecunie numerate. Quam decimam, quia de manu nobilis viri domini
Bolduini de Stenvordia tenebant, in manus suas libere resignaverunt et
idem nobilis et sui heredes, quia ab eadem decima de ecclesia nostra
infeodati fuerunt, eandem in manus nostras presentibus Ekkone de
Metelen, Svedero de Sledesen, Rizzardo de Leeden, Hermanno de Selen,
Rotgero de Millete militibus, Ludolfo de Monasterio, Everhardo de Thvisle,
Winando dicto Dancevot, Ludgero de Borghorst, Hermanno de Metelen
armigeris libere resignarunt. Nos vero sepedictam decimam cum pro-
prietate ipsius dicto conventui in Gravenhorst pure propter Deum et ad
honorem beate Marie virginis ibidem patrone contulimus et conferimus
per presentes quiete et pacifice perpetuo possidendam. Dicti vero Rot-
gherus miles, Rotgherus et Hermannus armigeri promiserunt coram
nobis dictam decimam prenominato conventui contra quemlibet warandire
et quantum ad dictam warandiam pertinet ipsum conventum in Graven-
horst modis omnibus indempnem penitus conservare. Et ut omnia
supradicta in suo robore inviolabiliter perpetuo perseverent, presens
scriptum sigillo nostro in perpetuum testimonium et munimen fecimus
communiri. Datum Osenbrughe, anno Domini M^CG^^LXXX^ in vigilia
beatorum martirum Crispini et Crispiniani; presentibus Gotfrido plebano
ecclesie in Versmele, Ludberto de Mettinghen vicario ecclesie Osna-
burgensis; Svedero de Sledesen, Lodewico dicto Unco, Lippoldo de
Dranfhem, Wilhelmo de Hege militibus; Conrado de Edinchusen, Her-

manno de Retlage, Arnoldo de Stenvordia, Liborio de Rippincho^
aliis quampluribus Me dignis.

') gintnip bei Scngctic^, St. 3:f!iMeriBura-

ein Eleiner aBa($Stefi bea aSifcEiofficäelö an totfien geibenfttbeii er^ottl

686. - OgnaÜrüd, 1280, CItoiet 24.

SBifi^of Sonrab oon Dsnabrüä betimbet, bafe ber ülbt non ^butg
bem SJlitter ^ugo SBar bic '^aä)t am ben ©iitern in aJIedelefi^
no^etoffeii imb bagegen ben 3^^"'^" ""tt 4 Erben im Äiri^fpiel
©lone üon bemfelben erhalten Ijobe. 3)er aSifdjßf ttbettcägl btm
fliofter bas eigent^um bes 3^^"*f» »n^ etifält bofür uom flioftet
bafl eigentöum beä }öofes ^" 3)leilelefd).

CriBiiial; Stnotsnrdjiu. Xvud: Stomiiunftlii öoii bnn @e[(^l«^.J
bcr 33ni, Uvfunbcii ®. 8,
Conradus Dei gratJa Osnaburgcnsis eccieste episcopus omnibus i
quos presens scripluni pervenerit salutem in Domino senipiternam, Cuni'l
ex lapsu temporis ciidat honiinu m memoria, que fiunt coram nobis 1
firmari volumus scriptis scu tesliuin evidencia. Noscal igitur presena 1
scriptum intuencium Felix industria, quod ditecti in Chi'islo Petrus abbas j
et conventus monasterii in Yburg noslre diocesis Hugoni diclo Bereo '
militi pensionem decem et octo modiorum trilici per mensuram, que
dicitur wetemiidde, ipsius monasterii et septem solidoruni, quam de bonis
in Mekelenezche •) nomine ponsionis debebat eidem monasteno annuatim
solvere, relaxarunt. Idem vero Hugo ob relaxalionem liujusmodi pensionts
dedit decimam suam tarn majorem quam minorem quatuor domorum in
parrochia Glane sitarum, domus videlicet Paltmeres') et proxime ad-
jacentis ad orientem in Simelincdarpe, domus eciam in Hingkstesdike ^}
et in Strakenmolen/) eidem monasterio perpetuo possidendam. Nos
igitur recepta resignacione predicte decime in manus nostras a Hugone
predicio, Jutta uxore, Ludolpho, Friderico liberis ipsius tunc prescntibus
rite facta, proprietatem decime domorum prefatarum abbati et conventui
memoratis donacione perpetua dusimus conferendam, proprietatem curtia i
in Mekelenezclie ab abbate et conventu memoratis rocipientes in coaJ
cam'bio pro eadem. In cujus rei et facti testimonium hoc scriptum^
nostro et Hugonis predicti sigilUs pariter est munitum. Huic facto inter-
fuerunt: Hugo de Wede, Vulpiierus de Dedecowe milites; Johannes de
Älmsen clericus ; Hermannus de (Dw)yliusen *) famulus noster, Albertus
de Owe, Nicholaus famuli militis predicti et aliis quam plures.
Osenbruge, anno Domini M''CC''LXXX<', nono Kalendas Novembris.

et

er-
de
Lus
5. Datuia^l

1280 487

*) SWccfelcfd^ ift ein 5£^ci[ bcr SSoucrfc^aft Scögen, Äird^fp. ©d^lebe^aufen. —
Sluf bcr SRücffcitc ber Urfunbc ftel^t bon einer ^onb beö'14. Qla^x^unbertS : Decima

in Semelinctorpe et decimam de domo Strakemolen ; pensionem qaondam

Mekelenessche. 5(uf ber t. 3. 1671 angefcrtiöten, bom iBurgcr ©oöeric^tgnotQr
^cnfcter beglQubtgten OTfd^ttft flnbcn ftd^ auf bcr 9f?üdfelte folgcnbc S3ermerfe: An-
täuschong decimae in Sentorfif. Patmar alias Biting, dein Steinhues, nunc Ploiger.
— Uhrberg. — Holscher. Strakemolle, vide litteras de praedio Herinchhaas. ^Donod^
ftnb bic bier ©rBen in ^mttup, Shfpl. ®Iane, ju fuc^cn. — •) 3)arüBer t)on einer
^onb be§ 15. Qaf)x^.: vel Steinhues. — ») 3)Qrüber gefd^rieBen bon ber fpäteren
k>anb: Sic dicta. — *) 3)ie (grgänauna D ift ftc^er, ha ber oBere ©ogen nod^ fic^tBar;
ble bon w itüctfell^aft, ba bie (Sd^rift abgeBlättert.

93eibe ©iegel abgefaQen.

687. - 1280, OKoBer 29.

®raf ©erl^arb von @d^Qumburg t)er3id^tet gegenüber bem Sifd^of
aSolquin von aWinben ju ©unften be« aKoriaflifte« vox SWinben auf
bie aSogtei über beffen ©üter in »arf^aufen^ unb SRobber (Ar.
SBittlage).

Slbfd^rift in 3«fc. I, 115 ®. 83 bcö (StaatSord^ibS aJlünfter. 3)rutf:
^oogehjeg, SÖBeftf. U.»©. VI iTJr. 1191 unb D. mptxn, Codex diplo-
maticns historiae comit. Schaaenbnrg II (S. 263.

Venerabili domino suo Volquino Mindensis ecclesie episcopo Gher-
hardus Dei gracia comes in Scowenbcrgh paratam ad omnia voluntatem.
Ad petitionem domini Gerlagi abbatis ecclesie sancti Mauricii in Insula
suique conventus advocatiam in iSarchusen et in Ratbere super bonis
dicte ecclesie, quam a nobis Thidericus de Horst in feodo tenuit, pro
remedio ac salute anime noslre vestre reverentie resignamus quam intime
exorantes, quatinus eandem advocaciam divine retributionis intuitu nostri-
que servicii respectu sepedicte ecclesie conferatis. Ne autem super re-
signatione tali alicui heredum nostrorum in posterum dubium oriatur,
hoc factum literis nostris firmavimus et sigillo. Datum in crastino
Simonis et Jude; anno Domini M^GG^LXXX.*)

*) SBegen bcr fJcftftcHung ber Ortßnamen t)gt. bie Knm. bei C>oogettjeg a. a. O.
— ') LXXX^ bon fpätcrer ^anb nad^getragen.

688. - 9Rittbett^ 1280, nadi Oltaber 29.')

Sifd^of SBolquin von SRinben übertragt bem 3Woriaflift oor aWinben
bie il^m t)om ©rafen t)on Sd^aumburg reftgnirte 33ogtei über bie
fliftifd&en ©üter in Sorf^oufen unb SRobber.

Original (befd^ftbigt) : ©taatSard^iö aWünftcr. ^Ibfd^rift in aJlfc. I,
115 ®. 82. 3)rucf: t). ^(«pern, Codex II @. 264. ^oogcnjcg, 2öcftf.
U.=S3. VI ^x, 1192.

488 1280

Volquinus Dei gracia Mindensis episcopus universis Christi fidelibus
presentibus et futuris salutem in Domino Jesu Christo. Cum omnium
ecclesiarum utilitatibus intendere debeamus, maxime tarnen ejus ecclesie
curam gerere et promocioni insistere debemus et volumus, que nobis
exigentibus suis meritis extitit bactenus graciosa. Sane ad singulorum
noticiam cupimus pervenire, quod nos de consensu et voluntate tocius
capituli nostri et divine retributionis intuitu dilectis in Christo abbati
et conventui monasterii in Insula sancti Mauricii proprietatem advocacie
in Barchusen et in Ratbere super bonis prefati monasterii sitis ibidem,
advocacie quidem nobis resignate per patentes literas nobilis viri Ger-
hard! comitis de Scowenborch, quam a nobis dudum in feodo tenuerat,
in hiis scriptis perpetuo conferinius et donamus. In cujus rei testiraonium
presens scriptum appensione sigillorum nostro et ecclesie nostre duximus')
roborandum. Hujus rei, testes sunt: Conradus decanus, Widego pre-
positus sancti Maiiini, Arnoldus thesaurarius, Bernardus et Ludolfus
fratres dicti de Rosdorp, Sifridus scriptor majoris et sancti Martini
ecclesiarum canonici; Rickardus Vulpes, Henricus et Florentius fratres
de Dungerden, Theodericus de UfQen, Johannes de Barchusen, Johannes
Camerarius et Helienbertus milites. Otto Trepel, Rickardus et Jordanus
fratres dicti Vulpes famuli et alii quam plures. Datum Minde, anno
Domini M•CC«LXXX^

*) 350l. bic borige Stummer. — •) Otig. duxius.

2)ie beiben ©icgel jinb von bcn ^ergamentflreifcn abgefallen.

689. - 1280, Ctmtt 31.

abt ^einrid^ t)on €on)e9 beflätigt ben SSerlauf eined Srbed in
@d^anborf burd^ 93urd^arb t>on @(i^or{i an baft Jtlofler Sörflel unb
überträgt bem JKofler baft Gigentl^umdred^t.

Original: @tift«ard^it) 95örftcl. 3)rutf : gfinfe, SBeftf. U.-©. IV 9Jr. 1596.

■ In nomine sancte et individue trinitatis. Heinricus Dei gratia Cor-
beyensis abbas electus universis Christi fidelibus has presentes litteras
inspecturis vel audituris in omnium salvatore salutem. Ad tollendum
calumniam et cavendum de oblivione tam presentibus quam futuris
volumus notum esse, quod cum Borchardus dictus de Echorst ecclesie
nostre ministerialis domum unam sitam in villa Scanthorpe in parrochia
Menslage, quam incolit mulier dicta Scoldis, quam idem Bor(chardus)
ab ecclesia nostra jure ministerialium possidebat, claustro Montis sancte
Marie in loco, qui dicitur Borstelo, vendidisset ac illa venditio sine nostro
et ecclesie nostre consensu rata mancre non posset eo, quod ad nos

1280 489

proprietatis donatio pertineret, nos et noster conventus communi con-
sensu ob reverentiam beate virginis, ut bonorum operum, que in dicto
claustro frequenter aguntur, efBciamur participes, dicte domus pro-
prietatem donavimus ipsi claustro perpetuo possidendam. Ut autem hec
nostra donatio nee deleri per oblivionem nee per alicujus calumniam
irritari possit in posterum, hanc presenteni paginam sigillorum nostrorum
appensione decrevimus roborandam. Datum anno Domini M^CC^LXXX®,
in vigilia omnium sanctorum.

Seibe ©iegel ftnb obgefaDen.

690. — 1280, Seiember 20.

2)ie Sbtiffin Ocrtrub von ^crjebrot bclunbet, ba6 fic ein ®rbe in
Sujcl von ber Sbtiffin 3wtta in greden^orfl gegen Sänbereien im
Jlirdfifpiel Untrup eingetaufd^t l^abe.

Orißinal: ©taatöard^lt) SWünftcr. aflcgcft bei SÖBilmanö, SBeftf. U.=95. m
mx. 1114.

Gerthrudis Dei gratia abbatissa in Herssebroke universis, quibus
presens pagina exhibita fuerit, salutem in vero salutari. Quia veritas
multociens calumpniam patitur, expedit, ut fide testium et instrumentorum,
que parem vim habent in agendis negociis, roboretur. Cognoseat igitur
tam futurorum quam presentium discretio, quod Jutta venerabilis abba-
tissa in Vrekeiihorst ex communi consensu et unanimi voluntate nostri
et ejus conventuum tale nobiscum iniit concambium, videlicet accepta a
nobis proprietate quorundam agrorum solventium singulis annis summam
trium solidorum in villa Wiselderen in parrochia Unctorpe^) proprietatem
cujusdam domus site in Buckeslo') in parrochia Herssebroke in manus
nostras resignavit imperpetuum. Ne igitur huic facto aliqua in posterum
suboriri possit calumpnia et ne alicujus diuturnitate temporis evanescat,
adhibiti sunt boni et discreti viri videlicet: Bertrammus^ monachus in
Glaholte, Hermannus plebanus in Herssebroke; Everhardus capellanus
ibidem saccrdotcs; Bruno dictus de Remota Curia, Ludolfus de Wale-
garden, Arnoldus dictus Credo milites et ceteri quam plures. Insuper
presentem carlulam sigilli nostri inpressionc duximus roborare. Acta
sunt hec anno dominice incarnationis M^CC^LXXX^ XIIP Kalcndas
Januarii.

*) Untrup, Jh. ^amm. — •) ©ujrel, nörblid^ t)on SBlebcnbrücf.

©iegel an weiter ©d^nur, etmaö oerlefet (^ffieflf. Siegel 112, 1).

490 1280

691. — 1280, Seietnier 23.

3)cr eble Subolf t)on ©teinfurt unb fein ©ol^n Subolf, osna-
brüder 2)om^err, übcrrocifcn bem (Sblen Satbuin von ©teinfurt
ü^rc SBafaDlen.

3)nic!: ^liefert, U.*@. V ©. 65.

^eQxftex.

A.

%a{boxQ, ^otLanb 361.

Stalten i» ©clberlanb, Shfpl., 250.

9(6bin9Öof (Abbedinchof, Ebbedinchove),
Sttfpl. 33crgmo(b, ^x. ^aUc i. 20., 65.

Slbbino^of, ^crmonn tjon 1272^ 461.

5lbfo(on, (Stabtric^tcr bon OßnoBrürf,
f. SSerfcn.

Achenburen f. ^c^mcr.

5((^mcr (Achenbiiren), Ärfpl. SSraiufd^c,
J^. 95crfcnbrücf, 505.

9(t^mcr, (Süer^orb Don i;275, 483.

Slbbrup (?), (Adorpe), @cm. ®ffen, 3(mt
Cöningcn, 476, 496.

Slbctl^om (Atelehorne), ^. Diep^ol^,
314, 338.

Adesdorpe f. 9(ftrup.

Adorpe f. 2(bbrup unb Slftrup.

2(^QUg, Söurgniänncr 394, 395.

Sl^aug, ebelfrau ^bci^tib bon 1255^
1273, 133, 226, 394, 395, 397, 496. —
ebel^crr Söcml^orb, l^r @ol^n, 1255^
1273; 133, 226, 394, 395, 396, 397,
476, 496 — eopl^iQ, f clnc grau, 1269,
394, 395, 397 — SSeotrljr, Zod^Ux bcr
GbcIftQU Slbcl^cib nnb fjrau beöfjric*
brid^ bon ^orftmar, 1260, 226.

?l^aug, gricbrid^ bon 1259, 215. — 30^
^ann t)on, (^ol^n bed ©gibiui^ bon
1260, 226.

5l^Qnfcn (Ahusen), Ärfpl. SCnfum, Ar.
S3crfcnbrücf, 453, 653, 673, 674.

ST^QUf cn, go^onn bon, clericus, 1280, 686.

5l^lbcn (Alethen), Ar. groaingboftcl, 5trd^l*
btafon: ^lrnolb t)on ©d^tnna 1272, ißß.

Sl()(cn, ^. 95erfum, 365, 369, 476(?) —
df^id^tcr : ^rnotb bon ^l^len i^dis, 365.

«[l^len, Sllbcro bon i-2tf8, 365. — S)tctrid5
bon 1253—1273, 76, 141, 142, 199,
276, 287, 295, 296, 337, 345, 356, 358,
363, 436, 467, 472, 489. — 9lclnfrlcb
bon, fein 95ruber, 1253—1263, 76, 141,
142, 185, 274. — 9lotonb bon, o«na*
brüdfer 3)oml^err, f. O^nabrflcf.

W)\m, ^cinrld^ ©erobere t)on i:276, 568.

9(]^(en(?) bei (Steinbitb, Ar. Slfd^enborf
476.

Alamannia regnam 131.

Sllarb, STolon in ^oberbetf, i-2tf5, 276. '

Sllbero in ^ogenberg 1275, 522.

Gilbert, münfterfd^er ©roft, 1271, 435.

Gilbert, oönobrücferC?) ober mflnfterfd^er
©roft, 1265, 324.

Sirbert, S!teri!er 1252, 54.

mbert, JfQplon beö g3ifd^ofö bon 08na*
brficf, 1255, 141.

Gilbert, tetflenburgfcl^cr Shtappe, 1261, 250.

Albus, ©berorb, oSnabrücf er ©d^öffe, 1266,
345. — 3o^önneg, gfreigraf in 95eberen
bei ©ff en, iJ27j2, 459. — Ulrid^ (Olricus)
gen. bon 3)arum 1253, 81, 86. —
e^riftina, feine grau, 1253, 81. f. a.
3)arum.

Albas bgl. aud^ SS^itte.

Aldenburg f. Ctbenburg.

Aldenselensis ecclesia f. Olbenfaal.

Aldenthorpe f. Otbenborf.

Alebrandos, ^urgmann in ^ecflenburg,
1251, 2.

Alethwede f. ^tömebbe.

9((e^anber, officialis bei^ Qol^ann bon
©d^agen, 1279, 660.

Stlejonber, ^riefter (m SWarien*SWagba*
lenen-^ttar im !Dom 5U Oi^nabrücE,
1278, 617.

492

mp^aufcn— SCftrup.

Sllf^aufcn, Jlr. 33erfcnBrücf, Ärfpl., 40,

533, 669.
Alfwineskerken (Slbergfird^cn ?),^QrtBcrt

bon 1252, 54. — ^ermann, fein (Sol^ii,

i-25-2, 54.
Srn^Qtb, ^cinxid^ ©ol^u bcö 1279, 653.
«l^cib, Jöittnjc ©Ictric^ö 1277, 606.
Sllmoblg, aneierin in SScrgc, Sh. SBerfcn*

Brücf, i27P, 661.
Alrebeke f. (Sflcrbecf.
Alatide, Sßcffcl Don i:275, 487.
Sll^njcbbc (Alethwede, Alsvede), Ar.

ßubbccfc, ©ottfc^alf Don 1257, 171,

181, 182. — ^ermann t)on, fein ©tuber,

1257, 181, 182.
Sllteno, ©raf Otto Don, 95rubcr be«

©rofen ©ngctBert Don bcr aJlar!, J-25P,

213.
SCltenberge (Oldenberge) Bei SWünfter,

2luöft.'-Ort, 397.
Ältenberge, Cubnjig Don 1269, 397.
Slltengefccfe 197.
SHtenltngen (Oldenlinge) Bei Singen 327,

519.
•«Uenfomt), ^Bt Don 1277, 604.
aUennieae Bei SWeüe 495.
SltDotbing^aufen (Alvoldinchasen), ^of

bei (Soeft, (S^lofter ^orabieö), 2, 126,

129, 194.
Amerkorn, Jfonrab 1277, 600.
Slmte (Ameth, Amethen) bei ßengerld^,

2öeffe[ Don 1251, 2. — ©ottfrieb Don

1270, 422.
SCnogni, ^uöft.'-Ort, 119,- 140, 157, 229,

232.
Ancbeim f. 9(nfum.

SlnberDenne bei greren, Ar. ßingen, 353.
Slnborf (Anrepe), Ärfpt. SRenötoge, S!r.

SBerfenbrürf, 438, 447, 448, 449, 573,

661.
Anewedde, @rbe, 221.
Angara f. @nger.
Angara, ©er^orb Don 1256, 162.
Ange, ©ermann, SClfteibiö feine Sfron,

1268, 385.
^n!um (Ancheim, Anchem, Anghem), $(r.

©erfenbrürf, ®rbe to der Hake 94;

anfumer ^Kaofe 444 ; Ärfpl. unb JHrd^e

35, 94, 295, 296, 566, 633, 653, 673,

674. ©enb 604, 605, 633. — Pfarrer

Cubolf 1278, 636. — Srrd^lbiafon :

!Dom!Qntor ©ermann Don S^ietberg

1278, 636.
Slnfnm (Anchem), 59ßalter, SCbet^eib, feine

grau, 1280, 682.
Anrepe f. $Inborf.

hinten, S^rfpt. Serge, S!r. »erfenbrütf, 438.
SCnten, 9^at^arb Don 1251, 15.
SCntonluig, oSnabrücfer 95ürger, (1251), 1.
Slpen, giol^ann Don, ©d^njiegerfol^n ©er=

borbö Don ©prebonj, 1271, 426. —

giol^ann ber jüngere Don 1275, 525,

526, 527.
^rbeg (Ardighe), ©erren Don 1258, 194.
Slre, ©ermann Don, gen. Flecke, pincema

Coloniensis, 1251, 19.
Aren, ^ietrid^ Don 1267, 364.
Arbeite, Amholte, Qol^ann Don 1252—

1256, 59, 158. — ©einrieb Don 1263

274.
Slmolb, 9^i(^ter (in ©amm i. SBeftf. ?),

1252, 58.
Slrnolb, (Sd^öffc in OSnabrüdf, 1263, 276.
^rnolbi-erbe in 95ahim bei ^Sed^ta 426.

441.
^(rngberg 528, 536. — STIofter 528, f. a.

SBebbingl^aufen. — 3:^efaurar : ©tgfrib

1275, 536.
tCrngberg, trafen Don 528, 607. — ®rof

©ottfrieb Don 1263—1276, 286, 347,

421, 536, 553. — ®raf ßubttilg b. 1

unb b. 3. 1276, 553. — ®rof ßubtoig

b. 3. 1278, 618.
^rnöberg, 3)roft : ©ermann 1278, 618.
Slfd^eberg, Don, f. Oönabriicf, ^Dom^en.
Slfc^eberg, ®ottfc^atf Don 1279, 655.
Slfd^en, ^pl. Diffcn, Jh. Sburg, 162.
Asclo, albert Don 1268, 365.
Aspalanns, Aspelanas, oiSnabröcf er Bürger

unb ©tabtrid^ter, f. Don ©erfen.
^fpelcamp, ©cinrid^ Don 1265—1279, 328,

363, 422, 446, 454, 560, 563, 569, 588,

589, 602, 615, 646.
5(fperen an ber ßinge in ©odanb 91.
Slffift, «[u«ft.=Ort, 84, 114.
^ftrup (Adesethorpe, Adorpe) fäbli^ Don

SS^arbenburg, ^mt Olbenburg, 476,

496, 578, 579.
Slftrup (Adesdorpe), Ärfj)!. 9leucnflrd^en

"bei S3örben, Ar. g3erfcnbtütf, 463.
5(ftrMp (Astorpe, Astarpe), Ar. Cdnobrütf,

gol^onn Don 1254, 110. — (»ottbert

Atelehorne— Becampe.

493

t)on 1257—1280, 181/ 182, 308, 345,
363, 364, 442, 642, 669. — ^artBctt
imb ebcr^arb t)o«, S3rübcT, 1257, 182.
— ^ortbcrt,^ ©berl^arb, ^o^^nn t)on,
©rüber, 1257, 181. — aio^onn mtb
^einrid^ bon, 95ruber, 1265—1277, 328,
588. — GJcrtrub, ^o^onnö gfrou i-277,
588. — gofjann t)on i;^4, 505 ; 1280,
679. — ^ortBcrt b. Q. i:27P, 642.

Atelehorne f. Slbcll^om.

Auca ober Auta, ©erl^arb 1269, 402.

«Cußiiftlner 2, 371.

Stuftuni (Ostenhem), S^rfpl. ©mabettcn,
Ar. (Steinfurt, 683.

Auta f. Auca.

Autumpnus f. ^erbft.

^i)enftrot, S^onrob Don 1276, 549, 564.

^bentpebbe (Ovenwide) Bei mttx^iof) 263.

Aver«ele, ^of Im Shfpl. 2tebm, 31.

«l^t^oufcn äu Ölbe 534, 666. SSgt. Ölbe.

B.

SSaccum (Bäckern), Shrfpl. ßliigcn, 560.

Bachern f. SBofuni.

Bäckern f. ©accum.

Baclo, Göer^orb t)on 1267—1272, 361, 457.

SSobbcrgen, Ar. S3erfenBräd, S^rfpl. unb

JHrd^e, 438, 636. — Pfarrer: Sol^onncS

1278, 636.

SSabbergcn, ©tlft (fpätcr DuQfcnl&rüd,f.b.),
7, 203,251. — tropft öalbeiülu 1251,
7, 617 ; bgl. OSnabrücf, S)om^crr unb
»Ifd^of.

SBabbcrgcn, Qo^ann t)on, ^rlefter In OS*
nabrürf i278, 617.

Bake, 9^ubolf, i;?(?7, 361.

5Bafuni (Bachern), Slmt ^ed^ta, 348, 391,
426, 441, 459.

»Qtum (Bachern), 5(molb bon 1272, 459.

SBal^orn (Balehorn), J^rfpl. ©nnlöer,
^eiurld^ t)on 1262, 258.

Balke, 5(rno(b, ®crtrub, feine 3:oc^ter,
1270, 418.

SBar (ürsus, Bar, Bare, Ber, Bere), o^ne
33ornQnien 1262, 261. — ^ugo, a\^
berftorbcn genannt, 613. — Qlol^ann,
^ugojg ©o^n, 1251-^1278, 34, 38, 73,
76, 81, 86, 132, 163, 177, 186, 204,
241, 255, 267, 305, 330, 345, 353, 354,

359, 364, 384, 388, 446, 483, 486, 493,
507, 513, 530, 560, 589, 602, 6*13,615.

— ei^rlftlna, Sol^onnö fjrau, 1257, 163
-- ^ugo/ 3ol^cinuö (Bof)n, $ugo8 6nfe(,
1267—1280, 364, 446, 493, 520, 560,
613, 615, 654, 686. — ^xitta, feine
grau, ßubolf unb fSfrlebrtc^, feine ©ö^ne,
1280, 686. — $»ugo, aiol^annö 95rubcr,
fpäter olö ^ug'o ber Ältere genannt
bon @to(fum bejelc^net, 1253—1271,
76, 199, 204, 215, 267, 269, 308, 322,
330, 345, 354, 359, 388, 423, 446 ; a(«
Derftorben genannt 1273, 482, 483, 493 ;
1278, 613. — ®ofta (öo^ta), feine grau
1263, 269 ; alg SÖBlttttje 1273, 483, 493.

— Jflnber ^ugog beS ä. : Qol^ann, 4)er*
mann, ©berl^arb, ©ifelBcrt, 9lubolf,
©elnrld^, SllBurglö, Söenbeta 1273, ^dS,

— ^ermann 1261, 241. — Gilbert 1273,
488. — ^artbert 1277, 602. — 33gl.
Oßnabrürf, 3)oml^err.

Barchusen f. ©arl^aufen.
Bardeleve, ^ugo bon 1273, 483.
95argla^ (Berchlege), ßanbgem. Söübeö-

l^aufen, 541.
95arlngborf(Bemincdorpe),Är.©erforb,62.
95arlngborf, ^artnjlc^ bon unb gtau (5(lfa=

6et^ 1252, 62.
Barkeis 409.
95arf]^aufen (Barchusen), 8lmt Ördng-

l^aufen (ßlppe), 310.
S3arf]^aufen (Barchusen), Ar. SBlttlage,

687, 688.
SBarf^aufen, Sodann bon 1280, 688.
Barlage, Sodann bon 1278, 615.
©amftorf (Bemestorpe), Shr. ^Dlepl^otj,

314, 338.
S3arfing]^aufen(Berzingchusen),Sh.ßlnben,

Älofter; ^ropft Otto 187.
S3artelgmann (Bertelwic), S!rfp(. SöeUlng*

^o(5^aufen, Jh:. SWeUe, 74.
SBaffum (Bersen), Jh. <Sl)fe, Älofter, 545.
Bastun f. heften,
©atenl^orft, Sol^ann bon 1253, 80. —

(Scbert bon 1256—1276, 146; 411, 551.

— ßutbert bon, ^rlefter In ©tromberg
1269,411. — 3o]^ann,Älerlfer I276,bb2.

Baurus, Slrnolb unb f. grau 9Rargaretl^e

geb. Dalschem 1269, 407.
Becampe (ober Recampe ?), ^erntann bon

unb S3runo, fein ©o^n 1273, 491.

Sürfutn— l^eirmnillo,

«ediiiit (Bekeheni) 58, 376, 497, 538,
570.

Sebiiig^nitreii (Bettinchosen) belgOiftenati
533.

IBcelcn, Rr. SJotcilfaotf, 116, 409.

©eelcn, ^elitrii^ Don 1269^1271, 409,
435, — 4)crnionn Don 1209, 409. —
«16cro öon J27l, 447,448,449; l!i77,
600. — Satofi imb anet^tilb, feirc
grnu, 1277, 600,

aScan (6ei Seingo), Soiivnb boii 1254,111.
— Soltmuiib tun »rfloC?) I25<, 111.

Beke, ^Etmann iinb 'Süe^cl öon, Srübcr,
^279, G56.

Bekebem (. Sctfum.

Bekeaeten, atlefonbet Ooii 1261, 24tt.

Belehem f. Seim.

Belehem, ©rbe 231.

aSelm (Belehem, BilelieEi), flr. DSnnbtüiJ,
78, 79, 81, 82, 86, 110, 231.

Seim, i-4«lni'i^ öon, ScmcibiS, feine
mttmc, 126a, 32G.

Bencop, Sodann J277, 600.

Benemele (Semeleit ?), ^ollnnb, 590.

kennten (Boningbea), Rrfpl. ifiicmölol),
Sit. OTeae, G02.

«ent^etin, ffluig, 654.

aSent^eim, SgiiraniSnn« 118, 361, 383.

fflcnt^elm, fltüflitficr Soplau: fHnbolf
1254, 114.

SSenl^Eim, flaplaii: Ml6ert J268, 383;
2277, 590.

SJent§€im,®raf l)on(otnie9Soninmcii) 114,
250, 273, 490, 567, 568, 664,

©entkeim, Gltof Otto boii, änleljt
Sienttc^orbniS&tubeT, 1253—1279, 91,
100, 108, 118, 221, 233,253,298,299,
306, 319, 325, 340, 349,350,351,352,
355, 361, 368, 383, 384,385,402,407,
408, 443, 463, 474, 620, B90, 654. —
©tof g c 6 c r l , DltoS Srubei, 1267,
361 ; 1268, 383. — &x6f\n ^ e i l =
W i H i ä Uoii a:e(f IcnbnrB, OttoS Sroii,
1254, 108; bat. 1264, 299. — ßirof
Otto iinb Gcbett, Oltoö ©a^nc:
Otto (tcit 1272 nia QStüf oon
lectleiibutg) ISCJ— 1272,306,325,361,
463. Sa'- 2:e*lenbut9. — Scbcrt
1364-1280, 306, 457, 620, 690, G6ß,
G83. - 4)ohlDtfl, Scbctte Stau,
Otto, 3o^(mii, ecbert, .^icüemlatS, feine

4

Irteii

A

Ftinb

tO^lt,

[ficrr
«cer

1

flhibet, 12S0, G83. — ©rärm 3ull«
(qiiondam comitissa) J576", 561.

aSem^eim, aSlt&elm Don l?eö, 346.

Sentöeim, ^Dlorfilio Oon,.ffiSil»BeeiibDliö
Don SH^ehie, 1271, 429.

©cntlage, 0r. ©teinfntt, 62G.

©entlafle, HnbrenS Don, Seotrif, fi
gron, 1272, 460.

Bera, ^itmd) Uoii I2ä7, 181, 182,

Bercdorpe (Serafltlll), ©etil. Cangfartni
6el fflci^ta) 585.

Berchkge (, SSotfllot;.

Bere f. ©ot.

Berege (,^of9lfcbermel)er,ffrfpI.®lflne)l

Berege f. Scrac.

Berestrate, ©ottftieb Uoii 1275, 487.

Secfl, Srof Äbolf Bon J252, 66.

Serge (<1e Honte), Sbelboat Sßibetinb
öom 1253, 89, — ^timiit), fein ©o^it,
1253-1273, 89, 392, 494. ^ Ebelfirrr
$OQt Dom (ol^ne 33oTnanieii}, alä »ocer
beS S9tfd^of3 Sonrnb Don O^nobi
1271, 446.

»ctgc, .&o[ bei gbiixg, 510.

93eiaf' ffi^iPt- ßr. «eT(en6nlct, 16, St.

»erße, $>of, Sh(pl. Scrfle 554; «tmobiS,
aWeierin beS ^lofeS, 1279, 661.

Serge, $ricfter«lbetoI255— 1258,70,190.

Serae (Berge, Berege, Monte), flniolb
Don 1251—1254, 14, 116. — ß)cr&art,
oSnafirüder ©loblrfrfiler J25J, 1,38.—
©erwarb unb ai^elblS, feine 3:oc^tei,
1265, 315. — ^cinrlt^ f. OönoBnirf,
Domherr. — 3nlob,o§nfl6n'i(fer8rii9er,
1251—1258, 38, 198. — go^anneä,
©lobttldjtet 1, — Sßatt^iflS, oSan-
btnrfer Hopinn 1253, 86. — «ifolanä
unb Slbclljelb Qtb. SunFe, feine grinit
1274, 510. — ©ertjnirb (o. Serge?),
oSnQbvfi(fcr ©tfjflffe, 1263, 276.

Scrac8öeuebc{BergeBhovet),SlTfpl.Dticfoi'
berf, Stt. Sletflenbiirg, 520,

Sergflritp (Bercdorpe), ©em. 8angf5(Mfl
«int Secuta, 585, ■

Berket, Shfpl. ^agen, fh. ^iiig, 31^

SeTnientlo (Bermetlo, Bcrtnielo), Sifc^ib
Don, 5)roft, 1264, 113. — tiilbeaimb,
aBittwe Sde^dTbd, iiiib l^ie @&6iie
etfctiarb unb Eflem6ert 1261, 248. —
Stfe^arb unb ISifc^arb, fein ®D^n 12$5
315. — ,&elntidS I25S, 54.

Beraembike— Biden.

495

Bernembike, (äJcrl^orb bon 1261, 243.

Bernestorpe f. ©omftotf.

©cmcmlbc (Bernewede,Bernewide),Ärfp(.
iRcucnfird^cn, «mt 33cd§ta, 78, 79, 231.

S3cmcmlbc, Libero Don 1253—1272, 78,
79, 257, 456. — 93crtrQbi«, feine grau
1253, 78. — SBcmer mb SRubolf, feine
©rüber 1253, 79.

©eml^orb, S3ruber bei^ advocatus ®lfe(*
bert 1252, 54.

©crnl^arb, clericus 1251, 16.

S^em^arb, conversus J-2W, 241.

93em^Qrb,(5d6öffc mO^mbxüd, 1263, ^Q,

©em]^arbö=erbc in ^anbrup bei fien-
gerld^ a. b. SBaüage 394.

Bemigger(?), oönobrücfer ^Bürger 1271,
436.

Bemincdorpe f. Soringborf.

Bersen f. S3affum, Ölofter.

93erfen, ^bfolon tjon (Aspelanus), oöno-
Brücfcr SBürger nnb ©tobtrld^tcr, 1251
—1280, 1, 38, 70, 142, 181, 182, 322,
328 ; quondam judex 330, 331 ; ©c^öffe
345, 353, 359, 454, 653; magister
scabinornm 673, 674.

»crfcnBrücf, ^uSft.-'Ort 3, 146.

93erfenbrücf, ecclesia cum dote 3. — ©enb*
gcrid^t 604, 605, 633. — Äird^fpiel 633.

»crfenbrucf, Jllofter, 3, 29,37,40,41,61,
70, 92, 96, 145, 170, 171, 181, 182,
183, 185, 190, 200, 224, 227, 235 236,
267, 268, 273, 288, 301, 319, 341,348,
357, 364, 389, 391, 402,426,430,431,
434, 441, 453, 454, 459,460,476,477,
479, 488, 496, 500, 513, 514, 515,516,
523, 525, 526, 541, 559, 576, 577, 578,
579, 585, 586, 604, 605, 621, 633, 636,
639, 640, 647, 648, 653, 673, 674.

SBcrfenBrücf, Ül, tbtlfftn eiementla bon
^olte, —1272, 389, 459. — Äbtiffln
SutmobiÖ 1272—1275, 453, 525, 526.

öerfenbrücf, m., ^ropft Sößemo 1251—
1279, 41, 200, 224, 235, 389, 453, 459,
579, 647. ©erl^orb, fein Kaplan 389.

93erfenbrücf, ^l, cameraria f^opl^la
477. — Sflomc Söotberobiö bon ^otte
(1268-72), 389. - eUfaBetl^ ^onne
1277, 576. — «I^eibl« bon Äoppetn
1279, 653 ; 1280, 673.

SBerfenbrücf, ^rc^lbiolon Cnbgcr (!J)ont*
fontor in OSnobrürf, f. b.) 1256, 145.

— ^ermann (tjon 9lletBerg), 5)ontfontor

(f. b.), »ruber beö »Ift^of« ftonrob

1278, 633.
»erfenbrürf, ^ou^tl^of 145, 273.
©erfenbrücf, Söemarb nnb Qo^anm^ bon,

S3Qter unb (Sol^n, ©ürger in SRibniß

in SWeflenburg, 1274, 514.
©erftrote, ©ottfrleb bon unb albert, fein

©ruber 1276, 549.
Bertelwic f. ©ortelömonn.
Bertelwik (ÄrfpC. Sößeßingl^olil^oufen, STr.

SWeae), ^elnrld^ Don 1263, 283.
Bertmelo f. Sermentlo.
»ertolb 1269, 409.
Bertoldus cirurgicus, ©ürger in SWünfter,

1255, 134.
Bertoldus, Slf^onn ber ©ii^lo bon ^el^rte,

1254, 110.
©ertott (1251), 1.
Berzingchusen f. Sorfing^Qufen.
93efonQon, ^u§ft.=£)rt, 90.
S3eften (S3eeften, Bastun, Best, Besten),

STmoIb gen. (Bastun) 1267, 361 ; 1279,

654. — 93urg]^orb Don 1268—1278, 388,

444, 465, 569, 627. — Qbo, feine grou

1268, 388. — ^ermonn, 93runftenu8,

^cilemiglg, feine ^inber, 1268, 388.
93eften, ©erwarb unb CiborluS, fein ©ol^n

1273, 491. — Qol^onn Don 1257, 181.
»ct^Iel^cm, 5)lö5efe Utred^t, Ölrd^e 466.
Bettinchusen f. Sebingl^oufen.
Betzelinc, ©erl^orb 1269, 409. .
©cbem, Stuöft.:^©.,. 517.
SBeberen, ®cm. ©ffen, Slmt fiöningen,

459, 476 ; greigerid^t 459.

©eueren, ©eml^orb bon 1252—1277, 64,
62, 155, 199, 278, 308, 330, 331, 356,
446, 473, 543, 560, 669 (Bemhems),
602. — ®ertQd5 1253—1277, 78, 79,
108, 463, 520, 589, 593. — ^ol^onn
1252, 54. fiutbert 1254, 116; fiutbert,
Libero unb ^ermann, ©rüber unb
avunculi beiS ^rlefterö fiutbert bon
©otenl^orft 1269, 411. — mtolau^
1264—1271, 308, 326, 361, 402, 409,
443. — ^ortmob unb Sößatter, ©rüber,
^ilbegunb unb gelicito«, bereu grauen,
1277, 593. — ©gl. Oßnobrürf, S)om§err.

©eaeüin« Sotten bei SRuüe 622.

Biden (tttoa ©lene ?) Shfpl. Singen, 539,
663.

496

ßidigdorpe— 83o!c(

Bidigdorpe f. SBictenborf/

»Icicfclb, ©tobt, 344, 510, 581. — ^tabU
rid^tet Stlcjronbcr 1274, 510.

Slclefclb, ^cinrid^ gen. bon, ^ßrieftcr,
^ermann unb ©erburg, feine Altern
1269, 398/ 399.

93lene, Jhrfpl. ßlngen f. Biden.

SBleft (Bist), «r. ©erfenbrücf, 181, 182, 231.

©letenborf (Bidigdorpe), Jh. Tltüt, 33.

Bilehem f. SBelm.

Büekevet, Söoltl^er 1256, 146.

33itinen (^mt S^lenbutfl) 100.

Biphem f. S3ippen.

©Ippcn, Shfpl., Jh. 93erfen6rü(!, 29.

»ifd^ofö^Qufen, Söenier bon iJ2ff7, 362.

Biscop, ©ottftieb, ntünfterfd^cr ©ürger,
1278, 626.

©Ifpingl^of (Curia episcopi), aWortln tjon
unb fetiie Sößitthje in OönaBrürf 1265,
326.

Bist f. g3ieft.

g3lf|enborf, Sh. OSnobrücf, §tt\pl 54, 198.

©iffenborf, gronco bon 1253—1255, 76,
142. — ©Ifelbert (®lfeco), fein 93ruber,
1253—1280, 76, 142, 162, 199, 256,
278, 337, 338, 345, 363, 454, 471, 489,
560, 589, 592, 653, 656,679. — SWed^tllb,
ll^re ©d^njeftet, grau bei^ ©cfarluö Don
bet ^orft, 1262, 256. — ^ermann tjon,
^rieftet in Oönabriicf, 1278, 617. —
S3gl. OSnobrucf, S)om]^err.

©Itter, ©ctrod^ i^ö4, 308.

93lttcr tjon SRI^cbo f. mi^eba.

8Ia!enbotf (Blakenthorpe), $of, i^tabt-
felbmorf bon Oönobrücf 27.

S3lafenborf (Blakendorpe), 9BoIf^e(m bon
i^ö^, 259.

Blamholte 522.

Bianca, Blanke, SomlDert unb iRl!o(au^,
fein (Sol^n, i-255, 162. — Sf^lfoloug
1275, 497.

»ronfena, ©bel^erren bon 48, 103. —
©bel^err t ^ermann bon 1252, 46. —
(Seine @ö^ne ble @be(]^erren Stbolf unb
^ermann, bon 1253—1267, 65, 75, 76,
102, 207, 208, 219, 265,266,274,275,
281, 356. — Gbel^crt ^ermann, ge*
nannt ^obe (^ube), ©ogt Don SBIanfena
1272—1273, 471, 492.

©lonfenfteln, ^ietrld^ bon, 3)omf}ert In
aJlünfter, 1269, 409'.

Blasne, IRuboIf bon 1266, 344.

©lornc (Blome, Flos), Engelbert gen.,
»ürger in Oönabrürf, 1271—1274, 437,
446, 507. — S)ietri(^, ?)om^err f. Co-
nabrücf, 3)om^err.

Boc f. Surf.

^oc^olt 224.

Bocholte, ^rfpl. S^orbl^orn, ©roffc^oft
©entkeim, 133.

Bochorne f. S3ofem.

Bochove, 6:efatluiS bon, ^gelrabt^ feine
gfrou, ©ertrub unb SWorgoreH^e, l^re
Stöd^ter 1277, 597.

S3ocfel (Boclo), Jh. unb Shfpl. Sßtcben-
brürf, 536.

93ocfenförbc f. 93ofcneforbe.

Boclo f. ©ocfct unb S3o!eI.

Bocset, fetten bon 1258, 194.

Bodekere, gio^önn 1271, 444.

Boderike (Boderic, Boderke, Boderige,
Boydrika, Boaderike), ^nbread bon
1251—1261, 14, 68, 116,128,150,196,
244, 245. — Cubolf (Cubcünuö) 1269,
409 ; 1272, 458. — SÖBil^clm 1253, 68.

©öcfmonn (Boke), ©ouerft^oft »ö^ren,
Sh. SBarcnborf, 409. *

©örfmonn (de Boke), ^ol^onn 1269, 409.

^önftrup bei (^reben (Bnnstorpe), ®e^
runguö, ^ermann, SöoCter bon, trüber
1277, 593; Söaltcr unb J^ermann, ©ruber

1279, 659. — J^ermonn 1279, 656.
93örftel, Softer (bormatg 2Ren§lage;

Borstelo, Borstolo. Bnrst^lde, Mens s.

Marie), Ör. SBerfenbrürf 15, 24, 69, 96,

130, 187, 225, 233, 280, 432, 438,447,

448, 449, 478, 481, 519, 564, 563,573,

600, 634, 661, 679, 689.
©örftel, m., tbtiffm ^^llbegunb 1274, 519 ;

1276, 572, 573.
g3örftel, m., tropft Sllbero 1274, 519. —

tropft OJcrl^orb 1277, 579 ; 1278, 636 ;

1280, 673, 674.

g3örftet, SßQlb 24. S3gl. Burstel.
©ol^mte (Bomwide), Jh. SBlttlagc, 369.
Boke f. SBöcfmonn.

g^olel (Boclo), Jhfpr. ^n!um, Ar. 93erfen=
brucf, 145, 273, 367, 513.

g3of el (Boclo), S3eaetln bon 1276, 659. —
3o]^ann bon 1261, 247.- — ßambert
bon 1276, 559. — SRubotf bon 1251,
14; 1255, 128.

Bokenberg— ©rcmcn

497

Bokenberg 477.

©ofeneforbc/ S3ocfcnförbe, ©emiii, 9lut0cr
unb grlebrid^ bon, ©rüber; ®ernjln
1251, 14 ; 1261, 244, 245. — SRutgcr
(^Hotger, SRot^er, Rochus) 1251—1276,
14, 116, 128, 244, 245, 324, 409, 552.

— griebric^ 1251—1257, 14, 68, 166.

— ^eitiric^ öon 1276, 553 ; 1278, 618.
93ofem uiib ^(ein=SBofem (Bochorne), Sh.

S3crfenbrücf, 117, 171, 477.
Boleken (SBö^Iluöftättc 511 J^ccfc, ftrfpl.

9CIf Raufen?) 669.
Bolland, olbenburöfd^er 3)roft :r271, 432.
Sod^Qöen, So^önn bon, 9lQt^i^l^crr In

^Ribniö/ :^^4, 514, 515.
33oIte, SBeml^orb 1277, 576, 577.
35om, t Gberl^orb gen., 33flrger In O^no-

brücf, r274, 507.
Bomwide f. S3o^mte.
Bone, (5)ottfrieb gen. 1278, 618. 3JgI. S3nne.
Boninchus 268.
Boninghen f. SBennien.
S3onn, ^u§ft.«Crt, 381.
Bonus, 2Waglfter, Qlol^Qnn, Kaplan, 1251,11.
33or5eln (Borbenne, Burgbenne), 9lnbolf,

3friebrl(^ nnb ©t^erl^orb bon, 93rüber,

1276, 553. — mubolf 1251—1259, 14,

166, 196, 218. - 9fhibo(f, fein ©ol^n,

1259, 218.
Borbeke, Borgbeke, SlnbreaS bon 1^57,

166. — ©erlQc^ bon 1-25^, 59; 1^55,

344.
Borbenne f. 53orbein.
SBorg^orft, (Stift, ^. SSurgfteinfnrt, 415.
SBorg^orft, ©ottfricb unb Qo^ann bon

1256, 160. — Cubger t)on 1^50, 685.
93orglo§, Shfpl., Sh. 3burg, 343, 588.
93orf en, SCßenier t)on 1263, 2Sb, — SÖBeffet

t)on i275, 664.
Borne, ^etnrid^ öon 1278, 625.
S3ornl)eini, iKec^tllb bon, gfreberunbti^,

t^re Stod^ter, 1267, 363.
Börsen, aJlatt^toS gen. bon 1-278, 636.
Borstelo f. 35örftet.
Borthusen, ©cforb Don 1277, 602. —

ecf arb, 5f?if olaug, ^(frim, ©rüber, 1278,

615.
©orttJin, 5>err bon iRoftocf, 12Ö-2, 61.
Bosdincdorpe f. ^obcrBom, ©uöborf.
Bouderike f. Boderike.
Bove, ^ermann gen. 1277, 600.

33 Av; D&n. UrL^Sttf^ m.

Boydeken tmb Boydekini (Boudekini)
filius, 9Mfolauö 1254—1279, 118, 221,
3a5, 402, 554, 590, 654. — ßubolf gen.
tjon Sconevelde, beö SfJifoIau^ ©o^n,
1277, 590.

Boydinghoif bei 33ünbe 494.

Boydrika f. Boderike.

SBraberf (Bracbeke), iCeoniuö unb Gilbert
öon, 1252, 55.

Braclo de f. ©rofcl.

33rafel, ©tobt 352. — Pfarrer ^ermann
1267, 349. — etabtric^ter ^einrid^
1267, 352.

©rofel (de Braclo, Brakele, Brakle), 35ert=
l)oIb unb ^ermann öon 1256, 159. —
©ert^olb tjon, SBoterbruber bon ^er*
mann 1267, 349, 351. — ^ermann,
©ruberfol^n be§ ©ert^olb 1266—1263,
344, 349, 350, 351, 352, 368, 383.

©rof en, Ubo bon 1251—1257, 38, 54, 59,
158,177. — ©einrid^ 1261— 1264, 2U,
245, 255, 264, 267, 285, 295, 296.

Bramecg, J^elnric^ gen., Slonontfuö tjon
@t. So^ann-Oönobrücf, 1254, 119.

©ronil^om, S)ietric§ t)on 1252—1262, 46,
93, 261. — (Sber^arb bon 1272, 465.

©ramfc^e a. b. Gmö 501.

33rQmfcf)e, Vtx. SBerfenbrücf, Slird^e 20, 201,
238 ; njirb ©tiftgürd^e 556, 557, 558.

— Äird^fpiel 117, 505. — Pfarrer
Äonrob $afe, ^om^err in O^nabrücf
1251, 20.

©romfc^e, ^ermann l)on 1266—1278, 345,
486, 502, 507, 517, 529, 530, 615. —
go^anneg, fein ©ol^n 1274, 517.

©rant, Sol^anneö, ognobrürfer ©ürger
1271—1277, 446, 507, 580, 583, 584,
592. — ajlargarct^e, feine gfrou, ^ein-
rid^, Sol^t»"" w«^ ^ilbegunb, feine
Älnber, 1277, 580, 584.

33raunfd^njeig, ^er^og tjon 1254, 105. —
^erjog mhcxt bon 1260, 234.

Brema f. Sremcn.

©remcn47. — !Diö5efe333,545,611,639.

93renien, ©räbifc^of bon 1253, 91. —
^ilbebolb 1266,3SG. — &\\dhQxt 1274,
511.

^Bremen, !Domfapite( 191. — (5t. mUt^
l^abiftift 3as.

93remen (Brema), J^elnrid^ bon 1257, 171.

— Sttbero bon, ©d^mlegerfol^n ^erborbi^

32

498

Bries— aSubbc.

bon <Sprebonje, 1271—1275, 426, 431,
432, 525, 526, 527. — ßiboriuö bon
1275, 525, 526.

Bries, Örfpl. 33er§moIb, Jh. ^ntte, 461.

©rllon 175.

Brinchusen 409.

©rlnfc, ^pl.öclm, Jh. O^nabrucf, 110.

©rlnfe, Jlr. ^oüc 451.

S3rinfe, ©igfrieb b. b. 1^5-2, 54.

Brochove, Otto boii ^^öP, 391.

93tod^tcrbccf (Bnigterbeke, Bnitterbike),
J^r. ^ecflenburg, ©erwarb boii 1^51—
i^5Ä>, 15, 161, 177,195,212. — S^onrab
bon 1251—1265, 2, 15, 29, 46, 69, 93,
134, 160, 161, 162, 174,195,207,208,
212,213,246,306,326. — STmcIgorbiö,
feine grau, 1257, 174; 1265, 326. —
^l^elbiö, feine ^od^ter, grau beö ^uqo
t)on ^ome, J-25P, 212. — ßuberuig bon,
qIS tecftenburöfd^er fDroft (njol^I ibentlfd^
mit Subolf) 1251—1261, 15, 226, 246;
olftne SCmtbejetd^uunö 1276, 554; i;?77,
595. — ßubolf bon, olö tccflenburgfc^er
3)roft (njol^l Ibenttfd^ mit ßuberuö)
1251—1258, 42, 93, 162, 195; ol^nc
^mtbcaeld^nung 1255—1277, 134, 186,
384,441,476,592. — (Soptjio, Öonrob,
ll^t @o^n, SCIl^elblg, l^rc Stod^ter, 1^«,
246. — Slonrob i-?7P, 659.

Brochusen f. 35rud^§aiifcn.

Srocfmonn bei 93Ianfen, Vtx. ^erforb, 668.

Srömftrup (Bromestorpe), ^. Oönobrücf,
^ermann öon 1257, \ll. — ©erwarb
bon 1277, 592; 1278, 619.

Broke f. Stucke.

Bromestorpe f. S3römfttup.

Brothenoch, ßubmlft 1273, 487.

Brotrump, ^ermann 1267, 347.

Broyle, ^clnrld^ öon 1278, 618.

©ruc^e (Broke) bei aJleüe, (Sbcl^err
33urd^arb t)ou 1252—1260, 55, 193, 232.

S3ruc^^aufen(Brochu8en),$^rfpI.^If^Qufeu,
AT. 93erfenbrficf, 554.

93nic^^Qufen, ©roffd^aft $ot)Q, Sluöft.-O.
434, 447, 448, 449, 481.

S3ruc^^Qufen, SBurgmänner 447.

^Brud^^Qufen, ©bel^crren bon, ©ottfc^ol!
1276, 553. — ^elurlc^ 1251, 37. —
Sol^ann, 3)roft, 1252, 59.

93nid^^aufen, ^ermann bon, SBurger In
Oöiwbrücf, 1258, 196 ; 1264, 310.

Bnigterbeke f. SBroc^terberf.

Brumerinc, ©runo 1271, 435.

Brmnlage f. Sntmlet.

©Tumtet (Brmnlage), Ärfpl. Sliefenbed,
9tx. ^ccflenburg,277,469; ©rbc ßubgerl
unb erbe go^onnlg bafelbft 207, 208.

Brmnsele, Qo^^nn bon, 93ürger in C§=
nobrürf, 1271—1275, 436, 437, 474;
alö (Sd^öffe 507, 529, 530.

Bnmwordinchusen, Slonrob bon, i258, 197.

Brusere, Brusero, 3C(bero, ©ürger in
Sburg, 1254, 117; 1256, 155. — go-^
l^onn 1266, 344; ©ürger in gburg
1273, 473 ; go^onn unb $cinrld§, »oter
unb (So^n 1276, 569. — ^o^onn 1278,
627.

Bnitterblke f. SBrod^tcrberf.

S3ud5, SWargarctl^c, Söittme beö SRlfecen
geitonnt ^uc^, go^ann unb SRatt^ia^,
l^rc (Söl^ne, 1273, 500.

S3ud^, ^elnrid^ gen. 1273, 500.

^uct (Boc, Bock, Back, Hircus, Ircns),
Sllbert m\\> ^o^onn, 93rübcr, 1251—
1272, 34, 54, 62, 155, 166, 199, 331,
356, 472 ; ougcrbem Sol^onneö 1268,
388 ; 1276, 563, 569 ; 1278, 627. -
93enicr 1267, 361 ; 1272, 457. — 93ur=
d^orb 1276, 569 ; 1278, 627. — ©erwarb
unb SBert^Q, feine grau 1273, 492. -
SOßeffel bon Onseten gen. ^ud, (Sit*
mentla, feine gfrou, ^elnrtc^, Surg^arb,
Sßcrner imb Slgneö, feine Äinbcr 1253,
83; Qu6crbem Söeffel 1272, 456.

Buckeslo f. SBujrel.

Baderike f. Boderike.

öubbe (Budde, Baddo), ©ottfc^ot! 1252,
46. — ^ermann 1251, 40; 1254, 110;
1^58,199. — go^onn, ^ilbegunb, feine
grau, ^ermann, fein ©o^n, 1253, 69 ;
Qu^erbem Sodann 1251, 42 ; 1257, 177.

— ©erl^arb xinb ßutbert, ©rüber, 1251,
29; (noc^ 1257), 186; 1279, 656. —
augerbem ßutbert 1251, 2, 42 ; 1262,
261 ; 1264, 298 ; 1273, 486. — (äJertrub,
feine grau 1264, 298. — auftctbcm
® erl^orb 1264, 298. - Cambert 1251—
1277, 15, 29, 69, 100, 162, 168, 169,
195, 212, 246, 260, 264, 286, 306,361,
384, 385, 441, 554, 692. — fiambert
unb ©ottfd^atf, fein <5o^n 1277, 680.

— Lambert unb ^(ottfd^Ql!/ fein Shiappe,

Budel— (Sl^ibaffo.

499

1262, Ö60. — ©ottfd^alf 1271, 437 ;
1278, 619 ; 1279, 656, 659, 664. —
^crborb 1274, 505. — ©cr^orb 1277,
602. — ^ermann 93ubbe bon Qdtx
1280, 679. — ^ermann 1280, 673, 674.

— ^ermann utib eretibcrt, ©rüber,
1278, 615. — ^eitirlc^, iRotar bcig
©rafcn bon 5:ecflenbur0, 1251, 42.

Budel, 4)elnrid^ J2tfö, 344.
Budelincdorpe f. SButtrup.
93ünbe (Bunethe), 9tx. C)crforb, 494, 609.
»uer, 5hr. aJlctte, Ärfpl. 363, 374, 401,

542, 602.
33ucr, Pfarrer $e(mld§ Jj258, 197.
8uer, S3albchjln Don 1277, 588. — »gl.

OiSnobrücf, 3)om]^crr.
93ürcu, ©belöcrr S3ertoIb b. S. bort J2tfP,

409; 1277, 603.
ȟrcn, t Pfarrer ^elmld^ 1260, 237.
Sürcti, ^rtcfter ^ol^ann, tunc officialis

Frisie, 1277, 600.
Bulemast, Cubmig 1j275, 497.
Bullo, Hirco 1273, 487.
»ulftcii (Bulzeten), ^rfpl. 8uer, Sh. SWcUc,

602.
Bulte, erbe im Shrfpl. Sf^euenfirc^cn, $tr.

Sölebcnbrücf 223.
Bulthe-®rbe bei 33el^rtc, ^fpl. g3clm 110.
Bulzeten f. SBuIften.
g3une, Libero gen., 1271, 427, 428, 446 ;

Libero, oSnabrücfcr S3üvger 1278, 613.

— ©erwarb, fctn SBruber If^l, 446.
SSgl. Bone.

Bunethe f. 33ünbc.

Bunstorpe f. 93önftrup.

Bunte, ^ermonti 1273, 501.

Burbenne f. Sorbeln.

Bure f. S3uer.

Buren, Qo^aiw botl 1253, 86.

Burgbenne f. Söorbcin.

Burglo f. 5Borg(o§.

SBurgftclnfurt, So^annitcrfornmenbc, f.

©tctnfurt.
öurlage, S^lofter, 1252, 63.
Burse, Bursen, 5)lctrld5 bon, Pfarrer In

®cf)njag<gborf, I26i, 304. — ©mcrrtiti

öon i^tf, 559. — ^^il^Jp bon 1-2^5,

394, 395, 397.
Burstel, ©utibcm (Söolb) Im Shfpl. S3ctge

15. S3gt. 93örftct.
Burstolde f. SBörftcI.

©iiöfc^c (de Rubo), ^o^ann bon bem
1264—1277, 308, 344, 349, 422, 494,
497, 550, 589. — metnbcrt (iRclnfrib),
fein ©ruber, 1261—1277, 248, 328, 344,
422,423,550,589. — C)itbegunb, mein==
bertö grau, 1270, 422. — SReinl^orb
1264, 308. — griebrid^ 1261, 248.

S3ufd^cl (Buschelo), Jhfpl. SBofnm bei
S3ed^tQ, 348.

Buschstide, Yermonil bon 1273, 487.

Sudborf (Bosdincdorpe), monasterium ss.
Petri et Andreae in ^oberborn, f.
^oberbom.

35uttrup (Budelincdorpe), Jhfpl. Söeft^
ürc^en, Ar. Söarenborf, 409.

g3u3rel (Buckeslo), Sh. SBlebcnbrücf, 320,
690.

Bynole, ^ermann unb ^ermann bon,
1278, 618.

€• »gl. audj K.

eambrei), Stitöft.^Ort, 121.

Camerarius, ^bom 1257, 166. — Slbolf
1257—1258, 166, 197. — ^clembcrt
1252, 49, 50. — Qlo^onn 1254—1280,
111, 142, 162, 177, 278,283,295,296,
331, 337, 345, 353, 358,454,467,472,
486, 489, 507, 560, 569, 592, 602, 625,
646, 653, 673, 674, 688. — 8flcmbert
1278, 627; 1280, 675, 684. — Stimo
unb Sol^anneö, SJürger in 3burg 1273,
473.

eompc, (grbc bei Duafenbrürf, 11, 239,
328.

Campen f. 2]f{Qrien!Qm)).

Campen bei ^oeborben 221.

Campinc, ^ol^ann 1259, 221.

(Cancer, Sßerner, a)roft 1265, 320.

Cantono, Rufinus, de, notarius 1^7,611.

Goppel bei ßippftabt, Älofter, 68, 101,
379, 536.

Cappellen f. Goppeln, Ofterlappeln, Söcftcr*
!appe(n.

Castaneto, Bemardus de, päpftltd^er ^wn-
tiUÖ, 1268, 381 ; 1270, 424.

Cattenstrot f. J^ottenftrotl^.

Cervua f. ^trfd^.

G^iboffo in ^iemont (Clavasium) 639. —
tropft : afloinet de Orio 1277, 582, 611.

32*

500

Etot^tj— JJomme.

I

ß!ai-5o[j, Str. 9Bi eben 6111 ff, ffloflft, 23,
68, 96, 116, 411, 433, 435, 621, 646,
647, 675, 6ÖÖ.

ÖIor^Dli, Sl6t Ciiltflct 1251-1254, 23,
58, llü.

eiaröDlj, ^ropft 1 3oöflim rJSS^ 58. —
fropl! (of)iK afaiitcn) 1257, 166, 167. —
^ptopft ©crfiatb 1274, 621 ; 1275, 646.

eiat&olj, $rior S^cirtram 1275, 646.

Slat^olj, ©tiftS^en 3)etiimr BeimiiTit Uoii
Socft i.effd,4U. ~ inoniichnFi SBemaut
1280, 690.

Slarfioii, fili)(tEvU09l igl)dt)cn Cutiolf Uoii
©teinfutt I27i, 433.

61arf|o[j, ©Dttftieb toii 1252, 63.

Claudna, g|o^aniieö, Ooii^icrlDtb 15Cfi,344.

Cleicampe f. Stkcfanip.

Cleipöle, ^D^mincö öon 1265, 320.

Clencoc, ^ciiiii(^ gen. 1371, 447 ; 1?75,
481.— öotiomi, fein Stubm; «73,481.

Clenke, ©ct^arb (jcii. 1S59, 291.

Clericoa ($ape), Scm^ntb gen., fumulas,
1363, 283.

Clericiis(?), ©er^orb 1277, 692.

SiEöinnnii, Saiicrf^ofi SRoitOoni, fitfpl.
@illeiSlo6, 365.

Ciesphem f. (flcämciiin.

eieOE, ®taf üon 193, 561. - Qvnf
Dietilt^ b. S. uiib ®rnf 3Mettid) ton
©narürütfeti, ©ö^nc beS ©tofeii Bon
eicDü «5S, 193. — ÖiDf Dicltirf)
iaS5, 316; ©raf Dielrit^ fiolf üon
J27I, 443.

Clejcampe f. ffteetonip.

Cline, gjo^ianiicS gen. 1268, 365.

CloTeliugtborpe f. Stbntiup.

Cocoa, ©obctlll 12S9, 409. — SQJaltcr
1S54, 110. - aiOctbiö, SaJititne bcö
aJIogifiet SQJnitet, ötöert, Ifit ©oön,
ailerfltilbiS, beflcn grnii, 1263, 269. —
Scbeit qnoudiun cocua unb&iSIa fetite
Srnu 1277, 688.

Codenhorst (. ffo^ii^orft.

Codenhorat, Ubu bon /36^, 261 ; 1270,
423; Hf77, 6;j'.).

läocSfclb 418, 612.

Collie, ettic Im flripl. ^crjlQt»; (afolC--
t)nuä?) 600,

Colvo, Oottfrlcb unb eocr^arb 1252, 58.

Copbenovete 47G.

Coperalegere f. flupfcr[i^lfiai,'r.

Coquns f. Cocua,

Core, Qrbe 31.

Coroutua, milea, 1252, 56.

Curteltiiir, iSüet6(irb lJf75, 525, 62Til?

?jeliiri(^ 1251, 37.
ßorucl), ftlofict 36, 264, 278, 450, 529, 630.
SorOcy, aSt S^itmo —126«, 127, 169,

234, 362, 374. - mt «wlnti^ im,

689.
Cotelbeke, vUla 411. ®. nili* Kotell
Covot, atliolb genannt 1258—1373, 1!

339, 458, 497.
Crede, Creden, Credo, «tnolb J2ß6', 339;

«08,379; 7280,690. — SRuboIf 12S7.

166, 167.
CreteJ, SJolquiit genannt 12S1, 243.
Crevet, ai6cro 1273, 497.
Crevinutorp, 4iof, 608.
Creykinc, f^tnuo"'! '250, 153.
Cradeli», flonrab genannt, Sfirg«

SWßnflet 1205, 134.
Crnke, 9Jlen6üirt 1262, 258.
Crul. ^elnrtc^, Xroft, 1251, 23.
Cudenborst [. Codenhorst unb So^nl
eimcgimbie iaeo, 230.
eimeeimbiö, 3)ieiictln bes S)c(fi«nten

3oi)anneö In ffiJiebenbvütt 12ti8, 379.
Curia epiaropi f. 391fplttg^of.
Cyclo cthorpe, Sonrob unb \i,atob Ol

Srflber, 1S57, 166, 167.

12ä7,

\

iten

1

Sn^aiilen (Dodeliusen), flvdil. Iiiffi

162, 671.
SJQfil^uf (jii ai^TOfllaid) ae^ürig),

Cippflabt, 487.
Dale 409.
Dalebem, Dalenie, Dulhein, Dnlniene,

Dahlien, Dalnui, ^iigo Don 1351—1263.

40,77,110,142, 364. - SomScrl Don

i27e, 559. — gitcbuii^ Bon 1278, 615,
a>(ilen, (arof Oon 7266, 342 ; 1271, 436.

— ®rnf ^cinrit^ ton 1258, 193. —

Ömf Otto tjon 1269, 407 ; 1273, 491.
Dalachem, ^o^ann, iDtargam^c, feint

^od)tet, grau bc§ ümolb Baums,

1269, 407.
Stamme, ?Iint ipet^lo, 257, 323.
$>annne, öSotifilcb ton 1251,

A

Dancevot— fDiffcn.

501

Dancevot, SSJlnanb 1270, 415 ; 1280, 685.

Dange, Äoiiftontln bon 1273, 479.

dapifer f. Droft.

Dapifer, Sllbcrt 1255, 133; 1269, 409. —
33crn^arb, fein ©o^n i^55, 133. —
!Dietrid^ 1265, 324.

!Darp^orn, Grbc 116.

!!)Qtum (Dhorhem, Dornhem, Dorthem,
Thornham, Thornhem), Shrfpl. S3ctm,
SJr. mzVLz, 45, 81, 82, 86, 222, 240.

S)arum, Sofcp^ tjoii 1253, 81, 86. —
CtricuS 5(lbu§ genannt tjoti Darum
i^55, 81, 82, 86. — e^riftina, feine
grau 1253, 81. — Söeffet bon 1252—
1256, 59, 86, 158. — 3)ietrid^ bon
1277, 595; ii?75, 615.

2)affel, ®raf ßubolf öon 1264, SOS) 1269,
409.

3)affel, eimon Gbler bon 1:278, 623.

Daverenberg, |)ennann bon i2W, 308;
1269, 409. — gricbrld^ bon 1279, 655.

— 33ern^arb öon 1280, 675.
Deckalburg f. ^ccftenburg.
Dedekowe, Dedichowe, 33ult)eruS bon

i274, 507 ; 1277, 602 ; 1280, 686.
Dedelingthorpe, f. iDielingborf.
!Dcbeni (Dedem, Thedem),ebel]^crr Slmolb

Don, 1269, 402. — Stmolb, QJottfd^oI!

unb SDßicbolb bon, SBrübcr, Stlcjranbro,

Sll^cibiö, 5öicbolbS 5töd^ter, 1274, 520.

— ^molb öon J27^, 463 ; 1279, 654.
Dedichowe f. Dedekowe.
!J)e9en]^arb, tecflcnöuröfd^cr aWinlfterlat

ijgtf;?, 261.
Del^me (Dehem, Thehem), ^ugo bon

1258—1270, 199, 222, 354, 356, 364,

415 (Thedem !) 416. — ßutfiert 1267,

354.
Dehten f. ©möbettcn.
Dcil, ^ottanb 361.
!lDefcnbrofe, tQo^ann t)on, SDßenbclburg,

feine ^oc^ter, (Engelbert, beten patruus

unb SBormunb 1271, 435.
Delmenl^otft 225.
Dencelake f. !DingIaIen.
Derseborg, 9JlQtf 78.
3)eflel, Jh. Cöbbecfe, 331, 456.
Detten f. ©mSbetten.
!Dctten (Dehten, Dihtten, Thetten), %^o*

mag t)on 1251—1279, 2, 69, 160, 161,

162, 177, 195, 212, 226,246,260,261,

264, 306, 437, 580, 592, 619, 647,656,

661, 664.
S)eutfcl^lQnb, ^aifer unb S!5nigc f. unter

Stolfer unb J^önige.
fDebenter, S^lrd^e 291. — ^ropft®. 1276,

573. — 3)ec^Qnt (ofjne SfJamen) 1257,

175.
Dhedelingdorpe f. !Dic(ingborf.
Dhefholte f. S)icp^ol5.
Dherseborg, iWarf 78.
Dhorhem f. 2)arum.
Diabolus f. fDuöcI.

Dichus, @rbe im Jlrfpl. ©al^Bergcn 279.
Dickenberge, Ceöolb öon 1279, 655.
S)icf^ug, erbe im Ärfpl. SSuer 374.
Didinchove f. 9)flünfter, Doml^crr.
liebem (Dhedheem), ^oQanb, 443.
3)ietlngborf (Dhedelingdorpe, Thedelinc-

thorpe), Sh. TIcHq, 66, 76, 265.
!Die(ingborf, Qofep^ t)on 1272, 454, 467 ;

1278, 615.
IDlelingen, Sh. Cfibberfe, Pfarrer Subolf

1251, 16 ; 1252, 49, 63.

3)iep^ol5 (Dhefholte, Thefholte), (Sbel^err
gilubolf tjon 1266, 345. — (gbel^err
Jtonrob, N. bon 9flietberg, feine grou,
(Sd^mcfter beö SBifd^ofö Äonrob bon
Oönabrücf, 1279, 646.

(Dietrid^, 3)roft (bieüeid^t gamilicnnome)
i^ö5, 324.

S)ietrlc^, 3)roft beS trafen Qo^onn bon
Olbenburg 1260, 225.

3)ietri(^ , beffcn Söitthjc ^bel^

Ifteib 1277, 606.

Dieftebbe, Sluöft.^O., 244, 245, 313, 408,
409.

Dihtten f. fDctten.

Dike, Cubbert bon 1279, 664.

Dinggravius, griebrlc^ 1253, 78.

S)infgrQf f. J^Qppcln, ©ngeler, 5R050.

S)inflQge, SSertram t)on 1251, 3. — 30*
l^onn 1259—1279, 211, 283, 308, 585,
640, 647. — Qol^ann unb ^ermann,
feine ©öl^nc 1278, 640 unb 1279, 647.

3)inölQfen (Dencelake), ©ottfrieb bon

1252, 55.

!DiRen, Ar. Sburg, 248, 415. — ©rbe
Oberbecf 287. — Shfpt. 65, 162, 603,
671. - Öirdie 144,201,238. — ^rc^i^
biofon ®ifo 1256, 144; Strd^ibiafon
(Doml^en ebcr^orb in Oönobrürf 1280,

502

!DlRcn— ^Droftcn.

671. — Pfarrer ©ottftlcb 1266, 144 ;

1280, 671. — ©crid^t 473.
3)iffen, cives : ^erborb, SWcler In Lohove

(tjgl. ßol^me^cr), Qol^annc!^ de Rivo,

ßutbcrt ^acfcr 1:275, 473.
S)lRcti/ ^cltiricg tjoti, SBürger in Oöno*

brücf, 1258—1279, 198, 442, 446, 544,

613 ; alö <5d§öffc 345, 507, 642. —

miolan^, »ürgcr In Ognobtürf, 2J271,

446.
Dissine f. fDlRcn.
Dives f. mU.
Dobelere, ßutbcrt, in SBofel, Sllcibiö feine

^tod^tct, 1>267, 357.
Dodehasen f. iDol^aufen.
Dodelinghusen, ßubolf t)on 1280, 673, 674.
3)ö^Icn (Bolen), ^mt 5öi(begl^Qufen, 541.
3)oI5etö (Doleberg), ©bell^erT QonQtQÖ

bon 1275, 536 ; i27S, 618.
Dole, 5^lfolQUig, oönabrücf er SBürger, 1:^5,

613.
Doleken. Doliken, Qlo^ann 1266, 344;

(Sd^miegerbQter be^ (SDerl^arb bon^ed^tel

(Veghtlage) 1271, 439.
Dolekin, öJet^atb 1264, 294.
Dolen f. 2)ö^Ien.

Donecat, ^cinticl^ bon {1257—1280), 187.
S)ono (Donowe, Donouwe), Shrfpl. Dtöbing^

^QUfcn, ^r. ^erforb, 344, 349, 350,

351, 352, 368, 383, 384.
2)ono, ©cbert öon 1266, 331.
Dorenborg, 3)ictrld^ bon, S)omt§efautar

in ^Wünftcr, 1280, 683.
Dornhem f. 2)Qrum.
Dorthem f. 3)arum.
^Dortmunb 88, 178, 382, 509, 598. —

villicus 1258, 194. — SReinolbifird^e 464.
S)ortmimb, ©oöhjin bon, ©eiftlid^er 1272,

464. — ^erborb bon 1254, 126. —

^ennoiui öon, Älcrifcr beö fötner

Oprengelö 1264, S(y2. — Sol^ann bon,

oSnabtiirfer SBürger, ^ilbcgunb, feine

gfrou, 1275, 544. — 339!. and) OönQ=

brücf, 3)om]^err.
Dote (Söebeml^of, SBoml^of), gol^anneö de,

aiflorgaretc, feine ^oc^ter, 1279, 662.
Dranhem, Dranthem f. ^rantnm.
!DrQntum (Dranhem, Dranthem, Thrant-

hem), ^. SWette, STIbert bon 1251, 9,

10 ; 1256, 158 ; 127Ö, 563. — ^ertnann,

fein ©rnber, ©d^miegerfol^n ©igfrieb^

bon ©arcnborf, 1276, 563; 1280, 675.

— fiippolb l;?77, 588; 1280, 685. -

ßubolf 1266—1273, 338, 359, 486. -

SÖButfl^orb 1273, 483.
S)rebber, Jh. S)iep5ota, 646.
Drebrucken, Shfpl. eJüteröIol^, 618. 35öl.

Dribrugge.
2)re]^lc (Threle), Jhrfpl. 9^cuenftrd§en bei

Stürben, ^. S3erf cnbrücf, 181, 182, 183,

453. — ^be ©erwarb« 267. — (Sxht

Vorenholte 488.
S)re^le, (S^tiftion Don 1262, 267. — ^er^

mann bon 1279, 653 ; 1280, 673.
fDreine, Jh. ^erforb f. Dreno.
3)renftelnfurt 451, 495. — iRld^ter:

SCmoIb, SWcier in Nordhove 451. —

Pfarrer (ol^ne 9Jomcn) unb fclnStuber

aWott^iog 1272, 451.
Dreno (5)reine, Sti. $erf orb ?), ©berl^arb

bon 1252, 59.
Dreschusen f. 5)regf]^ufen.
5)regf]^ufen (Dreschusen), o(te Souets

fd^aftobtl^eilung im Jhfpl. iR^elne bej».

je^t SWefum 654.
Dreslehnsen f. !DreffeI^aUiS.
^reffell^QniS (Dreslehnsen) bei (^c^ale,

Sh. 5:ecflenbntö, 634.
Dribrugge, Shfpl. ®üter«Iol^ (Sbrüger?),

Colonen ^ermann unb SClmobid, ^xd^

mobi« unb Sltl^eibiö, i^rc 5:öd^tcr, 1276,

550. 33gl. Drebrucken.
^Driburg, Slmelung öon 1256, 159.
2)riborbcn, Sh. 93ent^elm, @rbe bt&

SRcinarb 9Reinerinf 429.
3)rit3orben, f ©em^otb bon 1271, 429. —

^einrid^ unb ßubbert bon, ©ruber

1271, 429.
Drochome f. fDruc^orn.
3)rop, go^anneS, ^aui^beriljcr in ber

5i?euftQbt Oönobrücf, 1265, 326.
3)rofte f. Dapifer.
3)roften (dapiferi) f.

Albertus, münfterfd^cr 3)roft.

Albertus, ognobrücf er (?) S)roft.

SBcrmentto, lippefc^cr S)roft.

Sottanb, olbenburgfc^cr S)roft.

33rod§terbe(!, terflenburgfd^cr ®roft.

Cancer, Söerner,

Crul, ^elnrid^, ftrombcrgfd§cr(?) S)roft.

S)ietri^, olbcnburgfd^er 3)roft.

ecbcrt, tccflenburgfc^cr 2)roft.

S)tucl^ont— Ekessen.

503

©iiß^Iöcrt/ tcrflenbutflfc^cr 5)roft.

Friso, Söil^clm, oönabrücfcr !Droft.
^Sgt. ßimbetö.

^ermann, 3)roft In SrmSbctg.

^orft/ |)c(em6ert t)on/ oiSnobrücf et 5)roft.

giol^annc«, 1)roft in SScc^ta.

Qubocuö, tcrflcnbiirgfc^cr S)roft.

Äorf/ ^cinric^, oönobrücfcr 5)toft.

Cicncn/^mcIun9t)on,oöna6rücfer3)roft.

Cimberg, SÖK^cIm t)on, oSnoBrücfer
2)roft. SSfll. Friso.

CippC/ Soi^onn bon bet, llppefd^cr 3)roft.

?ubolf (njo^l öon 33roc§tcrbccf)/ tccflcn*
burgfc^er ^roft.

Off clten,® erl^arb bon, minbcnf c^ct3)toft.

Polle, 2)roft in Canbegge, J^r. SWcppcn.

Quaterlant, ^ermann, ornßficrgfc^cr
2)roft.

Rikelincthorpe, STrnolb, üppcfc^cr S)roft.

©hjebcr (bon Olebcfcn ober bon
aWünfter ?), oönobrücfer 3)roft.

^^et^arb, olbcnburgfd^er ^roft.

33infe, ^einrid^/ oSnabtücfcr ^roft.

33ittinö^of, ifenbcrgfc^cr !Droft.

Volenspet, märfifc^cr 3)toft.
!3)ruc^orn (Drochorne), (^ottfd^Qtfg=@T6c,

^r. 33crfen5rücr, 70, 190.
Duc, ^ol^onu genannt 1267, 354.
2)ubinf, SÖQlter bon 1265, 324.
2)ücfing]^QUö(Ihikinghusen)/ÄrfpI.3tnIum,

$hr. 93erfenBrücf, 94.
S)üngen, ©rofe- unb S^Iein= 410.
Düe^orn (Duzhorne), $^r. gfoHingfioftct,

©urd^orb bon, Älerifer, 1251, 16;

1252, 49.
fDüftng/ ^ortmob, SRobobo unb Qo^önncS,

feine (Söl^ne, ii?57, 170. — mobobo

1269, 391.
3)ut^e (Dhute), Sir. ^ecflcnburg 467.
Dugerden f. fDungerben.
Dukinghusen f. DücÜng^aui^.
Diingerben, ^etnric^ unb Sol^ann bon,

»ruber, 1252, 63. — ^elnrid^ unb

glorentiuö bon, 93rübcr, 1280, 688.
!Dunfer, Slrnolb, fein ^ouö in OSnofirürf,

1265, 326 ; oönobrücfer (Schöffe 1279,

642.
Dunptincthorpe f. fDuttingborf.
Durse, ^of 1259, 221.
Dusinc f. S)ürtng.
Dute, Qol^Qnn bon 1277, 600.

Duth, Otto bon 1252, 55.

5)utting (Duttinchusen), SIrfpt. Söarcii::

borf, 409.
^uttlngborf (Dunptincthorpe) bei Söallen-

brücf 59, 60, 158.
S)uttingborf, ^ortbert bon 1256, 158.
fDubel (Diabolus), Sertolb genannt 1271,

434, 447. — iKein^arb 1268, 387.
Duvelescop, ^einrid^ 1276, 550.
Duzhorne f. 2)ü§^orn.
Dvelekere, Qiol^ann 1258, 197.
Dvereg, 9lnton 1280, 673, 674. — (5)er§arb

1280, 673. SSgl. Dvericus.
Dvericu8(?), ©erwarb 1277, 592. 33gl.

Dvereg.
Dwyhu8en(?), ^ermann bon 1280, 686.

Ebbedinchove f. 5(bbing]^of.

ebbeglo (Ebdislo) bei »ielefelb 409.

Ecbertus quondain cocus hz^ »tfc^ofS bon
Oönabrücf, @i§Ia, feine grau, 1277,588.

Ecbertus rector scholarum, canonicus in
333iebenbrücr, 1278, 623.

Echolte, Cubolf bon 1265, 322.

ed^orft, SBurd^arb bon 1280, 679, 689.

Ederen f. @^ren.

ebing^aufen, Jlonrab bon 1272, 462;
1277, 612 ; 1280, 685.

(Semfter, Grbe 5U 253.

Efflerus f. (Jifler.

egbert, fDroft, 125i, 108.

Ggbert unb ©ottfd^alf, 35rüber, 1261, 2A\,

©gbert ante Portam in Oönabrurf 1252, 44.

Egwordingdorpe 249. — f^o^önn, SWar-
garetl^e, feine 5öittnje, ©gburgiö, i^rc
Stod^ter, 1261, 249.

eieren (Ederen), Jhfpl. ßöningen 481.

Eickehardu8,33ater beiSHelmicus, 1255,68.

eifler (Effleru8,Eyfelere^yflariu8), STmoIb
. gen., (Stabtrid^ter in Oanabrudt 1271,
436 ; 1272, 454. — 9^tfoIau§, o§na=
bröcfer SSürger 1270—1280, 423, 488,
493, 500, 589, 602, 611, 613, 646,673,
674, als ©c^öffe 507, 615, 642. —
Antiquus Eifelarius 1278, 617.

©inl^aug-erbc 102.

Eipenhof 429.

Ekessen, ^ietrid^ bon 1252, 63.

I

L

504 Gcr>e-

ßl6c 308.

S16erfelb 218.

Elekinu f. ISlCmaim.

Eleteren f. eitmi.

Elethe f. iSltt.

Elferi=l5v6e in Mnöorf 573.

Elfenia, f rkftei:, i^ös, 318.

Elferua, oäna6xii{tcr ©(^Bffc f, Hasa.

Elgerjnc, ^€(mt{^ 1256, 146. — ^«tiiaiin

1256—1261, 146, 197, 242.
Slgng^Sr&e in ^cfierbntimi bct a*c(^tn

441.
Eling(?}, Soin6Ert I25i, 37.
Elizabeth, soror converea, 1351, 28.
Sltmonn (Elekinc), Saner(rfiaft ^Bi-fic

bei Seelen, fli. aBotenborf, 409. —

Senolb 1269, 409.
Euere, SRutgct Ooii 12ä2, 55.
eilcrbcd, Str. Cönabrüif, 161, 471.
Elnie, (£t6e tu 3c^nnbotf, SVrffil. ajiciiö-

läge, 679.
eitiicloflc (Elrnelo), 9tmt Ket^to, 200, 237,

288.
SlnieiflQC, ^etmonn uoit, ebdomadaritis

Hervordensia, 1261, 248.
Site (Eletlie), ffi. ©Icinfitrt, 226 ; er6c

©erfjoTbä, Bcnoimt Boper Ty (a:l)ic'

^QuS) ; Sotten SEOiQgeiiS 1262, 260.
gltrirn (Eleteren) 6ci ^lafelümic 280,

&72, 673.
Elve, Smctttcr uun iJftiJ, 294.
Emelescampe f, Siiieianip.
Emeshns (ISinSmoim ?), flrfpl. ^icbcii--

6tii(f, 414, 660.
Eniß 276, 317.
@inS(EmeM),$etiiTii^ ooit bet, .^ermann,

fein ©o^n 1256, 150.
emBbettin, Ar. ©teiitfntt, 250, 683.
emSromp (Emelescampe), jur Soiieifc^fifl

Settrup/fttfpl.garileiimi, ge^Btia KM.
(SmSmonn, Sripl. SlJie6e)i6rüiJ, 414,680.
gmftett, Stint Cloppenburg, 57S, 577. —

flird^e 38.
enflclberi, Itiraft (in SttiouS), 1269, 3M,

395.
©iigdbert, !Did(1 beß Srnfcn üon XcfHcn--

Butfl, 1277, 592 ; 1279, 647.
Siigcleni, Sr. ®«ienbrüct, grcigerlt^t in

bct iJrcifltflfli^Qft beä ebel^emi Suholf

ton ©leinfiirt 298 ; aMnaeraf Mosn,

©ogrof ^einrirfl, Sretc (Uberi) : fflcr=

itorb, aäilijelm, öerljorb, SRotcfirr, 3or
fiQnncS, ^ennoi«!, l^iibolf, Sroctfin,
i&einrii^, aiöeio, SBJil&elm, Öer^aib,
Wlccolf, ^ieiniti^, ®ottfrieb, Soio,
©elmif^, SetnÖQtb, ÜMetrlrfi, SRotben,
[Hatbnt, Dtcttitfi iMi, 298.

Engelere (engelem ?), f Scrtolb, $iilbe
gnnb, feine Oiürae, aHecgilbiS, bmn
loiftler, atonne in Öcvltiibeiiberg, 126S,
367.

Gnger (Angara), ftt, ^ctfotb, Äiri^e unb
Sirc^fpicl 120, 125, 141, 142, 243.

eng«, Stift 6, 71, 72, 111, 120, 1»,
141, 142, 152, 173, 427,446,601,603,
610, 616, 672.

enger, Stift, Üict^ont Motgct 1277,610;
1378, 616. — Ifiefoiirot Slfoma* 1377,
610; 1278, 616. — iSi$olQ(ticn« 93er=
ttani 1277, 610. — Si^oloftieii« ^a-
Öanneö 1278, 616. — Sacerdotea de
cnpitulo: ©oiifrieb Doii St^eba, ^Q^imm
boii Surs, inagiater ftoniab 1260, 672.

Gngei:, ©tiftS^err Mtbert, flaplan \>ti
Sif^ofS Utin Cönabiröi, 1252, 63,

Qnger, Strifiibialoii SIBtl^elm, ^ropfl
®t. Q;o^nnn=C6nQbi:ü(t, 1254, lätt;

GngeT, ®ct^arb Bon 1251, 9, 10.

Engetere [. (SitgCGr.

Engne, grriebric^ Oon 1267, 3fil.

engtet (Eagetere), flr. ©evienbnitf, 311,
619, 620; a;o(^terrtr*e Doli Sramft^e
556, 557.

ennigcrio^ (Eningerlo), Sti. ^edutn

EDoiglen, IStbe 65.

Glltft, famnlnä 16.

Grpen (Erpingen), ftt. 3ibutg, 73, 163, i

erpcn, GücrSorb Uon 1252, 62.

Erpea de Nova carte 226.

En^nche, l^oönnn Don 1260, 235,

Erpingen [. ®rpcn.

Ertlibegen, Jieiiltii^ Don 1261, 241.

Ervete f. EriDittf,

gnoitte (En-ete), Ät. Slppftabt, 310.

emiitte, flontob Don 127fi, 653 ;
618.

Eeen, Qo^anneS Don 1373, 49*.

EBiiig(?), Combcrl 1351, 37.

eälogc (Ezehelage) bei ötaDeii^Qtft, Jlt.
■leiiletibuig, 656, 657.

ejpc[ (Eepelo) jUt Smievfi^nfi Songeti
bei grercn gc^Utla 298.

'^

Espelo— güd^torf.

505

Espelo, eluöcgangen leintet bem ©er-
trubcnberg 6cl Oönabnlrf, 1, 386, 580.

Espelo f. Q. @fpe(.

Espelo, J^cnnonn \)ox\ 1259, 206.

Espeion, QJcr^arb bon 1259, 206.

Gffcn Q. b. SR., ©tift 232, 256. — S^otiiic
(Sop^iQ 7j?75, 637.

effcn, ^mt ßöningeii, Pfarrer ^ol^anneg
1279, 660.

©Ren, t ®ifeI6ert bon, oönobrücfcr S5ür*
gcr; ©ifelbcrt, ©tlftöl^crr in Duofeti^
brücf, uiib STIbero, oj^nobrücfcr SBürgcr,
feine <Sö^nc; Omeber, oSnabrücfer
SBürger, feinS3rubet; Äuneßunblö unb
Sll^eibiö, grau mxb ^od^ter Sllöero«,
127i, 436.

Estene, 33runo boii, (Btift^^ctr In Söicben*
btücf, i^8, 623.

Esteringe, Esterynck f. ©ftringcn.

Esterwede f. ©fterttiegcn.

eftemegen (Esterwede), Ar. ^ümmltng,
Qo^anniterfonbent, 96.

©ftringen (Esteringe, Esterynck), Ärfpl.
fingen, 168, 212, 501.

Ethelincdorpe 101.

Eversen (C^t)crften in Olbenbnrg?), Qlo-
l^onne^ öon 1275, 525, 526, 527. —
Söil^elm 0^"- 8f^oi)bchJin, fein 53ater,
1275, 526.

Eyfelere, Eyflarius f. Alfter.

Eygel, ^einrid^, 33ür0cr in Söntg 1273,
473.

Eysen, Qo^onne^ nnb grtebtid^ bon 1271,
434.

Ezchelage f. (Silage.

F. SSgt. T.

Faber, ©erl^otb, bon Gereten, SSürgcr in

Qburg, 1273, 473.
Faber, t|)cnnQnn, fein ^auS in Oöno*

brücf, 1265, 326.
Faber, Qjol^anneiS; 9Ro5ert, SBerner unb

©crl^arb, feine ©öl^ne, in SRibnife, 1274,

515, 516.
Faysaninchof, $of bt^ ÄlofterÖ (SCorl^oI^,

433.
gcd^tcl (Wechtlere) bei SBaberölo^ 458.
Fecta f. 33cd^ta.
Ferlinu8(?)/ Shiappc 1277, 599.

gifc^et, (gngel^orb, mot^^^ert in SRlbnltj,

i^4, 515.
Flamynch, 5öerem6oIb 1277, 590.
glec^torf, JJloftcr, gürftent^. Söalbccf, 170.
gfled^um ( Vlechnen,Vlechtmen, Vlegtnen),

S^rfpl. ^Qfclünne, 280, 572, 573.
glec^um, ^ermann bon 1276, bl2, 573.
Fleckescilt, ^afoIauiS 1260, 225.
glcifc^er, 5tetf)Qrb, mot^ö^err in SRibnife,

1-J?74, 515.
glintrup (Vrilincdorpe), Ätfpl. gtecfen*

Ijorft, $hr. SBarenborf, 409.
Flos f. S3(ome unb Oi^nabrürf, 3)om^err.
Foro, ©cmiin de 1268, 365. SSgl. Oma-

brücf, 3)oml^err.
arronfreid^ 230.
gronaoig, 3)ietri(^ 1262, 261.
grecfenftorft, JJr. SBotenborf, JJIoftcr ;

flbtiffm ^clnjigiö 1262, 258; 1265, 320

— äbtiffin QuttQ 1280, 690. — 3)e(I^Qnt

Slnfelm 1265, 320. — ^rieftet am

^ofpitQl : Qrvan, ©ottfrieb, ^ermann

1265, 320.
grecfen^otft, Slmotb bon 1262, 258. —

ßombcrt bon 1254, 113; i^55, 133.
greberum, soror conversa 1251, 28.
gfrcfenburg (Vrysenbergh), SReppen, 55,

600.
gfrefenburg (Vrisemberg), ©berarb bon

1277, 601.
gricbrid^, (Schreiber beö trafen bon

SRobengberg, 1263, 289.
gricbric^, @o^n Öontob«, 1269, 391.
griebrid^ , tccflenbutgfc^er SRini*

fterial (nad^ 1257), 186.
grieölonb 600.

Friso, ©erl^Qtb 1275, 525, 527.
Friso, Otto 1256—1267, 162, 185, 283,

308, 364.
Friso, Söill^elm genannt, 3)roft beg93ifd^of§

bon Ognobrücf, 1279, 647, 649. 33gl.

ßimbcrg.
griölor 309. — ^ropft unb IDed^ont

1251, 36.
gftönbenbcrg, Sh. ^omm, Älofter, 480.
grönbent^al, Pfarrer Sßigonb bon 1264,

309.
gro^bchjin, Sößil^elm gen., S3Qter beg 3o*

^anncS bon Eversen, 1275, 526.
güd^torf (Voogdorpe), Ar. SBarcnborf;

©Ifelbert unb (gl^arb in, 1269, 409.

506

gfüc^torf— Gesten.

tJüd^torf (Vugrthorpe), ^RoIanb bon 1264,

308.
gfunf c, ^ermann/ SBürgcr In 3burg, :r^5,

473. - 339I. S3unfc.

Galea, ©ottfrieb gen. 1268, 379.
®Qlcn, Söcffel bon 1-280, 680.
©QÜicuS, go^onneö gen. 1-^75, 494.
Gamme, ©ottfrieb, oönaBrucfcr 33ür0cr/

i2tf7, 364 ; 1272, 454 ; 1^8, 619. —

.t)ilbcöunb, feine grau, 1278, 619.
®anö/ Stonrab 1>2Ö5, 283 ; 1264, 308.
©Qrt^aufen, ^of, Ät. O^nobrücf, 107. —

©rbe Hinrici unb ©rbe Alveradis 592.
©ort^aufen, ©ottfricb bon iJ2W, 241.
©eerbliet (Gervlete), |)oaQnb, 361.
©c^nhJQlb (Gen) 621, 653.
©el^rbe (Gerethe), Str. Serfenbrücf, 31,

605, 633, 682. - Pfarrer ^ermann

1280, 682.
®eift, Jhrfpl. Ölbc 409.
Geist, ^ermann genannt; ermcgorbiö,

feine grau, 1279, 665.
©elbermolfen (Malsen), ^oüonb, 361.

S3gl. ajlolfen.
©elbem, ©rof Otto bon 1253, 91 ; 1263,

293. — ©rof bon i270, 424.
©eüenbecf (Gelenbeke), $^rfpl. ^ogen, Jh.

Sburg, 499.
©eüenberf, ®er^arböon 1259,219} 1278,

627. ©erwarb nnb STgneö, feine grau,

1273, 499.
®enien, (Simon bon 1252, 55.
Gen f. ©efjnhjalb; Nienkerken in Gen

f. S'ienenflrc^en im hülfen,
©erben (Gerdene), Ärfpl. aWeüe 495, 643.

f. a. Gereten.
Gere bei ^ege bei Cönobrücf 507.
Gereboldinchove, Ärfpl. Sielen, 14.
Gereten (Serben bei ^Rette ?) 65, 473.
Gerethe f. ®e§rbe.
Oer^orb, (5o§n J^elmic^ö in 9Ruac 1261,

241.
©erl^arb, Äoton in Qlntrup 1261, 246.
Gerhard US cimentarius {1251), 1.
©erlad^, f. ajlinben, ©t. SWourii.
Gerlacus Monetarius, oönobrücf er S3firger,

1271, 436.

®ertrubenberg bei Odnobrürf, 52, 59,

380; ^rd^roetl^tag 156.
©ertrnbenberg, Älofter, 1, 52, 54,60,62.

81, 82, 86, 96, 110, 156,172,198,230,
359, 367, 467, 489.

©crtrubenbcrg, AI., ^ropft SBeffel bon
ßöningen (1251)— 1257, 1, 54, 62, 81,

82, 86, 110, 158, 172; alS berftorben
genannt 1258, 198. — ^ropft Qo^annc«
1273, 489.

Oertrubenbcrg, AI. ; ^riorin Sntta 1253,
86. — ^riorin ©eotrij: 1273, 489.

©ertrubenberg, Öl., iRonnc Glifobet^
1272, 467. — 9lonm aWccgilbiö (5n=
gelere 1268, 367.

Gertrudis domina 1274, 517.

QJertrub, S'iici^te beö 3)om^errn Sertrom
in O^nabrücf, ^ermann i§r 53ruber,
1260, 230.

Gertrudis, soror conversa, 1251, 28.

QJertrub, ©lifabetl^, gfrcberunbiö, sorores
conversae, S3eginen 1251, 39.

Gervlete f. ©eertjliet.

©ermicn«, JJIerifcr 1251, 41.

©efecfe, Sh. ßippftobt, 159.

Gesmele f. ©eSmoIb.

®eömoIb (Gesmele, Geysmelle), Ar. SWeüe,
Shfpl., 343.

(^edmolb, Subolf t)on, gen. Don G^rSnen-
berg f. QJrönenberg.

®eömoIb, ©em^orb bon 1258—1264, 199,
231, 244, 245, 282, 308. — 53em^arb
ber 3üngerc 1267, 363. — ©eml^orb
nnb Cnbolf, 33rüber 1264, 308. — S3cm-
l^arb nnb ^nft nnb Subolf, feine (Sö^ne
1267, 363 ; ©ern^orb, ßubolf, fein ©ol^n

1277, 602 ; 33ernl&Qrb unb feine ©ö^ne
ernft, Cubolf unb 33ern^Qrb 1278, 625;
augerbem 93ern^arb 1278, 615 ; 1279,
643, 658, 662. — ©op^io, grou »em^
l^orbiS, bci^ (Sol^ned Subolfd gen. bon
©rönenberg 1273, 495. — ®oft^a,
Söittttje, Snutter eine« 33em^arb 1272,
451. — @mft bon, (S^rifttnc feine grou/
S3ern^Qrb, (S^rifrtne, ©ertrublö, t^rc
Äinber 1277, 602 ; 1280, 682. — ©cm*
l^arb, rector primi altaris im X)oin,

1278, 617. 3JgI. Oönobrürf, 3)om^crt.
©efteHe, 9x, 5Biebenbrü(!, ©rtmor, matten*

felber aWeier in 1255, 128.
Gesten, ^be in Volethe in $)o[lanb/ 590.

Gesthuvele— ©röBllngcn.

507

Gesthuvele, ?lmoIb uiib S)otiicI bon 1268,

365.
®ctmoIb (Getmunde), Ar. ßübbcrfc, «I6cTt

bon 1^^0,331. — (gcferlcu« 1273, bOh

— ^clnrld^, ©o^n bcö So^omi l-?75,
501. — Sodann 1266,331. — SRobobo
1272, 456.

Getmunde f. ^ctmolb.

®cbcf enl^orft (Givetenhorst), Ar. SBicbcn-

brücf, 445.
@(ebing]^aufeit (GheTynckhosen)^ ^^ei( ber

©Qucrfd^aft ©nnlglo^ bei 33ünbc, 492.
Geysmelle f. ©e^molb.
Ghude, ^ermann, oönobrücfer @d^öffc,

1266, 345.
©imbtc (Gymmethe), Sluöft.-Ort, 683.
Giseke campanarins 1269, 409.
Giselbertus advocatus, S3crn^arb/ feilt

33ruber, 1252, 54.
Giselbertus venator 1266, 344.
Givetenhorst f. ®ct)cfcn]^orft.
©lonborf (Glanthorpe), Ör. Ql^w^Ö/ 335,

355, 373, 409. — Äird^c 556, 557.
©lanborf, ©nflclbcrt, IDctmor, ©liScop in

1259, 409.
Olonc, J!r. Sbiirg, 65, 686. — @rbc que

vocatur ultra rivum 65. — Ärfpl. 281.

— ^farrfird^c 132. — Pfarrer SWagifter
©hjebcr 1255, 132.

®Ianc, griebrid^ t)on 1255, 278. — $cr*

mann öon 1254, 122 ; 1276, 569.
Glanthorpe f. ©lonborf.
©Icefcn, Jh. ßinßcn, 280.
Glosinchem f. (^lüfenfamp.
©Iflfcnfamp (Glosinchem), ^ermann bon

1253—1278, 76, 177, 308, 388, 465,

493, 507, 602, 615. — SöiHcftn bon

1272, 465 ; 1274, 507 ; 1278, 615.
©obemann, ^riefter 1256, 150.
Godinchusen, ©rbc im Shfpt. SBaflcnbrürf,

i;ir. |)erforb, 65.
©ograf f. .t)Pim^ic^ ""^ @nöelcrn.
©oßreöc, Gogravius, ^ermann gen. 1251

-1257, 38, 158, 177, 185, 186.
Gogravius, ^ctnrtc^ 1265, 318 ; 1278, 636;

1279, 642. — gol^onn 1252, 59 ; 1254,

111. — SRclncr i252, 59.
Woltern (Goltome), Jh. ßlnbcn, 187.
©oltcm (Goltome), ^crborb bon, ^rieftet,

187. — C^ugo bon f. OiSnabrflcf, S)om*

^err.

®oor, in bcr ^tncntc 630.
®orc, Stmclung bon 1251, 14.
©ottftieb, ©o^n bcr Söcnbclburg, 1272,

457.
©ottfrlcbö-erbc in 5Rcntrnp 435.
©otl^el (Gotlo) bei fDiep^oIa 314, 338.
Gotlande, Gotlandia, ^cinrid^ t)on, Q^na-

brücfcr »ürgcr, 1277, 578, 579. —

9?if olQUö, fein SBruber 1272, 454 ; 1277,

578, 579 ; 1279, 642 (ofö @(^öff e), 653.
Gotlo f. öot^cl.
®ottfd§a(f, knappe beö Cambert 93ubbe,

i252, 260.
@ottf c^atf unb egbert, S3rüber, i2W,241.
©ottfc^alfg-erbe in SBafum bei 33ed^ta

391, 441.
Graiss f. Graz.
Grambergen, ©erwarb bon, oiSnabrücfer

(Sd^öffc 1266, 345. — ^einrid^ bon

1273, 486.
®ranborf (Granthorpe), Jhfpl. 3)ommc,

erben Qlo^annlg unb Obefoniö 322.
Grasegel, Sllbert gen. 1271, 447 ; 1273,

481.
©raben^orft, 9tt. ^ecflenburg, 160. —

^of unb 2Rtt^le 262, 294, 438, 622.
©raben^orft, Softer 160, 161, 168, 169,

174, 195, 212, 213, 220, 226, 228,246,

247, 260, 262, 264, 285, 294, 306, 311,

394, 395, 396, 404, 405, 423, 465, 468,
469, 501, 560, 565, 571, 595, 622, 626,
631, 632, 639, 650, 656. 657, 659,664,
684, 685.

©taben^orft, m., Äbtifpn £>h(i 1272, 465.
Graz, Graiss, ©ottfrleb bon 1269, 394,

395, 397. — Orttnin bon 1269, 394,
395.

Grenctorpe f. ©rentrup.

QJrcntrup (Grenctorpe) bei 3)renftelnfurt

495.
©rctefd^ (Grietezche), 3lo^ann bon 1251,

35 ; 1253, 94. — 93runo bon 1278, 615.
®reben, Ärfpl., Str. SWünfter, 635.
Grietezche f. QJretefc^.
®rip, Slrnolb bon SDBiebcnbrücf genannt,

1266, 337, 344.
®rip, ^cmtonn 1266—1276, 337, 414/

550. — Quftaciuö 1269, 391.
©röblingen (Groplingen), 93ancrfd§aft bei

SDßarenborf, ^clnric^, 5lrnotb, hebert

ibidem manentes, 1269, 409.

508 ©iBiicnBera— ©amclii. ^^B

®t5ncii6rtfl(GrnDenberBre),93eTn^QrJ»Boit

$»oIc {Hake, Hoocos, Unciis), ^jetmonit'

1263, 283 ; täes, 380. - Cubolf Oo«

1251-1261, 20, 31, 32, 38, 132, 117*

1251, 13, 21, 40 ; 1263, 283 ; »olcr

18C, 205, 231, 241 ; ^lennonit al«3fti

9emf((itb3 bon ©mhioIS 1273, 495.

ÖoiinUerfomtur in Cogc 126*, 298. -^

Cicrmonn 1209, 397 ; 1S73, 475. -^

ötoniniieii 221.

GllfabctO. ^emionnö 5iou, i25i, W.

ettoniiigeii, egficrt Bon 1268, 340,

— ünbolf nnb Subniifl, Sienuonnl'

Gronlo, IXetri^ Bon 1269, 394,395,397.

eaöne, «Hb jtttnt fiubolf lS5t—127$i

GropeÜDg, ^otÖtre U264), 308.

31, 32, 162, 212, 231, 244, 345, 308$:

Oropelingen f. atefillngcn,

257, 267, 278, 298, 331, 345, 35S,36tt

@ltotf)aue (magna domn«) in Wcrrepe 359.

3&4, 397, 442, 454, 467, 471, 472,47V

®TDOcni (ffr. S9erfeii6n'i(f), 3o6qiiii Bon

499, 503, 501, 507, 560,569,580,60^

I?.W— 7279, 110,181, 182,559,599,642.

615, 646, 656,661. — Siibffiig 1261^

- U^o iiiib Siibolf, feine fflviitier 1257,

1280, 31, 32, 206, 231, 241, 344, 24^-

181, 182. Ubo, fein Srubet 1277, 599.

257, 289, 298, 308, 328, 331, 345, 35^

Orndere, 3o6<inme, in5[ßettcr 1267,363,

397, 398, 423, 442, 446, 454, 467, 471,

Grnnenberge f, ©tencntctg.

472, 474, 484, 486, 489, 499, 503, iMf

OnmuiMi (hortOB) 1.

507, M2, 543, 548, 560, 569, 579, 589,

Gnde,?)tTiiinmi, oermörfldct ©tröffe, 1266,

592, 595, 602, 606, 613, 615, 625, 646,

345.

673, 674, 685. - Siibolf bet Oöngere

©ßlerSloB (Guteralo), fli. aBicbcnfirfirf,

1373, 474. - t eiifnöe(f), ?iiboIf(S

fltfpl. 560, 618. - ffitrfie 214.

Sc^rocfter, Berfi. nilf {lattTant SBiilf

Giilteren (GolteFeo) (. Cßiiobrüd, 3)om^

(Lupus) 1272, 454. - ^utia, SitbolfS

öenr.

grmi, Xoc^Ux bee !Riibolf Bon Cmiflcn

GiiBce, 4;ieriiinnn gcitniirit 1379, «59,661^

1376-, 660. - iRnbolf 127J, 520. —

664.

fiontab, ^aflor in »ramfc^e, I25J, S

Guteralo f. ffliilCTölo^.

uitb 2)onifieTi in CSnnbtüif f. OSn

ÖBoId, Dletiic^ Lirih »ertoib, gtot^ä^cneti

Brüd, Domf)cn:. — ^icimanti 1280,671

In fflIBnt? 1274, 515.

674. — SRmiöDlf 12S0, 680.

Gygas, engelBert 1279, 661.

^lalBerflobl, »iBjcfc 180.

Gymmete f. Öfniöie.

^alBur (HaUenbnre) Bei »cclen, fl

fflJntenbotf, 409.

;J>oUn(?) M flloppenBiitg 476.

H.

5>alcn [. 0. ^Q^len, Sh'ipl. SKensiage.

Haien, ^.elitrii^ oon mo, 231 ; 1266, 84

^oten f. ^Qvcn.

1207, 364; 1279, 642. - Dirttii^, ftl

Hftch, apud ponlein, auSft.^Oil, 55.

»ruber, 12«6V 34Ö.

©abbcnliaiifcit, Scr^nrb Bon 1251, 16;

Haletheren, ?Jotmor Bon 127*, 507.

1277, 602. — ^eltirit^ 1351, 16. —

Halfhnaen f. 9llff|aüfm.

itcmtflim 1253, 49, 60. - Yermonil

^aUc, Strfpl. |>o[|e, Sr. OflnotrflCt, 48

iiiib ©o^it $ er nimm 125], 16.

linUclD, .jierinann Bon 1273, 489.

©obemifl, Motget gen. 1256-1266, 153,

Halleobare f. ^albm.

828, 344. — ^ennnnn,3ci^niin,aSinnnb,

Halrevorde f. ^inlBcröc.

Srfib«, 1278,550. - go^nnii ;27S,6I8.

Hals, go^onn 1271—1273, 442, 458, 49

Hagdo, erBe 590.

Halalec, Scfer Bei ©CBinfl^OUfcn 492.

flogen, flr. Söutg, 9ripl. 31, 219.

4)otier, esmcinbe Siöbcct, 541.

|)aflen,JEitiIrolalSBon 127«, 569. - mtu

Halteren, artfliTUinfi^erBc In 429.

ftieb Bon 1279, 655.

^inlBcrbe (HalreTOrde) 519.

^ogenBcig, Rtfpt. ®lane, flt. QBnrg,

Hameke 509.

622, 569.

iianicin, 9liig(t..Crt, 43.

^»n^kn 6d aKmißlUBC 432, 476.

^lontcln, ®tlft, 43.

^amm— S>ccfc.

509

4)Qmm 0. b. Cippc, augft.=Ort, 58. —
SRld^ter Slrnolb 1^5;2, 58.

C)amm,Saucrfd§aft9'iortTiH)/fttfpI.^nfum,
341, 477.

Hamme 340.

Hamme, 93ruuo bon f . CSnabrucf/S^oml^crt.

^anbrup (Honthorpe) bcl Cengcrid^ a. 5.
SBaüagc, ^. ßlngcn, 394.

^arbc^aufcn (Hersethehusen, Hereetwi-
husen, Herswedehusen, Herswidehnsen),
S^r. SöorBurg, Äloftcr, 36, 209, 450, 529,
530, 531, 532.

C>Qrbe^Qufen, $JL, 3lbt So^anneö 1275,
530, 531, 532. — ^rior ^Rcgcnbobo
1275, 530, 531, 532. — ceUerariui
9iubo(f, monachns ^mehmg, conyersus
Sertrom 1275, 530.

^arbenacfc, ^elnrlc^ gen., ^llfobct^, feine
fjrou 1259, 215.

^Qrbenberg, ^af o boti, @ol^n beg f ©tep^on
i255, 221.

^orbcnfetten, ^fpl. ßocr, Jh. S^^urg, 65.

Hardinchusen f. ^arrlg^aufcn.

^aren Bei Oftcrcappcln, ^r. Söittloge, 210.

C)aren, iDiettid^ bon 1251—1280, 40, 62,
110, 142, 185, 328, 358, 467, 489, 505,
615, 679. — ertnjln 1265, 328; 1277,
588. — ^cintic^, ^ietric^ö SStuber,
1255—1266, 132, 142, 154, 199, 267,
322, 330. — ^ermann 1273, 494; jr-?75,
542, 543. — eiifabet^, feine grau;
Otto, SRubolf ^ietric^, feine ©ö^nc
1275, 543. — Otto 1270, 415, 422,
423. — etoBobo 1263, 274. — Otto
unb Yermonil, SJröber, 1263, 274;
Sll^eibiig, il^re <Sc^mefter; SöolburgiiS,
Söittttje, i^re a)flittter; 9llubolf unb 5)iet=
ric§, nepotes t)on ©ermann unb Otto

1277, 609. — SWubolf unb ©ermann,
fein (So^n, SJIerifer, J2öl, 43. — ^u*
bolf 1261—1277, 244, 245, 274 (8flubolf
b. t. unb SWubolf b. 3.), 353, 442, 454,
456, 472, 507, 589. — @rthjin bon

1278, 615.

Harhus, SRabolf bon 1271, 444.
Harlikeshusen f. ©arling^aufen.
©arling^aufen (Harlikeshusen), Sh. ßüb*

bccfe, ©ermann bon 1273, 501. —

©crujig 1272, 456.
©arpcnborf, Shfpl. ©teinfelb, Jh. 53ec5ta,

322.

©arpenfelbc (Sir. Söittlage), ©einrieb bon

i275, 489.
©arpenfelbe, gol^ann gen. tjon, Pfarrer

bon Ot. JJat^arinen in Oönabrücf 1278,

617. S3g(. Oönaarücf, @t. STatl^arinen.
©arrigl^aufen (Hardinchusen), ^rfpL

3)amme, 522.
©arfeujinfel, Jh. SBarenborf, Äird^e, 90.
Harst f. ©afle.
Harstorpe f. ©aftrup.
Hart, ©ermann bon 1265, 320.
©aöbergen, 5lmt S)elmen^orft, Söalter

t)on 1271, Ul) 1273, 481.

Hasceking, Hazzekinc, Sol^ann, oöna-
brücfer »ürger, 1267, 363. — ©einrieb,
oönabrücfer S3ürger, 1267, 364; al»
(Sd^öffe 1263, 276 (? o^nc 3unamen);
1274, 507; 1275, 529, 530; 1277, 602,
612; a(ö rector scabinorum 1^8, 615.

©afe 326, 453.

Hase, Hasa, Elferas de (Hasa unb prope
Hasam), ognabrücfer93ürgcr unb (Schöffe
1274, 507 (als ©d^öffe); 1277, 578,579,
612; 1278, 615.

Hase, Gilbert unb ©erl^arb, 93rüber, 1278,
627.

©afelünnc (Lunne), ^r. SWeppen, 455, 572,
573.

Hasleten, ©erl^arb bon 1277, 595.

©afte (Harst), Jh. Oßnabrürf, ©ermann
tjon 1259, 206.

©aftrup (Harsthorpe, Hastorpe), Ör.
g3erfenbrü(!, 181, 182, 183, 267.

©aftrup, ®bel^err Äonrab tjon 1251, 29;
als berftorben 1251, 39. — (Sbel^err
©ermann 1253—1276, 70, 94, 162, 171,
181, 182, 183, 190, 224,231,235,236,
295, 296, 345, 357, 430, 431, 434, 438,
476, 479, 496, 513, 566; aC« berftorben
1277, 599. — S3gl. Oönabrürf, 3)om^err.

Hathewig f. ©abtpig.

©auSbergc, Stugft.^Ort, 89.

Havekesbeke, ©einrid^ tjon 1261, 247.

©aberbecf, Sh. SWeppen, 276.

Hazeken, @rbe in Sage, Jh. ^ecftenburg,
226.

Hazzeking f. Hasceking.

Heckengen f. ©icfingen.

©ebem (Hethem), Jh. Cübbecfe, 57.

©ecfe, Jtrfpl. ^If^aufen, Jh. ©erfcnbrücf,
40, 669.

510

^eerbc— ^ettttantt.

$>eevbc, Ar. äötebcnbrilcf, Slugft.-Ort unb

grcibing, 113.
^ccrbc (Herthe), äölnoub Don 1257, 167.

— ©ottfrteb bon i27ö, 415.
Heere, Brmisboims, (Bnmstenos ?) de,

(Sunegunblg, fctnc Stod^ter, 1268, 385.
$>ccrfe (Hese), Slmt ©c^ötmor (Stppc),310.
^ccffcu (Hesnen), ;3ol^annci^ bon i^52, 5.
$>ccffen (Hesnen), ©ottfrieb bon i^51, 23.
^ccffcn (Hesnen), SÖßlößcr Don 1254, 112.
^ccffen (Hesnen), (SiH^arb bon i^8ö, 680.
^cge bei OiSnabrütf 507.
4)e0c, Sorbonii^ (Qorbanu)^) Don 125S, 86;

2^4, 507. — SÖßil^clm (SBlKcfln), fein

(Sol^n, 1272, 465; i^4, 507; i^7, 595;

1^8, 615; i-25ö, 685.
^cibl^QUi^ (Hethus), ©rbc, 112, 113, 603.
^eiletoigii^, ^itttoc mic^arbiS; @Iifabet^,

il^re %o6)izx, 1274, 519.
4)clnric^,oSnQbrücfcr!Droft f.Äorf u.33infc.
^cinrtc^, ©ograf In ettöclcrn 1264, 298.
^ctnrtc^, Kaplan in SBarcnborf 1252, 54.
^elnrtt^, J^Icrtfcr, 1252, 54.
^cinrld^, ^rteftcr (tn SRlctberg), Jf-2ö9, 404,

405.
^clnrid^, magister, bifc^öflid^cr (Schreiber

(notarius, scriptor) 1251—1258, 34, 141,

142, 166, 199.
^cinrld^, ©o^n ^l^orbS, 1279, 653.
^cfcfc, ^pl. Slnfum, J^r. Scrfcnbrücf, 69,

519.
Hellehus, Soucrfd^. Ol^rtc, Rrfpl. 95lp>)cn,

Sh. Serfcnbrütf, 235, 236.
Hellenbertos miles f. ^orft.
^ca0cn,Ärfp(.SBQacnbrücf,$h.C)erforb,65.
Hellingen f. ^eUgen.
^clmorg^oufcn, SluSft.^Ort, 36.
^clmcric^, Jlna>)>)c bc§ Qol^onncö bon

©trogen, 1279, 660.
^clmid^, mid^tcr in SÖßlebcnbrücf, 1256, 146.
$clmld^ö=erbe in SRuUc 241.
Helmicus filius dominiEickehardi 1253, 68.
^clntftäbt 289.

Helvere, ^of (Jhfpl. 3)iffcn?), 65.
Hembeke f. ^emfe.
Hemering, Slrnolb 1275, 525.
^cmfc (Hembeke), ^. S5erfenbrücf, ^cin=

rid) Don, SRid^ter in SBicbenbrücf {1259

big i^W), 223. — ^cinrid^ Don, ogno-

brücfcr SSürger, 1271—1278, 436, 507,

542, 625.

Heraminc, ^einric^ 1269, 409.
Hemmincsele, $h. SBlcbenbrütf, 445.
Henge, $ugo Don i.^5;?. 58.
^cngclogc bei 33ergmorb, Ar. ^aHc i. SB.,

65, 472.
^cngeloöe, t ©Ibcrt Don; eufobct^, feine

SÖßittttJC, 1272, 472.
Verbergen, $h. S5erfcnbnl(f, 225.
Verbergen, SÖßid^cIm Don 1275, 525, 527.
^erborb ante Portam in Oönobrütf 1252,

44.
$erborbSs@rbc in Sfleuenürd^cn bei Sl^elne

(Snedwinkele) 395.
^erbft (Autumpnus), ^ermann 1256, 153.
Herdinchem, ^einrlc^ Don 1253, 68.
Herebome, engetbcrt Don 1280, 680.
Herejeringhusen f. ^crring^oufeit.
Herenghen f. ^erringen.
4)erforb 43, 60.
C)erforb, ©tift 21, 59, 60, 111, 290, 315,

581, 665. — (Stift auf bem 33erge bei

243, 643.
^crforb, ©tift, äbtiffin ^ba 1252—1263,

56, 59, 60, 111, 115, 158, 248, 290. ~

3)et^ontin SScotrijr 1252, 60. — ^röpftin

2Rec^tllb 1252, 60. — Jlaplan ber kl--

tifpn ^crntonn 1252, 59.
^erf orb, canonicus ©igenonb 1261, 248. —

rector forensis ecclesie 3(>9^nned 1261,

248. — jrierifer 2Rogiftcr Äonrab, ©Ott«

fc^alf, ^ermann, ©igfrieb 1254, 111. —

^riefter: iReinl^arb Don Bayenbasen;

aiol^annci^ genonnt ©ofratcö 1261, 248.

— ebdomadarius ^ermann Don Elmelo

1261, 248.
^erforb, 3ol^cinn Don 1252, 59. — ^cr*

mann Don 1252, 59. — go^onne«

Claudus Don 1266, 344. — ©gl. OönQ=

brücf, !Dom]^err.
Hergherinc, SBcffel 1280, 683.
^cringborf, Vtt, SRelle, 65, 102, 281, 473.
4)eringborfcr SÖSolb 281.
Herisia f. 9'icuenl^ecrfc.
^ermann, 3)roft in ÄrniSberg, 1278, 618.
^ermonn, J^oplon ber Äbtiffin Don f)er=

forb 1252, 59.
^ermann, JJIerifer, 1252, 54.
^ermann, S^nap^e bei^ 9{iIo(Qu$ Dom

Stl^ome, 1254, 123.
^ermann, Sfleffc bei8 S)om]^crm Settrom

in Oönabrücf, 1260, 230.

$) ermann— $)örftc.

511

$)cnno«n, tctflenburöfc^cr ^iotar, 1251, 15.
4)emtonn/ preco, 1254, 113.
C)cmiQnn, ^rlcfter in öfcbc, 1252, 46.
4)emtQnn, früher 3fltt^ter In 2Rünftcr, i278,

626.
^ermann iinb ^ermann, ©d^öffen In

0)8na6rücf, 1263, 276.
4)cmionn unb gfrlebrlc^, SSrüber, milites,

1269, 391.

C)CTmonn unb 2Ret^tt(b/ Subolf tl^r ©ol^n,
JJoIoncn ju ©urlogc, Ärfpt. 33er«moIb,
1280, 675.

Hernekote (?), ®cmin 1273, 487.

©errinöen bei ^omm, fiutbett bon 1251, 5.

^crrlng^aufcn (Herejeringhusen), $hfp(.
Oftctcappcin, JJr. SÖSittloßc, 422.

Hersem, Hersen f. ^crfunt.

Hersethehusen, Hersetwihosen f. ^arbe^
l^aufen.

Hersieken f. ^cr^tafc.

4)crfum (Hersem, Hersen), Jhrfpl. ^ottc
bet C)ofclünnc, 280, 572, 573.

Herswedehosen f. ^arbc^aufcn.

Herten, Hertmen, Gbcr^arb bon 1269 btg
1276, 398, 488, 559.

Hertgert 1.

Herthe f. J£)eerbe.

©craebrocf, ^. SÖßiebenbrücf, S^toftcr, 53,
96, 112, 113, 320, 414, 421, 495, 680,
690.

^crjcbrocf/ R(., ^Ibtiffm eiincgunbiig 1252
—1270, 53, 113, 320, 414, 421. —
Sibtifrin ©crtTub 1280, 690. — ^rlorin
3uttQ i;254, 113. SJöftcrln (Suncgunbl«
i;254, 113. — Pfarrer Slmotb i^tf5,320;

1270, 414. — Pfarrer ©cml^orb 1258,
197. — Pfarrer C)crmonn 1280, 690. —
Kaplan ©bcr^arb i^ö, 414; 1280, 690.
— conversi ^crenbert unb ^ermann
1270, 414.

^cvilofe (Hersleke), Ar. 2Wcppcn, ^rc^c
uwh Äirc^fptel 280, 572, 573, 600.

Hescelus 1258, 197.

Hese f. ^ccrfc.

Hesle f. ^effcl.

Hesnen f. S)ceffcn.

C)effc, C)crmann gen. i27d, 664.

J&effel (Hesle) jur 95aucrf d^oft Söc^crgem
Sßoltrup gehörig, Jh. »crfcnbrütf, 92,
453, 576, 577.

Reffet, beff en SÖßlttme ^llbcgunb, Bürgerin

in SÖßiebenbrütf, 1266, 339.
Hethe, ©rbc 185.
Hethe, Sllcbranb bon f. Oi^nobrücf, 3)om=

l^crr.
Hethe, Sllfrim Don 2^5, 627.
Hethem f. ^cbem.
Hethos f. ^^ib^aiiQ.
^ettlagc bei Oönabrücf 370.
^icfingcn (Heckengen), Ar. C8nabrü(f,

34, 259.
Hiddeshusen f. ^ife^aufcn.
Hiddinchusen f. ^inbcn^ufcn.
^llbebronb 1252, 59.
^itbegunt domina {1251), 1.
C)itbcǤcim, SRoria = SRagbalcncnftlft

410.
^Itte, 9luöft.=Ort, 49.
Ritter, Jh. 3^urg, 65.
|)tnbenl^ufen (Hiddinchnsen, Hindinc-

husen), Subgcr Don 1255, 128; 1256,

146; 1258, 196, 197.
Hingstesdike, @rbe in ©cntrup, ßrfpl.

®lonc, Ar. Sburg, 686.
^inncnburg (Hyndeneberch) 351.
Hinrici=JJotten jum ^ofc 8RingeI, $h.

3:ccftcnburg, gehörig, 595.
Hircus f. 93ucf.
^irft^ (Cervus), J^onrob 1269, 402; 1274,

520. — 3uttQ, feine gfrou; greberun,

feine ©d^ttjeftcr 1269, 402.
^i(j^Qufen (Hiddeshusen), $h. SÖßittloge,

215, 216.
^obe, Gbel^err ^ermann, S3ogt bon

^(anfena f. ^lanfeno.
Hodeleshnsen f. Rolfen.
^obenl^Qgen, S(u«ft.=Ort, 219.
^oben^Qgen, ^etnrid^ unb Sutfrieb bon

1262, 265. — ßut^orb unb ^ermann,

©ruber, 1263, 275.
^ötfen (Hodeleshnsen), Oberl^of, bei

©d^ötmar, 75.
^öpingen, ^of bei ©d^öjjplngen, Jh.

^^au2, 594.
^örbe, Sribert Don 159.
^örbingl^aufen (Wordinchusen), ^pL

fiintorf, Jh. SÖßitttage, 663.
$öme(?), Jh. OiS^nabröcf f. Home,
^örfte (Horste) bei »eelen, JJr. Söarcn^

borf, 409.

512 ©BrUel-

^tOTnoriRr. ^^^|

,töt)tel (Horslelle, Hoistelo), Sir. 'Ztdkn'

Qbetljcrv Slbolf uiib abdljcrT %ßlcboI^|

tutfl, 228, 622; er&e Rolevinke obi-t

ftimmtllt^ Brabei, 389, 460, 541, SO^M

Rolemim 247.

(£bc[[)erc «bolf 1255, 141, 142; I«^H

^lÜrftel, EiigclBctt Doit 7372, 47a. -

166; aSKIjelm [ein ©ogn 1255, t^^H

Octlnc^ 1277, 592; /27*, GGI. -

142. - Ebel^err a5Jlc6o[b 725i-lS8^^

aiüDtoue laöw, 397.

9, 11, 41, 70, 162, 190, 204, 281. -

Ciöfle (Hoslede), St. ^edleiiButg, 66.

^xTmnnti, ^ll^elnt, Sßlbetinb, ^icbaib,

Hofflage, ^icnrmnn, fii OSimtiiltt 1264,

feine ©H^ne, glententia iinb ^olbr-

312,

rablä, feine Ufldjtet; ^cnnami I2W—

Hofslegere, ^icnniDtii, In Oäiiafitiitt 1204,

1277, 9, 10, 11, 55, UO, 193, 222, 270,

312,

283, 328, 358, 389, 425, 440, 541, 686.

Hogeberning, ©erfiarb, o6itabrilifei Bür-

- aßll^clni 541. - fflJibcfinb 541. -

ger, J»71, 436.

Wtrbolh, f ropfl bon ®. ffllotij bei

4)o^n (Houen), Cef/ «ript. MiiiaE, 155.

aiiünfier nnb ©c^olofiicus In fföln 389,

^otjitronlb bei SHuUe 529.

541. - Elementla, Äbllffm In Serfen^

Hoke, SGicmomi ßciionnt, üäii abruft trr

bxM; aflolbetablü, 9[onne in Scrfen=

SQta«. i^l, 436.

btft(f,389. — enbraig, (Sofjn ^lerntnnnÄ,

Holuete f. HoUete.

SJIcboibe Eitfel, Domherr in aJUünfier,

Holceti-;&Qii6plo^ in aSie&en6rfi(t 339.

1275-1377, 623, 641, 586. - 3iilM,

Oolbc, ©etöütt) 1252, 53.

Öennonne Koi^tci, ^xau bt» ^ermann

Holeborne, (Srnft »oit 7272, 457.

bon enngen beß Sfliigeten 1263, 270,

EoUaghe f. ^oUlneeii.

283. - ebet^ttr ^eintic^ 1Z75, 536.

OoUaat, Sh. OSnoBrüd, 66ö.

- ebel^erc äSiUeFin, «bolf [ein ©o^n

^loUogc, S[)tlftian Uon 7253, 81. —

nnb finjlflct erbe J3r3, 489. — SMi(=

SßJil^elm, Cubroifl, Sei^aib, fflrübnr.

bolb, anenc^ lu Soccnm imb fein ©ojn

i?5S, 200. — &niiaxb, ^riot In Sbuvfl,

^crinanii, 1261, 339, 240. ^H

727«, G13.

^oitein bei Bc(fi[nt 68. J^M

^loUnnb, ©rof aoii 1266, 346; 72C7, 361.

^oUnnbct, ;3o^Qnue8 flcnannt, ©ttfts^ert

Sx. Sffiiebenbrücf?) 53G. ^H

in %ßilt>«iä^mifeii,OmnQitii, [eingrub»,

Holtlmeen, Slnmlb bon 627. ^H

72S6, 338.

Hotthaaen, ^ern^otb bon 1254, 112. ^H

4)oUen (Holnho), Sh. SBidffclb, 409.

Ho[thu9en,i8nmDbDn,DSna6röcfer©(!5B(^^

^oUlitgen (Hollagbe), Srfp!. ©niöbcttm,

J279, 642.

683.

Holtlmsen, ©ertiorb öon 7279, 659.

Holnlio |. ^oUm.

Holthuäcn, ^D^ann bon, grciet bc8 girt-

Holsete, Holcete, Holtsate, Holtzeten,

bIngS SU ©Üutcl5c([ 7277, 596. ^H

Benin ;r275, 542. - ©iettlt^, oöna--

^oltinnnn f. Holthusen. ^^H

Brütfer Sfttget, (J2fi3) 1360 nnb J27,5

Uoltorpe, SBiCicFln bon, oena&rfider S8^|

©t^Bffc, 276 (o6ne 3im(imen), 345, 364,

gci unb Ißrobifoi bcg ^ofpltaie, IM^|

436, 529, 530, Sgl. ^o\\m.

507; 7271;, 648. '^H

^o([t€ii (HolWelen), Stlpl. Sliituiii, 295,

Holtsate f. Holoete. ^H

296.

Holtthorpe, @etolt iiiib Sniel^eT tl^^|

4lolften {Holceten, Holtzeten), Senio öoii

1277, 447. ^H

7275, 542. — ffiJemct Ben 7270, 416.

Holtvelde, ^eilirtcf) bon 7278, GIS. ^H

Holtburcthorpe, eiborluS Uon i252, 58.

noitieten, no1t»>te f.HoUele imb^otH^H

^olte, 9r. Oeiinbtflct, 343.

^oljgelm 209. ^H

^Dlte, (hfpl-, bei $>a|c(ünne 672, 673.

^olj^RiiFcn, Shfpl. BiicT, Sx. anrile, S^H

&oUe, ebelfitricn Don : Siibolf, BI(rf(of

Öolj^aufen, flrfpl. Clenen, 9t. SBac^H

bon OTünllei, {f. SUlÜiiytei), Sßiieelm,

borf, 66. ^H

Somptopil bon OSimtTotf, bann bor

OombrlnC, {^of bei Seite, ^. «Gitebenbt|^|

ffliünfter, (f. Oöiiobrüd nnb mön(lei:).

23, 252. ^H

Honborstele— Hdfe.

513

Honborstele, ®tx^axb \>on, sacerdos, 187.

Honen f. $)ol^n.

Honen (Ol^nc, ©roffd^aft 93entl^eim?) 394,

395.
Honike, Honekin, ^ermann/ oi^noBtücfer

ȟrget, 1271, 436.
Honovere Bei S3ramf(^c o. b. (5m8 169,

601.
Honreiegersche, eilfobet^ 1274, 507.
Honselle, ©rbe in Ibbenbüren, Shr. Ztdlm-

bürg, 622.
Honthorpe f. ^anbrup.
4)opften (Hopseten), fjrlebrid^ bon 1265,

328. — ©erwarb bon 1266, 332.
Höre f. Oev.

Horegen, ©ietrtt^ bon 1254, 115.
Home 409.

C)orne, ©ietrld^ bon 1251—1257, 11, 45,
177. — $U0O 1256—1277, 161, 162,
168, 169, 174, 212, 247, 260, 261, 264,
277, 306, 425, 441, 465, 472, 507, 580,
589. — 4)ugo unb ©letrit^, 93rüber,
1260, 226; 1272, 471; C)Ugo lß78, 615.

— mf)tibi^, ^ugog grau, Zo^ttt bc«
Äonrab bon SSrod^terbecf, 1259, 212. —
S)tetTlc^ imb grlcbrtd^, fein @ol^n, 127^,
573; 1277, 578, 579. — §tonxab unb
S)ietrit^, »rüber, ©ö^ne ^ugo«, 1277,
580; i^8, 619; 1279, 659, 664; Äonrob,
i27P, 661 ; SRec^tilb, feine grou, 4)Ugo,
fein <So^n 1279, 654. — ©ietridj, »on*
rabö S5ruber, 1278, 623; eiifabet^ feine
grau, 1279, 659. — (äJerlad^ i278, 619.

4>orft, Slmotb bon ber 1267—1279, 359, 364,
484, 560, 589, 615, 645. — 4)elembert,
fein S3ruber 1267—1280, 359, 484, 488
{al^ ©roft), 493, 500 (©roft), 507, 529,
530, 559, 589, 602, 615, 642, 646, 688.

— »cml^orb 1257, 166, 167. — (SäfariuS,
SRec^titb bon S3iffenborf, feine grou,
5BßQ(burgi«, i^re 3:o(^ter, 1262, 256. —
5)ietrici5 1272—1280, 456, 501, 615, 645,
687. — (gcbert iJ?77, 584. — ©berl^arb
1252, 56; i274, 509. — ©erolb {1264),
308. — ©ifelbert 1253, 76. - ©einridj
unb grau ^ilbegunb 1^5-2, 49, 60. —
J&etmbicug 1257, 167. — ^ol^anne«
1267, 364; 1272, 466; 1^8, 615. —
»albcujin 1278, 620. — »runftenu«
1279, 664. — 33gl. 0«nabrd(f, S)om-
^err.

»ar,C0it.nrt»8iu(IIL

Horste f. ^örfte.
Horste, ßubolf bon 1275, 522. '
Horstelle, Horstelo f. ^örftel.
C)orftmar, ©urg, 408, 409. — Äird^e 626.

— ^forrer 33em^arb 1278, 626.
^orftmar, griebric^ bon, @ol^n beö trafen

Jlonrab bon SRietberg, 1260—1264, 226,
263, 272, 294. — 93eatriy, feine grau,
geborene bon Sll^aud, 1260, 226; 1269,
404, 405, 408, 409. — »a^- SRietberg,
(trafen bon.

Hospranc, ®ottfrieb {1268—1272), 389.

Hossele, Ser^a bon; ^einrid^, i^r @o^n,
1276, 661.

Hostede f. ^öfte.

Hosterrothe f. Oftenobe.

Hosthns f. Oftl^aud.

Hostnlne f. OftbbUen.

Hovele, ©ottfrieb bon 1280, 680.

Hovet, «lejronber 1252—1263, 55, 78, 278.

— Ätejranber (jnvenis) fein @ol^n 1253
m 1263, 79, 278. — «lejranber unb
9iif olau«, ©ruber, 1269, 391 ; 1277, 576.

— S^ifoloui^ 1263, 278; 1264, 308.
^o^a, ®raf bon 1262, 265. — ®raf

^einrid^ 1254, 100; 1269, 392 (^bel*
l^err ^einrid^) ; 1271, 430. — ®raf
SBibefinb f. a^inben, S)omj)ropft.

4)o^eI (Hoyle), Sh, SWeKe, 65, 608.

Hoyle f. ^o^el.

Hnbboldyngh, (Sxbt in Volethe, ^oUanb,
590.

Hnckerde, ®ottfrieb bon 1273, 487.

Huckere f. ^ütfer.

^nbt, (Sbell^err ^ermann bon Slanlena,
gen., f. SBIanlena.

^ube (^OTtuB s. Marie), Sllofter; 9lbt
®ottfrieb 1269, 398; «bt (ol^nc S'Jamen)
486. — cnstos ©ottft^alf 1273, 486.'

^ücfer (Hnckere), Shfpl. @penge, 358.

{)ülfen (Hnlsten), Sh\pl ^afelünne, 280,
572, 573.

hülfen, ^ermann bon Ui76, 572, 573.

^ünnefelb (Huievelde, Hnnevelde), (Sbel-
l^err ©eml^arb bon 1257—1266, 166,
196, 244, 245, 339. — ^betl^err ®er*
5arb 1252, 57; 1266—1277, 330, 337,
467, 493, 602. — »eml^arb bon 1278,
623.

Hoffe, ©igfrieb bon 1252—1265, 53, 112,
113, 146, 324.

33

514

©ufto—So^onneS.

$)iiaa, ffatbitiatTcgal, 1251—12^3, 36, 43,

51, 84, 90.
Hnlevelde f. ^ftniiefelb.
Hulledhe, fflJeffcl Bon, o^imbrüifet Sfirgcr

1271, 43S.
HnlshTia=®i6e in SBwfc, Stipl. «olllagc,

388,*) 444.
Halsten f. hülfen.
HiiDcns f. ^aU.
Eanilertmarc, griebrit^ 1254—1269, 112,

258, 320, 324, 411. — ^ermnnn, (ein

©o^n, 1369, 411.
Honevelde |. ^fiiiiicfelb.
^unolb, gJ!at[^oH, 1256, 15a.
füllte, Oifcieert, 3o^aim, ^ciiirit^ Oon

1253, 63.
Eupingeu, SHJilöelni üoii 1269, 397.
Hurdinchasen, Qo^aiiii Bon 1251, 42.
Hartbe (^lürb«)/ 3o5o!tn, IHatfifiQa Bon

äöeftfalEii 1261, 244, 245.
Hosen, SBJalter Bon 1260, 225,
^uemann, ^elmii^ unb ^ciiirit^, [du

®o^n, W54, 111.
Enaiede (roftfl 6et ®efrte), ^eminim Bon

1269-1277, 391, 416, 542, 602. —

Mt^eibte, teilte grau, Otci^arb, Sorjoini,

Sctnotb, feine ©ö^ne 1277, 602. Sgl.

Osnoörfid, ®t. ^D^ciiin, ©tiftöfierr.
^niftcn bei MmSBcrg (Hustene), ffotirab

oon 1275, 636; 1276, 653. — fflntger

Don 1276, 653; 1278, 618.
Hyndeneberch (, .f>iiiiieiiBiitg.
HyrcQB f. Surf.

3b6en6uren, Sir. ^ccfleriburg, 632.
3erüect(?) (Dribrngge), ftr(pl. Oßterfi.

lo^, 550.
gburg, Wue(l,=0«, 43, 62, 75, 115, 129,

129, 155, 565, 666.
gburg, gicrfen, 117, 122, 132, 415.
SSncfl, OafplWf' 117, 132. — glerferi=

Eir^c 132.
QbuT{^, ißurß iiiib ®urflmann6^fliifct

117, 132, 689.
3BUVB, Surgetlt^t, 65, 122; ©etli^t 473.

— DJi^ter; 3[o^tinneS 1273,473; 1276.

669; 3o5anne8 9!fboUc 137«, 627.

^biirg, Süiacr f, Bniaere, Oanieraiiil,.f

Eygel, Faber, ^linfe, NiboUe, Ninao,

Vegel. aSinbölt«.
36uT9, Äfoftcr, 17, 65, 75, 90, 96, IK,

117, 155, 184, 356, 417,461,473,499,

510, 569, 610, 613, 616, 617, 627, 68Ö.

— ölojtetliti^e 31.
3;6urfl, fll., Stbt (ognc 5namni) 17, 18,

43, 232, 281, 303. Mbt ßubolf 1253-

12ä4, 76, 90, 102, 122. — 9161 Bntc^otb

1272, 461; 1273 472, 663. — «bi

^etruS 1377-1280, 610, 613, 61G, 672,

686.
QButg, ftl,, '^Jtiot (D^öiie 9ioniciO 43. -

■ipilor S>cintt(^ 1254, 122; 1255, 132. -

^riot föcr^nrb gen. noii S^a^ia^t 1278,

613. — Sflfier Sntt^arb 1254, 122;

1255, 132, — SFIBnrfie »luno, &}tl-

[)nib, ©er^atb 1255, 132.
giüiita, Sllfgrlmm ton f. OenabrütT,

ftcrr. — amelung Bon 1273, 497.

^tecnionn Bon, oSttabrfidei @(^(fftf

1279, 642. — ©roebcr Bon 1251, 33.
Ichere, gtenbeO Bon I26ä, 328.
Sctet, flrfpt. ffletm, Sr. OänoBrö«, ^r^

mann SBubbe Bon 1280, 679.
5ictcv f. a. Ichere.
lerosolimitaDi hoapitalid fratres f. ^j»

^nnnltct.
Iflfreth 1.

Ignen, 3ricbil(§ Oon 1268, 383.
Imcilen, ftr. OSnobtürf, 668.
Imminrtorpe [. 3ntnip.
Inferno, ßler^arb de 12G5, 318.
Instolf, ^ermann I25e, 163.
3ntiHp (Immichtorpe, loiminctorpe, Ym-

mingdorpe), JTttpt. 2engeti(^,flr. STerflen^

biirg, 246, 469, 668, 685.
^obocuS f. Jndocns.
3flJting5Qu(cn(?) (Jattinchuaen), »tftii:

Oftcicappcln, fit. SCStttlage, 601.
g;oOanHE8, !Dto(t tu »ctfjto, 1269, 391.
Johannea Mconariiu, loagUter, 1273,487.
g!o^nnncS,floplan beSSrofen BonSleiTlen^

bürg, 1251, 42. f. o. Slerflenbiirg.
QotjanneS, ftoplon in ifieiTenberg, 1251,

14.

I

^D^Qitiiee, Stnoppc bee 9t(tolauS

^Önnie, 125J, 123.
SofiOnncS, Sfleier, 1265, 318.
3n bei Uirunbc 38« m Woie li-i'lbflmlldl vi« Dc^, ftr|)il. »nbicracn, cdUtt.

^H

gol^anncö— ftcfeUnß.

515

So^onncg, Sflotax bc8 95ifd^of« Don Oöna*

atücf, f. OSnaarütf, ötfc^öflid^c i«otarc.
Qo^onnc«, ©c^öffc In Oi^nabrücf, 1263,

276.
gol^anncö/ (Stobtrtc^tcr tn £)&mf)xüdf 1.
3ol^anncS, UdltribnxQ\d}tx Äitap>)e, i-2tfi/

250.
So^Qiinitcr 229; bgl. Sage, 9}lünfter,

©tctnfurt, Utrecht.
3orboninc, ®cr^arb 1273, 501.
SorbonntS/ magiBter, oönolörücfcr 3)ont*

^crr, bcfonnt al^ (St^riftfteaer, f. Oö*

nobrücf, "Dom^zxx.
Jordanos, filins Elize, 1268, 379'.
3or! (Joreke), ©corg bon 1274, 514, 515.
3ofcp]^ 1257, 181, 182.
IrcuB f. S3ucf.
Sfenbcrg, S3runo bou f. OSnaBrücf, ©t=

fd^öfc imb ^Dompropft.
Sfcnberg f. filmöurg.
SJcnbcrg (Limburg), Sß^ü^PP i^on, ^ropft

In (Socft unb 3)omfuftcr In JJöIn, 1;258,

193. S5gl. ßimburg.
Sfenburg, 3)roft ^ctnrid^ bon S3lttlngl^of,

i2ö2, 244, 245.
SRcl^orft bei ©ütcrölo)^ 409.
Stalten 245.

gttcrbccf, Ar. »entl^clm, 118, 221..
Judicis f. SRlc^tcrtng.
Judocus, tecflcnburgfd^cr S)roft, 1257, 177
gülic^, ®raf bon 424, 607. — ®raf

aBtll^clni i2tf5, 293.
Juttinchusen Oöftlng^aufcn, ^pl. Öfter*

cappcin?) 601.

K. $g(. au(^ ۥ

^al^Ienbcrg bei ©todfurn, fübltc^ Arnsberg,

528.
Äaifcr unb Könige: ftorl b. ®r. 214. —

Otto n. 119. — grtebrld^ I. 676, 677.

— 5[Bi(]^cIm bon ^oliaub 1251, 36;

1253, 55; 1254, 114; 531, 532. —

mid)axb 1257, 179. — SRuboIf 1279,

645; 1-28Ö, 676, 677.
Kakeshem, $of, clngegongen bei ßuertc

bei SöilbcSl^aufcn, 314.
Kakessen, Sll^arb bon i;?tf8, 387.
Kamerarins f. Camerarias.
JJamin, ^Dtöjcfc, 611, 639.

Kaminata, JJcmnabe, ^ermann t)on i-2öP,
397.

Kanne, STonrob 1253, 79; 1259, 211; i^tfP,
391; @d^tplcgcrfo^nS>erborbS bort ©prc*
botoi;?7l,426; ancd^tllb, SJonrab« Söitt*
h)c, S3ern^Qrb, ^^etporb, ^ctnrtdö, ©U-
fabet^, t^rc SJlnbcr, 1277, 576.

Kapele f. Söeftcrcappcin.

Äappcl bei ßlppftabt, RIofter, 670.

Kappele, Kappelen, Keppelen f. Öfter*
unb SBeftercoppeln.

SJappcIn(5ßcftcrcQppcIn),3o]^Qnn Don 1251,
15, 29; als 3)inggraf 1253, 93. — ^er*
mann, fein @o^n 1253 -1269, 93, 69, 283,
331, 337, 397, 401 ; al« berftorbcn 1272,
465. — ^ugo, 3)tnggraf, ^ermann«
S3rubcr, 1263^1280, 283, 465, 471
472, 489, 560, 588, 595, 606, 621, 647,
648, 653, 656, 673, 674. — gutta,
©ugoö grau, 1278, 621; 1279, 653;
1280, 674. — Sll^clblS, feine 3:od^ter,
Spönne In »crfcnbrücf, 1279, 653; 1280,
673, 674. — ^ugo unb Qo^ann, ^ugoS
©ö^ne, 1280, 673, 674. — ^ermann,
$>ermann§ ©ol^n, 1272, 465. — 3)lctri(^
224. — ßtboriug Don, ^rlcfter tn 08na^
brücf, 1271, 436.

Äappcnberg, Sh. ßüblngl^aufen, Älofter,
317. — tropft: C^örtlebug 575. —
canonicas: ^ernl^arb gen. bon STletler
i^8, 623.

Karshem (Shfpl. S)lifen?) 1280, 671.

JJattenftrotB (Cattenstrot), Sh. Söleben-
brücf, 503, 504.

Katteslere, f. Ketsler.

JJe^btnger, 1274, 511.

Kelinchusen, ©runo Don 1269, 391.

S^emnabc (Kaminata), ^ermann bon 1269,
397.

Keppele f. SBeftcrcappeln unb Kappeln.

Kerbere, S3oIcoIb 1252, 49.

ftcrferlng (Kericherinc), ^ermann, mün*
ftcrft^er S5ürger, 1278, 626.

Kerl, ©ber^arb 1257, 181, 182.

Kemekote(?), ®ertt)tn 1273, 487.

Kersebroke, Qol^ann öon 1266, 344.

Kersekoref f. JJorf.

Kerstianesbus bei ©ertrubcnberg 380.

JJefeling (ol^ne S3ornamen), SRitter tn
3:e(flenburg, 1267, 361. — ®ogttJtn
1251—1279, 29, 69, 100, 162, 168,

33*

516

Ketelhot— ßabbcrgcn.

169, 177, 212, 246, 260, 306, 441, 467,
580, 619, 647, 656, 659, 661, 664. —

437, 441, 467, 580, 619, 647, 656, 659,

661, 664. — Sol^onn, ®o8ttJtn, 8RuboIf

1279, 664.
Ketelhot, ^etnrit^ 1276, 552. — Sötbego

1258, 196; 1260, 237.
Ketsler, ^clnrid^ bon, 3:^cmo, fctu ©ol^n,

1269, 411. — 2:cmmo bon Katteslere

1276, 549.
JHlbcr, fttfpl. 3Röbinö^Qufcn, Sh. ^crforb,

46, 274, 275, 608.
Ältc^lcngem (Lengheren, Leningere), $h.

^crforb, 446, 542, 543.
Kiricdorpe, ^rnolb Don 1252, 58.
Kiselinc f. J^cfcUng.
Rlecfornp (Cleycampe), bormotö Jhfpl.

3)iffcn, Sir. ^ottc, 603.
J^Icefornp, ßutbert unb ^ctcgrim bon,

S5rübcr, i^5^, 62. — S)Uöo i^tf5, 282;

i;2ö4, 294. C)U0O unb ^crcgrin i^^d,

404, 405.
Älclnberfcu (Luttikenbersen) 15ct ^Qfc=

(umic 572, 573.
^Woe f. (Siebe.
JJlöntrup (Clovelingthorpe), Sfvfpl. ®lane,

AT. 315urg, 517.
Shic^em, SRuboIf Don l;257, 171; l^^O,

231. — SRubolf unb ©ol^n mubolf

1257, 181, 182; 1279, 642 (9JuboIf unb

SRuböIf, 3Rttter unb SJnappe). — 95er==

trom Don 1271, 432; (1273), 476.
STneten (Knethen), ^of, $h. Söltbeö^aufcn,

233.
Kodincdorpe f. J^önttup.
JTötn, S(u§ft.*Drt unb ©tobt, 12, 19, 36,

84, 135, 136, 179, 232, 293, 424.
min, !Dlö5efe unb Äirc^e, 2, 119, 124,

130, 254, 372, 381, 480, 582, 611,

639.
Äöln, etibifc^of Don 65, 143, 175, 210,

310, 518. — ©tabifd^of !Dietrid^ 126,

129. — ©täbifd^of Äonvab 1251—1261,

2, 12, 13, 19, 84, 126, 159, 218, 234,

244, 245. — ©räblfd^of Engelbert 1262

—1271, 254, 255, 286, 293, 360, 424,

442. — eräblfd^of ©Igfrlcb 1277, 587,

607; 1278, 624.
min, SRarfd^oU : !Dlettic^ 1278, 628. —

^unolb 1256, 159.

S(5(n, !X)om!apite( 245. •— choriepiscopns
®ottfrlcb Don anulöfort 1262, 256. -
S)omf(^olaftet S^icbolb Don ^oUe 1275,
541 (f. ^ültc). — S)om!üftct W^ipp
(Don Sfenberg) 1258, 193; 1262, 255.
— S)om^crr Sötnrlt^ 1262, 256.

min, S)et^ont Don @t. ®eteon 232.

min, Qol^anniterorbeni^fomtur (SefartuS
1260, 231.

min, SRartengortcnfloftcr 143.

JJöntrup(Kodincdorpe),Shr.SÖQrenborf,409.

JloeDorben 221. .

Äogelenbcrg o. b. SBefet 234.

JJor^nl^orft (Codenhorst) 6cl fiabbergen,
Rt. 3:ecf(cnburg, 325.

Koldenvelde 409.

Eokere, ^eintid^, oi^nobrüder @(i^5{fe,
1279, 642.

Äonrob, Jloplan bcS ©rofcn Don Slletberg,
i25ö, 160.

Koperslagere f. S(upferf(!^Ifiger.

Äorf (Kersekorf, Kersecoruf), ol^ne ^ot*
namen) 1278, 631. — 4)elnrld5, o«na^
brücfer S)roft, 1276—1279, 554, 560,
563, 569, 602, 611, 655. — Otto,
fein ©ruber, 1275—1280, 539, 554,
563, 675. — ßubmoblö, Otto« grou,
^etnrid^, Otto, ^ermann, Qol^anne^,
^cgenjtca, @op^la, SScrt^a, feine Äinber,
1276, 563.

Sheu^prcblgen 518.

J^reDlng^oufeU/ %f)tii ber SSaucrfd^.Seften,
^rfp(. SInfunt, Stx. S3erfenbrfl(r, 94.

^rumbecf, S^olonot unb 3)lä^Ienbad^,^p(.
emgbetten 683.

Kuendorpe, ©Der^arb Don 1268, 383.

Rute, 4)ortbert gen. 1273, 489. — Äonrab,
SRotger, fein 33ater, 1252, 58.

JJupferfc^löger (Coperslegere, Koper-
slagere), 3ol^cinn nnt> SSem^orb, S3rü^
ber, 1272, 457. — »entl^orb, ^roDtfor
beg ^ofpitat« in OSnabröcf, 1274, 507;
1275, 544.

Kntelbeke 521. (S. auc^ Cotelbeke.

Lacberge f. fiabbergen.
ßabbergen (Lacberge, Latberge), Sh.
Stecflenburg, 134, 247, 325.

Cacr— ßccbcn.

517

Cocr (Lothere), Ar. SBurg, 66, 281, 668.

— Shrd^c 556, 557, 558.

2atx (Lothere, Lodere), ^ermann bon
1253, 77. — ©ßgcl^orb t)on 1276, 550.

— C)cmiQnn gen. bon, S)ompfancr
(primi altaris), 1278, 617.

ßacr (Lere), Ar. ©telnfurt 397.

Qaer (Lare), $)clmid^ bon 1;?5;?, 53.

ßaflc, Stx. ©crfcnBrftcf, 192, 23X.

fioflc, go^onnttcrl^Qii«, 78, 79, 192, 231,
257, 261, 298, 311, 353. — Bornim
«IBcto 1260, 231. — Orbenömclfter
gflubolf 1262, 261. — ^omtnx ©ruber
4)cnnmm ©ofc i:2tf4, 298. — ©ruber:
gRubotf unb ©ermann i-26'4, 298.

Cage (Laje), Soncrfd^aft im Shfpl. SRlefen*
aecf, STr. 3:e(ftenBurg, 226.

Co^be, Ar. SWtnben, JJIofter, 377.

Laje, f. Sage.

Lanchen f. Sangen.

$anb, l^etligeS 518.

Landecke, SBlI^cIm bon i;?71, 431, 432.

— etjerl^arb Don 1275, 525. 53gr. ßanb*
egge unb Lantegge.

ßonbegge, 53urg, Stx. Tlcpptn, Slugft^Ort,
600. — 3)roft: ©ermann bon PoUe
1277, 600.

Landerdinchosen, Subolf bon, '^rieftcr,
187.

Cangen, Jhfpl. S3abl5ergcn, $tr. S3erfen»
Brücf, 636.

Cangen, ^ol^ann bon 1251—1265, 15, 29,
93, 168, 169, 261, 319. — SRubolf,
gol^ann« @o^n, 1253—1279, 93, 168,
169, 261, 283, 306, 361, 437, 441, 454,
467, 474, 560, 580, 592, 619, 647, 649,
656, 661. — fRubolf, Qol^ann, ©ermann,
fctnc ©öl^ne; 3utta, bte grau beö ßu«
bolf ©a!e, feine ^od^ter, 1276, 560. —
aieyanber, SRuboIfö »ruber, 1262—
1279, 261, 437, 465, 520, 580, 592,
619, 647, 656, 661. — ©ermann 1253,
78, 79; feitbem ©ermann unb fetn ©ol^n
©ermann nic^t mel^r auiSetnanbersu«
galten: 1263—1280, 270, 283, 308, 327,
328 (Beibe), 358, 386 (Belbe), 408, 409,
567, 593 (betbe, SRltter unb Äna^)pe),
626, 635, 675. — gutta bon ©olte, ble
grau bei? Jüngeren ©ermann 1263, 270,
283. — ©erborb bon 1272, 454. —
CutBert bon 1264, 308.

Sangenberg, Ar. Söiebenbrücf, 214, 237,
414. — Pfarrer ®ottfrieb 1268, 379.

Langenhart f. Sangert.

ßangen^orft, $h. ©telnfurt, Älofter, 133,
279, 457, 594. — conversas ©ruber
©ermann 1263, 279.

ßangert (Langenhart), $h. SBiebenbrütf,
409.

Sangförben, 5(mt ©et^ta, 41, 170.

Lantegge f. Landecke unb Sanbegge.

Lare f. ßaer.

Latberge f. CabBergen.

ßateran, 2Cugft.^Ort, 147, 148, 149, 172,
175; ßateraner JJonjil 210.

Latte, ©olclntn 1265, 325.

ßauen^agen (Lewenhagen) bei ^tahU
l^agen, Pfarrer SBalter 187.

Laye, ©artroig bon 1272, 457.

Sedjting, ©einrieb, SHl^eibiö, feine fjrau,
1251, 34.

ßed^tingen (Legtingen, Ligtingen), Jhfpl.
SBatten^orft, Rr. O^nabrücf, 32, 475,
486, 502, 522, 584. 23gl. SBerrie«.

ßcc^tlngen, ^o^ann bon 1261, 241. —
t ©erwarb unb beffcn SBttttoe SWarga*
ret^e unb J^inber : Sol^anneS unb©einrid^
(8colares),.(ä^erl^arb,©ermann,Sßid^man,
laici, ^l^eibiiS conversa, SO^argaretl^e
juvencula, 1273, 486; ©erl^arb unb
SGBid^mann, ©öftne beg t ©crl^arb unb
ber 3Wargaretl^e (nad^ 1273), 502.

ßed^trup (Lechthorpe), 5hfpl. SWerjen,
Jtr. ©erfenbrücf, 280.

Cecfer, $hfp(. Oftercapjjeln, Stx. SBlttlage,
583.

ßebebur (Lethebur, Leithebur), 93eml^arb
gen. 1251—1265, 20, 110, 161, 181,
182, 289, 328} 1278, 627. — ^^etl^arb
(Det^arb) gen. 1265—1277, 328, 489,
505, 588.

Leden f. ßeeben.

Lederdeslo f. Letheredeslo.

2ctbm (Leden), Jh. 3:e(f (enburg, JJlrd^fpI.,
31.

ßeeben, Äloftcr, 74, 96, 319, 334, 406,
420, 451, 635, 681.

Ceeben, m., ^ropft ©einrid^ 1253, 70, 74;
1258, 190. — ^ropft So^anne« 1278,
619.

2^tbm, gol^ann bon 1261, 247. — fRi^^
aarb bon 1280, 685.

I

518 CeffioT

CCf^arbiGrßc in Sßotcn6cTge bd 9(cmcnö=

btxg 425,
Ccgbcii, Sietirtit^ öoii 1S51, 42.
Legtingen f. Cct^ttnflen.
Ccibett 346.

Leifhardi, Heiaricns (1251), 1.
Leitbebar f, SebeBur.
Lembeke, aSeffel Bon 1263—1278, 979,

308, 408, 409, 435, 593, ß35.
Leaebeke, .ficrmoiin üon, Storniert in

CSiiofiiütf, 1257, 166.
Lengeren |. (Hrd^leiiflcrn.
eeiigeric^, ftr. Sredtteiidtirg, 155, 469, 6&5.

— iimiiet bafclfi)! 664.
Seiigerlt^ (Lengerike, Lenkereke) auf b*i:

SEÖflnoge, ffr. Singen, 394, 397, 626, 668.
eciißEi^cfi, ^Prifftet 4>einric5 1257, 181, 182.
ScilBtrtc, |)clTiild^ Don 1257, 166.
Scngcni (Leningeren) 6i't SPünbe f. Sllct^-

kitgeiii.
Leningere f, ffirifjlcngcrii.
I.enkereke f. fieiigeric^.
LenoIUos in fabrica 1269, 409.
8entftlt)=eirBe In Clntorf 49.
Leo,gfo5Qnn,münfler[d)er^fitgciJa78,62fi.
Sepel, SBot^aib 125S, 198.
Lere (. Sciei, ftt. ©leinfiiTt.
Cetö«, flripl. Sßcficrcnppcln, ftr. ^edtlnu

Dnrfl, 649.
Letheredeslo, ^eniinnii Uoii 1251, 23;

125i, 112, 116.
CeHe, ftvfpl., Äv. SHJic&m6rö(t, 23, 655.
eEbem, fir. eft66Eife, ftlofter, 6, 33, 67,

331, 456. — tropft Oon (oline gionicn)

176, 650. — ^ropfl Surt^JQtb 1276,

565; 1^77, 571.
Scraebag, gtüe In tRuac, 580, 584.
LewenliRgen f. Soucn^agen.
SelDlng^outcn (Lovenchusen), Snit 8ft^

ningsn, 280.
Leynbeke f. Lembeke.
Libbere, Qofiaitn Don 1261, 243.
SibDirlnd, $r)e|t«r bet Sin^e beS |)ofpitnlS

[|t OSlinBrüd, 1264, 312; 1265, 326.
SitrcnBriJCtei: (Likenbroke), StflJl. CytE«=

felbc, St. aSarcnborf, 409.
ClEnen, ffr. aSarEnbotf, 65.
Siencn, »melung uon 1251—1263, 34, 38,

64, 166, 166, 244, 245, 255, 282; ol8

ofiimbrütfcr i)roft 1251, 38. — ^iinnlb
1252, 62. — So^oiin üon W53, 69.

^ 09, lUO, 1

B Diiimbräctc

H UOlt 1252, '

CUSöotn, flv. »ecfiiNi, filojlEv, 4, 379, -
916t ©(öttfrfEb) 1262, 263. - Mbt 6ft
^orb i2fis, 379. — ^(orrEr ernjt 13««,
379.

?iEB[anti, Gri&i[i^o( Mlbcrt (©ucrb(Cr)
Don 47.

Ligtingen |. CBt^ltnaEn.

Likenbroke |. StdenfirodEr.

StdEnt^al, ftlofter, 333.

fimbeig, SiiE^dnt Bon, o^naBrüif et iCiofi,
1268—1278, 378, 384, 388, 624, 531,
623, 627. — OSotiftieb uiib SernBoib,
feine SBcttern, 1368, 378.

Limburg, Qlraf !S)ietri(Q »on 1251, b.
progeniee de 1252, 65, — ^^ilipp
3[en6crg, tropft in ©oeft unb
IiiflEV In sein, 1258, 193.

Sinbc, äiir, GröE In SRiiOe 580.

Sinbenmnn, StSe in 91uUe 580, 6W.

Lindene, ftoiirnb nnb Sloter Don 1256, 160.

Singen, ftiri^fpiEl unb Stabt, 465,501,560.

Singen, $runo Onn 1265, 328. — Subolf
Bon, :Sorri<jEnber beS ©erliste in ®i^Qt=
torf, ^272, 457. — Snöbert oon 1265
—1280, 322, 484, 507, 529, 530, 589,
613, 616, 646, 653, 673, 674. — Qo^onn
Don, Dßtiabiiittet bürget, i2C7, 369;
1276, 569. — griebrtc^ Bon, ^viefl«
in SDönaötütf, J278, 617. m

Lingensele |, Sinjcl. ^^

Silin«, Sr. CennBtfid, 138, 188, 316, «|
522. ^

Sinne, + Söiiioitb Bon, «Ettrobi«, frine
aCiHiiie unb ÄtnbEr: SEtJinrb, 3froel,
fflcrtxabiS, Sopftia, 1265, 318.

Sinneberf, S'Ci^'uann Bon, flteriFei,
141, 142; 1258, 199.

Liunevelde, 16em{|(iTb Bon 1265, 324,

Sintet (Lintlo), ftr. SlEbenbxQtt, 44&«

Slutorf, ftr. SBittioge, 16, 49, 50,

Sintotf, aSolcrolu Pon 1272, 456;
592. — ^leiTiri* Bon {UGi), 308.

Stnict (Lingensele), ffr. Scifuin, 379.

Stppe, gbct^ert Scrnfiarb Bon berilii
—126*, 23, 53, 112, 113, 159, 223, 257,
308. — C)EtTnnnn, So^n fflcni^orb«,
1262—1273, 257, 263, 308 {alS $ropft
[Bon ^aberbom]), 392, 490. — Scni*
fiorb b, ^., ©o^n 99em5otbä b. k.,
1354—1275, 113, 146, 223, 392, 535;
Qlß BerftotBen gcutinnt 1275, 537. —

Sippe—Lmui.

519

©belfiau «gneö, feine grou, 1275,
537; ij275, 551; 1277, 597. — ($bcII^CTt
©tmon/ (Sol^n bon Sem^arb unb
«gncß, 1275—1280, 537, 551, 597, 675.

— S)letrl(^, ©ol^n ©eml^orb« b. Ä.,
^ropft bon !6udborf in ^aberbom unb
IDoml^crt in 2Rünfter, 1269, 409.

Cippc, ^ermann bon bcr, 1252—1269, 53,

112, 113, 146, 409. — gol^ann, fein

»ruber, S)roft, 1252, 53; 1^54, 112;

1256, 146. — giubolf bon 1280, 675.
Sipt'^ntrup (Lippincdorpe, Lnppincdorpe),

Sh. Sßiebenbrücf, 68, 101.
«Ippftabt 88, 382, 509, 670. — ßippftäbter

»rücfe 487.
Clppftabt, tropft ßutfrieb, 1262, 263;

1273, 487.
Qtppftabt, @tift ftappcl f. Stoppet.
Lo, (^15e bei SRoeftrup, Shfpl. (Streben,

635.
Lo, ?Warf, ßo^ne, Shr. @m8büren, gegen«

über Singen, 501.
Lo, $cibenricu8 bon 1252, 53. — ßutbcrt

bon 125i, 112.
ßoccum (Lucken), Älofter, 239, 240. —

9(Bt oon 323.
Locseten f. Sorten unb So^rtermann.
Lodere f. Saer.

Lodewesten, ^of im S^rfpl. $(nfum, 566.
Lodewicus (1251), 1.
Sbl^ne (Lonethe), (Sl^riftina bon 1254, 115.
ßoen (Lon), ©bell^err Otto bon 1252, 55.

— ebel^err ©eml^orb bon 1271, 430.
Loen, Q^gelbert bon 1278, 619. $g(.

Lon.
ßöningen, Olbcndurg, 36, 127, 450, 530.

— »leriler ^einrit^ 1253, 86.
fibntngen, Qo^annt» bon, »Arger in Od«

nabrütf, 1271, 436. — Söeff el bon, ^ropft
bon ©ertrubenberg, 1252, 62. — SBeffel
bon, sacerdos de s. Georgio in OiSna«
brücf, 1267, 364.

ßol^aud, 9{euenür(^en bei a^eUe, 65.

ßo^me^er (Lohof, Lohoye) in färben«
fetten, STrfpI. ßaer, STr. Sburg, 65, 473.

— 2Keler: 4)cVborb 1273, 473.
ßol^ne, Str. Sm^büren, 501.
Lohof, Lohove f. ßol^me^er.
Lohns 409. »gl. ßo^aud.

Loif f. (Elebe.

Lon, @rbe im Stx\pl »xamfd^e, 117.

Lon, ©erl^arb bon f. 9Rünfter, !Doml^err.
— ®erlad^ bon 1263, 279. — ®ottfrieb
bon 1251, 114. — Ubo bon (Lon, Lone,
Lonen) 1251, 40; 1257, 181, 182; 1266,
345; 1278, 636; 1279, 642. — ^einrid^
bon, fein »ruber 1257, 181, 182. —
(^er^arb bon (Lone) 1261, 241. »g(.
Loen.

Lonethe f. ßö^ne.

Lote, @cbert bon, »ärger in OiSnobräcf,
1280, 679.

Loteslo, (^be 664.

Lothe, »runo gen. 1279, 647. »gl. Luthe.

Lothen, »runo bon 1266, 342.

Lothere f. ßaer.

ßotte (Lothe), $h. 3:e(flenburg, 467.

Lovenchosen f. ßetoingl^aufen.

Loveslo, ^igmonn bon, odnabrücfer
©d^öffe, 1279, 642. »gl. SBit^mann.

ßojrtcn (Locaeten), Sh. »erfenbrütf, 94.

ßojrten (Locseten), Shrfpl. »erdmolb, Sh.
^alle, 589.

ßo^termann (Locseten), $hfp(. »orglol^,
^. Sburg, 588.

ßubbert, Kaplan be« »if d^of ö bon SWünfter,
1279, 655.

ßucfeman, Otto 1255, 133.

Lucken f. ßoccum.

ßubolf, S)roft, 1256,162, »gI.»rod5terbe(f.

ßubolf, preco, 1273, 501.

Ludolfos 1256, 162.

ßübbecfe 571, 650. — ^faner ^ermann
1276, 571; 1279, 650.

ßübecf, »idt^um 47.

ßübingl^aufen, ^ermann bon 1252, 55;
1253, 78, 79; 1262, 255. — ^ermann
b. ä. unb ^ermann, fein ©ol^n, 1259, 211 .

ßüftringen, gol^ann unb ©tnet^er bon,
»rüber, 1271, 447, 449. — flfHcce bon
1253, 81.

ßüttit^ 125, 611. — »ift^of $einrl(^ 1263,
293. — S)om]^err SRo^ner de Orio 1277,
611; 1278, 639. — S)ominifonerprior
611. — (St. ßomberti 611.

Lulle, gol^onne« bon 1279, 642.

Lunne f. ^afelünne.

Lunne, S)ietrit^ bon 1279, 642. —
^elmed^ui^ unb fRuboIf, »rüber, 1266,
331. — fRubolf bon (1264), 308.

Lnns, »olcmar, »ürger in Oönabrücf,
1266, 345 (al8 ©d^öffe); 1271, 436.

520

Lnppincdorpe—SD'lecfelefd^.

Luppincdorpe f. Si^pentru^.

Lapus f. ^ulf.

Loscus f. ©d^ele.

Lntbergen, ^erl5orb bon unb gfrou Söcnbcn*
fbiblö, 5(bcI5clb (grau bc« 93runb bon
Lothen ober Lochern) il^re ^oc^ter unb
aWot^otiu« t^r ©ol^n, 1266, 342.

Luthe, 95runo gen. 1279, 647. 33öl. Lothe.

Lntten 221.

Lutten, ©tpo bon 1271, 434. — Slubolf
bon 1271, 4M,

Lutterbeke bei Scdfunt 497.

Luttikenbersen f. S^Ieinbetfen.

Lymburg f. ßtmbcrg.

fi^on, Slu«ft.=Ort, 6, 17, 18, 43, 511, 518.

Lysbern f. ßtcSbom.

maa» (Mase) 308.

SRocfttut) (Mastorp), Shfpl. ®rcbcn, ^.
3Rünftcr, 635

2RQgbcbutg, S)löäcfc 611, 639. — ©rj«
blfd^of bon 415.

analna, ©tobt, 135, 139. — ©ütöcx Ar.
camerarins, F. scnltetos 1255, 139. —
!Dlöäefc 280. — ©rabift^of bon 280. —
S)ombeci5ont (ßubtt^tg) 1264, 302.

iWoIbcröcn, ©berl^arb unb (Sbctl^arb bon;
^clnrtci^ bon, fjtclc am grelbing 5U
©üntclbccf, 1272, 465; 1277, 595.

Malderich, ^odanb, 91.

SWoIgortcn, $h. 95crfcnbrü(f, Äloftcr, 96,
177, 186, 386, 387, 401, 660, 669.

aRoIfcn, 4)oaanb, 91. 33öl. ©clbcrmolfcn.

anoncn, ^clmbcrt bon 1253, 89.

aWanPußcn, Sf^ifolou« bon 1254, 109. —
S)ictrlt^ bon 1275, 526, 527. — 30=^
l^annciS bon i275, 525, 526, 527.

SKortcnbctö/ J^Ioftcr, f. S5örftcl.

SKartcnfelb (Campus s. Marie; Waden-
hart), ^x. Söorcnborf, i^Ioftcr, 14, 89,
90, 113, 128, 144, 150, 153, 154, 162,
197, 223, 263, 287, 330, 365, 369, 414,
445, 458, 463, 474, 497, 498, 503, 504,
530, 534, 535, 537, 538, 549, 551, 552,
553, 570, 603, 614, 641, 644, 666, 670.

anaticnfclb, m., Slbt (ol^ne 9^omen) 1257,
166, 167. — m>t Sf^ubolf 1251, 14. —
m>t So^onnciS 1256—1280, 150, 153,

162, 223, 263, 337, 414, 423, 504, 530,
671, 675. — ^rtor (ol^nc iRamcn) 12S7,
166, 167. — Äcttncr (ol^nc iRamen)
1267, 166, 167. — Äeüncr ^clnrlt^
1251, 14. — »cUncr ©ottfd^alf 1254,
113. — ÄämmcTcr (ol^ne tarnen) 1257,
166, 167. — »ammctcr Oifelbcrt 1254,
113. — hospitalarius 9(moIb 1251, 14.

— magister hospitum @iifelbert 1270,
414. — 2Rön(^ ®lfclbert 1275, 530. -
anönt^ ^ctnrtci^ 1254, 113. — SWönt^
3o^ann 1251, 14. — Conversi (gbcr*
l^orb unb «nfclm 1270, 414.

aWortcnl^ofc f. ^ubc.

SRartenfam)) (bei S^oeborben), ftlofter, 118,
221.

maximt^al bei ^elmft&bt, {((öfter, 289.

9Rarient]^a( au 92c^e, ftlofter, 347.

SJlarlentt^erber M ^onnobet, Äloftet, 176.

SWarf, Slu«ft.:^Ott, 213. — ©urßmänner
680. — mrd^e 680.

anorf, ©rof bon ber 1277, 607. — @rof
©ngelbert bon ber, ©ruber beö Otto
bon Sllteno, 1259, 213; ©ruf Engel-
bert bon ber, poftuCtrter Stfd^of bon
Oönobrücf, 1264, 297, 313; 1265, 316,
323. — 1269, 392; 1273, 490; 1275,
524. — ®raf (Sberl^orb bon ber 1278,
624; 1280, 680.

2Ror!enborf (Marquordingdhorpe), Ärfpl.
S3uer, Sh. SKeUe, 401.

Wlaxl (Merle) am S)ünmierfce, Shr. 3)icp*
l^ola, 63, 89, 154, 330.

anorquarb, ^atl^g^err in m\f>ni^, 1274,
515.

Marquardus 1254, 110.

Marquordingdhorpe f. SRarfenborf.

anoröberg, «ugft.*Ort, 374.

Mase f. ^aa^.

aWaft (Merste), Sauerft^oft bei 33reben,
Jh. ^§ou8, 396.

Mastorp f. iDloeftrup.

Matevrendes, ^ermann 1280, 671.

ai^ec^eln (Mechle, Mechlen,Megle), S^onrob
bon 1251—1268, 14, 166, 196, 365, 369.

— Sebolb, fein 95ruber,1;258, 196; 1268,
365. — glorlnui^ bon, @ttft8l^err in
SBiebenbrütf, 1278, 623.

STlecfetefd^ (Mekelenezche), ^eU bet
95auerfc^Qft Qeggen, Stc\pl ©triebe*
Raufen, Sh. Odnobrücf, 613, 686.

2Re0cbcfot— iWtnbcn.

521

SRegebefot/ Slotten ^ei SRuOe^ 580.
Megle f. SRec^eln.

3Rtf^mn (Menethen), Stx. Süböccfe, 33.
9WclcT(ln), (Villica), mttm bc« 2Rarttn

bon Slfping^of in O^nabrücf/ 1265, 326.
äReinJ^öbetCMeinhnveie, Menhovele), f$rieb«

rtd^ bon 1253, 79. — fRubolf bon 1269,

409.
SKeüc, JHrt^c unb Pfarrei 201, 238, 292.
SRcüc, Sllbcro bon, ©d^öffc tn Oi^naBrücf ,

1277, 612; i278, 615.
Vlmtl 200.
Menethen f. äftel^nen.
Menhovele f. ^ein^öbel.
SWenSlagc, STr. ©crfenBtütf, Ärfpl., 573,

661, 679, 689.
anenölagc, Älofter, fpäter ©örftcl f. ©örftcl.
SRcUpen, Shfpl., 659.

SReppen, ^einrid^ bon, ^omf)m in OiSna«
hxüd, f. Oönobrütf, 3)om^crr. — 3o»
l^anneö bon, ©ürger in O^naörücf,
1274, 507. — 3Rcnricu« bon, 93ür0eT
unb ©d^öffc in O^nobrücf, 1271—1279,
607, 612, 615, 642. — Otto bon 1252,
55. — mUdin bon, S3üröcr in 0«na^
brüd, i278, 613. — S3rüber bon 1277,
583.

Mersbeke, ©c^ultc 9{ie^of, SIrfpI. Oft«
bcbcm, 593.

Mercele, S)lctriri^ bon 1271, 447; iJ?75, 481.

Mere, ^o^^el bon 1;?^^, 258.

2RcTfclb, ^ermann bon 1253—1265, 68,
93, 150, 166, 167, 196, 308, 324.

Merica, 9((e6ranb bon f. OiSnobräcf, ^om«
l^err.

Merieberche f. SörfteC.

Merle f. SRatl.

Hennen f. SRer^en.

Merste f. SRaft.

SWeracn, $h. SScrfcnbrüdf, 29, 87, 117.

aWefd^ebc (Meskede), ©ottfricb bon 1256,
159.

SWeffIngcn, Sh. fiinßcn, 519.

^Weftorf 289.

?Wefum, AT. ©tcinfurt, SIrfpI. 654.

2RctcIcn, Jh. ©tcinfurt, (Stift, 250, 630.

aWctclcn, (Jgbcrt ((Jffo) bon iJ2ö7, 361;
1280, 685. — 4)crmann bon 1259, 221 ;
1;?Ö7, 361; 1280, 685.

Helenen f. SD'letten.

"SRtittm, ^oHonb, 361.

SWetler, SBcrn^atb genonnt bon, sacerdos
canonicus tn Äoppenbcrg, 1278, 623.

ancttcn (Metenen), STr. 3:c(rienburg, 306.

ancttlngcn, Sh. Stccficnburg, 343. —
Pfarrer Äonrob 1279, 659.

3)^etttngcn, ©crl^orb bon 1254, 107, 108. —
®cr^arb xxnh grtcbrtd^ bon, 93rüber,
1269, 400. — fiubbcrt bon, ^rieftet
bc« iWartcnattar« im S)omc 5U O^na*
brücf, 1258—1280, 202, 388, 444, 483,
542, 566, 588, 617, 621, 636, 653, 673,
674. 685.

Meynardings(gtbcn in Hagele nnb Volethe
in ^oUanb 590.

Michaeli vicecancellarias ecclesie Romane,
1263—1264, 292, 300, 303, 304.

anibbell^of (Middehof), Shfpl. ^mi^betten,
^x. ©tclnfurt, 683.

anittctc, giotgcr bon 1278, 626; fRotgcr
(SRtttcr) unb 9Jotgcr unb ^ermann,
Jhtappen, 1280, 685.

aninbcn 6, 50, 85, 178.

antnbcn, S)iöäefe, 43, 187, 234, 240, 308.

SWtnbcn, S5tfc^of bon 159, 234, 265. —
93ifd^of go^onn 1251, 12, 16; 1252, 49,
50, 63; alö bcrftorbcn 1253, 85. —
SBifd^of SSJlbcünb 1253, 85; (um 1254),
97. — »ift^of JJono 1265, 318. —
SStfd^of SBolcqutn 1266, 345; 1280, 687,
688.

SWlnbcn, 3)omfapitcr, 85, 494.

3Wtnbcn, S)om>)roj)ft SBlbcftnb (®raf bon
^0^0) 1252, 63.

iWtnbcn, 3)ombcci5ont Söcmcr (Surggrof
bon (Stromberg) 1252, 63. — S)om=
bec^ant (ol^nc iRomen) 1253, 85. —
3)ombcd5ant Äonrob 1280, 688.

iWlnbcn, 3)omfQntor S3runo (bon ^pcnt*
l^obc) 1252, 63. — S)om!Qntor (o^nc
^amm) 1263, 292.

SRinbcn, 3)omf(i^olQftcr Äono 1252, 63.

SRlnbcn, S)omfcancr SBoItcr i-252, 63.

5Dflinbcn, 2)oml^crren: ©ifclbcrt, «(bcrt,
Sltcjranber, ^clnrtd^ bon (Slon, S3runo,
ßubolf "poft, i:25;2, 63. — !Dom]^crrcn:
3ßßtbcgo, ^ropft bon @t. 3Warttn, Zf)t^
fauror 5(moIb, btc S3rüber S3eni^arb
unb 9Jubolf bon fRoSborf, (Stgfrlcb,
blft^öfllt^cr ©d^rctber, 1280, 688. —
!Dom]^err So^onn bon (Stromberg 1280,
675.

16, 49, 60, 85, 318, 354, 687, 688. —

Mbt öerlnt^ 1252, 50; I2S7, 354; 1280,

687.
SHinben, ©t. ^Kortin, ^propfi saJihcgo i^Sö^

688. — I>ec^niit (ofiiic 9innicn) I2S6^

147, 148.
SDJin&en, Domlnltaiicr uiib 3)omini(aii«=

piior, 147, 148, 230, 290, 323, 650. —

Dominifontrpriot SRcmbcit (Mefnfieri)

127e, 5G5, 571.
SOHrtben, ebetöogt ^telniii^ {öom SBerge),

1273, 494.
IHodehove, Sfrfpl, SQJcttüinflen, Str. @tetii=

futt, 457.
moMcx (Modelere, Hudelere), 9([B«t

Don 1254, 116; 1364, 294; 1276, 549.

— aiefnnbcr Ooii 1262, 263. — «U

btcrfit Don I2Ö3, 282, — fflefleliiib öon,

3:ot^ict aifictie, jaes, 268.
Modewie=erbc bei »tcfiim 538.
ÜRotenorfeit, Jfono Ooii 1252, 55.
Molencamp 522.
Molenliote 429.
MolkeBtrot, ©wbtot^t üoii J259, 206; I3cr=

I)ciib »on J3ä2, 241.
HoneUria, Cnnegundis 1260, 230.
MonetariuB, &fcla<ii, In Cänabnitf, I27r,

436.
Monocalas, 931ciiivk 1252, 59,
Honte, de f. Serg, bom Serge.
OTontloie (Muns Yoia, Mimzoie), Ebel-

frmi 3uitQ ßoii, 3:oc^ter bcö ©rnfm

OllO ÜDll JHoöEiiebctfl, 1251, 3; 1258,

52, 65. — ebel^ert SJohnm bon iiiifc

3iitta, feine grau, Sot^ter her ©löfln

©opöia üon aSet^ta 1252, 55. a^ßl.

Olbeitbiirg unb d^abetiSberg.
HorBeten In Set^ttngett, ßi. OSnabiQd,

692.
Mortkule, ^tlb in 3tter6c(t, ftr. Sent=

t)ctin, I25i, 118.
Miiddenthorpe f. SKünbrup.
Mml eiere (. iCflobekr.
anubcrjcU, Sotjann, SRatöSßcrr in ^ibnl)},

1271, 515.
ültimc^, 3|uItaciuS 1272, 456.
Stiinbetfnm (UoimerscheD), Siuno bon

1258, 195.
Smftnbtup (Mndaenthorpe), Str. OanciBtfl«,

aJliinfier, fltttfie lutb "Diöjelc, 55, 162,
287, 381, 480, 613.

aJlünfler, t ©iWof ßnbolf bon $oIw 389,
460, 541, 586, — Sifi^of Ctlo 1251^
1259, 4, 6, 23, 56, 7«, 79, 91, 113
(33ruber bcä @bel(|ctin SSeni^nib bon
bei Stppe), 133, 159, 193, 211. — »i-
|ct|Df aUil^elm 1259—1260, 223, 230. -
Sifi^Df (Set^orb 1263—1272, 279, 293,
315 (qIS »ormunb bcß ©liftc« 0«na:
bröif raä^renb ber ©ebiöuatnnj), 317,
321, 326, 327, 361, 369, 373, 375, 381,
386, 391, 392, 396, 408, 409, 418, 424,
429, 435, 455. — Stli^of eöer^orb
1275—1280, 641, 546, 547, 556, 567,
568, 572, 573, 576, 577, 686, 626, 61 ~
632, 635, 656, 675, 683.

Ttim^tx, bifi^öfTit^e Seamte: officii
aSitfielm 1262, 258. — ^lolai; aricbrk
1253, 78; i25ä, 133. — iRotnr I^emo
1263, 279. — Sßotot SJtl^clm 1279,
G55. — ßaplQit Subbe« 1279, 655i. —.^
3)i;oft Mlbert 1271, 436.

mtn\Ut, Somfopitel 17, 78, 93, iaj|
376, 396, 490, G26, 636.

anüiifter, 55ninproptt aßtr^clm 1S53, 78,
79; 1255, 134; olö berftorbcn Dom-
propft ^ill)elm boii ^olte i?77, 586.
— Donipropjt Säibetinb (notömallgei
atft^of 0011 CSnabtürf) 1264, 308, 313;
l?fi5,321. — iBompropftaBoltnm 1269,
409; 1277, 676, 677, 693.

Snünftei:, Itlombei^ant ©tep^an 1253, 78,
79; ISfiJ, 123; 1255, 134; 1259, 211.
lüDinbec^ant StuitfiennS 1278— 12SQ,

ß, 567,
!6,6a^H

ricbridf^^
1279,

1

aJtflnftcr, Donttimtot ©ctutli^ 1377,

1278, 636.
iUIitnftcr, ^ornft^olafto: (o^iu 'Sita

1264, 300.
a)Ifln(lcr, Domt^cfaiixot fflcmfrlb 1271,

439. — Iiomtlicfnnrnr Xietric^ boii

Dorenborg 1280, 683.
aiiiinltet, yicedorainns ©ottfrieb 125S,

134; 1259, 211. — vicedoniinuB Mbolf

1278, 636; 1280, 6:
üKünfter, 3>oin5errc»

JRcnfrib 1251, 6.

ajinfliflcr Sttcbticfi bon @1.
1253, 78; Stopft gtlebiic^
Siibgcri 1255, 134.

imoi^*

J

3)WinftCT— S^atBcrgen.

523

^timidj bom X^omz (S5tubcr beg

giilfolaug bom Strome) 1254, 123.
©CTl^orb t)on Lon, Oböbientiar bon

@t. S3Iarti, i^55, 134; 1278, 635.
©entfärb iJ255, 134.
^ropft ^ermann bou Didinchove 1259,

211.
3:^etmar (Dctntar) genannt S^otenbin

1259, 211; 12^9, 409.
Qo^annciS bon SR^cbo (Reide, Rethe)

1263, 279; i-2^9, 409 (prepositus

Frisie) ; 1271, 435.
SRaßtftcr ßubcftn 126:^, 279.
SWaglftcr Scrtrom, o^nolörütfcr S)om=

bcd^ant, (lim i27ö), 389; 1273, 490;

i275, 544; 1278, 635. 33gt. Oöno»

15rücf.
SBlcboIb Don 4)oltc, ^ropft Don ©t.

anaurl^, um iJ270, 389.
Cubbcrt (um i270), 389; 1^5, 490.
Stontob bon SRictBcrg, ^ropft bon ©t.

3Rarttn-9Wünftcr, l^ö9, 409. (Später

93tfd^of Don Oignobrürf.
Cubtolg (Don ^a\)m^UxQ), ^ropft Don

@t. 3ol^onn-D«nQ6rücr, 1269, 409.
S)ictrt(l^ jur 2\ppt, ^ropft Don 93ui8*

borf^^Qbcrbom, 1269, 409.
Otto bon [RtetBerg/ camerarins in

^obcrBom, 1-2^9, 409.
Slbolf i«orcnbin i-2tf5, 409.
S)lctrt(^ Don S3lanfcnftein 1269, 409.
3o^ann Don Kerne 1274, 503, 504.
ßubtoig bon $>o(tc 1275, 523, 541;

1277, 586.
SBcmcT 1<277, 576, 577.
^l^ctmor Don Thimen 1278, 635.
SKünftcr, 3)onibifor SRoboIf 1254, 123.
aWünftcr, alter S)om (@t. ^oul), ^ropft
^ermann i;255, 133. — canonicus
e^rifttan 1275, 541.
«Wünfter, @t. anourltj 593. — ^ßtopft
SBlcöoIb bon 4)oUc (um 1270), 389. —
canonicus Stonrob 1254, 123.
aWünfter, ©t. 2Rartin, ^ropft Äonrob bon
8Rlctl5erö 1262, 263; 1269, 409. (Später
©Ift^of bon Oßnabrüdf. — ^Ded^ant
SBcmer 1269, 409.
aWünfter, (St. Subgerl, ^ropft gfrlebrlt^
1255, 133, 134. — IDed^ont ^etbenrtc^
1269, 409. — 3)ed5Qnt ajlagifter ^er^
mann 1277, 593.

anünfter, egtbienffofter 263, 327, 334,
555. — *15tlfrin Oba, 3:ot^ter be«
t ©rofcn Otto bon ^ecflcnlöurö, 1265,
327.

SRünfter, Ülöertpaffcrftrt^c 635.

Sl'lünfter, ^eutfd^orben^l^aui^, Slomtur
^elnrlt^ 1278, 626.

anünfter, (Stabt, 88, 135, 139, 178, 193,
230, 232, 308, 382, 429, 435, 509, 598,
611.

anünfter, Sf^id^ter ^txmam 1271, 435;
1278, 626 (quondam judex). — ©ürger
f. Bertoldos, Biscop, Crndelis, Leo,
Pullidus, SRifc, 3:robeImon, Wolthorpe.

aWünfter, Gerungus officiatus in 1269, 409.

5Dflünfter, S3eminger bon, iWogifter, 1256,
160. — ^einrtd^ bon 1278, 619. —
^ermann bon 1261, 247; 1264, 308;
1276, 554, 569. — Subolf bon 1280,
685. — ßubttJig bon 1254, 100; 186;
1260, 226; 1262, 260. — (Slücber bon,
CubUJigg ©ruber, 1251—1276, 15, 69,
100, 134, 186, 261, 306, 325, 361, 384,
554.

Mole, Mulo, !Dietric^ 1254, 109; {1273),
476; 1275, 525.

Molen, SReinfrteb 1260, 225.

Molenarke f. ST^olenarfen.

Mnlsfort, (^ottfrieb bon, choriepiscopns
Coloniensis, 1262, 255.

Munnerschen f. äftünberfum.

Monninchoye, Stonrab bon 1256, 146. ©gl.
Nonninchove.

Monzjoie, Monzoie f. STlontioie.

Muddelen, Mntdelen, %lbtxt bon 1239,
404,405.

S^ogel, ©ottfricb bon 1270, 415. — ßubotf

1277, 589. — 8Rolf (9fluboIf) 1252, 59;

1266, 344. — %f)mo 1276, 550.
««Q^ne (Non) M Oi^nabrütf 44, 667.
S'iarberl^aufen (Nortberehusen, Norber-

husen), JTr. ©ct^ta, 211, 231.
SRa^axx (Assowe), ©rof SBoIrom bon 1252,

55.
S'Jotbergen (Nortbergen), ^p(. ©iffen-

borf, Sh. OSnobrücf, 54; SHoIcmanö-

erbe in 198.

524

9lattut)— ObcllnöT^QUfcn.

^aixnp, jrtoftcr In Oönoarücf 336.
iRcQpcI, Slu«ft.:=Ort, 124, 130, 131.
iRcl^etm (Nehem, Nihem), ^crmonn bon

nxxb Qfol^onn unb ^crmonn, feine ^öl^nc,

1270, 414, 421 ; 1275, 536. — 4)crmonn

Don 1280, 680.
Nemeden, Subolf bon 1253, 86.
Nemore, (äJottft^alf de 1276, 549. —

^einrld^ 1269, 404, 405.
S^ennborf (Neynthorpe), ^ropft SBitbronb

1276, 571; 1279, 650.
Neteken, 93runo gcnonnt 1253, 11.
Netelinken, ^o^ö^in genannt bon, frater

de ordine minonim 1276, 563.
S^icfee, Ätoftcr SWarientl^Ql ju 347.
«rjc^e, §lnbrco§ bon 1267, 347.
9'ieubäcfcr (ncvus pistor), Qol^ann, Sf^atl^g^

^err in 9JlBnl^, 1274, 515.
9^euenl^au8 f. S^eul^ouö.
9'Jeuenl^eerfc (Herisia), ^x. SBarburg, fiu*

bolf bon 1256, 159.
S'Jeucnürd^cn bei aRettc 65, 662. — 3o*

l^ann unb feine ©öl^nc J^onrob unb

^elnrld^, SBeftljcr beß ©rbejg ad putenm,

i27d, 662.
9^euenfird^en (bei iWeUe), ?5farrer Ulrld^,

©tiftgl^err in @t. So^ann^Oönabrüdf,

12^5, 281.
iReuenflrd^en im hülfen (Nienkerken in

Gen), ÄTfpI. 621, 653.
iRcuenfird^en bei 9Jl^elne (Snedwinkele)

395.
g^euenfird^cn bei SBlebenbrücf 150, 214,

223.
iReuenfirc^en (Nienkerken in Derseborg),

Slmt 33ed^tQ, 78.
9f?eu]^au8(Nigenhu8), Jh. SBiebenbrü(r,237.
iReul^QUg (Nigenhus), ©tbe In 5WQeftrup,

Jhfpl. ®rebcn, 635.
Neynthorpe f. SfJennborf.
Nibolle, a[o]^Qnn, SRid^ter In gburg, 1278,

627.
Nicolaus, dominus 1269, 394, 395.
Nicolans, filins Bondekini f. Boydeken.
Nicolaus famulus be^ ^ugo S3Qr, 1280, 686.
Niderlo, ßubolf bon 1269, 402.
S'Jlel^elm, ©tobt, ^x. $>ö^ter, 628.
9'iiel^of (Mersbeke), Ärfpl. Oftbebcm, J?r.

SGBarenborf, 593.
Sf^ienborg o. 3). bei ©orftmor (Novum

Castrum, Novum Castellum), SD^lott^äuS

bon 1269, 409; 1271, 443; 1277, 576,

577, 593. — 3ficmbert bon 1277, 576, 577.
Sflienborg, SRoIonb bon 1271, 447; 1273,

481.
Nigenhua f. Sflm^an^.
Nigenkerken f. 9leuen!ltd§cn.
Niger, STIrab 1254, 112, 113; 1265, 324.
Nihem f. Si^el^eim.

Ninno, (Slntt)o^nct in Sburg, 1254, 117.
Node, ^oQonb, 590.
^oüt, Sh. gburg, 31, 428.
Non f. ^fJol^ne.
Norandinns f. 92otenbln.
Norberhusen.f. S^orbcrl^aufen.
9^orb^Qufen,Sropttel280. — ^ro^t SBlbcgo

unb S)et^Qnt 4)ugoIb 1263, 280.
iRotbl^pm, 5hfpL ©üterSIo^, 365.
9'Jorbl^orn, Shfpl. ®roff(^oft«ent5eim,133.
Nordhove (bei S)tenftelnfurt?) 451.
iRorbrl^eba (Nordrethe) 101.
Sfiorblnolbe, Shc. ©telnfurt, 327.
S^otenbln (Norandinns), S)ctmQr unb Hbolf,

f. 2Wfmftet, S)om]^en:cn. — ^clnrid^

unb C)clnrlt^ 1269, 409.
Nortberg, Nortbergen f. S^atbcrgcn.
Nortberehusen f. 9^arberl^aufen.
Northdorpe f. SRortrup.
^oxtxup (Northdorpe, Northorp), Ärfpl.

Änfum, Ofö^Q"" w"^ Sombert, ©ruber,

Bürger In Oönobrücf, 1251, 29; 1253,

70; 1258, 190; (um 1270), 389. — 3o*
' l^onn bon 1260, 236, 236; 1262, 268;

1267, 364. — ßombert bon 1257, 182;

1263, 273; um i-?75, 477. — ßutbert

bon 1251, 29.
Nortwalde apnd Rode 221.
Novum Castrum, Novum Castellum f.

9'?lenborg.
Nunninchove, Äonrob bon 1258, 197. 33öf.

Munninchove.
Nutterlo, ßutger bon 1254, 108.
Nyenhove, S3emorb bon 1260, 226.

Obcrnf Ird^en (Overenkerken), SrwnftenuÄ

bon 1275, 542.
Obellngl^aufen, ^ermann unb ^Cnfelm bon,

»rüber, 1254, 116. — 9(moIb unb 4)er*

mann bon 1256, 146.

Odenberge— Oibieto.

525

Odenberge f. Öbingberg.

Odems, Ocrl^atb, frater, 1257, 176.

Obcßlo, Otto bon 1254—1273, 112, 128,
150, 166, 196, 244, 245, 497. — ©bler
Otto t)on 1254, 116. — Otto imb
SBcmer t)on, ©töber, i-W'i, 442. —
Otto imb SBenier, ?Rltter, Ämclung
unb STonrob, O^eiftUc^e, m\> a^et^ilbtö,
®cf(5n)lftcr, i-27;2, 458.

i&bingbetg (Odenberge), Sbrfpl. ©(anborf,
Ar. Sburß, 373, 409.

£)(be, $of Osthns im S^rfp(., 378, 524,
534, 666. 93gl. «yt^aufcn.

ßlbc (Ulede, Ulethe), 9fJiitgcr bon i2W,
294. — ©tacluö t)on i-W'P, 655.

£)(ing^Quf en, Sh. 9(md6et0, S^Ioftet. ^ropft
®ottfrlcb 1275, 536.

Oer, t)on f. Oßnabrötf, !J)om^err.

Oer (Ore), !J)ctmar t)on i;?71, 430.

fcrünfll^aufcn (Orlinghusen), «uöft.^Ott,
564. — «(cjranbcr bon, Pfarrer, i-^tf,
564.

£)febc (Osethe, Oscethe, Onsethe), Str.
aiburg, ftloftcr, 34, 46, 83, 96, 259,
274, 275, 332, 344, 350, 363, 368, 384,
393, 484, 542, 606, 625, 658.

öfcbc, ftl./ Stopft ^clnrld^ 1266, 332,
344; 1268, 383, 384. — ^ropft ®ott*
fricb 1273, 474. — ^rlor ßlborluö
1253, 83. — ^rtorin S^rlftlna unb
bereit ©(^mefter t ®ertriib 1266, 332. —
9{onne @Uica 1266, 332.

fifebe, ^riefter ^ermann 1252, 46.

£)febe, (Sbel^err ^ermmtn bon i^6^, 263;
1264, 313; i-277, 608. ©töfrleb bon 1263,
274.

öftertoeg (Oaterwede, Osterwide), Ärfpl.
S3er«molb, Sh. C)aae, 409, 461, 672.

öftringen (Ostringen), S^r. O^nobrücf,
S(^olberid§ bon, subdincgravios beiS
!Dinggrafen ^ugo bon Stoppeln, unb
f)ermann bon, gfreicr im 3rreiblng 5U
©üntetbedt, 1277, 595.

Offelten (Ofleten), Ar. ßübbecfe, ©erl^arb
bon, minbenfd^er 3)roft, i-251, 16; 1252,
49, 50. — erbmin bon 1266, 331.

Offenhem f. Offlum.

Offlum (Offenhem), Ar. ©telnfurt, 279.

Ofleten f. Offelten.

One f. O^ne.

Ol^ne (One), Ar. ©entl^elm, 279.

Ol^rbecf bei OiSnabröcf 548.

Olbenburg, «uöft.»Ort, 525, 526, 527.

Olbenburg, SurgmAnner, 525, 526, 527.

Olbenburg, !Domini!anermOn(^e ^itbe-
branb unb ßeo 1275, 525, 527.

Olbenburg (Si^ilbedl^oufen ^ !Srud^^oufen
unb Olbenburg), trafen bon 479. —
@rof ^ einrieb (ber ©ogencr) 1254—
1269, 109, 127, 162, 288, 298, 306,
319,325,377,399. — eiifabetö,
geb. Q^räftn boI^^ecflenburg, feine gftau,
1254, 109; 1264, 306; 1268, 377. —
®raf ^einrit^ b. Ä. 1251, 41; 1271,
431.-@raff)einri(5 ^3.1-271,430.—
®raf |) e l n r i (^ (nlt^t f eftgefteUt,mel(5er)
1253, 70; 1258, 190; 1263, 277. — ®raf
C)einrid5 (bon 2ö.*©r.), ©ruber ßu*
bolfö 1251, 37, 41 ; 1271, 434. — ®raf
ßubolf, ^cinrid^« ©ruber, 1251, 37,
41; 1271, 434, 447, 448, 449; 1273,
481. — fjabmigi«, Öubolf« grau,
^ilbcbolb unb ©orc^arb, feine
eöl^ne, 1271, 447, 448, 449. — ®raf
e 1^ r i ft i a n 1271, 432; 1275, 525, 526,
527. — ®raf Sodann 1257, 171;
1260, 225, 233. — 9fJ i f e a e , feine grau,
1257, 171; 1260, 225. — S)cr jüngere
@)raf bonOlbenburg, ® (^mQger(8ororias)
beö trafen ©cbert bon ©entl^eim, 1277,
590. — (Sophia, ©rflfln bon ©ed^ta,
1252,bb, ©gl. gfJabenöberg mb anontjoie.

Olbenburg, @)erlad§ bon unb SRicbert, fein

@o^n, 1254, 109. — aiicbert unb ©erlad^

bon, ©rüber, 1271, 431.
Olbenborf (Aldenthorpe), Stx. Tleüc,

^forrer ©einrid^ 1273, 501.
Oldenlinge f. 9(ltenlingen.
Olbenfoal 114, 304.
Olfnen, ©erl^arb bon 1263, 279.
Oltmannus jmiior 1275, 525.
Onevore, ^pl. Siiefenbecf, Sh:. 3:e(tlen*

bürg, 174, 262, 285.
Operslo, Otto bon 1265, 324.
Orio, matimx de, S)ombcrr in ßüttld^,

pöpftlit^er J^oücf tor,i-277,611 ; 1278, 639.
Orlinghasen f. £)rling^Qufen.
Ortbe (Orten), Str. ©crfenbrücf, 1251, 29.
Ortung, Pfarrer in 3Borenborf, 1252, 54.
Orblcto, au^ft.=Ort, 290, 291, 292, 300, *

302, 303, 304, 307, 309, 464, 466, 478,

480,

526

Oacetlie— OSnoßtßii.

Oscetlie |. Cfcbc.

Osenbeke f. Offen betf.

Osethe f. Öfelic.

OeiioBiÜrf, ®tift, 14, 254, 257, 308, 44n,

463, B81. — 3)ic atiBobeii Hon Oöna=

bxüd ülS 3)löje(E [mi ntt^t in öaö fflc^

ßift« Quf genommen niot&cn; rteiifo=

wenig bie jn^Ircii^en ^atle, wo Oßiin.

brßct aie atiiSfiEüungeort tr((^e(iit.
OSimÖTllif, »l|(f|efc:

»ifc^Df Sttnolb olS üerfloTÖeit cmarjnt
62.

SSift^of «bolj nie bctftorlicn cmötint
184.

at(<f)of ftoniab I. üon aJclBci: olß bev-
ftot6cn crroiS^iil 38, 74, 122, 251,

ffllff^of engclfiETt I. öDu 3fen6erfl q!§
nei:ftox6cii crloS^nt 30, 38, 147, 462.

Bi((^of Btuito üon Qfcnfiecg, beß
«otlaeit ©ruber, 1251—1258, 8, 9,
10, 18, 14, 16, 21, 24, 25, 26, 27,
80, 31, 32, 33, 34, 36, 38, 40, 44,
45, 48, 53, 54, 56, 67, G2, G4, G5,
6G, 67, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77,
80, 82, 83, 91, 92, 94, 9G, 101, 102,
103, 104, 106, 106, 110, 115, 117,
120, 122, 125, 139, 131, 138, 141,
142, 143, 144, 151, 152, 154, 155,
156, 159, 161, 163, 164, 166, 166,
167, 172, 173, 179, 181, 182, 183,
184, 186, 188, 193, 196, 198(?), 199,
SOI, 203 ([litbO; n'ä bcrfiuröcn cr=
mflliitt 238, 251, 265,330. 93gl. Döna=
6rfi(I, ^^omiJrD^ft.

SSlfc^of Sßntbeioin Boit 9IiijTcl 1259—
12G4, 198(?), 208, 209, 210, 214,
215, 217, 220, 228, 231, 234, 236,
236, 237, 238, 239, 240, 242, 244:,
246, 249, 251, 265, 257, 262, 264,
2G5, 267, 269, 271, 272, 273, 274,
276, 277, 278, 282, 285, 286, 287,
293, 295, 296, 297 (ftirfit); nlä ljcr=
llotben etwa^nt 617. a?gl. Oenobrütf,
ÜJont^err uiib SJoniprcpfi.

(»i(^of) ©ngcIBert »on bcr Waxl 1264,
297, 313; 1S65, 31G, 323.

aift^of auibcllnb bDii aBotbctf 1265—
1269, 321, 322, 324, 328, 330, 338^
341, 342, 343, 345, 347, 353, 364^
356, 358, 359, 360, 362, 366, 3G9y
370, 375, 378, 380, 384, 388, 390,

392, 412 (iltröt); nlö »crflotSrn n
loö&nt 417, 466, 524, 534, 566. Sgl.
»Jnlbeif.
SififjDJStoiiTab uoii i»iel6erg 1^0— I2m,
41G, 417, 423, 427, 428, 438, 443,
445, 446, 447, 448, 452, 458, 40U,
466, 467, 468, 469, 471, 472, 473,
474, 483, 484, 485, 486, 488, 4M,
491, 493, 497, 498, 499, 500, 503,
504, 506, 507, 517, 623, 524, 529,
530, 631, 532, 534, 636, 641, 643,
545, 648, 555, 56G, 657, 558, M9,
560, 563, 664, 565, 566, 667, 568,
569, 571, 574, 575, 578, 579, 584,
586, 588, 689, 591, 593, B96, 699,
602, 603, 604, 605, 607, 610, 611,
613, 620, 621, 624, 627, 628, 639,
633, 634, 638, 644, 646, 647, 6Ö,
650, 653, G58, 663, 666, 667, fflfl
G74, 675, 678, 679, 681, C82, flH
685, 686; 130. '^^

OSnabtfict, fiifc^öfifiSE ffleomlc:
Ofpjtnt anoTqnort 1263, 282. — 93111'
inerer aijctmor 1273. 484. — Saploii
Mtbcrt, ©diolofter in enget, I2i2,
62; 1355, 141. — ÄQplan Ulli*
1263, 287.
Sifdlüilic^e 92ot(iTe {ootarins, scriplor):
^einri{^ 1251, 34; 12Bä, 141; 1257,
166, — gso^oimee, ©tiftß^enr fn
SHJilbcS§oii|«t, 127S, 483, 493; 1375,
643; 1277, 579, 588; 1277, 602, 611.
i8t(i^Bftid|e 3)roflen : Ogl. Srofwti.
Oflnabxfiif, aMenftninniifc^afi, 12, 133,

589, 615, 642, 667.
OSnabriW, IComtnpiUl: 7, 13, 19, 25—
28, 30, 33, 35, 39, 43, 47, 48, 54, 64,
66, G7, 76, 77, 87, 94, 95, 101, !08,_
106, 117, 124, 131, 132, 157, 201, 81
214, 216, 217, 238, 244, 249, 261, S
257, 264, 265, 266, 269, 277, 996, S
321, 322, 323, 370, 372,378,880,3
413, 417, 424, 427, 428, 442, 446, 447,
448, 466, 469—471, 493, 619, 534, 548,
556—558, 5GG, 583, 584, 688, 589, GO^
606, 611, 617, 634, 649, 652, 667, 6( ^
673.
iDänoBtficf, JJompropftei 94.
OSnabrütf, 3)imipropfi ffiir^flni ooii ©oft«'"
0l8 bciflorficn crroä^itt 389, 460, 541,

I, lOS,
t,8^M

),3«^

>,447,

1,548,

r,66W

OiSnoBrücf.

527

!Domptopft ©runo bon Sfcnöetö 1251,
7. »gl. »Ifd^of.

S)om|)ropft 93albcn)ln bon ölüffcl iJ25i
—1258, 25—28, 30, 38, 39, 66, 67,
87, 95, 110, 155, 163, 164, 180, 189,
191,202,203. (3um 93tfd5of ertPÄ^U.)

!J)omptopft Öubßer bon Siffcnborf 1259
—1279, 216, 219, 229—231, 244, 245,
256 (»ruber ©Ifclbcrt« bon ©iffcn«
borf), 262 (Slrd^lblafon in gf^icfcnacdt,
330, 337, 358, 359, 380, 384, 388,
399 (a(8 «rd^lblafon), 446, 469—471,
511, 529, 530, 548, 556, 560, 566,
569,. 584, 589, 617, 621, 652.

!J)ompropft C^clmolb (um 1280), 669.
D^ndbxM, !3)ombed§ant ^ol^anneiS 1251,
7, 25—28, 30.

3)ombc(5ant ®lfo 1251—1253, 38, 39,
66, 67, 73, 74, 84; 104, 106.

!J)ombcd5ant 3a!oB 1253—1255, 87, 95,
132.

3)ombcd5ant Sol^ann 1257, 181, 182.

S)ombcd5ant Sorbanu« iJ25«, 202; 1259,
216.

IDombec^ant S^onrab ($Qtron ber Shrc^e
bed ftabtlfd^en C>of))itQ(d), 1;96^, 264;
i-2W, 312.

IDombec^ant SWagiftcr SBcrtramm (ju-
ßlcld^ S)om5crr in iWünfter) i2tf5—
1-2Ä0, 229, 322, 380, 388, 389, 438,
466, 490, 541, 544, 556, 584, 589,
611, 613, 635, 639, 652, 669.
Odnabrü(f/ ^omfüfter (costos, thesaa-
rarius) ®ifo 1251, 7, 25, 26, 34; 1260,
230.

S)omeüfter ®ottfrlcb 1254, 110.

a)omfüftcr ®ottf(5a(! 1254—1259, 95,
132, 162, 202, 215, 216; 1262—1266,
255, 264, 269, 278, 322, 330, 333,
338, 343, 380 (t).

3)omfüfter 9fJolonb bon ^Im 1268-
1277, 229, 384, 436, 446, 464, 472,
483, 484, 488, 505, 548, 556, 588,
589, 601, 606, 617.
Oi^nabröcf, !J)omfantor Stmolb 1251, 7.

3)omfantor ßubgcr (bon SBlffcnborf)
1251—1258, 35, 38, 95, 132, 140, 145
(«rt^ibiafon in ©crfcnbrücf), 202.
©pAter ^ompropft.

S)om!antor (Smft 1260—1276, 229, 244,
245, 255, 358, 359, 438, 446, 471,

472, 477 («rd^lblafon), 488, 503, 504,
505, 529, 530, 548, 588 (t).
3)omfantor ^ermann bon flflictBerg,
93ruber bcö ©ifd^of« Äonrab, ^xd^U
blafon in Scrfcnbrücf, «n!um unb
®C^rbc, 1276—1280, 556, 603, 605,
621, 633, 636, 682.

OönoBrücf, !J)omfd5oIafter 3afob 1251, 7,
38, 39.
S)omfd5olaftcr aWagifter ^orbant« (Sor*

banuö) 1254, 95, 110; 1255, 132.
3)omfd5oIafter ®ifo 1256—1257, 162,

163, 164, 176.

S)omf(5olaftcr «molb 1258, 202; 1271,

438; 1276, 556; 1277, 589.
3)omfd5o(after ol^nc Flamen 191, 210,

309, 637.
Oönabrücf, JDoml^crrcn:
©ibobo 1251, 7.
C^cinridö bon 3Rtpptn 1251, 7.
^ußo i25i, 7.

©erwarb de Foro 1251, 7, 25, 26, 38, 39.
J^onrab bon C^aftrup 1251, 7.
^ermann de primo altari 1251, 7.
©ottfrtcb bon Oer 1251, 7, 26, 28, 38,

39.
SolbettJin bon 9lfi{fel, ^ropft bon )6ab«

bergen, 1251, 7. (Später 3)ompro>)ft

wnh l^ifc^of.
ßutger bon 93iffenborf 1251, 7. ©pftter

!i)omfantor xmh !Domprct|:)ft.
©Ifetbert 93o6 (Giseko Vulpes) 1251—

1258 bejnj. i-260 unb 1265, 7, 25, 26,

38, 39, 95, 110, 132, 155, 163, 164,

202; 1260, 231 alö ^ropft ©Ifetöert

wxxh ebenfo 1265, 322 a(i^ ^ropft unb

SBruber be« S)om]^erm ßutbert ?3o6

be^eid^net.
©erwarb bon ©uer 1251—1258, 7, 25,

26, 38, 39, 163, 164, 202.
©rnft bon ©ebem 1251—1258, 7, 17,

38, 39, 110, 163, 164, 202. (Spftter

toti^X !Dom!antor.
Sllfrlm bon Sburg 1251—1276, 7, 25,

26, 38, 39, 86, 147, 148, 155, 163,

164, 202, 231, 235, 236, 244, 245,
249, 295, 296, 331, 338, 359, 384,
388, 438, 442, 446, 470 (Oböbientiar
in miemölo^), 472, 513, 556, 562.

fjelmolb 1251—1277, 7, 38, 39, 163,
164, 176, 202, 230, 388, 556, 589.

528

Oi^naBrüd.

©ottfd^al! bon ^fd^cöerg 1251—1257,
14, 34, 38, 39, 163, 164. ©pÄter
a)om!fifter ?

J^onrab f)a!c, ^oftor In SBramfd^c, 1251
—1277f 20, 110, 163, 164, 202, 244,
245, 364, 388, 438, 446, 471 (OBö=
bicntiar In ©acrbec!), 472, 503, 504,
529, 530, 556, 589.

(Sbcrl^arb t)on bcr ©orft 1251—1277
{1280?), 18, 39, 163, 164, 202, 278,
292, 331, 388, 438, 446, 466, 471,
556, 589, 627 (?), 671 (?).

Scrtrom 1251—1260, 38, 39, 230, 323.

3Jloötftcr gorbaniö (3orbanu§), ©d^rtft*
ftcüer, 1251—1278, 38, 39, 380, 446,
529, 530, 548, 556, 589, 617.

Sl^aglftcr 93crtrom 1251—1265, 38, 39,
148, 202, 210, 230, 323. ©pÄtcr
!Dombccl^ant.

f)einrtcl^ bon Serge (de Monte) 1251—
1278, 38, 39, 110, 163, 164, 202, 255,
267, 295, 296, 306, 388, 438, 446,
472, 548, 556, 589, 617.

©erl^arb bon (Sel^dnßbotf 1251—1274,
39, 163, 164, 438, 471, 505, 513.

f)U0O bon ®o(tern (Goltorne, Gultern)
1251—1278, 43, 148, 164, 202, 388,
436, 438, 483, 493, 505, 548, 556,
588, 589, 613.

Sol^anncS t (fetnc (Sd^wcfter ift blc
iWld^tc bcö (griötfd^ofg Sllöert ©uet::
Beer bon ßlb(onb) 1252, 47.

^eimid) bon f)crforb 1253—1256, 86,
110, 155.

$Ro(anb bon Sll^ten 1253—1267, 86,
202, 331, 338, 388, 359. (Später
3)om!äfter.

ßu6aertS3o6(93ruber®iferaertö), Pfarrer
in JRlefcnbecf, 1254—1271, 110, 163,
164, 202, 231, 244, 245, 255, 262,
267, 273, 295, 296, 322, 364, 388,
438, 446.

®crlad^ bon Der 1256—1278, 148, 163,
164, 278, 323, 388, 438, 513, 589,
617.

(Smft bon ®e§mo(b 1256—1268, 148,
341, 380.

^ermann bon Lenebeke 1257, 166.

^einrld^ bon ^oberöom (©d^weftcrfo^n
beö Slfd^ofg Solbewin) 1257—1272,
163, 164, 202, 209, 235, 236, 243,

244, 245 ; ^ugleid^ $ro))ft bon Dualen^

arüdt 255, 278, 295, 296, 331, 338

359, 384, 388, 438, 442, 446, 472.
Sol^onn »oft 1257—1258, 163, 164,

202.
^e{fe( bon ©toben (Staden, SUthen,

Scagen) 1257—1279, 163, 164, 202,

231, 438, 471, 479, 556, 589, 617,

649.
©ber^arb bon ©olmarftcin 1267—1278

(1280?), 358, 556, 588, 589, 621,

627(?), 671(?).
So^onncg bon 93e]^i^ (Ves) 1267—1279,

364, 438, 556, 589, 649.
3)letrt(5 »lomc (Flos) 1268—1279, 388,

436, 438, 548, 566, 589, 601, 617,

649.
©einrieb, ^ropft In Öfcbc 1268, 384.
Sruno bon Hamme 1271—1277, 438,

513, 556, 589.
Submtg bon SRabendBerg, $ro))ft bon

(St. Sodann, 1271—1277, 471, 472,

556, 589.
mubotf bon 8RüffcI 1272—1277, 472,

556, 566, 589.
Sößemer . bon S)ortmunb 1272—1277,

472, 543, 556, 589, 601.
^Ic5ranb de Merica (9(Ie5ranb bon

Hethe) 1276—1279, 556, 589, 649.
Öubßcr bon »Iffcnborf 1276—1277,

556, 589.
Sol^ann Sar 1277, 589.
9li!olQUig bon Staden 1279, 652.
Subolf bon (Stetnfurt, <Bof)n bt& (Sblen

Subolf bon (Stetnfurt, 1280, 691.
Oönabrücf, 3)ombifarc: @rthJln 1251, 28.

— f)einrtd^ 1277, 601. — 3afob SSßoIgc^
ban 1268, 380; 1273, 493. 3JgI. Sßolöc^
bon. — SRaBobo 1257, 176; 1268, 380.

— SReinmarb 1260, 230; 1261, 241;
1264, 312. — micquln 1257, 176; 1259,
215, 216; 1263, 269. — (Btottf^tx 1268,
380. — Sößtcbolb 1251, 28. — md^axb
1251, 1, 7; 1253, 87; 1258, 202. »gl.
Oignabrüc!, S^omfirt^c, «ÜÄre.

Oönobrüc!, 3)ombHartengrönbung 380.
Oönobrücf, a)om!lrd5c, 203, 230, 424, 601,

617. — mrd^enBau 96, 97, 98, 99, 121,

124, 131. - ©übtl^urm 38.
OiSnabrQcf, ^omoItAre: ^od^altar (prim.

alt.) 7, 163, 241, 617. «eftor 8feetnh>orb

OiSnabrücf.

529

1261,241} ^ermann ßcnannt bonCact
(Lothere) 1278, 617. — SKarlcnaltar
38, 74, 104, 163, 164, 202, 388, 617.
^rieftet ÖuDaert bon SWcttlngcn f. b.

— «[cjranbcr 1278, 617. — ©rcflortu«*
altar 7, 30, 87, 202. — ^rieftet Söld^arb
f. oben 3)ombl!arc. — So^annc^altar
215, 216, 269, 343. ^rtcfter SRicquln
f. oben S)omt)ifare. — ©ertjattuiSaltar
300. — ©tcpl^anuSaltar 688.

O^nabrücf, 9J^artindfapeUe 513, 652.

^rieftet Öutbcrt 1251, 40; 1260, 230,

235, 236. ^riefter f)crmann 1276, 562.
Oönobrücf, @t. ®eorö, ^rtefter Söcffel

bon ßöntnßen 1267, 364; 1271, 436;

1273, 489.
OSnabrflcf, ©uarblan ber SWtnberbrübet

290, 323.
Oi^nabrücf, ©ciftlid^c: «Ibcrt, 1260, 230.

— anaßlftcr ® Iflco 1260, 230. — Sol^ann
Stnte 1278, 617. — Ölborlu« bon
ftappcln i27i, 436. — Äo^tan 3Jlattl^ia«
bom ©ergc 1253, 86. — OIrtcuö i;2tf5,
273. — gfJcmbert, ftlerlfer beö S)om»
tl^efaurar« SRolonb l;^7, 601.

Oönabrüdt, ©t. gio^ann, ©tlft unb Älrt^c,
9, 10, 11, 25—27, 40, 44, 45, 65, 77,
81, 82, 86, 114, 137, 147, 148, 188,
204, 210, 222, 230, 239, 240, 270, 283,
300, 302, 329, 358, 370, 374, 390
(J^lrd^enbau), 401, 416, 422, 425, 440,
482, 483, 485, 505, 506, 617, 638 (»ou),
648.
Oönabrücf, @t. gol^mtn, ©ttftSpröpftc:
SBll^elm 1251, 27; 1253, 81, 82; 1254,
120(«r(5lbia!on In ©nger), 1255, 137;
1256, 147; 1259, 204, 210.
^ropft ol^nc SRamtn 307.
^topft ßubmiß t)on ^Rabengbcrg 1263
--1279, 289, 308, 322, 329, 376, 408,
409, 410, 416, 422, 423, 468, 471,
472, 482, 538, 556, 562, 570, 589,
603, 611, 614, 639, 641. 33öl. 3Jlönfter,
!Doml^err, OSnabtücf, S)om^err unb
^Roben^betQ.
OSnobrücf, @t. Sol^ann, ©tif töbed^onten :
2)cc^ant ©rwno (Serno?) olö ber^

ftorben erwähnt 210.
2)ed^ant 93emo 1251—1254, 9, 10, 27,
32, 81, 82, 95; o(8 berftorbcn er-
toÜL^ni 148, 210{?).

9ftr, Dtn. Urt^Stu^ HL

3)cd5ant Engelbert 1255^1259, 132,

138, 141, 142, 173, 204.
3)ec^ant o^nc 9iamen 1270, 416.
3)e(5ant gromolb 1272—1279, 467,474,

505, 648.
OSnobrücf, (St. Qo^ann, (Stlft«fufter :
J^ufter Ulrtd5 1251, 27, 32; al« bet*

ftorben be^eld^net 210.
STüfter ©erwarb 1259, 204, 210; 1263,

278, 283.
J^üftcr «melung 1272, 467.
Ognabrödt, ©t. Sol^ann, @tift8föftcrcl

210.
Oönabrüc!, @t. gol^onn, ©tiftfc^ofafter :
©rfjolQfter (5mft 1251—1257, 27, 141,

142, 176; 7^65, 281(!).
(Sd^olaftcr Sodann 1260^1274, 235,

236, 273, 278, 285, 295, 296, 467,

505.
Of^nobrücf, @t. 3o6ann, ©tiftSl^erren :
^etmor bon Hustede 1251, 9, 10,

27.
^ermann bon Hustede 1251, 9, 10, 27;

1259, 210.
Ulrld^ 1251, 9, 10; 1263, 281 (Pfarrer

bon ^f^eucnftrcl^en).
Ollbegcr 1251, 9, 10, 27; 1255, 132;

1257, 175.
^ermann Juvenis 1251, 9, 10, 27.
QJottfrteb 1251, 9.
3Jiarquarb 1251, 9, 27.
gromolb l;25i, 9, 10, 27; 1255, 132,

141, 142; 1263, 283; i-27ö, 416.
Gnift J-25i, 9, 10; 1255, 132.
Engelbert 1-251, 27; 1263, 281.
^elnrtd^ genannt Bramecg 1254, 118.
®ottfcf)olf l;255, 141, 142; 1263, 287.
Oelnrtd^ (5tem|)el 1259, 210; l;2^5, 283;

1272, 467; 1274, 508.
anogiftcr Sol^ann bon SBlebenbrücf 1259,

210.
(Segel^arb 1272, 467; 1274, 508.

O^nobrücf, ®t. Sol^ann, 33lfare gol^ann

unb ^^oma« 1274, 508. — 33ifarlen-

grünbung 508.
OSnabrflc!, ©t. go^ann, Pfarrei 210. —

^QUptoUar 210.
Oönobrürf, (St. So^onn, S3ogtel ber öJötcr

328, 329.
Cönobrücf, Slofter ©ertrnbenberg f. ®cr=

trubenberg.

34

630

OSnoBrili— OITenBei.

I

OßnabtiKf, ©tobt, 6, U7, 124 (aStaiib)^
185, 178, 186, 232, 276, 268, 269^
308, 367, 382, 425, «6, 462, 465^
507, 609, 617, 530, 544, 598, 612,
615, 617, (;42, 667, 676, 677, 678,
Wllfinbt (antiqua civitBB) 370, 617.
9tcii(l(iM (nova civita«) 326, 332, 370,
483, 617, 638.
OStmbrfiif, ©tnblgcric^t 436, 583. —
©iabtric^tci: (. IScröoib Uoii SSctge,
etbfatoii üon S8et[eit, Qo^onncö üoii
Iroeiit, Sttiiolb eifler, Ciibflcr üoii
ajei^tn, fiermatm bon Retlage.
Oenn6tfirt,S(i&öffeiutitbSüt:fl«.®(5Bffcn=
teilet! 276, 345, 507, 615, 642. —
Magister scabinoniin, rector scabi-
Doram, rector consolnm Suerfiar!)
^etronlfle (fllina domine Petronille)
1Z75, 529,530,644; 1279,642. Sßfll-
^eleniclltitc.
»üra«: SSgl.:

Albus, Miitoniiia, fflniDlb, Serge, Sem-
finrb,Bemiger{?),Serfen,«ifpinfl&of,
fflloiiic (Flos), iSom, Stoiil, «rui^=
^ait(cii, Brumsele, ffluiic, Einen,
Dole, UottiTiiinb, 3)top, S) unter,
eifler, Sfjcn, Faber, eSamme, Qer-
lacos, Gotlande, Orambergen, @ube,
Hase (prope Haaani), Hasceking,
iicmtc, ^ermniiii, Hogeberning, Hoff-
lage, Hofeleger, Hoke, SDlfcte, $io[t--
l)ufen, ^oltorpe, ^lonife, Hullede,
361110, 5(°Önnn, Kolnerc, Hupfet--
fif|iageT, Singen, S^btt Ingen, Lote,
Lovealo, Luns, STteUe, SDleppeii, Hone-
tAriQH, 97ortnip, Oqte, ^ctenieUlne
(^ettontttc), Pletteverline, ante
Portara, SHIi^teiing, Wingcl, Eipinc-
bovc, Bddittg, Rudhen, Eufiu), Rule,
Engchendorpe,®r5c(e(Luacua).Sta<'l;e,
©teinfu«, ^iilcman, 3:nient, aJtf^to,
Siebet, 53Dlme\'inT,Vrendekmg(Vroü-
deking), Sromoblna, Wederplo, SBldj-
mann, Sßtnl^iiS, SiOolgcban.
Dänabtütt, glclft^ev 345, 617.
OSnaBrött, ©inblliit^cii : ®l, 93}üticn=
litt^e (foreneis ecclesia) 106, 617. —
^IJforret Scgcnanb I2?S, 617. — ©t.
»nt^orlnentiTt^e 106, 548, 617. —
«pfortet go^oniieö öon ^orpcnfclbe
1263— 1S79, 278, 374, 389, 398, 454,

479, 486, 500, 630, 548, 566, G17 (,i
Harpenvelde), 649.

OSnabrüd, ©tflhtifi^eg 4)DfpitnI
Ijefllaeit Seift, 276, 326, 462, 674,
617. — ^otton ber flirc^e beim ©(m
fpital bex Ülom&et^oni flontab 12S4,
312. — ^rieflet ber Siri^e beim S)0'
fpitat (rector capelle) SlBoriuS 126*-^
1265, 312, 396. — ^rieftet
1275, 544; 1277, 678, 612. —
biforen: SOtUeEin bon ^olttorpe
Sem^nrb ftupfetfc^iaget 1374,
^tieftet ffläliqelm, SemBorh flut
ftfilflgn:, ©roebct 9)i(^lertng 1275,
— ftronfcnpflcgcrin; Scrtrobi«, XQIttm
bee ^einrit^ uon »elm, 1265, 326. —
Hospitale leprosonmi, hospitale
firmomin 617.

OännBrfitf, Segtiiciiftoiiö nebcii bep
[pitül 617. — ffleginen (aororea
veraae) 28.

Dännbröct, örtli(f|!eiten : »t[(f|ofä^o|
atriom episcopi, curtia episcopalia, 64,
269, 617. — 4)flufcr iinb SouSpIätt:
domns cooaalnm 562; doinaa Jobannia
in Drop in ber 9ieuft<ibt 326; £)<tue
bt3 Mrnöib SJimter 326; ^loitöpln^ auf
®l. aarfienßort 326; ^ou8 bc3 ^ct-
niami ^onitc am 3Jtnrtt 436; ©<H
ptntj ^:ßepermoIe 326; fimtdplae
Gebeut Pletteverline 326. — $«]
telt^ 39, 67, 164. - @t. 3flrgniöort
544. — Co^flraije 367. — ajtarlt 436.
3Rfi(ilen, Bei bem ^afet^ov 427; bei
©1. 3o&Qnn (nciie äüüfite) 64, 77, 427f ,
©i^lagforber SBü^le 64; Winnicl
77. — Smnucr ber Mltftabt 7, 617.
Xfjoie: 5[o^t<nnlSt^Dr (nova porta
Jobannis) 34; ©ofel^or (Haaeporte)
427; Honporte, alta porta 326, 611
ißotruper Sfiot (porta Nortborpe)
Ferren tei(^dtf)Dr (porta molendioi di
Borum 617. — aßüfie 77.

OßnaÖrörf, Üliünje, 611.

CenoBuflct, Soll, 345.

OSnaBrflct,bernEUe5D(nr(t(14.®eplcinB«
94, 138.

OSiiabrfid', ;ijotianii bon, SIbgefaiibtcr
fflofterS TOorieiifelb, 1261, 248.
So^onn bon, Srcrireir, 1SS4, 303.

Cffenberf, ?lnit Set^to, 453, 600.

SM

ku.

Oftcnfclbe— $abcr6orn.

531

Dftenfclbc, ^x. SBurg, 65, 281.

Oftcnfelbc, ^clnrid^ bon 1262, 258. —
Omcr (§omaru§) bon 1254, 116; 1269,
409; 1276, 552. — ^ermann, fein ©o^n
1276, 552. — SRtcquln bon 1269, 411.

Ostenhem f. Sluftiim.

Öfter (Ostorpe), ©oitcrfd^aft bei Seelen,
Jh. SBotenbotf, ©erorb bon 1269, 409.'

Ofterbecf,Shrfpl.3Qßeftetca>)pe(n,Är.3:ecrien*

burß, 398, 399, 522.
Dfterberg, SBalb, 25, 26, 27.
Osterberge tni Ärfpl. 2ctbm, Sbr. ^^ecflen*

bürg, 31.
Osterbome, @rbe, 658.
Ofterco^peln, Ärfpl., Jh. SBlttlaße, 210,

422, 583.
OftböUen (Hostulne), Olbenburg, 541.
Ofteteffen, ®em. @ffen, Amt Öönlngen,

660.
Ofteteffen, ©Ifelbert bon 1257, 181, 182.
Osterwede, Osterwide f. Öfterrteg.
Ofterl^ueß (Oaterhaussen) bei ftl. ßeeben

420.
Oftertobe (Hosterrothe, Osterrothe), Ärf|)I.

anerjen, Sh. ©erfenbrücf, 30, 87.
Oft^oui^ f. Ötbe.
OsthanseD, riynlns 406.
Oft^elm (Osthem), §of, toüft bei Srafel,

564.
Osthof, Stx\pL 3Bel(ln0]^o(5]^oufen, Jh.

iDleOe, 343.
Oft^off, Ärfpl. Sllf^aufen, Sh. ©erfen*

brücf, 533.
Osthus, ^of In Ö(be f. Ö(be.
Ostorpe f. Öfter.
Ostra (Ofterfamp?) bei ftl. ^zebm, Sh.

Secflenburg, 420.
Ostringen f. Öftrlngen.
Otbertus advocatas 1252, 53.
Otto, sacerdos 1279, 659.
Ondenborch f. Olbenbutß.
Onhnsen, (Sxhm, 65.
Onseten 83.
Ouseten, 2Beffe( bon, genannt Sucf,

(Slemencla, feine gfrow, ^elnrlci^/ 95utg=

l^atb, SBemer, SlßneS, l^re Jhnber, 1253,

83.
Ousethe f. Öfebe.
Ovenhus, S)lettld5 bon 1256, 146.
Ovenwide f. ^benrtiebbe.
Overa, @rbe In 174.

Oberberf, ©rbe In !Dlffen, Jh. Sburg, 287.
Overenkerken f. ObemFltd^en.
Overmor, Jh. 3)lep^ol5, 646.
Obermaterfngerbe In SRemfe, Jh. ©oren*

borf, 337.
Owe, Snbett bon 1280, 686.
O^tl^e, Olbenburg, 55, 170. — ^forrer

SWenrld^ 1264, 300.
O^t^e, ^aUn bon, 93ürger In OiSnabrücf,

1277, 612; 1278, 615.

P.

^obberg, ©emjln gen. 1278, 623.
^aberbom, ©tobt, 6, 178, 450, 628.
^oberbont, ©ttft unb iDlb^efe, 254, 381,

530, 628.
^aberbom, ©Ifd^öfe: S3lfd^of (Simon bon
ber ßlppe, SBruber beS ©bel^emt
93em§arb 1254—1277, 113, 140, 159,
175, 193, 223, 254, 263, 308, 310,
362, 381, 392, 551, 564, 587, 603;
a(8 berftorben erwähnt 591 (alßO^elm
(avunculus) bed SBlfc^ofiS J^onrab bon
Oönabrücf).
S3lf(5of (o^ne ««amen) 608.
93lfd^of Otto bon SRletberg, S3ruber beg
S3lf c^of ö Jlonrab bon Oönabrücf, 1279,
644.
5ßaberbont, blft^öflld^er ^f^otar : ©elnrld^,
^efaurar Im J^lofter ©ngborf, 1276,
564.
^aberbom, 3)omfaplteI, 175, 591.
^aberborn, 3)ompropft^elnrld^ 1263,218}

1272, 450. — SJompropft Otto ®raf
bon SRletberg, !»ruber bed S3lfcl^ofd
J^onrab bon Oßnabrücf, 1276—1278,
549, 564, 603, 611, 628. ©pätcr »Ifd^of
bon ^abcrbom.

^aberbom, !J)om!ämmerer Otto ®raf bon
mietberg 1269, 409; 1271, 442.

^aberbont, 3)om]^err grlebrld^ 1256, 158.
— 3)om]^err Otto @raf bon 8ilctberg
1262, 263; 1264, 294; 1269, 404, 405.
(Später 3)ompro>)ft unb SBlfd^of. —
S)om^err ^ermann ®raf bon SRletberg

1273, 497, 498. — S)om^err SWoglfter
3)etmar 1275, 530.

^aberbom, Älofter @t. Ulrld^ 123. —
^ßropft S3eml^arb 1254, 123.

34*

53S

^aberBom— Dua!enBrü(f.

^abcrborn/ ^(ofter ^udborf (monast. ss.

Petri et Andree), 80. — ^ropft 3)lctrl(5

(äur 2\ppt) 1269, 409. — ^ropft Otto

(®rQf Don SRtctacrg) iJ275, 497, 498. —

^l^cfauror f)cinric^, öifd^öflld^er Silotar,

i;?7tf, 564.
^abcrboni, Strnolb bon 1:?^, 347.
^aberdom, Sol^onn bon i:?5^, 59; i-25^/

111; 1259,209} 1261, 248. — ^^inxi^,

fein ©o^n, oßnabrücfer !J)oml^err/

©d^ttjcftctfol^n bcö SBlfd^ofg Solbewin

Don Oßnobrücf, 1259, 209.
Pallidus, ^lrob 1264, 308.
Palmenere, S3ulbc!c, knappe, 1251, 16;

J;25;2, 49.
^alftcr, ^cinrld^ 1261, 247.
^apc f. Clericus.
^aj)inc, ^cinrtd^ 12^:?, 253.
^aplnfll&of (Papenhove), Oböbicnj beö

oßnobrürfcr 3)omfQ>)ltcl§, 580, 583.
^apft ^nnoccni IV. 1251—1254, 6, 17,

18, 22, 43, 80, 84, 114, 118, 124. Sl(g

bcrftorben ermäl^nt 148, 157.
^aj)ft ^(cjranbcr IV. 1255—1260, 130,

131, 140, 147, 148, 149, 157, 172, 175,

180, 184, 191, 229, 232. ^lg bcrftorbcn

crnjäl^nt 300, 531, 532.
^Qpft Urban IV. 1263—1264, 290, 291,

292, 300, 302, 303, 304, 307, 309. m^

Dcrftorben ermähnt 323.
^apft eicmcnö IV. 1265—1268, 323, 333,

336, 371, 372.
^Qpft ©rcgor X. 1272-1274, 464, 466,

478, 480, 511, 518.
^apft ©abrlon V. al§ betftorbcn emjöl^nt

611.
^apft Sor;Qnn XXI. 1277, 582.
^opft 9?lfoIonö m. 1278, 637.
^arobico in ©oeft, ^(oftcr, 126, 194, 451.
^arlo 217.
Parvus, Anselraus 1252, 53. — Bern-

hardus 1271, 444.
Pattmeres (Steinhues) @rbc in (Bmtxup,

$hfpl. ®Ianc, ^. Sburg, 686.
Paulos Interampneosis 1268, 372.
^cntc (Pennethe), ^. 93erfcnbrüc!, @ct==

l^arb tJon 1279, 642.
$crrcmunt=93aum, 3)ingftättc, 489.
^cruolo, 3lǤft.^Ort, 80, 323, 333, 336.
^cterneUinc, ^ctronluc (sc filios domine

Petronille), ©tjcrarb, SBürgcr in OSno*

Bröcf, 1263, 1266 mb 1274, ©c^öffc,

1275 unb 1279 rector consnliim ober

magister scabinonun, 1263—127$, 276,

345, 359, 436, 507, 529, 530, 544, 602,

642, 653.
Petras, archidiaconns Broliensis 1263,

292; 1264, 300, 303, 304.
^ctru«, Äotbtnaacgat, 1254, 121, 125;

1264, 300.
^etjecotoe, Sfol^onn, {Rotl^dl^err in !Ribni|,

1274, 515.
^ifcnbrof, $>clnrid5 Don nnb J^cintid^, fein

©ol^n, 1259, 218.
Pingois f. ©ettlnc.
Pistor, ©erl^arb 1276, 569.
Placenmühle bei Secfum 376.
^lantlünne, »rfpl., 572, 573.
Plettenbracht, ^ctbenreld^ toon 1261, 244,

245; 1262, 255.
Pletteverlinc, @cbert. In OiSnabtücf, 1265,

326.
Plochos, ^be 606.
Ploghus i^mt Sburg?) 343.
Plump, Ayeiicus dictns 1271, 447.
^ocfenfelc 211.
^oQöcnbntö, ©rbc 320.
Peile, Hermann genannt Don, 3)roft in

ßonbegge, Ar. Tl^ppcn, 1277, 600.
PoDtiniaco, Petrus de 1252, 47.
Portus 8. Marie f. ^wbz,
Portam, ^erborb nnb (Sgbert ante, in

Ognabrüdt, 1252, 44.
^oft,ßubolf,3)om]^err in aj?inben,725^, 63.
^rebigerorben 2, 126.
^reufecn 47, 198.
Proit, go^onn 1257, 171, 181, 182. —

Otto imb S^onftontin, feine ©ö^ne:

Otto 1257—1279, 181, 182, 345, 446,
507, 529, 559, 560, 636, 642, 646. —
J^onftantin 1257—1279, 181, 182, 507,
560, 636, 642, 646.

Puiiidus, 3o]^anneg, Sörger in SWünfter,
1269, 409.

Puninc, Aspelanus 1255, 133.

Puteo, ßiDolb de, 9li!olanö(?), (gDer^orb
de 1268, 365.

Ouafenbrücf, ©tobt unb ©^iDefierftift,
frül^er in SBobbergen, fpater in ©ramft^e,

Ouafcnbrürf— Rede.

533

181, 182, 203, 239, 251, 556, 557, 558,

642. ^gt. ^QbBetgen unb SBtamfd^e.
Duafcnarucf, Sutömänner, 636, 642.
DuQfenBrflcf, ©tiftdptopftei 321.
DuafenBrücf, ^topft ^einrid^, ^ugteid^

!Doml^crr tu OönaBrücf, 1262^1271,

255, 278, 291, 295, 296, 331, 338, 359,

384, 388, 438, 442, 446.
Ouafcn5rücf, Otiftöl^erTcn 9[ol^ann unb

©Ißcnanb 1257,181, 182. — @tift«]^err

®lfclBcrt bon (Sffcn 1271, 436.
Qaatterlant, ^ermann, arenBergf d^er !3)toft,

1276, 553.
Oucnborf (Quedendorp), Ar. Scntl^ctm,

J^ontab bon 1277, 590.
Duenborf (Qnendorpe), ©berl^orb bon

1267—1274, 361, 443, 463, 520. —

©bcrl^arb bon 1274, 520.
Ducn^om (Quenehorne), J^r. SBlcbcnbrücf,

53.
Duernl^eim 230.
Ducml^elm, Ar. $)crforb, J^loftcr, 96, 492,

542, 543, 609, 663.
Ducrnl^clm, ^l, ^ropft 3Bcnicr i-^5,

542. — gfrü^crcr ^rlor ««ifotau« 1275,

542. — ^rlorln ®lfcla 1275, 542. -

Staplan Öubotf i-275, 542.
Ducml^cim, ©erwarb bon 1268, 376; i27tf,

552; 1280, 675. — ©ottfricb bon 1273,
' 494. — Sodann bon 1252, 59. —

3Bcffcl bon iJ^tfi, 308.

8Raaöcr (Ratbere), Jh. Sölttlaßc, 354, 687,

688.
9Ra55cr, fjermann bon iJ275, 501. —

maf>obo bon i^tf5, 318.
Badesvelde f. {RaSfelb.
Radikenberg f. SRetfenberg.
9labo(f, S^aplan bed trafen bon S3ent^eim,

1254, 114.
fRaf)bm (Rothen), Sh. Sübbecfe, ^uftaciud

bon 1272, 456.
Ramesberge, 9?otger bon 1278, 626.
Ramsle (bei Seelen?) 409.
Rance, Ranten, S)ictrid5 1263, 283; :r2tf7,

354; i277, 603.
fRoiSfelb (Radesvelde) bei G^üterdlol^, Sh.

SBiebcnbrüdt, 537, 551, 552.

gfJoftebc, Olbenburg, J^Cofter, Slbt Otto
1275, 525.

Ratbere f. SRabber.

9{Q^etom, miolan^, iRatl^dl^err in mtbni^
1274, 515.

SRobcnSberg, Surg, 425.

9iabcn§bcrö, Surömönner, 113. — S)roft
^einrid^ Söinfe 1254, 113.

9ioben«ber0, ©rofen bon 668.

SRabenSbcrö/ ©rof Otto, ^rou ©opl^ia
(bon ^ed^ta) nnb i^re ^od§ter ^utta,
ebelfrau bon anontjolc, 1251, 3; i-25j2,
52, 55. 93öl. SWontjolc. — ®raf ßubnjig,
S(be(^eib, feine grau, bcibc alS bcr«
ftorben genannt 1278, 614. Otto unb
Qubmig il^re ©öl^ne : O^rof Otto 1262
—1280, 262, 274, 289, 308, 328, 335,
337, 344, 376, 385, 392, 409, 410, 415,
422, 423, 468, 483, 517, 538, 550, 565,
570, 571, 581, 589, 603, 608, 614, 641,
667, 672. — ®raf Submlg, ^ropft bon
©t. Q[oT^o""'C)önabrücf, unb S)om]^err
in 3Jiönfter, 1263—1279, 289, 308, 322,
329, 376, 408, 409, 410, 416, 422, 423,
468, 471, 472, 482, 538, 556, 562, 570,
589, 603, 611, 614, 639, 641. — %bcU
l^eib, Otto« unb ßubnjlgg anutter 1263,
289. — ^tbtviQ, Otto« 3frau, 1269,4.10}
1270, 423; 1278, 614. — ^ermann mxb
ßubmig, Otto« Älnber 1270, 423. —
®raf ^ermann, bcrftorben, Otto, ^er-
mann unb Öubwlß/ feine @ö^ne, 1265,
317. — ©rof f)crmann unb ®raf Otto
a(g bcrftorben 1272, 455.

SRabenöberg, gräftid^^ ©d^reibcr gfriebrid^
1263, 278, 289.

maben§ber0(?), dl, bon 1273, 496.

Recampe (ober Becampe), ^ermann bon,
Sruno, fein ©ol^n, 1273, 491.

SRcd^ebe (Regethe), $^r. ßöbing^aufcn,
Surggraf J^onrab bon 1272, 472.

SRed^ebe, ^oJ^onncö bon 1269, 409.

SRed^tern (Regiere), Jh. S)icpl^oIa, 314,
338.

Rechvelde f. SReffelt.

flledtcnbcrg (Radikenberg, Redekenberg,
Ridekenberg), SBurg in SBiebenbrücf,
324, 497. — »urglel^n 378. — »urg.
mftnner 150, 244, 245. — S^aplan 3o*
^ann 1251, 14; 1253, 68; 1256, 150.

Rede, Rethe f. 9?]^eba.

534

Redekenberg— 9fHcl§tering.

Redekenberg f. SRecfcnBetg.

Redincdorpe f. SRenttu^.

8Rcffc(t (Rechvelde), S3auerfd^oft ®aftc,

Str. O^nabxüd, 215, 216.
fRcffcIt (Rechvelde), ^arttotd^ bou 1259,

215, 216.
Regethe f. SRed^ebe.
Reggering f. tReitöcrlng.
Regiere f. SRct^tcm.
Reide f. d^l^eba.
gflcincbcrg, Ar. Öü56c(!c, 16. — !J)roft:

©crl^arb öon Offcttcn i-25^, 49, 50.
9flelncr,93urömonn in <BUin^\\xt, 1261, 247.
SReiit^arb, archiepiscopus Ardoiacanus,

(um 1254), 99.
SRelncrinf, SReinarb iJ?7i, 429.
8Rctnttiorb, iRcftor beö ^auptoltar« In

Oönabrüc!, Domöllor, 1260, 230; 1261,

241; i2tf4, 312.
Reken, So^cinn bon, Pfarrer i^P, 655.
Reme, So^tinn bort, 3)om]^crr In 3Jlünftcr,

J;^4, 503, 504.
Remen, ©ottfd^alf bon, Sutta, feine grau,

1261, 250.
Remese, Remesede f. SRemfe.
Remesethe f. iHemfebe.
Remota Curia (S3etnl^euer, SBcmcl^obe),

Bruno dictus de 1280, 690.

SRemf c (Remese, Remesede), Ärf pl. SRotlcn^

felb, ^x. Sßorenborf, 337, 414, 421, 497.
SRenifebe (Remesethe), ^x\pl, Öaer, Ar.

gburg, 137, 281.
Rencinc 409.

Rene, Öuboff bon 1254, 100, 108.
Rene, Renen, ^einrid^ bon 1262, 258;

1263, 283.
Renen, insula juxta (9Rl^eine ober iHl^enen,

^roblns Utrecht) 561.
SRcngerlng (Reggering), Jh. 3Barcnborf,

Äloftcr, 149, 166, 167, 335, 355, 373,

593, 629.
iRentrup (Redincdorpe) jur ©oucrft^aft

ßongcn bei greren ö^^ö^^Ö/ ^- Öingen,

298, 435.
SRentrup (Rennincdorpe), S^^ö"" ^o"

1253, 68; 1254, 101. — ©dte^arb, 93em*

l^orb, Qol^ann, ©ertrub, Qo^annö J^ln*

ber; ©rfel^arb unb ^ortmob, feine Srü«

ber, 1253, 68.
Repenhorst, ^molb unb ^ermann bon

1279, 656. — ©ottfrlcb bon 1279, 659.

Retberge, Rethberich f. 9liet5erg.

Rethe f. SRl^eba.

Retherlage, (Srbe (SRlelage (?), ftrfpl.

©clm, Ar. DSnabrücf) 231.
Retlage (iRle(Qge(?)/ )6auerfd^aft ^otoe,

ftrfpl. ©clm), C)elnrld5 bon 1277, 588.

— ^ermann bon, ©tabtrid^tcr in O^
nabrücf, 1279, 653. — 4>crmann 1279,
646; 1280, 685.

Retlage f. 9{l^eit(Qge.

Rethom, ßubger 1257, 181, 182; 1274, 507.

Rex, ©berl^arb genannt 1277, 595.

Reytberg f. iRletberg.

SRI^ebo (Rede, Reide, Rethe), Sh. hieben«
brücf, 116. — Älrd^e 214. — S)roft
3o^anneS 1251, 23. — SSurgmÄnner
1254, 113. — ^rlcfter grlebrid^ 1256,
150.

iRl^ebo, Si^lbego bon 1251, 23; 1254, 116.

Sfll^ebe (Reide, Rethe, Reden), ^. )6orIen,
©ttter bon 1269, 409; 1271, 435; i-27S,
626. — Qol^ann, fein ©ruber, S)ont]^err In
anünfter, 1263, 279; 1269, 409; i;27i,
435. — ©elnrlci^ bon 1274, 520; i;W7,
590. — «Bemer bon 1254, 100; 1274,
520.

m^eln 244, 245, 255, 442.

SR^elnc (Rene), Sh. ©telnfurt, 42, 404,
405, 561(?); S^rfpt. 395, 396; <Dcfanat
279. — Pfarrer »ertram 1251, 42.

SRI^elne, ©ottfd^alf bon 1261, 247. —
^elnrld^ bon 1266, 335; 1267, 355. —
ßuboIfi;2^P,402; feine Söltttnc aRarftUa
bon Sentl^clm 1271, 429.

SR^eltlage (Retlage), ShfpL @d§epdborf,
^x. Singen, 1273, 501.

gfJl^enen, ^roblns Utred^t, 561 (?), 590.

gfJlbnlö, anellenburg, 61, 514, 615, 516.

— Pfarrer S)elnrld^ 1274, 514, 515. —
^rlefter ^artmann unb C^^riftlan 1274,
515. - ȟrger 61, 514, 515.

SRlcca, SBltttoe, ^elnrld^ unb S)lctrld5,

ll^re (Söl^ne, 1251, 20.
Riccardus frater 1268, 371.
Riceber, (^ottfrleb 1252, 58. ©gl. Risce-

bere.
IRld^arb, beffen 3Blttnjc ^elletolgld unb

^od^ter eilfabet^, 1274, 519.
SRld^tcrlng (Rihterinc, Judicis), @h>ct^er,

©ürger unb ©(^öffe In OSnabrücf,

1272, 462; i^5, 544 (^roblfor beö

SRlcquln— SRoböettu«.

535

©ofpitalö); 1277, 612; 1278, 615
((Schöffe). — Söcnbcla, feine grau, 1277,
612.

9Rlcqutn, ^rieftet 1251, 20.

iRibbagiSl^aufen/ Srounfd^tt^eig/ S^loftet^

aat j-^57, 180.

Bidekenberg f. 9?ecfcnberg.

fRielage bet SRuUe f. Betherlage unb Bet-
lage.

mtm&iol^ (Bimeslo), Sbr. üneHe; ^f)!.
602. — J^apite(«l^of 470. — Oböbiena
249. — Sutrimeslo 608. — Pfarrer
©erl^arb 1256, 148.

Bien, SRclmboIb bon 1267, 347.

fRiefenbecf, Sbr. 2:ecflenbur0/ Shfpl. 31,
220, 286. — Äirt^e unb ^atronat 262,
423, 469, 565, 571, 650. — »oßtet 468.

— 5lrd^tbla!on : 3)om>)ro>)ft ßubger In
O^nabröcr 1262,2^2. — Pfarrer: S)om*
^err ßubbert S3o6 1262, 262; ^forter
»ertolb 1279, 659. - ^reöblter S)ctnrtd5
J27^, 469.

tiefte (Bist), Ar. »erfenbrörf, 192, 231.

— 3Jiorf 78.

fRlefte (Bist), 9«folQUÖ bon i:?tfO, 226;

1J27S, 626.
SRletbcrß, 8tu«ft.*Ort, 160, 404, 405.
iHietberg (Betberge, Bethberich, Beyt-

berg, Bihtberg), ®raf bon 1276, 573.

— ®raf S^onrob, julcfet ©ruber beS
S)eutfd^orbenSl^aufeö In SWünfter, 1251
—1275, 4, 23, 159, 160, 218, 223, 258,
263, 271, 272, 282, 294, 313, 452, 474,
497, 528. — Oba, feine grau, alö ber*
ftorben erwai^nt 1262, 263; 1273, 497.

— grlebrlt^, Äonrab, Otto, @lmon,
^ermann, feine ©öl^ne {1264, 294):
@raf grlebrld^ t)on tRlctberg nnb ©orft*
mar 1256—1279, 160, 223, 263, 272,
294, 313, 392, 394, 404, 405, 408, 409,
418, 442, 462, 487, 497, 498, 549, 555,
564, 597, 603, 607, 611, 628, 667. —
Äonrab, ^ropft bon (St. iWartln In
9)>lQnfter unb bon SBübeg^aufen, bann
»Ift^of bon Ognabrüdt f. aWünfter,
SölIbeSl^aufcn unb O^nabröcf. — Otto,
S)oml^err In aWünftcr, 3)oml^err, bann
2)omfämmcrer In ^abcrbom, ^ropft
bon ©udborf, bann !i)om|)ropft unb
Sulefet ©Ift^of In ^aberbom, f. aWünfter
unb ^abcrbont. — ©ermann, 3)om]^err

In $aberBom, bann !Domfantor In
OSnabrücf f. ^aberbom unb Odna«
brüdt. — Oba, ^od^ter beö ©rafen
J^onrab, ©d^n^efter ber Vorigen, 1263,
263. — ©eatrljf bon C)otftmar, be«
trafen gfrlebrlt^ grau, 1269, 404, 405,
408, 409; 1273, 497; alö berftorben
genannt 1277, 603. — Otto, Äonrab,
©Imon, grlebrld^, ©eml^orb, ©eatrtjr,
grlebrld^ö Älnber 1269, 405; 1273,491}
1277, 603. — gunfer (domicellus)
Äonrab bon 1280, 675.

iRletberg, gröfllc^er Kaplan S^onrab 1256,
160. — ^rlefter fjelnrld^ 1269, 404, 405.
— Öel^rer ber ßräfUd^en Älnber SBlt^*
mann 1273, 497.

iRtetberg, ©urgmAnner 294.

9llga, @tabt 634.

SRlga, ©rablft^of bon 1278, 634.

Bihtberg f. iRletberg.

ailfc (Dives) ®crtoln, ©örger In SWünfter,
1263, 279; 1274, 509.

Bikelinctorpe, ^molb bon, Ilppefd^er
S)roft, 1254, 112, 113.

Bimeslo f. iRlemi^lo^.

SRlnget (Bingelo), Jh. $;ecflenburg, 596.

9^lngel, ©elnrtd§ bon, ©ürger unb @d§5ffe
In 0«nabrü(f, 1266—1279, 345, 503,
504, 507, 530, 544, 642.

iRlngelberg (Bingelenberg) 193.

iRln!erobe, ©erwln bon, SWed^tllb unb
ßlfa, feine iWutter unb ©(^ttiefter, 1273,
487.

Binwade, IDletrld^ 1263, 274; 1265, 318.

Bipinclo 411.

miplnd^of, «ll^elblg bon 1265, 326. —
©erl^arb bon, ©ürger In Oönabrücf,
1271, 436; 1279, 642 (©(^öffe). —
Ölborlu«, fein ©ruber, ©ürger In OSna»
brüdt, 1271, 436; 1274, 507 (©d^öffe);
1280, 685.

Biscebere, Qubmlg genannt 1273, 487;
1279, 655. ©gl. Biceber.

Bise, So^o"" w"^ Sol^ann ber 3ü"öwc

genannt 1275, 536; 1278, 618.
Bist, Tlaxl, (Bilehem (©elm) in marka

Bist), SRlefte, Shr. ©erfenbrücf, 78.
Bivo, Johannes de, ©IntDol^ner bon !Dlffen

1273, 473.
SRobbertuö^albcrbe In ©d^mone, ftrfpt.

©erge, 554.

536

SRobbc— SRulIe.

mobbc (Rothe) bei SRl^ciitc, S^r. ©tclnfurt,

395, 396.
Kode 221.

Rode, ßubolf bon 1279, 656, 664.
Roden, J^onrab t)on 1262, 258.
SRobcubcrg (Strbc^), ©bcll^crr ^onatl^aö

bon i<254, 126; 1255, 129. — Sonatl^o«,

fein berftorbcncr S3atcr 1255, 129.
mobcnbcrg, ©o^ttiin bon i-2W, 244, 245.
Rodinchusen f. SRöblng^Qiifen.
Rodinclo, 9x, Sßlebenbrürf, 237.
Roding, ©crl^arb, oSnabrücfcr ©d^öffc,

i^4, 507.
SRöcfingl^aufcn (Rokinchusen), J^r. 3Btcbcn5

brücf, 445.
SRörf ingl^aufcn (Rokinchusen), @cBcrt bon

i258, 196, 197; 1262, 263; 1:2^0, 344;

1273, 483.
iRöbing^aufcn (Rodinchasen, Rothinc-

husen), Ar. C)crforb, 274, 275, 344.
Rokeslo, (Stbc Im ^pl. SBedum, 452.
Rokeslo 223.
Rokinchusen f. Sf^öfingl^QUfcn.

SRoIcmonn^erbc in Stffcnborf, 5lr. Oöna^^

brürf, 198.
Rolovingh, ^ermonn 1280, 683.
gfJom, 5luöft.=Ort, 637.
$Rofc, @crr;Qrb i^«, 241.
gfioftocf, 2tu§ft.=Ort, 61.
SRoftorf, Sormln ©crr bon iJ25^, 61.
moftorf, gürft SÖQlbcmor bon; fSSomjln,

bcffcn 33Qtcr, 1^4, 516.
SRotd^er, ^rieftet, 1265, 320.
Rota, frater Conradus de 1251, 18.
Roten, Grbc In Slnberbcnnc bei fjrcren

353.
Sfiotgcr, S!aplan 1:^^-2, 258.
Rotgerus dominus 1269, 394, 395.
Rothara f. SRottum.
Rothe f. Diobbc.
Rothe f. 5ölctmarfd^cn.
Rothe, ^artbcrt bon 1276, 569.
Rothem f. 9fiottnm.
Rothen f. ^Rol^beit.
Rothenberg f. SRobcnbcrg.
Rothinchusen f. dtöblngl^aufcn.
Rothstocke f. 9{oftO(f.
SRottum (Rotham, Rothem), ^fp(. Ölngen,

195, 465.
SRottnm (Rothem), 5llarb bon 1258, 195.
mottorf 289.

SRo^el f. Rokeslo.

SRojo, S)lnöötaf in (5ngelcm, 1264, 298.

Rubo, de, f. SBugft^c.

Rucen, 3Blll^clm bon 1252, 55.

Rudenberg f. SRübcnbcrg.

Rudhen, Slmolb bon, ©ürger in Oi^na^

brüc!, 1271, 436.
gfJubolf, ßate bcö Äloftcr« SWaricnfelb

1256, 153.
SRübcnberg (Rudenberg), 3o^annc§ bon

1271, 446.
Ruenberge, ;3o]^ann bon 1262, 258.
SRöfd^cnbotf (Russenthorpe), Ar. 3:ctflcn=

bürg, 668.
iRüfd^cnborf, |)elnrld^ bon 1272, 456.
SRüÖfort (Rusvorde), Jhfpl. ®c^rbe, Ar.

»crfcnbrüc!, 453, 559, 640, 647, 682.
SRüigfort, ßubßcr bon 1251, 40; 1267, 364;

1273, 488.
SRüffcl (Rusle), Ärfpl. SInfum, Sh;. ©crfen^

brüdt, 181. — grclblng 559.
Düffel, »crtl^olb bon 1272, 456. — »albc^

min bon, SBlfd^of bon OSnabrütf f. b.

— JRuboIf bon, 3)om^crr in Oöna-
brüc!, f. b.

Ruffus, (Sigfrlcb, bon Runnesbeke 1266,

344.
Rufus, ©erl^orb, Sürgcr in OSnabrürf,

1277, 578.
Rule, aio^anncg, Sürger in OSnabrürf,

i^7, 612.
SRulIe, Jh. Oönabrfttf, J^rfpl. 533.
SRntte, »QUcrfd^Qft, 580, 584.
SRuUc, gjiorf 205, 206.
iRnüe, ajlü^icnteid^ 1254, 95.
SRnüc, S)clmld^öcrbc 241.
iRuüc, ®rbc 5ur Ölnbc, ©Igcnl^örigc: Sem^

^arb, J^unlgunbc; ^clnrid^ unb ^o-

l^annc«, Scrnl^arb« ©ö^ne, 1277, 584.
$Ruüc, Äloftcr, 32, 51, 95, 96, 107, 108,

109, 165, 205, 206, 241, 253, 305, 398,

399, 400, 437, 475, 486, 502, 522, 583,

592.
SRuttc, Äl., tropft ^ermann 1269, 398,

400; 1273, 475; 1275, 522; 1277, 583.

— ^Ibtlffin SQßcnbcIburg 1269, 398;

1277, 583.

SRuUc, ^ermann, @cbcrt, ^ermann bon
l;2W,241.— gol^onncöbonunb^clnrld^,
fein ©ol^n, 1264, 305. — ^einrit^ bon

1278, 615.

SRumbccf— ©d^mibt.

537

mxxmhQd, Ar. Strnöbcrö, S^tofter, ^ropft

gofo.a i^5, 536.
fRumBcrf, SRubolf t)on unb 3)ictrid5 fein

©ol^n 1^75, 649.
aRump, Sernarb 1277, 600.
Runnesbeke, ©Ißfrlcb Ruffus bon 1266,

344.
Rupelo, (5rBc Bei Sßarcnborf 435.
Rura, Qo^onn bon 1280, 680.
Rareke, 3n0e5ronb bon i:?5j2, 55.
Rusche, ©erwarb bon 1251, 23; i^54,

112, 113.
Ruschendorpe, ^lnrld^ bon, ©ütger In

O^nahxüd, 1277, 578.
Rusle f. gfJüffel.
Rossenthorpe f. SRüfd^cnborf.
Rusvorde f. SRö^fort.
Ruwenberg, ©cml^arb nnb Qo^anm^ bon

1265, 320.
Rysseber f. Riscebere.

8.

©oarbrürfcu (Sarepons), ®raf 3)lctrld5

bon 1258, 193. 93gC. (Siebe,
©ad^fe (Saxo), Qlo^ann.
©ad^fen^aufen (Sassenhusen), SBalbecf,

Pfarrer ßubn^lß, 1267, 347.
Saltant, $)erniann 1277, 600.
©alibetöcn (Saitesberge, Soltesberg) bei

SR^elnc, Jhfpl., 279, 402.
©alabetöen (Soltesberg), !Dletrld^ bon

i:?5tf, 146.
Oa(5!otten (Saltkoten apud Eirethe) Bei

enoltte, Ar. ßUjpftobt, 310.
©Qlafotten bei (^efe!e 159.
©alsuffetn, 2\ppt, 243.
©ornem (Sanieren), ®toffd^. S3ent^elm,

429.
@omem (Sanieren), (5rpo bon 1272, 457.
Sanden, ßombert bon 1254, 109.
Santbrinke bei OiSnabrüdt om ®ertrnben=

berg 453.
Sapiens, S^onrab 1267, 349.
Sarepons f. (Saarbrücten.
Sassenhnsen f. ©ad^fenl^aufen.
Scagen f. ©dangen.
Scapesculdere, Äonrob 1257, 168, 169. —

3Blcbolb mb J^onrab, ©ruber, 1273,

501. — 3o]^annc3 1277, 599.

Scevincdorpe (@d^ebentorf ?), SBlQöcr bon

1252, 62; 1276, 569; 1278, 613.
Scolden f. <Bd)aU,
Schadehof, Jhfpl. SRutte, 533.
Schadhe 409.
©d^agen (Scage, Scagen), Ar. Serfenbrücf,

Qo^onn bon 1251, 3. — ©ermann bon

unb 3)letrld^, fein ©ol^n 1252, 63. —

Qo^ann bon nnt> grlebrlt^, fein ©rn*

berSfol^n, 1279, 660. — SBeffel bon f.

Oönabrüdt, 3)oml^err.
©d^ale (Scolden), Ar. ^edttenbnrg, S^loftcr*

grfinbnnfl, 634.
(Sd^ale (Scolden), ©Ifelbert bon 1257, 177;

1261, 250; 1271, 437; 127^, 659.
©d^anborf (Schanthorpe), Sbrfpl. aWend»

läge, J^r. »erfenbrücf, 519, 679, 689.
©(^onmburg, ®raf ©erl^orb bon 1280,

687, 688.
©d^ele (Luscus), ©einrieb, Sürger In Oö*

nabrüdf, 1252, 44; 12tfö, 345 (©(^öffe).
©d^ele (Luscns), Seml^orb, ©ürger In

SRlbnlö/ 1252, 61.
Scherehome, SBlbolb bon 1271, 432.
©c^ebentorf f. Scevincdorpe.
Schidinchem, Slnton bon 1280, 680.
@d^luna, SJr. !Dannenberg, J^Iofter, 2[bt

Herbert lJ?7tf, 571 ; 1279, 650.
(Sd^lnno, 3(niolb bon, Slrd^lblafon bon

St^lben, 1272, 466.
©d^logfort, ©of bei Oönabrücf, 26, 27. —

mxif)h 64.
©d^lebel^onfen (Sledesen), Ar. Oönabröcf,

5lird6e unb Älrt^fplel 201, 238, 440.
(Sd^lebel^anfen bon f. ©lebefen.
©d^lebenbrüdt (Sletbrucge), Jh. ?öleben*

brücf, 463, 474.
@(^Il(^t^orft (Slichorst, SUgthorst), 3o=

^onn bon 1270, 422; 1277, 588.
©d^Ilngmonn (Slinge, then Slynge), ©rbe

In Verbergen, J^r. Serfenbrüdt, 225,

233.
(Sd^molförben (Smalevorde), Stu8ft.=Ort,

430.
(Sd^mebbel^aufen (Smithehusen), SJr. 9Wün*

fter, 9[o^Qnn bon, Sertl^a, feine grou,

93ertram, Qol^onn, Qnita, feine Jhnber,

1278, 623.
©d^nilbt (Faber), Sol^ann, In 9f«bnlt,
^Robert, 3Berner, ©erwarb, feine (Söl^ne,
1274, 515, 516.

Sdö St^mtirtnil

-siafTirt- ^H

©ifimintnip (Smikincdorpe), Stfpt.itBciitc,

Scopinge f. ©^eppingen, ^^|

623.

Scoriemere f. ©c^oilcmei. ^H

©(fliiionc (Smon), Rif|)!. SBcvßC, Sfr. SBetfeii=

Scothemer {®(^Btti)iar ?), ^(anei: XBnw^H

ma, «.Qie«6e 9)o&6«liie, tväter 3}ai=

1350, 158. ^

fing, 564,

Scottorpe f, ©(^ütlotf.

©i^nellnflt (Snetlage), ^o\)a\m imb Giiget=

Scowevot, SJlcttifti 1252, 49.

6ett bon, »rflöcr, J257, 181, 182. —

Scrodere Bon aijLen, ^clnrit^ 127«, 668,

Somfictt bou 1279, 646.

Sebelingen, Sebelen, Sebellacben, Zebe-

©t^SDinß (Scolvinc), ftt. Sttbiiiflfioutcti, 93.

lingen, fflem^arb Boa 1265— 1S77, 335,

©i^ßppinBen, ffr. a^auS, 594.

361, 383, 402, 443, 463, 620, 590.

©(^öppinflm (Scopinge), ¥ric(tcr »cm=

©cejte (Segeste), ffr. Sccflcnbiirg, 264,

fiarb i255, 133.

326, 454.

®(^ällniat(?) f. Scothemer,

Segenandus, Slolar tu 4)erfDrb 1252, 59.

@4oa&tnic^ (Scholbroke, Scoltbroke), ßx.

©cgcr, Miller in Smcllenöiirg, 127*, 515,

leiflcnbiitg, ^einrit^ Bon 1271~127S,

Segeste f. ©ecfle, ^

437, 441, 580, 592, G19, G47, 656, 661,

Segtinheim 409. ^M

664.

©cäi^orft (Seleborst, Sileborat), ffi. fS^M

®(5onE6(;iSciSBcclcit,Sr,SßQrcn&orf,409.

bcn&tüd, ^eUiDtg^gibe, 670. ^|

®*oiittiTib, Stmiftctn, Smnt0otct£|a, (eine

©e^l&orft, EBerenrb Boii 1256, 150,

2oi^Kr,9Ic9e6o&oiinbS9runftEin,©B^tie

©c^linßborf (Selingthorpe, Selendoipe,

bcr aJintgoretfia, 125i, 105.

Zelentarp), fli. SHeUc, ^o^ann Bon

Schonenbeke, ©lettic^ Omi 1269, 397, 409;

12fil, 38; 1357, 177, 186; 1258, 199. -

1280, 676.

iBerirobifl, Soiep^, i^r ®o^n, 9)itcf(^t,

©cfiorlcmer (Scoriemere), ^oitbcri gen.

gofcpfi« Stau, 1S58, 199. - Sofcp^

Boit 1365, 328; 12&7, 363.

BOII 127S, 615. ©er^nrb Bon f. OaiM^

©c^üttotf (Scottorpe), ffltoffi^. Sent^eim,

brüd, Xom^nr. ^H

®edd^t 457. — 53ürflei: Qo^mm uiib

Selehor^t f. ©e^I^orft, ^1

Secti^orb Shipfetfdiläfler, Srübct, uitb

Selekinchof bei SH^einc 404, 406. ^M

©ottfiicb, ©o^n bcr SHJeitbelbiirfl, 1272,

Selen, Engelbert Bon 1271, 437. - 9<^M

457.

mann Bon 12S0, 665. ^1

©cflltinfläbotf (Svagesdorp), Si, Scrfem

Selendorpe |. ®c^ilnaborf. ^M

biücf, ^fatret Sitctric^ Oo» fflmlc i2SJ,

Selesbnren f. ©üljba^ten. ^1

304. - ipfQtrer tpmnro 1277, 578.

Selingthorpe f. ©e^Iingboif. ■

et^nmtj (Niger), airab 1254, 112, 113.

Semetdorpe, Hrfp[. 91otb§orn, @raffriH

©(^rocftnflen (STevingen), flrfpl. aHeppen,

SSent^etm, 133. ^M

659.

®enbe, ffr. aSJiehenBrücf, 271, 272, 283.

©c^tueflc (STege, Swege), ffr. S)icp^plä,

©enbe (Sendene, Siodene), Mottet Don

^nrtbcrt, Sflobbert im& ©erwarb Bon,

1364, 294; 1369, 404, 406; 1373, 487.

■ fflrüber, 1252, 63. — ®ifel6ert Bon

©enmip, flrfpr. ßHan«, ffr. gibiirg, 686.

■ 1S63, 283. — 4)ermnim Bon 1270, 422.

©cPenoer, {toüanb, 443.

H Scirenheira, Srfpl. 9Iorb^orn, ©rofftli.

©cUcrbing (SewardincUof), Strfpl. SBorfl-

■ »entkeim, 133.

^oift, ftr, ällüilfter, 299. ^-

Selon t. Slon.

Sewardiocbof f. ©CBerbtltg. ^H

Scolde, Scolden {. ®(^n[e.

Seybike, Sietrii^ Bon 1267, 349. ^M

Scoldis, Öolonin in ©tfimiborf, fir. S8ctfcn=

Sibrachtessen 608. |^|

6tü(f , 12S0, 689.

®icle (Sile<lhe), Shfpl. (Snger, ffr. $^H

Scoltbroke (. ©tfioabiu^.

forb, 141, 142. ^1

ScolTino [. ©(^aaing.

Sifridn» decanos 1255, 133. ^M

Sconenvelde, Diclri(^ Bon 1263, 266. —

©ißftieb unb ^»ermonn, ffnoppen b«'^

Cnbolf Bon J272, 463; mi, 520; 127S,

iJHtterS 4)etßorb Bon ©pwbow J2S9,

654,

391.

A

Sigheltra— Statehoye.

539

Sigheltra cometia auf bem ^ütnmling 55.

Sikere 608.
SUedhe f. (Siele.

Silehorst f. (Se^l^orft.

Simelincdarpe, (Srbe in ©entrup/ Shfpl.
®Ione, Ar. Söurg, 686.

Sindene f. @enbe.

Sinego, Wümekinc super, ®tbe, 213.

Slade 409.

Slade, 3ol^ann bon 1270, 415.

Slavufl (SBcnbt), grlebrld^ 1280, 675. »gl.
Si^enbt.

Slederlo, ßubolf bon 1267, 361.

Sledesen f. ©d^lebel^Qufen.

©lebefeit, gfrlcbtid^ bon 1269, 391. —
<Btoebcx bon, oi^nabrücfcr !5)roft 1271
--1280, 438 (afö a)roft), 442, 446 (atö
3)roft), 471, 472 (a(g S)toft), 484,
489, 507, 542, 595, 602, 606, 625, 660,
673, 674, 685. — ©nöclo, ©»eber«
anutter J;?75, 484.

Slet, SRobett, ^Joßt, i275, 525, 527.

Sletbrucge f. ©d^Iebenbrücf.

SUchorst f. <Bd)ii(i)tf)ox\t

Slichting, ©clnrid^ 1271, 430.

Sliclo, aio^onn bon 1278, 615. — Söetner
bon 1251, 40.

Sligthorst f. ©d^Ud^t^orft.

Slinge f. (Sd^Ungmann.

Slon, Selon, 3Blbefinb unb ^uftoclug ge^
nannt bon, SBtüber, 1-255,89. — Stl^etmar
bon 1257, 165. — euftad^lu« bon 1277,
600. — ^elntld^ bon f. 3Jllnben, !Dom^
l^err.

Slynge f. ©djüngmann.

Smalevorde f. ©d^malförben.

Smeltebake, ©Ifelbert 1277, 588.

Smerten, Sßil^clm bon 1279, 642.

Smikincdorpe f. (St^mlntn^j.

Smithehusen f. ©(^mcbbel^aufen.

Smon f. (Sd^mone.

Snatvorde, Grbc 79.

Snetberg, ^elnrtd^ 1272, 458.

Snetbergen, ^ol^ann bon 1277, 588.

Snetlage f. (Sd^nctloge.

Sneveman, ^ol^onn, SBelnlbelmoblig, feine
grau, ^timidj, l^r ©o^n, (1251), 1.

©ögel bgl. Sigheltra.

@öCbe (Suelde), 2(uÖft.=Ort, 442.

©oeft (Suaatum) 88, 129, 139, 159, 178,
194, 382, 509, 598, 611.

©oeft, ©erid^t, t adyocatns Si^alter,
t scultetos ^ermann, bed Sedieren
93ruber &o»to\n 1254, 126. — 4)clnrtd^,
©d^ultl^elfe, unb »ert^olb, fein »ruber,
1261, 244, 245.

©oeft, ^rebigermönd^e 451.

©oeft, Softer ^arabieS 451.

(Soeft, tropft W^^P (^0» Sfenberg)
1258, 193. — S)ed5ant (o^ne ^f^amen)
150. — S)ed5ant SRobert 1262, 263. —
Stl^efauror (ol^nc 9lomen) 1273, 480.

©oeft, IDetmar genannt bon, canonicus
in eiarl^olä, 1269, 411.

@oeft, S)letrl(^ bon 1251, 23.

Soltesberg f. ©al^l^ergen.

©onnenbom (Sunnenbomen), ^einrtd^ bon
1257, 167.

Span, 3Bi(^elm 1252, 49, 50.

©pafd§e (Sparesche), Sanbgemeinbe SBil«
beg^aufen, 541.

©pegel (Speculum, Spegel), ftonrab 1269
—1278, 394, 395, 397, 418, 496, 626.
— aWargaretl^e, feine Xot^ter 1270, 418.

©peler 139.

©pcae, Jh. ßlngen, 681.

©penge, J^r. fjerforb, 358,

©pent^obe, ©runo bon f. üWlnben, S)om*
fantor.

(Spiegel f. ©pegel.

(Sporf, S^rfpl. gf^euenflrd^en, Sh;. SSßleben*
brüdt, 112, 113.

(Sprebotn (@preba, Slmt 33ed^ta), ©erborb
bon 1252—1279, 55, 78, 79, 152, 182,
308, 391, 426, 430, 431, 441, 459, 486,
573, 576, 577, 578, 579, 648. — ©eine
©d^tnlegerföl^ne f.Slpen,©remen,Kanne.

©prltf (Spric), »ertram 1252, 55. - Qo*

l^anneg 1263, 278; 1269, 391.
Stacke, Stacge, Staggen, ^ermann, Sür«

ger In Oönabrüdt, 1272—1278, 456, 507

(©d^öffe), 602, 612, 615 (©d^öffe).
<Btabz 47.
©taben (Staden, Stathen), S(^e{fel bon f.

Oönabrüdt, 3)oml^err.
Staf hörst, S)letrld5 bon 1271, 434, 447;

1273, 481. — ^elnrld^ unb ©erwarb

bon, 93rüber, 1273, 481.
Standermast, Q[o^onneö genannt, SWargo*

retl^e, feine grau, 1266, 332.
Statehove, ©ermann unb Q^^onn bon,

»rüber, 1259, 206.

540

Stathen—Stnre.

Stathen f. ©toben.

©tcblng, ^timid} 1260, 225. — gol^Qimeö
187; 1271, 434, 447; 1275, 481.

©tclnbccf (Stenbeke), Ärfpl. @ngcr, 111,
141, 142.

©tcinfclb (Stenvelde), Jhrfpl., Sh. 53cd^tQ,
322.

©tcinfurt, ^Surgmänncr 247, 415.

©tcinfurt, Qol^Qnnltcr^auö 42, 261, 299,
402, 429, 654. — Äomtur »crnl^arb
12S0, 231; i^^9, 402. — Äomtur ßut^
Bert. — ^rlcftcr »cm^arb 1262, 261.

©tcinfurt, ©bcl^crrcn öon 415, 517.

©tcinfurt, (Sbcl^crr Subolf*) bon iJ25l
— i;?8ö, 5, 155 (0cn. Zboth), 166, 193,
247, 298, 330, 331, 345, 356, 361 (nepos
bcö ©rafcn Otto bon ©entkeim), 364,
392, 415, 433 (S3ogt bcö Äloftcrö eiar=
^ol5), 456, 580, 589, 595, 599, 691. —
©crtrub, ßubolf« grau 1266, 331. —
Subolf unb 53Qlbctoln, ßubolf« ©öl^nc:
ßubolf*) 1261, 247; iJ^tftf, 331; 1268,
384, 385; i^7, 595, 599; 1280, 691.

— SBQlbetoln 1261, 247; i;?tf8, 384,
385; 1276, 554; 12ÄÖ, 685, 691. —
Cubolf unb fein ©ol^n ßubolf, ognö-
brücf er !Dom^crr f. OönoBrücf, !Dom]^crr.

©tclnfurt, Sßil^clm bon, gfiitter, 279.
©telnfurt, ^cinrid^ bon, SBürger in 05=

naBrücf, iJ^tf^, 331, 345 (qI« ©tröffe);

iJ2^7, 359, 364; 1271, 436; ii?77, 588.

— Äriiolb bon, SSürgcr In OSnobrücf,
i^i,507 (@(^öffc); 1J?75, 544; SCrnoIb
bcr güngcrc iJ277, 612; Slrnolb i^8,
615 (@d^öffe); 1280, 685.

©tclnl^cim, Jh. ^öjrtcr, 628.

©tcmpcl, ^cinrlt^, ognal&rücfcr Älcrifcr,

1256, 147, 148. Söol^I IbcnHf^ mit bcm

golgcnbcn.
(Stempel, $clnrld6, ©tift^l^ert bon @t.

gSo^ann-Oönobrüdf, f. OönaBrürf, @t.

gol^onn.
(Stempel, !Diettlc^ 1265, 328; i-^i, 446;

i275, 489. — ^letrlt^ \xx\h ^tinxxd),

©ruber, 1274, 505.
Stenbeke, Sutfrleb bon 1276, 549.
Stenbeke f. ©telnbecf.
Stenegevort, 53q(^ bei Ql^urg, 569.
Stenhus, (Srpo bon 12^, 361. — GJerlQd^

bon 2278, 626.

*) O« toat ^iev ni(^t m5gü(^/ bie auf 93ater unb

Stenlo, ^of, Jh. SBiebenbrüdf, 271, 272,

282.
Stenvelde f. ©telnfelb.
Stenvorde f. ©telnfurt.
(Stephan, l^erf orber aninifteriol 1279, 665.
Stephanos dominus 1269, 394, 395.
Stephanas, tecf(en5urgfd^er(?) S^iniftertoC

1254, 108.
(Steppentrup (Steppincdorpe), Shfpl. SBic*

benbrücf, 549, 553.
Steppincdorpe f. ©teppcntrup.
(Sternberg, ©rof ^einrid^ bon 1258, 193;

1279, 643.
©ternberg, N. bon 1263, 211,
Stippe, ^ermann 1268, 365.
Stochem f. ©tocfum.
©tocfum (Stochem), Jh. Oönabrürf, 92,

204, 328, 482, 483.
(Stocfum (Stochem), ^ugo bon f. ©or.
©tocfum, SReinbert bon 1264, 306.
(Stormebe, SClbert bon 1256, 159.
Storkesbeke 100.
Stotere, ^elmid^ 1276, 553.
©tobern, Jhfpl. ©aljbcrgcn, Jh. ßingen,

402.
Strakemolen, &bz in (Sentrup, Jh. 3^urg,

686.
Strode, 53runo 1257, 171.
©trief (Stric, Strik), Jfonrob 1263, 279;

1269, 409; 1278, 635.
Stricket, |)einric^ unb Jtonrob bon,9rüber,

1277, 580; 1279, 664. — ©Ifelbert

(Oifelo) bon 1277, 592; 1279, 666, 661,

664. — Jfonrob bon 1279, 659.
©tromberg, Jtr. ©ecfum, Surgmonnfc^oft

411.
©tromberg, Pfarrer ©eml^arb 1258, 197.

— ^riefter Öutbcrt bon ©atcnl^orft

1269, 411.
©tromberg, Jfonrab, Surggrof bon 1251,

23; or« bcrftorbcn genannt 252. —

53urggrQf ^cinrid^, fein ©ol^n, 1251,

23; 1252, 55; 252; 1269, 411; 1276,

552. — ©urggraf löemer f. SWlnbcn,

iDombec^ant.
©tromberg, Qo^anne« bon f. S^Hnben,

fDom^err.
©tromberg, ©ograf $)ermonn 1262, 258.
Strotheim 409.
Store, ©ur^orb bon 1272, 456.

@o^n Cubolf beiügUc!^ Kngabeii ^reng lu fd^iben.

Stute— st cdflcnBurg.

541

Stute, So^onw gcnonnt, ^tieftet In Oß*
noBrücf, 1278, 617.

©ubcnborf, ©Töc Im Jhfpl. 93uer, Sh.
ancHc, 374.

©ubetlage (Satherlage) 5ei Sippftabt/
!^am6ert "om, advocatus, 1254, 112;
Lambertus comes (fjrcigtaf) de Suther-
läge 1254, 113.

Saderlo f. ©urlage.

©ubl^aufen Bei Oönobrücf 678.

©übmetaen (Sathmersnen), Shfpl. Sl^let^en/
$h:. ©ctfenbrüdf, 29.

Saedwinkele f. 9{euen!irc^en l^ei SRI^eine.

Saelde f. (Sölbe.

©filabfil^ren (Selesboren), Sh. Saloppen«
buiQ/ 152.

©ünnlngl^aufen (SmminchuBen), Sh.
»cthim, ©erl^Qrb t)on 1254, 111; 12«,
243/ 248.

@ünte(5ecf (Smmesbeke, Sonsebeke) bei
0«nabtücf, gteiftul^l, 465, 595. — greie :
^erl^arb bon äl^lolbetgen, ^bet^orb bon
SOilatbetgen, SBineticuiS, 3o]^ann,S[o]^ann
1272, 465. — fjtcle: öelntit^ bon SWqI*
bergen, Qo^onn bon ^oltl^iifen, ©ber-
^arb bon 9)>la(beTgen, (Sberl^atb bon
aWalbergen, $)CTmonn bon öftringen
1277, 595. — Subdincgravius 3öolbetl(^
bon Öftringen 1277, 595.

©uerbeer, «Ibert, (Jr^blfc^of bon ßiblonb
unb ^reufeen 1252, 47.

©unbere, SBoIb bei !^Orfte( 15.

©unberen, SBolb bei Seeben 406.

Sanenbornen f. ©onnenbom.

Smmesbeke f. ©fintelbecf.

Sanniiichasen f. (Sünning^aufen.

Sonsebeke f. (SfintelBecf.

Nürburg (Satherberge), Q^be, Sh. Sl^leüe
13, 19, 21.

©urlagc (Saderlo), Ärfpl. 83er8mo(b, 9x,
^a((e,$toIon ^ef{eI,$to(on|)ermQnn 675.

Sathenfelde, Shfpl. iRuQe ober Shrfpl.
SRettingen, 400.

Satherberge f. (Surburg.

Satherlage f. ©uberlage.

Satherhesche 409.

Sathmersnen f. ©übmerjen.

Sathmolen (Ul^Ienberg ? $hf p(.@)eiSmolb)343.

Satholte, 4)erborb bon 1257, 181. — ©er=
mann 1267, 348. — euftQc^iuö, ^er*
monnö ©ol^n, 1267, 348; 1277, 576.

Suthorpe f. ©uttrup.

Sutrimeslo f. 9{iemiS(o]^.

©uttrup (Suthorpe), ^pl. «nfum, Jhr.

»erfenbrüdf, 430, 431, 434, 453, 479.
Svagesdorp f. @ci§tt)agiSborf.
Svansbalen, ßubert bon 1255, 133.
Svege f. ©c^toege.
Svelethe, Lambert bon 125$, 146.
Svevingen f. (Si^toeflngen.
Swartewolt, ©erl^arb 1277, 600.
©toeber, bifc^öflidjer fDroft, f. ©lebefen.
Swege f. ©c^wege.
Sylethe, ©^riftian bon 1261, 248. —

Sodann bon 1261, 248.
Sywardi^erbe in ^cc!e, Shfpl. ^If^aufen,

Ar. »erfenbrüdf, 40.

T.

^Qlge (Tallage), Jhf pl. ©el^rbe, Jh. 93erf en*
brücf, 364, 453, 636.

^alge, 53urg^arb bon 1267, 364.

Tallage f. ^alge.

^appc, ^ermann 1252, 62; 1256, 155;
1270, 417.

^e(f(enburg (Tekeneborg, Techeneborg,
Deckalbarg), Ort unb 93urg, 2, 15, 29,
42, 46, 126, 165, 194, 195, 207, 246,
262, 441, 622, 656, 659, 664, 685.

3:e(flenburg, Pfarrer Sol^onnc« 1271,437;
rector capelle g^^^^nned 1278, 619;
1279, 659. — »oplan Sol^onne« 1251,
42; 1258, 195.

^erflenburg, ®rof bon 127; 1263, 274;
1276, 567, 568; 1278, 630.

^ecflenburg, ©rof Otto bon 1251—1262,
2, 9, 10, 15, 24, 29, 31, 32, 33, 42,
46, 55, 69, 93, 100, 107, 108, 109, 126,
129, 136, 162, 165, 168, 169, 174, 177,
186, 192, 194, 195, 207,212,227,231,
246, 250, 256, 260, 261, 264; alg ber==
ftorbcn emjfi^nt 1263, 288; 1264, 299;
1265, 325, 327; 1271, 437; 1278, 622.

— ®räpn SWet^tilb, Otto« grau,
1251—1264, 2, 15, 24, 107, 108, 168,
169, 174, 177, 192, 194, 246, 261, 299.

— ©rof C)cinric^, Otto« ©oftn,
1251—1252, 2, 54, 55. — Obo, ^tiU
taigi« unb ©Ufabetl^, Otto« ^bc^ter:
Obo, iRonne im (Sgibienüofter ^u Win=

542

2:e(!flenBur0'3:uIemon.

ftcr 1265, 327; C)ciltolöl5/ grau bc«
trafen Otto bon ©cntl^cim 1254, 108;
1264, 299. eilfaBct)^/ fJtQU bcö ®rafcn
4)elntl(^ bon Olbenl&urg/ 1j2^8, 377. —
Q^rof Otto t)on ^entl^eim unb ®raf
^clnrlc^ t)onOIbcnBut0,(S(^hJlc0cr*
föl^ne bcö QJrQfcn Otto bon 3:c(flcn=
bürg, Ol« feine 9?Q^foIger iJ^^i, 298,
306; 1265, 319, 325. ©rof Otto bon
©entkeim aI3 ©raf bon ^ecflenbiitg
1264—1272, 298, 299, 306, 319, 325,
355, 406, 420, 437, 441, 463. — ©tof
Otto bon ^edttenburg, ©ol^rt beö
®rafen Otto bon ©entl^clm (bgl. 93ent*
^elm) 1272—1279, 463, 490, 512, 520,
533, 539, 554, 580, 587, 592, 594, 619,
620, 622, 640, 647, 654, 656, 657, 659,
661, 664. — ®rapn SRI (farbig
($Rl(^eibig), feine grau, 1277, 580, 592;
1278, 620, 622; 1279, 656, 659, 661,
664. — Otto unb ©ngelbert, feine
©öl^ne 1276, 554; 1277, 580, 592; 1278,
622; 1279, 656, 659, 661, 664.

3:ecflenburg, S3urgmänner, 2, 15, 168,
169, 212, 361, 400, 619.

^ecflenburg, gräflld^er "Sflotax ^elnrlc^
»ubbe 1251, 42.

3:ecflen6urg, tecflenburgft^er SWlnlfterloI
!Degen^Qrb 1262, 261.

2:elgte (Telget), Ar. aWünfter, 573, 656, 659.

2:e(gtc, SRld^ter ^ermann 1279, 656.

Telinghusen f. ^ölfl^aud.

Tetiken, (Srbe In (Slmekge 227.

Thedelinctorpe f. ^lellngborf.

Thedem f. Gebern.

Thefholte f. ^lepl^olj.

Thegeder 409.

Thehem f. !Del^me.

Therargten, ßubolf bon 1266, 331.

Thethardus, !Droft beg ©rafen Sofiann
bon Olbenburg, 1260, 225.

Thetten f. fDetten.

ai^le, gafob bon 1278, 630.

5tf)kx\z (Tinen), Jhrfpt. «Ifl^aiifcn, $h.
©erfenbrüdf, 261.

Thinglage f. fDlnflage.

Thitmarincthorpe, $elegrlnu§ bon, ©er-
trablö, feine grau, 1263, 287. S3gl.
unten Thitmeringthorpe.

Thitutbertus, famulus 1270, 416.

Thonlo 409.

Thorhaket 429.

^n^ome (Thorne, de Turri), «Ibcrt bon

X267, 364. — (Sbcr^orb bon 1257, 182.

— Sol^onn bon 1257, 181, 182. -

iRlIoIaug bon 1253—1277, 68, 101, 118,

123, 361, 463, 590. — gutta, feine

grau, 1272, 463. — 4>elnrld^, fein

©ruber, fDoml^err tn SWünfter, 1254,

123. — (Seine Wappen Qol^ann unb

^txmmn 1254, 123.
Thornham, Thornhem f. 5Darum.
Thranthem f. !Drantum.
Threle f. fDrel^Ie.
Throppele 79.

Throten, Salob bon 1267, 363.
Thunen, 3:i^etntar, !Doml^err in SWünfter,

1278, 635. 35gl. Tunen.
Thasterbeke bei ©edfum 376.
Thvisle f. Twisle.
%\z\, !Diöaefe Utrecht, (Stlftöl^err SSÖlH^elm

1263, 291.
%\xtmtm bei !Dlffen, 9x. Sburg, %\x^

fteUungdort 415.
3:immem, (5r6e Im Jhrfpl. 5Diffen, 144.
Tinen f. 3:i^lenc.

Titmeringthorpe 308. S3gl. oben Thit-
marincthorpe.
Todhranc, Söemer, 1270, 422.
3:ö(f]^ou8 (Telinghusen), S5auerf(^oft

93roarten, Jhfpl. S3enne, Sh. Sßittlogc,

483.
3:op, iWegenbobo 1266, 344; 1270, 414;

1276, 550; 1277, 589. — C)clnrld^, fein

SSruber 1270, 414.
Torherg, ©elnrld^ bon unb ®ertrub, feine

grou, 1265, 316.
Torenhegge, Shfpl. SRuHe, 533.
^orl, S)letrld^ 1252, 58.
Tranthem f. fDrantum.
3:robeImonn, SClbert, ©ürgcr in SDWinfter,

1278, 626. — ©ottfrleb, Bürger In

iWimfter 1255, 134.
Trecht f. 3:rld^t.
Tremonia f. ^ortntunb.
Trepel, Otto 1280, 688.
3:rld^t (Trecht), ©elbcrianb, ©roffc^oft

Suren 361.
Tuetic, , tetflenburgfd^cr SWinifteriol,

(nad^ 1257), 186.
^uleman, ^o^onneg, @d^öffe in O«no*

brücf, 1278, 615.

Tunen— Sorcnfcl.

643

Tunen, ©ctl^cnrid^ bon 1261, 244, 245.
E^gl. Thnnen.

Turri, de f. bom ^H^omc.

Tyihnseii f. ^^tolcl^QUfen.

Tntheim 409.

Tvent, Tvint f. Xtotnt

Tvinta, ©ermonii bort 1273, 487.

Tvenhosen 409.

Tryslo f. Twisle.

Xtotwi (Tvent, Tvint), ^ol^amt bon,
©ürgct tn OSnabrütf unb feit 1262
©tobtric^tct, um 1251 U^to. 1255— 1271,
1 (?), 142, 181, 182, 268, 276, 312, 326,
330, 345, 359, 364, 442, 446.

%mlf)a]iH?) in «RcucnKtt^en bei SWcae,
mansns ad patemn, 65.

a:ttJie]^Qufen (Tvihusen), Jh. Sßßiebcnftrücf,
237.

Twisle, Twislo, Tvyslo, Thvisle (^Ttoießcl?
Ärfpl. 9leucn!ird^cn 6ci 83örben), ©cin^
Tid^ bon 1251, 29; 1273, 483; 1275,
522, 533; 1276, 559; i277, 592; 1279,
664. — (Slcmentia, feine fjtou, Gbcr-
l^atb, ßutBert, ^ermann, ®lfcl5ert. So*
l^anncg, (Slementia, feine SHnber, 1276,
559. — (gber^axb bon 1280, 685.

Tye-@rae in ßoer, Sh. ©teinfurt, 397.

U.

übbincdorpe f. Übbentrup.

übbinchnsen 446.

Udelinchnsen, 9(nfe(m bon 1252, 53. —

«molb bon 1254, 112.
Ubo (1251), 1.
ftlbbentrup (Übbincdorpe), Sippe, 9(mt

©c^ötmoT, Subolf bon 1261, 248.
fintrup (Unctorpe), Sh:. $)amm, 690.
Uffeln (Ufflen), Stx. SWlnben, 3)letrlc^ bon

125J?, 50, 63. — Äonrab, fein 33niber,

1252, 63. — !J)ietTic^ bon 1280, 688.
U^Icnberg, ftrfpl. «Beülng^oli^aufen, ihr,

SWcae, 45, 222, 240, 484.
Ul^Ienberg (?) (Ulenmolen, 8atbmol6n),

STrfpL ^Smolb, Sh. 9ReUe, 34B.
Ulede, Uletbe f. £(be.
Ulenmolen f. U^Ienberg.
Ultb^, ftoplon beS !6ifc^ofd 9o(bett)in bon

C«nobTüif, 1263, 287.
U]lllJ^ Umlo, C>etnTii^ bon 1256, 153; 1257,

1G6; 1258, 197.

üncbenathe f. Ungenade.

Unctorpe f. untrup.

Uncus f. $>Q!e.

Underenhorat, $h. lölebenl&rücf, 14.

Ungenade, Üncbenathe, Ungenathe, ^ein«

ri^ 1253—1279, 69, 168, 169, 246, 306,

331, 437, 441, 661.
Unno, «uSft.-Ort, 316.
Up^öfen (üpbof), Jhfpr. »orglol^, Sh.

3burg, 343.
Upl^of (Upboven) M öeelen, Sh. Söaren*

botf, 409.
Upttup(Uptorpe), Shf pl.lgngter, Sh.öerf en*

btürf, 619, 620.
Uptiup, ©erwarb bon 1259, 206.
Utre^t 361. — 3)löaefe 18, 114, 175, 291,

304, 381, 466.
Utted^t, !S)eutfci^orbeni^l^ouiS 590.
Utrecht, ©tift (St. ^ol^onn, 307.
Utrcd^t, ©ift^of bon 91, 293, 443. —

»ift^of Sodann 1267, 361 ; 1277, 590.
Utrecht, mi^üm bon, SWerifer 1264, 307.

V.

SSadfet, Sutbert, (Jintool^ner in 3)iffen 1273,
473.

Sobrup (Varendorpe), Sh. Söorenbotf, f.
SorenboTpe.

93Q]^(]^QUd (Valehiuen, WalchaseD), Shfpl.
^abn&iof), Sh. ^Mtum, 101, 452, 498,
503, 504.

Valderen, Shfp(. Sengeric^ q. b. SBaOage,
Sh. Singen, 625, 658.

Valehnsen f. ^a^l^au^.

SSalfe, öem^arb 1273, 483.

Vallacria f. SSold^em.

Varencampe f. Sorencompe.

SarenboTpe (bgl. Sabntp), (Skr^orb bon
1251-1267, 30, 34, 62, 76, 132, 141,
142, 181, 182, 185, 231, 236, 236, 244,
245, 266, 267, 273, 278, 322, 330, 338,
845, 358. — (Stmfystb bon 1268—1280,
888, 442, 486, 489, 660, 678. — »crn^
^Qtb bon 1273, 486, 489; 1278, 615.
— ©unolb, ©ern^orb« Stnber, 1278, 615.

Sorenrobe (Yareorothe), Shfpl. ^lam^
lünne, Sh. Singen, 280, 601, 572, 573.

»orenrobf, 3o^omi bon 1276, 572, 573.

Sorenf el (Varewfle), eifeltnib bon, Sfnm
beö «Cbert bon fMH^, 1277, 5Ö7.

544

Varenseten— S^eriSmoIb.

Varenseten, ^fpl. ®(ane, Sh. SPöutfi, 66.

«arlar 313.

«arlor, ^ropft SÖU^cIm 575.

35arlQr (Varlere), »cml^otb bon 1277,
600.

^tdjta (Vecht, Vechte, Vecthe, Vegte,
Fecta), Olbcnburg, 3, 317, 391, 441.

«c^ta, »[u§ft.=Ort, 170, 211, 426, 576,
577, 631, 640.

«cd^tQ, !Droft gol^Qimcg 1269, 391 ; 1277,
576.

SScd^ta, SSurgmSnncr 170, 200, 259, 391.

S3c(^tQ, Pfarrer SllBert iJ2^-2, 259; 1;2^5,
278. — ^rieftet «Ibctt unb fjtonco
1269, 391.

33ed^tQ, ©räftn ©opl^ia bon, SWuttct bct
ebclfrou gutta t)on SWontjolc, 1252,
55. SJfll. SHabcngBerg unb iWontJolc.

33eci§ta, Cutgcr bon, SBürger in Oi^na-
brücf, {1274—1277 ©tobtrlt^tcr) 1273
^1280, 486, 503, 507, 544, 612, 673,
674. — SBcrcnboIb bon 1259, 221;
12^7,361; i2^8, 383; 1269,402. —
^cmianu SJegefal bon 1266, 343. —
gtlcbrld^, fein ©ruber, Suftacluß, gtieb^
Tic^g ©ol^n, 1266, 343. — gtlebrid^ bon
1253, 79.

Vechtam, Wernolphus ultra 1254, 108.

»cc^tel (Vechtle), ^\)(>l Sippen, ^x.
SSerfenbrflcf, 187.

«e^tel (Vectlere), ^. Sßlebenbrütf, 5.

«ed^tel? (Veghtlage), ^. Söieben^rütf,
439. S3öl. SSe^lagc.

SSet^tel? (Vouctlo) bei ©eelen, Ar. Sßaren=
borf, 409.

S3ed^tla0e (Veghtlage, Veylage), iWutger
(SReggeruS) unb ©berl^arb bon, SSrüber
1253, 68; 1256, 146. -- ©ber^arb bon
1263, 282; 1266, 339; i271, 439. —
»un^orb bon 1265, 324. S5gl. SSel^Ioge.

Vechtle f. S3ed^tel.

Sßedjtxup (Vechtorpe) bei Zeigte, SRolanb
bon 1279, 656; 1277, 593. — ©ottfrieb,
fein SSruber, 1279, 656.

Vecthe f. SSet^to.

Vectlere f. SSed^tel.

Vegel, SSurd^arb 1273, 473.

S3egefacf, |)ermQnn 33. bon S3eci§tQ, grieb-
rid^ fein 93ruber, 3wftaciuö, beffen @ol^n
1266, 343. — gricbric^ gen. S3egcfQcf
1263, 283; 1264, 308. 33gl. SJed^tQ.

Veghtlage, «e^tel? Str. SBicbcnBrücf,439.

35gl. »ct^tlage.
Vegte f. SSe^to.
S3e§lage, Sh. ßübl&ecfe f. SJct^tlogc unb

35e(^tel.
S3e^rte (Verethe), ftrfpr. »dm, Sh. D^na-

brücf, 584.
33e]^rte, STpoHoninö bon, »unegunbe unb

®^öto, feine ^öc^tcr, 1254, 110. -

JTunegunbe bon, ®^81q, tl^rc 5:o(l^ter,

»crtolb, beren SWonn, 1254, 110. -

»gl. Veret.
»el^ö (Ves), $hfpl. »Qbbcrgen, ^, »crfen^

arücf, 438, 636.
»el^g (Ves, Veis), Sol^onn bon 1257, 181,

182; i2tf2, 261; 1271, 437; 127i, 507;

1277, 599; 1279, 659. — ^o^onn bon,

JDoml^crr in Ognol&rüdt, f. O^nobrücf.
Veilen f. »eleu.
Veis f. 83e]^S.

S3clber, ^of, Jhr. ßinben M ^annober, 176.
»eiber, C)eImolb bon 1257, 176.
Velceten f. »elfen.
»eleu (Velen, Veilen), Stonrob bon 1260,

226; 1269, 397.

»elfen (Velceten, Veltseten) M %iU
toorenborf, ©emtonn bon 1252, 54;

1254, 112; 1262, 258; 1271, 435; 1277,

593; 1280, 675.
»elt^ug, mbert bon, Q^tfeltrub bon

»arenfel, feine fjrou, 1277, 597.
Veltlo (»oltloge?) 319.
Veltseten f. »elfen.
Venen, ©renbrac^t bon 1259, 206.
»enne, ^fpl., »r. Sßittlage, 483.
»erben, »if^of ©erwarb bon 98. —

»ift^of bon 1262, 265.
»erben, !Doml^err S)«tmann 1257, 180.
»erben, <Bt Slnbrea« 157.
Veret, (Engelbert bon 1254, 118. — »gl.

»eierte,
»erl (Verler) ^of, Str. Sßlebcnbrücf, 324.
Verlo, 4)einri^ bon 1264, 294.
»emel^obe wnb »entl^euer f. Bemota Curia.
Versmele f. »er^molb.
»erSmolb (Versmele, Versmule), Ar. ^oUe,

65, 461, 589, 610, 616, 668, 672, 675.
»erömolb, Pfarrer ©ottfrieb 1278, 616;

1280, 671, 672, 685.
»er^molb, raben^bergfd^er ^inggrof (ic-

bert 1280, 672.

Versmule— SJofe.

545

Versmule f. 35erÖmoIb.

Verwinchusen, Sßolmunb bon 1261, 248.

Ves f. SSc^g.

Vethe, SHuboIf Haech de 1277, 590.

«etl^clöatg (Vithelbalg), «I^orb 1253, 92;
1257, 181, 182; 1266, 341.

S3cttlnc (Pinguis), ©ermann 1252, 53;
1254, 112, 113; 1256, 146.

Veylage f. S3cd^tlaflC.

SBiIfcnborf, ^. SBlcIefclb, 608.

Vinco f. 93infc.

Vineis, de f. Sölnßarbcn.

Vinelo, ShfpL Sllcfcnlbcdt, Jh. ^etflenbutg,
220.

53lnlc (Vinke, Vinco), ©cinrid^, 2)toft bon
SRabcnöbcrg, i;?54, 113. — ©clnrlt^,
fDroft bed OiSnabrücfer ^ifc^ofd ^runo
1257, 166, 181, 182; 1255, 196. —
$>tinx\d}, ^roft l-^ö, 416. — 4)clnrl^
1256-^1279, 162, 199, 289, 308, 328,
415, 422, 423, 470, 471, 483, 500, 529,
530, 560, 563, 569, 589, 603, 615, 646.
— (Sbcr^arb 1263, 274. — 1270, 422.

35intc (Vinnethe, Vynnete), ^fpl. iRcuen^
ürt^cn im ©ülfcn, 453, 621, 653, 684.

SBlnte, 3)cöcn]^arb bon 1261, 250. —
ecbcrt bon 1j88ö, 684.

S3imeburg, ®raf $)clnrld5 bon 1J252, 55.

53löbe!, SCmt SSet^ta, SJlrc^c 278.

S3i§bef (Visbike, Vischbeke), Söl^monn
bon, Bürger in Dönobrucf, 1266 unb
1278 ©d^öffe, 1266—1279, 333 (? ol^nc
gunamen) 345, 436, 602, 612, 615,
653.

93i§Ic, SBruno bon 1260, 225.

©t. 33it, Jh. Sölcbcnbrücf, 146, 214.

(Bt SBit, Pfarrer SSruno 1253, 68; 1256,
146; ij258, 197; i;2^^, 339.

(St. ^it, ©ermann bon 1253, 68.

S5ltcrbo, ^ugft.^Ort, 180, 371, 372, 582.

Vithelbalg f. SBctl^elbalg.

S3lttlng^of (Vitinchoven), ©clnrlc^ bon
1256, 159; 1262, 255. — ©einriß al§
Ifenburgtfd^cr !Droft 12«, 244, 245.

Vlechnen f. fjlet^um.

Vlechtnen f. fjted^um.

Vlotene, ©oüanb, 361.

S3Iot^o (Vlothowe, Wlotouwe), «uöft,*
Ort, 494.

S3Iot]^o, ®raf Dtto bon gfiabcngberg= 1252,
55.

SäV/Cdn. Ure.s93u(^ in.

Vogedin, ©Igfricb genannt 1277, 593.

Vogeth, Äonrab 127^, 550.

SBoIctoin in Sinne 1274, 522.

Volenspet (Volenspit), fDietrit^, mfirllft^er
S)roft, 1267, 356; 12ÄÖ, 680. — Qol^onn
1280, 680.

Volethe, ©ottanb, 590.

Volkerinc 409.

SBolf^auö, erbe im ^fpl. ©er^Iale, ^r.
iWeppen, 600.

SSolfmarfen, Sln«ft.=Ort, 362.

^olmarftein (Volmesstene, Volmezstiene),
SSrübcr bon 1275, 534. — ©bler bon
1278, 627; 1280, 684. — (Sbel^err
!Dietri^ bon 1258, 193. — ©berl^arb
f. Oönabrüc!, !Dom]^err.

SBolImnnb (bon 53ega?) 1254, 111.

33olmerinf, Qol^ann, Bürger in Oönabrütf,
1251, 38.

33oUIagc? (Veltlo) 319.

33oltlagc (Vultlo), Sh. SScrfenbrücf, Jhfpl.
444. — eingefeffene be§ J^lrd^fpiel«:
Söicbolb, Uirid^, ©clnrid^, SRotbert bon
Sßccfe, OlbaguS, gfiobolf bon ©ar^uö,
©elmlt^, Sölcbolb, 3of)ann, Sernarb
Parvus, $Rotbert, Qol^ann SSobeler 1271,
444. — Pfarrer ©einrieb 1271, 444.

Voogdorpe f. güd^torf.

Vorde 409.

Verde, J^ottcn, bermutl^Ild^ Jh. SBleben-
brüd. (Slgen^örige (asscriptii): Sol^ann,
©oötoln, 3)letrid^, mijtibiQ, SClIjeibiö
1276, 550.

Vordinchusen f. Wordinchusen.

33orcnbergc bei SRabcnßberg 425.

33orencampe (S3arenlampc), 93emcr bon
1251, 13, 19; 1252, 59. — ßutbert bon
1261, 243.

Vorenholte, @rbc In !Drc^(e, Jh. SBerfen=
brücf, 488.

Vosheim f. 33oi?mar.

Vorshem, ßubbert bon 1280, 680.

Vorthusen, 3)lctri(^ genannt 1276, 561.

Vortlage, ©ottfrleb bon 1277, 599.

33o6 (Vulpes), fjriebric^ 1264—1279, 308,
507, 636, 660. — ©erborb 1251—1274,
9, 10, 289, 308, 328, 422, 423, 503,
504. — gewann 1252—1276, 55, 211,
476, 559. — Sol^ann, ©ermann, fjtleb*
ric^, 3afob, 53rüber, 1257, 181, 182. —
iWlcfiarb unb ble ©rüber diiäjaxb unb

35

546

SSoitoat— SBwmtbiorf.

gotbonir« 12m, 688. — ^ofjfxm f.
Oönoötüc!, ^6ml^. — 8u6Htt f.

Sc^tcren »ntber, "^0^% I2ß0, 2&1;

l^crr.
SSoömar (Vosheim), 9rt^\. fficfffltd^eit,

Jh. SBarcnborf, 409.
SSößttrtnfcf/ ^l^irto bow i;25i, 6.
Vot, Sßlll^ctm genannt 1279, 654.
Vouctlo (33c(^d? bet SSfeefen, Ar. SBoten^

bt)tf>4ey9'.
»tebcn (tretheir), ©ktbt, 3%.
TMderfo 438.

Trekenhörst f. gfrerfeW|drfl.
Vrendeking, &tt^h, ©örget In OönQ^^

brücf/ /-277, 612f; 1278, ^h (@d|öffc).
VretÄeii f. Ärebcrr.
Vretholte-Sßalb bei Kakeshem (Ibei ßöcrtc

bei Sßllbegl^Qufen) 314.
S^rlbtrg (Vrig^dach, Vrigedag), Otto,

C)ehnicl^, ©ngelberf, »ruber, ©o^l^ia,

beren 2R«tter, i^ötf, 344; 1268, 368.
Vrilhre^orpe f. gfitntrup.
Vrisemberg f. fjrefenbitr^.
Vrööietbennicke, SfJilboIf, fwibtolg ferne

gtrfu, SBtl^elm, i^ ©ol^n, i;?7j2, 457.
35romobin0, fjrou, Siürfif rin In OSnabröd,

Sol^onn clericus, 4)ermQnn, |>etirrld^,

tl^re ©öl^e, i25S, 198. — 4)etirrl(i5,

©ürger ht Oönobrütf, i:277, 592; i278,

619. — Stfi^eibt^, feine graw, 1278,

619.
Vrondeking f. Vföndeking.
Vrowini^grbe trt ßetl^e, ftrfpf. ffiefter-

cdj)t)eln, J^r. XetfteÄbMeg, 649.
V^seöbetg f. gtefei^bntg.
Vugthorpe, SRoIanb bon 1264, 308. 35g(.

Söd^forf.
Vulf f. Söulf.
Vulfhem f. Walfhem.
VuUethe, SBcffef gewätitft 1273, 489.
VuIp^B f. 55oft.
Vultheftr, !Dietrid^ anb |)crmflnn t)on 1251,

98. S5g(. WnIfheiÄ.
Vrittla f. «Dlflage.

VuWeke (bon Pälnieöefe) f. Palmenere.
VulteteA f. SKulften.
S5ii«fe,$etmQntt,SlI^eHrti§, feine (^(^tüefter,

SW(rt0QM]^e, feine iod^ter, ©ftrger In

©lefefelb, 1274, 510. — 93gt. 5un!e.

Vunstarpe, Äonrob genttimt tytxt, »Ihr^jer

tu 3Bfcbenbrü(t, iJ9^, 339.
Vardinchasen f. Wordinchuse«.
Vynnete f. 35Äite.

Wadenhart, Älofter/ f. SHarknfctb.

^abenoiien,. |)loaai>^ 361

SBaberi^Io^ (Wardealo), 9tt, ^t&wa,

Shfpl. 458, 498, 50B, 504.
SBaberi^lDl (l^ardeAkOf, $>enmmn ben

1268, 379.

Wage (Shrf^t. S5et«mMb?> 67l

WÄgenbÄclr, !Dlf trfd^ tm 1267, 347.

S9^(<^m (taflacri»), ^oHcmb, 301.

Walcl^en f. $q]|(|qu$.

WalAeke f. »ol^erf.

SBerfbetf (Waltecgfe, WoWette), @>raf
ÄbOlf t)on 1266—1269, 380, 338, 347,
363, 360/ 362, 384, 392. — «tbcfhib,
fein &of)n, 1267, 36i9; ^m^opft In
SWßnTter, btnm ©lf<^of tw« OßnadrM}
trgl aWiiip^r rnib 0«mii&rörf. — &ta\
{peinrk^, (^offd ^e|n), aStbefinbiS
»ruber, aWet^tifb, fei« Sölftn>e, Sf btHf,
ÖJollfrkb, Otto, bferen <S5^m, 347.

Waldenbrüggen f. Söaöenbrötf.

Wale^ Joliaiuies dIctiB 125/, 9, 10.

SS&algem (Wriegarden), Äffpl. grecfen^
l^orft, 9tt. SBotenbarf, 9ettrmn Bon
1-3^5, 320; 1269^, 411; i^P, 647. —
ßubolf bon /;28ö, 690.

WaUe, SRutger juKa /J?7;8> 467.

Wallenbroke, @rbe In 264.

WäHenbroke, ^^rmmn bon 1272, 465;
i27«, 615.

Sßaßenbrfttf (WaMeÄbroggen, WoMen-
l^gfg«»)» ^- l^f^forb, 59, 60, 158.

Waltecge f. SBolbecf.

S^oml^f f. Dote.

Sl^biirg 628.

SBarbenburg, 9(mt Ofbehbirrg, 366, 541.

Söarben^orft/ ^ertolg )scfit, Ämelgarb,
feine ^od^ter, 1262, 258.

Wardeslo f. SBaberöWJ.

SBarenborf (Waireirthorp«), @töbt, 392,
435, 675.

^ar^nborf, vett» ecclesin 675.

3öarenborf, Pfarrer Ortung 1252, 54. —

^Qrenborf— Wesentdorpe.

547

iPfarrer ^elnrtdj 1280, 675. — ft(it>latt
$)einrici^ i;?5^/ 54. — Staplon ^dnaid)
1280, 675.

SöBorcnborf, »oftt grlcbrlc^ 1-25;?, 54. —
33ogt SBulfftatb 128Ö, 675.

Sßarenborf/ SBcml^arb bon iJ?^;?, 258. —
et)crl^Qrb bou 2-275/ 543. - ©ilöfrl*
t)on i^i/ 435; QUcmencia/ feitie gftoU/
©ifclbert, SBeffcl, Sp^^okh, Stttta, £«t*
garbtiS/ (SlcmenciO/ (euie Shnber; 3^-
l^Qnned unb S^uneguttbe/ (Skfd^ift^
^igfriebiS/ ^ermanu t)on Drantlimi/
fein ©d^tüicgcrfol^n, l;2Ä0, 675.

^aruef.elb/ Stoniob \>m 125$, 145.

Wasingen, So^aiui "om 1264, il3.

^Qffen^erg/ Q^bell^en: (SJetl^Qcb k)Qn 1252,
55.

Weberg f. SBcPergen.

Wechle, Hrfpl. ©el^e, 31.

Wechtlere f. fjcd^tcl.

SS^cbc, 4)Ugo öon 1264—1280, 308, 423,
446, 4^, 483, 493, 507, 543, 686.

Söcbeml^of f. Dote.

Wedhele (IBe^bel, Stx^pl »oblDiergen, Stx.
33crfcu5rücf, ober «Sclba M ^caAnxQ)
529, 530.

SBebiitgl^auf cn, iHofter ibcl ^tndkrg, j528.
— ^ropft Sölganb, ^rior Saibolf,
Pfarrer ^einrid^, SteUnet SUqconbjer
ij275, 528.

3Bcber, $)crmann 1^257, 359.

Wederbogint, gol^omt unb (i^eTl^atb,
SBrfibct, 1270, 416.

Wederplo, ^ermottn ^on, Bürger in
O^nabrücf, 1280, 679.

W^gerdhe, SMetrl^ bon, ^rlejier, 187.

SSe^^ergcn (Webeig), Stx. öerfcniteüdt,
453, 477, 488.

Sße^el? (Wedhele, WeUe*e), Stt\pl
^abbergen 529, 530. !^g(. SBeCba.

Sßel^rinöborf (WeriAotoi?pe), ftrf^)!. ©uer,
Stx. 3Reöe, 308, 856.

2Be]^rin0borf (Werenotorpe), C)elnrld5 bon
unb gol^aim, fcln @o^n, i27P, 662.

3Beef c (Wese), Jhf<)I. »oltloße, »t. »erfen^
hxM, 388, 444. - Q^^e EviOm, Sto-
Ionen So^anne^, ^(l^eibiiS, feine ^od^ter,
(Scbert, beren äRoun, 1271, 444.
SBeefe, tRotbert t)Ott 1271, 444.
WeinldelmodiB, gfrcut be^ S^^^^^^nn ©nebe-
man (r^öl), 1.

^elba? bei Harburg (Wedüiele, WeUeftft^)

529, A30. Ü^. SB^el.
Weddaauae, ^Lorb toon, SHeibtö, |alne

3:od&ter, iJ2^9, 4!07.
Weldiike (SBeOering? 8a«ierf4iafl SpdEe()

536.
WeUe, @rbc in £e^t<agcn 475, 486.
SBeaexittg {. WMxikj^.
Wellethe f. ^e^bel imb ^efibo.
S^Ulngi^oI$^{en, ftr.i^lear, 74, 348,(827.
äBeaingen (ad Fontem), ^ in IBmum,

$hfpl. Beim, Stx. a&eae, 84, 82, 86.
We]pe f. SM)f(|)ir.
Welpes, Sol^ann 1279, 660.
Wienune, (i^ \h Slleinbecfen hd jf^ofe-

lünne 572, 573.
^enbt (W^aet), ^Mtl^oü 1264, 808.

$gl. SlavjoB.
SBerbe, SBolbec!, ^rojjft ^ol^n i;2^, 847.
Sterben, OTtei 397.
Werden, ^ermamt bon 1262, 258.
Werence, $)crmQnn 1253, 79.
W^rencen^i^rbe ij[t WedhqLe f Wedhele.
Werenctorpe f. SBd^ringborf.
aBerf en, ftolonat ^x»d^, Stx. $ecf orb, 668.
Weringes f. SßerrieS.
Weringtorpe f. SSe^riMgboiif^
SJScd, ^. (^oeft, ^rd^ 528.
Söeme, an ber ßipperbrücfe M, «MÄft.*

Ort, jr;253, 88.
Wemen, Subolf bon 1271, 435.
SBemer, »itter i^^, 365.
SS^mer, ^genl^briger in OfUrrobe X952,

30.
Söemo, Älcrifer 1251, 41.
Wernezan, .Chrbe ^nb Sftft^Ie in 2:alge,

Sh. »erf enbrütf, £36.
Werrepie 359,
SBerrie« (Weringes, Weryinge*), j(Sr£be in

ßed^tlngcn, Stx. Oi^nobrft«, J07, 108,487.
SBerfen bei SSk^rcoM^.efn, 9r. SjeifU«^

bürg, 620. — Pfarrer ^temtanii i-W'i,

437; ij?7;2, 454.
«Jcrt^cr, Stx. ^iiU, 668.
Werv.e, ©cinrid^ bon 1274, 607; £^^,642.
Wervingen, Wervyngen f. Söerrlej^.
^erbingen, $;o(munb bon 1252, 59; ^£^i,

243.
Wesal, ^o^ann genannt bon 1278, j618.
Wese f. Sßeefc.
Wesentdoipe 231.

35*

548

3Befcr— SBlcbcnBrüdf.

SBcfcr 244, 245, 255, 442.

löeifcl, (Sd^ttjcftcrfo^n bc§ ^topftcö Söcffcl

t)om Äloftct ®erttubcnBcrg, 1253, 86.
löcffcl mib ©crburg, Äoloncn toon @ut*

läge, Shrfpl. ^ctiSmolb, ^elmolb, Sebolb/

3o^ann, Söeffcl, Slll^ciblig, ©ufartna,

l^rc Srinbcr, l;?8ö, 675.
SBeffen^orftCWestenhorat), Ärfpl. inniger,

$h. SBcdfum, 166, 167.
SBcftarp (Westdorpe), Shfpl. Sctte, Sh.

Sßicbcnarüdf, 655.
Westenhorst f. 2öc(Tcnl^orft.
SBeftcrbQ!um(We8terbachein),SCmtS5c(^ta,

441, 648.
SBcftcrbcrf, Strfpl. Söcftercappcln, Sh.

^ccflenbutß, 343.
Sßefterbcrß 6cl OSnabrücf 27.
SöejtcrcQppcln, Str. Stccflcnburg/ 343, 398,

399, 626, 631, 632, 649.
Westerem f. 5öeftrum.
Söcftctcmftcf, ©emclnbc ©rnftel/ «[mt

Cloppenburg, 541.
Westergo, ^o^ Im Jlrfpt. JRiefenbecf, Sr.

^ecftenburg, 31, 520.
Westerheim, Westerhem f. SBeftrom unb

Söeftrum.
Söefter^olt, ^oüanb 361.
WesterreC?), (Engelbert bon (nod^ 1257),

186.
Westerrothe (5öefterro^bcn), ©ngelbert

bon l;?64, 308.
SBefterftebe, eingegangen bei SBorbenburg

in Otbenburg, Slird^e unb ^atronat,

37, 41, 366, 389, 460, 525, 526, 527,

541, 586.
Sßefterftebe, ^l^farrer SClarb 1251, 41. —

Pfarrer ©erl^arb 1277, 578, 586.
5öefterhJlnIeI, (Sbel^err 5öibefinb t)on

1251—1276, 2, 15, 29, 134, 162, 186,

195, 246, 250, 260, 383, 384, 437, 554.
Söeftertüinfel, ©crl^orb bon, (äJertrub, feine

fjrou, ©erl^arb, 53eni]^arb, ^nejronber,

3Wet^i(be, ©opr^ia, ®efa, feine Cinber,

1271, 429. — aned^tilbiS, ©d^mefter

%n{)axU, Slbotf, Sfleibiö, i^re Slinber,

1271, 429.
Söcftfaten 139, 234, 244, 245, 515.
Söeftniorf, Jhfpl. SBeelen, Sh. Söarenborf,

409.
Westorpo f. 3Beftrup.
WestoVpe, @rbe in ^renfteinfurt 495.

Sßefttam (Westerhem, Westerheim), ^of

bei aKette, 66, 76, 265.
löefttum (Westerhem, Westerem), Ärfpl.

©cralalc, 9x. SWeppen, 280, 572, 573.
SBcftrup (Westorpe), $h:. ©erfenbrücf,

145, 273, 585.
«Beftrup (Westorpe), 53ouetfd^aft O^rbccf,

Ärfpl. @t. Äat^Qrinen*05nabru(f, 548.
Wetere f. ©etter.
Wethele f. Wedhele.
Wethendorpe 319.
SSBettct (Wetere), $hfpl. 93uer, Ar. SWcOe,

363, 393.
löetter (Wetere), ^einxid^ bon 1252, 55.
SöettTingen, Sh. ©tcinfurt, 457.
Wevelingthorpe, SBil^elm bon 1266, 344.
Wicboldi=®r6e in @(tem bei ^ofelünne

572, 573.
Wicboldi-örbc in Wedhele 530.
Wichardinchnsen 416.
Söit^arb, SSifor in DSnabrücf 1251, 1, 7;

1253, 87; 1258, 202; aWorgoret^a, feine

©^toefter, 1258, 202.
Sßit^mann, ©ürger in Oönabrücf, 1266,

331. $g(. Loveslo unb ^idbedP.
Söicf, abolf bon 1263, 279.
Widikindus (b. Sßeftertoinf et ?), SRittcr

1256, 162.
Sßiebenbrucf, @tabt \mh «ugft.-Ort, 103,

123, 128, 146, 153, 167, 196, 197, 223,

339, 445, 629.
Söiebenbrücf, 93ürger f. ^^^tl, Vunstarpe.
SBiebenbrücf, ^be HenDinchns 153. —

^au^pta^ Holceti 339.
Sßiebenbrücf, aWü^te 378, 534.
Söiebenbrürf, ©eri^t 146. — SRic^tet 3o^

^onn 1254, 116; 1255, 128. — Sflic^ter

^etmit^ 1256, 146. — Sflic^ter ^ol^ann

1257, 166; 1258, 197. — SRit^ter ©einrieb

bon Hembeke (1259—1261), 223. —

vülicus gol^ann 1266, 339.
3öiebenbrücf, J^rfpl. 414, 504, 536, 549.
Söiebenbrücf, J^irc^e, @tift, Äapitel 201,

214, 238, 242, 439, 458.
Söiebenbrücf, ^ropftei 321.
SBiebenbrücf, ©ed^ant gol^anneg 1253, 68;

1266, 339; 1268, 379; 1271, 439; lf^2,

458. — 3:]^efaurar Sol^onnca 1262,

255; 1263, 282; 1266, 339; 1272, 458.

— ©d^olafter ^ermann 1272, 458. —

©tiftSl^erren: 53runo, Pfarrer bon <Bi.

SBiebenbrüd— ^olgebon.

549

93it 1266, 339. SSßl. (St. 33lt. — fjlo^
rinug de Meglen l;?7;2, 468; 1278, 623.

— Ecbertus rector scholarum 1278, 623.

— ^runo bou Estene (etma tbentifd^
mit bem Pfarrer bon ©t. SJlt?) 1278,
623. — ÄaplQii ©ottfricb 1253, 68.

SBiebcnbrücf, Slrt^lblof ort, 2)cci§Qnt

t)on @oeft 125tf, 150.

Sölebcnbrürf, St. S3lt f. 35it.

SBiebenbrüc!, Slntolb bon, genannt ®rip
1266, 337. — t ©tfc^arb bon, 4)clmi^,
fein ©o^n, 1:258/ 196. — gjol^ann bon
f. OSnobrücf, @t. gol^onn, ©tiftgl^err.

— Sorban bon 1271, 445. — ßuibger
bon 1254, 116.

SBien, Sfuöft.^Ort, 645, 676, 677.

Sßietnmrft^cn (Rothe), Jh. 53ent]^cim,
5l(ofter, Stopft (Sglbin^, conversns
meinfricb i27;2, 458.

Sßitbeöl^auf en, ®raf 4)einrici§ bon f. Dlben*
bürg.

SBitbcö^Qufen, ©tobt unb «u«ft.==Ort, 41,
377, 387, 393, 431, 432.

Sßilbcg^aufen, @tlft m\b ÄQt)itet 41, 314,
338, 387.

SSßitbeöl^Qufcn, ©tiftSpropft ©erl^arb 1251,
41. — ©tiftspropft STonrab bon mcU
bcrg, nat^moliöer Jöifc^of bon Oöna*
brücf, 1264, 294, 313; 1265, 314; 1270,
416. 930l. Oönabrücf unb SRictberg. —
(Stiftft^olofter (o^nc Spornen) 175,325.

— ©tiftö^err SCtorb i^51, 41. — ©tifti^^
l^crr giol^anneö genannt i)oßanbcr 1266,
338. — ©tift^l^crr gjol^annc« (tool^l ber*
felbe) al^ i^otar (ed^reiber) beö ©if^ofg
bon £)^mf>xüdl273, 4SS}1277,bl9,bSS.

Sßitbeö^aufcn; Otto unb illarb, @ö§ne

bcö villicus, 1268, 387. 33gl. Kakessen.
Wilhardinchusen f. Söideringl^aufcn.
Sßtl^elm, oSnabrücfer 3)roft f. ßimbcrg.
Söil^clm, bifd^öflit^ münfterf^er 9lotar,

1279, 655,
Willeken, Willekin, ^ermann 1251, 3;

1252, 55.
Willen, ©crl^arb bon 1261, 247. —

^cinric^ bon 1269, 397. — ^ermann

bon 1269, 397.
SSßiaering^aufcn (Wilhardinchusen) 271,

272, 282.
Wilmesberge, ^cinrid^ bon 1278, 626.
Wiltgingen f. Söiffingcn.

Sßßimmcr (Wimmere), Jhfpl. ßintorf, Ar.

Sßitttagc, 620. — ' grclbing 501. —

gfreic: SRubolf bon Söimmcr, Sol^annci^,

fein ©ol^n, bie ©rüber ^einrid^ unb

3o]^anne8 bon SBimmer 1273, 501.
Sßßimnier, ©crl^arb bon 1254, 110; 1263,

287.
SBinbmann 5U 4)cnngborf, iRcuenfird^en

bei mtü^, 65.
Söingarbcn (Wingarden, de Vineis), ßam*

bcrt bon 1251, 23; 1254, 112. — Otto

bon 1265, 320.
Söinicl, erbe in, $h. SBlebenbrücf, 223.
Winnekinc saper Sinego, @r5e 213.
Söinter^m^f, ©clberlanb, Shfpl., 250.
Winthns f. ^iubmann.
Söintl^u«, gol^anneö, ^ermann, Söicbolb

bon, SBrüber, 93ürger in Sburg, ^tX'

mann, Qof)ann, Q^erl^arb, S^^^^nd

©öl^nc, ^ermann, ^ermannö ©ol^n,

Söicbolb, SßicPoIbö @o^n, 1273, 473.
Wirat(?), 3ol^ann 1258, 198.
Wischingen f. SBifpngen.
Wiselderen, SJrfpI. Untrup, Ar. ^amm

be^ro. 53e(!um, 690.
Wisgingen f. SBifftngen.
SBiffingen (Wischinchen, Wischingen,

Wisgingen), Sh. Oönabrüc!, Söaltl^er

bon 1253, 86; 1255, 138; 1258, 188;

1263, 287. — SBalter unb gol^ann bon,

SBrüber, 1278, 615.
Withenbrugge f. Söicbcnbrücf.
Witovesen, ««ifolauö bon 1277, 595.
Söittc (Albus), ©ermann, SRatl^gl^crr in

SRibni^ 1274, 515.
Wlotouwe f. 35Iot]^o.
Wlthem f. Vulthem.
Söölpe (Welpe), ®raf 93ur(^arb bon 1279,

660.
SBotbecf (Waltbeke), ^ugft.=Ort, 222,

325, 373, 396, 555, 567, 568, 585, 655.
Wolcholt (1251), 1.
Wolde, ©einrii^ bon 1272, 458; 1273,

497; 1274, 503, 504. — «)einrid^ bon

1274, 503, 504.
Woldekke f. SBalberf.
Woldenbruggen f. SBaßenbrüd.
Söolgeban, ©ermann, SBürger in OiSna-

brücf, ^l^cibi«, feine fjrau, galob, fein

<Bo^n, !DombiIar, 1268, 380; 1272, 470;

1273, 493; 1274, 506, 508.

550

WMhorfe—Qä^tu.

Wolthorpe (SBoUru»), Stx. mz^in^a\i\m),
^iridj öon, »ür^ct in W^ünfter, Jß63f
279; X269, 409.

Wordinchove, Sto^obo JDOjt i;95i/ 34;
1256, J.61; i257, 166.

Woidvighaaen f. ^ftcbitig^cuifeu.

Wordinchusen, Wordinghusen, Wurdinc-
busen, nVbcxjt. iWHi 1251—1276, 14, 33,
34, 128, 146, 150, 166, 196, 244, 245,
339, 569. — l^tmobtd, fdue gfrau,
^tmann, altert, 3<>9<i<^/ ^etronida,
feine Jünber, i27^, 569.

SBcmnS 139.

Woswinkeie f. $Oi^totn!e(.

Wraas, Somtab 1252, 58.

Wrdinchasen f. Worünohaaen.

Wiede, Litton ge^tcumt ^^^, &i53; 1278,
618.

SS»iUt)Ce, 5lr. ^Utben, 377.

S»Mtf (Lupus), Sßcflel (tBi^elo) 1252—1272,
56, 59, 86, 278, 3^, 331, 345, 354,
359, 363, 864, 454. — iSl\\af>etf), feine
^od^ter 1252, 56. — ©«trab 1251,
16; 1252, 4?9, 60; 126^, 241; iOö toer-
ftorben genannt 1272, 454. — j(5lif^5et^,
als feine t)erftor5ette IS^lttn^e gekonnt,
©c^kDcfter bed ^ßubotf |>aCe, IRed^titi),
ll^rc Stocktet, 1272, 454. — X^etmar
mb SSßlnanb, S5rü5cr, /.?75, 4Ö7.

Wulfam^n f. iföulften.

Wu^fliem, ©eiqmann bon /^5, ^4; /jS^p,

411; !3)leUA<|^ Uoih /;^^/ 552. IBgl.Yult-

beul.
SßMlften? <WuUwAD, Wfdphemtti) bei

O^tt^l^tacf .312, 471.
^U(f te» <yiü]7ejbe9}, ISBeffol wb SXe^ anbei

bon, S3rW^, i;257, m, 1Ö2; I^«, 636;

l^P, 642. — ^Heara^ier 1276, 56?.
Wullen, @erl^ai:b Doa i^4?, iX5.
Wplptyemcm f. ^BMfiten.
Wiw^djghusen f. Wx>r4iach.asep.

Xanten, !Deci§ant bon 1264, 304.

Purg f. gburg.
YBuniclitoipe f. 3ntrup.
Ymmingdorpe f. i^^tritp.

Zebelingen f. Sebelingen.

ZeloDtarp f. ©e^Utgborf.

gebenaer, ^off^, 443.

ZeymouMy Sol^aim imb 2imf»jA, S^ber,

€>elnrl(i^, ^^9, ^63^
8ütfc»i, «u«ft.:^t;*, 9J.

JDorfregip^r.

aiforst, afhostere, ckcima miüor, 62, 522.

asscripti ((S^genl^5rige) 560.

bainras srre deeanatiis 279.

bannus liber sive advocatia 441.

bannus regius (coram liberis) 113, 411.

bedemandis, bedemiuidum 409, 455.

besettinge 589.

borgmannos 378.

brocsraethe 589.

burglen 378.

comes liber 194.

cometia libera 298.

comicia libera per Osnabnrgensem dyo-

cesim 645.
dapifer, !Droft, olö 33crtoaltct ber blfc^öf*

lld^cn ©intünftc, 427.
decima major et minor 62. ^gl. afforst.
dewareDtizare, enttDel^ren/ 222.
dienstmangut 308.
dincgravios 595.

enlucke (nid^t angef effene ^tgenl^Orige) 469.
erfekae, ervexen 25, 370, 589.

falconarius 487.

fides militaris 9.

afrclblng, grcißerlt^t, 199, 298. SSßl. judi-

ciam.
grcic 112, 181, 182, 200, 409, 411; bßl.

ble Orte unter Judicium.
greigtQffd^Qft f. cometia libera.
grelgut 199.
grciloffunö 241.
gerathe 455.
gogerichte 589.
gruta 590.

herewede, herwede 86, 151, 455.
holtgrafscbap 107, 108, 205, 206.

hubenere, villani 139.

busnete 617.

hygeflkan, bygeneman 661.

hygeu 409.

invart, duplicata pensio infolge ftornf^ 436.

Judicium 126, 146, 411.

Judicium: holtgrafscbap 205, 206.

Judicium yriethinc 113.

Judicium in

heberen, ^mt SOningen, Judicium
liberum, 459.

2)lffen 473.

engelern, fjrelgerlt^t 298.

Sburg 473.

aWünfter 429.

Oönobrücf 241, 436, 583.

JRüffel, $h. »erfenbrücf, Sfreiblng, 559.

(Sc^üttorf 457.

©ünteiaecf bei Odnobrficf, Judicium
liberum, vrigedinc, 465, 595.

^ec^to, Judicium liberorum 391.

SBlebcnbrücf 128, 146.

Sölmmer, Jh. Sölttloge, grelblng, 501.
jus civile 617.
jus yillicationis 111.

kalcbemere, cementarii, 589.

kolebemere 589.

^m^ prebigen 518.

lantcop 91.

latekomen, tarde venientes 589.

ledigman, ligius homo 91.

Hberi 112, 181, 182, 200, 409, 411; t)gl.

bie Orte unter Judicium,
liftucht 487.
Sitenre^t 444.
litones 66, 204, 249, 329.

552

äöortrcgiftcr.

litterati (litt erat ornm consilio) 106.

l^ie ßive redemptio 396.

] to, serva 249.

-Dalt 101.

manstat, jus homagii 257.

marchenoten 589.

menethigenbome 384.

aJllnlftcrlQlcn=^auf(^, ^Ämif, ^grcilaffung

u. bcrgl. 56, 218, 249, 256, 258, 315,

316, 342, 357, 385, 407, 418, 491, 517,

529.
morgene, jugera 508.
madde 463.
marghengaye 55.
orvede 193.
palbargere . 139.
preco 113.

scotelware, warandia in scutelliä 589.
©cubgeTid^t, (S^uobc 145, 151, 189; 604,

605, 633, 662.
spentprcvene, prebende 321.
steneghevort 569.
subdincgravius 595.
sandere, iodago 15.

(S^nobc f. ©enbgerlt^t.

tliinggreve, judex qai thinggreve vocatar,

489.
tornamentum (^untier) 664.
nnbaragtig holt, ligna infractaosa 589.
utselinge 589.
vanc 183.

vretbeschilling 589.
vrichdinch, vriedhing, vrietliinc, vrige-

dinc, vrigethinc 113, 199, 465, 501,

595.
vrige, vrien 112, 595.
«oötclcn: (Stift 93org]^orft 415. — Saurß

65. — SWalöorten 177, 186. — Z^xxa^

brüdf, et. go^onn 283.
war, wäre 70, 190, 501.
warandia (Söarc) 298, 314, 584.
warandia (^cmä^r) 58, 252 unb öfter.
SBcinlQuf429, 457.
wetcnrndde 613, 686.
wincop 1.
winkop, ob evidenciam preniLssomm bi-

bemnt vinnm 457.
wostinge, vastationes 409.

^H iiiiliiiii

b[)9ol

^

■

STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES
CECIL H. GREEN LIBRARY
STANFORD, CALIFORNIA 94305-6004 ^
(4151 723-1493

All books may be recallad ofler 7 doys

DATE DUE

\